Antakya Haçlı Prensliği Tarihi (1119-1161)
Özet
Antakya Haçlı Prensliği Birinci Haçlı Seferi sırasında kuruldu. 170 yıllık hâkimiyeti boyunca bulunduğu bölgenin siyasetinde etkili bir devlet oldu. Prenslik için en büyük tehlike Bizans İmparatorluğu ve Haleb’de bulunan Müslümanlardır. İncelenen dönem Doğu’da Müslümanların birlik ve beraberlik içerisinde Haçlılarla mücadeleye başladığı ve onların bölgede yayılmasının engellendiği bir süreçtir. Bu yıllar arasında prenslik Kudüs kralı II.Baudouin, II.Bohemund, Raymond de Poitiers ve Renaud de Chatillon tarafından yönetildi.
Bu dönemde özellikle Artukoğlu İlgazi, İmadeddîn Zengî ve Nureddîn Zengî gibi Müslüman liderler Antakya Haçlılarına büyük kayıplar verdirdi. Müslümanlara karşı verilen kayıpları telafi etmek ise Antakya Haçlıları için kolay olmadı. Bu durum prensliğin gücünü zayıflattı. Ayrıca Bizans İmparatoru II.Ioannes Komnenos 1137 ve 1142 yıllarında Kilikya ve Antakya’ya sefer düzenledi. İmparator Manuel Komnenos ise 1159 yılında Antakya’ya gelerek Prensliği vassali yaptı.
Referanslar
Azimî, Vekâyınâme, (nşr. ve çev. Ali Sevim), Azimî Tarihi, Selçuklularla İlgili Bölümler (H. 430-538: M. 1038/39-1143/44), TTK Yay. Ankara,1998
Bundarî, Zubdat Al-Nusra ve Nuhbat Al’usra, Türkçe terc., Kıvameddin Burslan, Irak ve Horasan Selçukluları Tarihi, Ankara, 1999.
Ebû Şâme, “Kitâbü’r-Ravzateyn fî Ahbâri’d-devleteyn en-Nurîyye ve’s-Salâhiyye”, (Yay: Muhammed Hilmi), C. I-II, Kahire, 1956.
İbn Kesîr, el-Bidaye ve’n-Nihaye, (Çev: Mehmet Keskin), XII-XIII, Çağrı Yayınları, İstanbul, 2000.
İbn Kalanisi, Şam Tarihine Zeyl Birinci ve İkinci Haçlı Seferleri Dönemi, (Türkçeye Çev: Onur Özatağ), Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 2013.
İbnü’l-Adim Ebu’l-Kasım Kemaleddin Ömer b. Ahmed İbnü’l-Adim, Zübdetü’l-Haleb min Tarihi Haleb, (Thk. Süheyl Zekkar), C. I-II, Darü’l-Kitabi’l-Arabi, Dımaşk, 1997.
İbnü’l-Adim Ebu’l-Kasım Kemaleddin Ömer b. Ahmed İbnü’l-Adim, (Türkçeye Çev. Ali Sevim), Zübdetü’l-Haleb Min Târîhi Haleb’de Selçuklular (H.447-521=1055-1127), TTK Yayınları, Ankara, 2014.
Üsâme İbn Münkız, İbretler Kitabı (Kitab el-İ’tibar), (Çev: Yusuf Ziya Cömert), Ses Yayınları, İstanbul, 1992.
İbn Şeddâd, “en-Nevâdirü’s-Sultaniyye ve’l-Mehâsini’l-Yusufiyye”, Kahire, 1994.
İbn Vâsıl, Müferricü’l-Kürûb fi Ahbâri Beni Eyyûb, (Neşr: C. Şeyyal-H.M. Rabi’), C. I-II, Kahire, 1953-1977.
İbnü’l-Esîr, El-Târihu’l-Bâhir fi’d-Devlet el- Atâbekiyye bi’l-Mavsil, (Nşr. Abdulkadir Ahmed Tilîmât), Kahire,1963.
İbü’l-Esîr, el-Kamil fi’t-Tarih, (Çev: A. Özaydın), C. X-XI-XII, Bahar Yay., İstanbul, 1987.
İbnu’l-Ezrâk Ahmed b. Yûsuf b. Ali, Meyyâfârikîn ve Âmid Târihi (Artuklular Kısmı), (Çev.Ahmet Savran), Erzurum, 1992.
Müneccimbaşı Ahmed b. Lütfûllâh (2001). Câmiu’d-Düvel Selçuklular Tarihi II, Anadolu Selçukluları ve Beylikler, (yay: Ali Öngül), İzmir: Akademi Kitabevi.
Albert of Aachen, Historia Ierosolimitana, History of the Journey to Jerusalem (Edited and Translated By Susan B. Edgington), Clarendon Press, Oxford, 2009.
Anonim Haçlı Tarihi, Gesta Francorum et aliorum Hierosolimitanorum, (Türkçeye Çev: Ergin Ayan), Selenge Yay., İstanbul, 2013.
Fulcherius Carnotensis, Gesta Francorum Iherusalem peregrinantıum , (İngilizce terc., R.Ryan), Fulcher of Chartres . A History of The Expedition to Jerusalem 1095–1127, Knoxville, 1969.
Fulcherius Carnotensis, “Kutsal Toprakları Kurtarmak” KUDÜS SEFERİ, (Çev. İlcan Bihter Barlas), IQ Kültür Sanat Yay., İstanbul, 2009.
Geoffrey Malaterra, The Deeds of Count Roger of Calabria and Sicily and of His Brother Duke Robert Guiscard, (Translated by Kenneth Baxter Wolf), Michagan University Press, 2008.
Gesta Francorum et aliorum Hierosolimitanorum, (İngilizce terc., Rosalind Hill), The Deeds of the Franks and the Other Pilgrims to Jerusalem , London 1962.
Odo de Deuil, De Profectione Ludovici VII in Orientem, Edited, with an English Trans., Virginia Gingericck Berry, The Journey of Louis VII to the East, Norton Company, New York,
Radulphus Cadomensis, Gesta Tancredi Expeditione Hierosolymitana, (İngilizce terc., Bernard S.Bachrach –David S.Bachrach), The Gesta Tancredi of Ralph of Caen A History of the Normans on the First Crusade, Ashgate, 2005.
Raimundus Aguilers, Historia Francorum qui ceperunt Iherusalem , İngilizce terc., J.HiL.L. HiLL, Raymond d’ Aguilers: Philadelphia, 1968.
Walter the Chancellor, The Antiochene Wars, (A Translated and Commentary by Thomas S. Asbridge and Susan B. Edgington), Ashgate Publishing Company, U.S.A., 1999.
Willermus Malmesberi, Gesta Regum Anglorum, (İngilizce terc. ve yay., R.A.B. Mynors- R. M. Thomson- M. Winterbottom), The History of the English Kings, I, Oxford, 1998.
William of Malmesbury, Chronicle, Tranlsted by J. A. Giles, London, 1857.
Willermus Tyrensis, A History of Deeds Done Beyond The Sea, C. II, (Çev: E. A. Babcock- A. C. Krey), Columbia University Press, New York, 1943.
Willermus Tyrensis, Willermus Tyrensis’in Haçlı Kroniği Başlangıçtan Kudüs’ün Zaptına Kadar, (Çev: Ergin Ayan), Ötüken Yayınları, İstanbul, 2016.
Willermus Tyrensis, Willermus Tyrensis’in Haçlı Kroniği (1143-1163), (Çev: Ergin Ayan), Karadeniz Dergisi Yayınları, Ankara, 2009.
Anna Komnena, Alexiad, (Çev: Bilge Umar), İnkılâp Yay., İstanbul, 1996.
Ioannes Kinnamos, Ioannes Kinnamos’un Historia’sı, (Edit.: Işın Demirkent), TTK Yay., Ankara, 2001.
Malalas, “The Cronicle of John Malalas” ( Translated by Elizabeth Jeffreys, Michael Jeffreys and Roger Scott), Australian Association, Melborne, 1986.
Niketas Khoniates Historia (Ioannes ve Manuel Komnenos Devirleri), (Çev: Fikret Işıltan), TTK Yay., Ankara, 1995.
Anonim Süryanî, The First and Second Crusades from an Anonymous Syriac Cronicle, (Çev: A. S. Trinton), JRAS, 1933, s. 69-101; Türkçe Çev. Vedi İlmen: I. ve II. Haçlı Seferleri Vekâyinamesi, Yaba Yay., İstanbul, 2005.
İbnü’l-İbrî Ebü’l-Ferec (Bar Hebraeus) (1987–1999). Vekâyinâme, (Çev: Ö. Rıza Doğrul), Abu’l Farac Tarihi, II, Ankara: TTK.
Süryanî Mikhail (1944). Süryanî Keşiş Mikhail’in Vekâyinâmesi (1042-1193, 1195-1229), (Çev: H. D. Andreasyan), Ankara: TTK Basılmamış tercümeler kısmı.
Simbat, Vekayınâme (951-1334), (Çev: Hırant D. Andreasyan), TTK Basılmamış Tercümeler Kısmı.
Urfalı Mateos, Vekâyinâme, (Çev: Hırant D. Andreasyan, notlar: E. Dulaurer, M.H. Yinanç), Urfalı Mateos Vekâyinâmesi (952–1136) ve Papaz Grigor’un Zeyli (1136–1162), (3. Baskı), TTK Yayınları, Ankara, 2000.
Urfalı Vahram. Vekâyinâme, Kilikya Kralları Tarihi, (Çev: H. Andreasyan), Ankara: TTK Basılmamış tercümeler kısmı.
Altan, Ebru, “Haçlıların Anadolu’da İzlediği Yollar”, Belleten, LXV, S. 243, Ağustos, 2001, s. 5718-582.
Altan, Ebru, “Renaud de Chatillon: Antakya Prinkepsi (1153-1160), Mâverâ-i Ürdün Senyörü (1177-1187)”, Tarih Dergisi, S.55 (2012/1), İstanbul, 2013, s.1-30.
Altınay, Ahmet Refik, Haçlılar (1095-1291), Ötüken Neşriyat, İstanbul, 2007.
Arık, Feda Şamil, “Selçuklular Zamanında Anadolu’da Meydana Gelen Depremler”, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Araştırmaları Dergisi, C. XVI, S. 27, Ankara, (1992-1994).
Asbridge, S. Thomas, The Creation of The Principality of Antioch 1098-1130, The Boydell Press, Woodbridge, 2000.
------------, Haçlı Seferleri, (Türkçeye Çev: Ekin Duru), Say Yayınları. İstanbul, 2014.
Bailly, Auguste, Bizans Tarihi, (Türkçeye Çev.: Haluk Şaman), C. II, Tercuman Yayınları, İstanbul, 1974.
Baldwin, W. Marshall, “The Latin Stades under Baldwin III and Amalric I, 1143-1174”, A History of The Crusades, (Edited by Marshall W. Baldwin, and Kenneth M. Setton ), I. Cilt: The First Hundred Years, The University of Wiscon sin Press, London, 1969, s. 528-563.
Bauer, Susan Wise Ortaçağ Dünyası, Roma İmparatoru Büyük Constantinus’un Hristiyanlığı Kabul Etmesinden I. Haçlı Seferi’ne, (Türkçeye Çev.: Mehmet Moralı), Alfa Yayınları, İstanbul, 2014.
Berry, G. Virginia, “The Second Crusade”, A History of The Crusades, (Edited by Marshall W. Baldwin, and Kenneth M. Setton ), I. Cilt: The First Hundred Years, The University of Wisconsin Press, London, 1969, s. 463-513.
Bilinir, Sedat, “Suriye Selçukluları Döneminde İki Kardeş Arasında Yaşanan Çekişmelerin Bölge Kaderine Etkileri (1094-1104)”, Asia Minor Studies: International Journal of Social Sciences, C. 4, S.7, 7 Ocak 2016, s.11-25.
Bouchier, E. S., A Short History of Antioch, Oxford Basıl Blackwell, London, 1921.
Buzpınar, Ş. T. “Lazikiye”, TDVİA, XXVII, s. 117-118.
Cahen, Claude, La Syrie du Nord a l’époque Des Croisades Et La Principauté Franque D’Antioche, Paris, 1940.
Cate, Cames Lea, “The Crusade of 1101”, A History of The Crusades, (Edited by Marshall W. Baldwin, and Kenneth M. Setton ), I. Cilt: The First Hundred Years, The University of Wisconsin Press, London, 1969, s. 343-368.
Chalandon, Ferdinand, Les Connene Etudes Sur L’Empire Byzantin, C.II, Burt Franklin, New York.
Demirkent, Işın, Urfa Haçlı Kontluğu Tarihi (1098-1118), C. I, TTK Yay. Ankara, 1990.
-------------, Urfa Haçlı Kontluğu Tarihi (1118-1146), C. II, TTK Yay., Ankara, 1994.
---------------,”1101 Yılı Haçlı Seferleri”, Prof. Dr. Fikret Işıltan’a 80. Doğum Yılı Armağanı, İstanbul, 1995, s. 17-57.
-------------, “Bizans”, TDVİA, VI, s. 230-244.
-------------, “Haçlılar”, TDVİA, XIV, s.525-546.
-------------, “Haçlı Seferleri ve Türkler”, Türkler, VI, Yeni Türkiye Yayını, Ankara, 2002, s. 651-656.
--------------, Haçlı Seferleri, Dünya Yayıncılık, İstanbul, 2004.
Dokdemir, Hayati, Antakya Haçlı Devleti’nde Roger de Salerna Devri Tarihi (1112-1119), Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. İstanbul, 1998.
Duncalf, Frederic, “The Councils of Piacenza and Clermont”, A History of The Crusades, Volume one: The First Hundred Years, Edited by Marshall W. Baldwin, and Kenneth M. Setton ), I. Cilt: The First Hundred Years, The University of The Wisconsin Press, London, 1969, s. 220-252.
Ersan, Mehmet, “Rupenliler Dönemi’nde Kilikya Ermeni Krallığı ile Antakya Haçlı Prinkepsliği’nin Çukurova’da Hâkimiyet Mücadelesi”, Tarih İncelemeleri Dergisi, XIII, 1996, s. 83-96.
--------------, Selçuklular Zamanında Anadolu’da Ermeniler, TTK Yay., Ankara, 2007.
Fink, Harold S., “The Foundation of the Latin Stades, 1099-1118”, A History of The Crusades, (Edited by Marshall W. Baldwin, and Kenneth M. Setton ), I. Cilt: The First Hundred Years, The University of Wisconsin Press, London, 1969, s. 368-410.
Gibb, A.R. Hamilton “The Caliphatecand the Arab States”, A History of The Crusades, (Edited by Marshall W. Baldwin, and Kenneth M. Setton ), I. Cilt: The First Hundred Years, The University of Wisconsin Press, London, 1969, s. 99-135.
---------------, “Zengi and the fall of Edessa”, A History of The Crusades(Edited by Marshall W. Baldwin, and Kenneth M. Setton ), I. Cilt: The First Hundred Years, The University of Wisconsin Press, London, 1969, s.449-463.
-------------, “The Career of Nûr-ad-Dîn”, A History of The Crusades, (Edited by Marshall W. Baldwin, and Kenneth M. Setton ), I. Cilt: The First Hundred Years, The University of Wisconsin Press, London, 1969, s. 513-528.
Gökhan, İlyas ve Kaya, Selim VII-XVI. Asırlarda Maraş Emîrleri (Emîr, Melik, Bey, Senyör, Beylerbeyi, Sancakbeyi), Ukde Yayınları, Kahramanmaraş, 2008.
Hamilton, Bernard, The Leper King and His Heirs. Baldwin IV and the Crusader Kingdom of Jerusalem, Cambridge University Press, Cambridge, 2000.
Hıtti, Philip K., History of Syria, Macmillan Co. Ltd., London, 1951.
Hillenbrand, Carole, Müslümanların Gözünden Haçlı Seferleri, (Türkçeye Çev: Nurettin Elhüseyni), Alfa Tarih, İstanbul, 2015.
Holt, P.M., Haçlılar Çağı 11. Yüzyıldan 1517’ye Yakın Doğu, (Türkçeye Çev: Özden Arıkan), Tarih Vakfıı Yurt Yay., İstanbul, 1999.
-----------, Haçlı Devletleri ve Komşuları, (Türkçeye Çev: Tanju Akad), Kitap Yay., İstanbul, 2007.
Honigman, Ernst Bizans Devleti’nin Doğu Sınırı, (Türkçeye Çev: Fikret Işıltan), İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, İstanbul, 1970.
Kaşgarlı, Mehlika Aktok, Kilikya Tâbi Ermeni Baronluğu Tarihi, Kök Yay., Ankara, 1990.
Kırpık, Güray, Doğunun ve Batının Gözünden Haçlılar, Selenge Yayınları. İstanbul, 2009.
Krueger, C. Hilmar “The Italian Cities and the Arabs Before 1095”, A History of The Crusades, (Edited by Marshall W. Baldwin, and Kenneth M. Setton ), I. Cilt, The University of Wisconsin Press, London, 1969.
Küçüksipahioğlu, Birsel “Haçlı Devletleri”, Türkler, VI, s. 505-520, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara, 2002.
------------, Trablus Haçlı Kontluğu Tarihi, Arkeoloji ve Sanat Yay., İstanbul, 2007.
Lamb, Harold Haçlı Seferleri, (Türkçeye Çev: Füsun Dikmen), Tutku Yay., Ankara, 2012.
Lopez, S. Robert, “The Norman Conquest”, A History of The Crusades, (Edited by Marshall W. Baldwin, and Kenneth M. Setton ), I. Cilt, The University of Wisconsin Press, London, 1969.
Maalouf, Amin Arapların Gözü ile Haçlı Seferleri, (Türkçeye Çev.: M. A. Kılıçbay), Telos Yayıncılık, İstanbul,1997.
Merçil, Erdoğan, “Haçlı Seferleri Sırasında Büyük Selçuklu Devleti’nin Durumu”, UHSS, TTK Yay., Ankara, 1999.
------------, “Türkiye Selçukluları”, Türkler, VI, s. 503–528, Yeni Türkiye Yay., Ankara, 2002.
Morrisson, Cécile, Haçlılar, (Türkçeye Çev.: Nermin Acar), Dost Kitapevi, Ankara, 2005.
Nicholson, L. Robert, “The Growth of the Latin States, 1118- 1144”, A History of The Crusades, (Edited by Marshall W. Baldwin, and Kenneth M. Setton ), I. Cilt: The First Hundred Years, The University of Wisconsin Press, London, 1969, s. 410-449.
Nicolle, David İkinci Haçlı Seferi (1148), (Türkçeye Çev: L.Ece Sakar), Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 2009.
-------------, Birinci Haçlı Seferi (1096-1099), (Türkçeye Çev: L.Ece Sakar), Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 2003.
Nomiku, H. A., Haçlı Seferleri, (Türkçeye Çev.: Kriton Dinçman), İstanbul, 1997, İletişim Yayınları.
Nicholson, Robert L., “The Growth of the Latin States,1118-1144”, A History of The Crusades, Edited by Marshall W. Baldwin, and Kenneth M. Setton), I. cilt, The University of Wisconsin Press, London, 1969.
Oldenbourg, Zoé, The Crusades, (Translated: Anne Carter), Phoenix Press, London, 1988.
Orstrogorsky, Georg, Bizans Devleti Tarihi, (Türkçeye Çev: Fikret Işıltan), TTK Yay., Ankara, 1999.
Özaydın, Abdülkerim Sultan Muhammed Tapar Devri Selçuklu Tarihi (1105-1118), TTK Yay., Ankara, 1990.
----------, “Büyük Selçuklu Emiri Kürboğa”, Tarih Dergisi, S. 36, s. 405-421.
Özonur, Şebnem Antakya Haçlı Prinkepsliği’nin Sonu, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Tarih Araştırmaları Enstitüsü, İstanbul, 2008.
Paine, Mike, Haçlı Seferleri, (Çev: Cumhur Atay), Kalkedon Yayınları, İstanbul, 2011,
Painter, Sidney “Western Europe on the Eve of the Crusades”, A History of The Crusades, (Edited by Marshall W. Baldwin, and Kenneth M. Setton ), I. Cilt, The University of Wisconsin Press, London, 1969.
Richard, Jean, The Crusades c.1071- c.1291, Cambridge Press, New York, 2005.
Richard, Jean, “Aux origines d’un grand lignage: Des Palladii a Renaud de Chatillon,” in Media in Francia: Recueil de melanges offert a Karl Ferdinand Werner, Herault, Paris, 1989, s. 409–418.
Röhricht, Reinhold, Regista Regni Hierosolymitani (1097-1291), Libraria Academica Wagneriana, Oeniponti, 1893.
Runciman, Steven, Haçlı Seferleri Tarihi, I, II, III, (Türkçeye Çev: F. Işıltan), Ankara: TTK Yay., 1989.
-------------, “The Pilgrimages to Palestine before 1095”, A History of The Crusades, (Edited by Marshall W. Baldwin, and Kenneth M. Setton ), I. Cilt, The University of Wisconsin Press, London, 1969, s. 68-81.
-------------, “The First Crusade: Constantinople to Antioch”, A History of The Crusades, (Edited by Marshall W. Baldwin, and Kenneth M. Setton ), I. Cilt, The University of Wisconsin Press, London, 1969, s. 280-308.
-------------, “The First Crusade: Antioch to Ascalon”, A History of The Crusades, (Edited by Marshall W. Baldwin and Kenneth M. Setton ), I. Cilt, The University of Wisconsin Press, London, 1969, s. 308-343.
Sahillioğlu, Halil “Antakya”,TDVİA, III, İstanbul.
Sevim, Ali, Anadolu’nun Fethi Selçuklular Dönemi, 5. Baskı, TTK Yay., Ankara, 1993.
-------------, “Artukoğlu İlgazi”, Belleten, XXVI/104, TTK Yay., Ankara: 1962, s.651-658.
-------------, Anadolu Fatihi Kutalmışoğlu Süleymanşah, TTK Yay., Ankara, 1990.
------------, Suriye ve Filistin Selçukluları, TTK Yay., Ankara, 1989.
------------, “Keyhüsrev I”, DİA, XXV, s.347-349.
Schlumberger, Gustav, Renaud de Chatillon, Prince d’Antioche, Seigneur de la terre d’Outre-Jourdain, Plon-Nourrit, Paris, 1898.
Stevenson, W.B., The Crusaders in the East, Cambridge University Press, Cambridge, 1907.
Streck, “Antakya”, İA, C.1, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul, 1978.
Şeyh İkrimi Said Sadri, “Kudüs ve Haçlı Savaşları”, USES (23-24 Kasım 1996), s.105-115, Diyarbakır: Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi yayını. 1996
Turan, Osman, Selçuklular Zamanında Türkiye Siyasi Tarih Alp Arslan’dan Osman Gazi’ye, Turan Neşriyat Yurdu, İstanbul, 1971.
-------------, “Süleymanşah”, İA, XI.
-------------, “Keyhüsrev I”, İA, VI, s. 613-620.
Usta, Aydın, Çıkarların Gölgesinde Haçlı Seferleri Müslüman Haçlı Siyasi İttifakları, Yeditepe Yay., İstanbul, 2016.
-------------, Haçlı Seferlerinde Kuşatma, Yeditepe Yay., İstanbul, 2015.
Yewdale, R. Baliey, Bohemund I, Prince of Antioch, Amsterdam, 1917.
Yayınlanan
Lisans
LisansBu İnternet Sitesi içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı, resim, görüntü, fotoğraf, video, müzik vb.) Akademisyen Kitabevine ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceca Kanunu kapsamında korunmaktadır. Bu hakları ihlal eden kişiler, 5846 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Yayınevi ilgili yasal yollara başvurma hakkına sahiptir.
