Örgütsel Kayırmacılık (Organizational Favoritism)
Özet
Kayırmacılık yönetsel etik dışı davranışlardan bir tanesidir. Her sektörde kayırmacılık belirli düzeylerde yaşanmaktadır. Kurumların eleman seçme ve yerleştirme, kariyer planlamasında, eğitim ve geliştirme çalışmalarına erişimde ve yönetsel pozisyonlara atamada kayırmacılık uygulamaları ile karşılaşılmaktadır. Kayırmacılığın akraba kayırmacılığı, eş-dost kayırmacılığı, siyasi düşünceyle ilişkili kayırmacılık, etnik kökene dayalı kayırmacılık, ırksal kökene dayalı kayırmacılık, din ve inanışlara dayalı kayırmacılık, cinsiyete dayalı kayırmacılık olmak üzere farklı türleri bulunmaktadır. Kayırmacılık, birçok alanda yaşanmakla birlikte işe alım süreçlerinde ve çalışanların terfi işlemlerinde belirgin olarak yaşanmaktadır.
Kayırmacılık tüm kurumları etkilemekle birlikte sağlık kurumlarını da etkilemektedir. İnsan yaşamıyla ilgili çok yönlü kararların uygulandığı sağlık kurumlarında kayırmacılığın etkileri daha büyüktür. Hemşirelik hizmetleri de sağlık kurumlarındaki bu etik dışı uygulamadan etkilenmektedir. Kayırmacılık kurumlarda örgütsel güveni azaltmaktadır. Ayrıca hemşirelerin işten ayrılma niyetiyle güçlü bir şekilde bağlantılıdır. Yapılan çalışmalar incelendiğinde hemşirelik hizmetlerinde kayırmacılık uygulamaların hangi düzeyde olduğu, hemşirelerin çalışma ortamına etkileri ve hasta bakım kalitesine etkilerini ortaya koyan çalışmaların yetersiz olduğu görülmektedir. Bu alanda yapılacak olan çalışmalar hemşirelik hizmetleri yönetimi için önemlidir.
Favoritism is one of the unethical managerial behaviors and it is experienced at certain levels in every sector. favoritism practices are encountered in institutions’ selection and placement of personnel, career planning, access to training and development studies and appointment to managerial positions. There are different types of favoritism, including kinship and friend favoritism, favoritism related to political thought, favoritism based on ethnicity, racial origin, religion and beliefs and favoritism based on gender. Although nepotism occurs in many areas, it is clearly experienced in the recruitment and promotion processes of employees. As with other institutions, nepotism also affects healthcare institutions, and the effects of favoritism are greater in health institutions where multi-faceted decisions regarding human life are implemented. Nursing services are also affected by this unethical practice in healthcare institutions. favoritism reduces organizational trust in institutions, moreover it is strongly linked to high turnover in nursing staff employment. When the studies are examined, it is seen that there are insufficient studies revealing the level of favoritism practices in nursing services, their effects on the working environment of nurses and their effects on the quality of patient care. Studies in this field are important for nursing services management.
Referanslar
Kalaycıoğlu S. Toplumsal yapı: Kavramsal arka plan Edt:Zencirkıran M. Dünden Bu Güne Türkiye’nin Toplumsal Yapısı, Dora Yayıncılık; 2016
Furnham A. Nepotism, corruption and incompetence. management mumbo-jumbo, Palgrave Macmillan;2006
Jaskiewicz, P. K. Uhlenbruck, D.B. Balkin, T. Reay ıs nepotism good or bad? Types of nepotism and implications for knowledge management. Family Business Review, 2013;26 (2), 121-139.
Safina, D. Favouritism and nepotism in an organization: causes and effects. Procedia Economics And Finance, 2015; 23, 630-634.
Araslı, H. ve Tümer, M. Nepotism, favoritism and cronyism: a study of their effects on job stress and job satisfaction in the banking ındustry of North Cyprus, Social Behavior And Personality, 2008; 36(9), 1237-1250.
Argon, T. Öğretmen görüşlerine göre ilkokullarda yöneticilerin kayırmacılık davranışları. Kastamonu Education Journal, 2016; 24(1), 233-250.
Özler, N. D. E., ve Büyükarslan, B. A. The overall outlook of favoritism in organizations: a literature review. International Journal Of Business And Management Studies, 2011;3(1), 275-285.
Büte, M. Kayırmacılığın çalışanlar üzerine etkileri ile insan kaynakları uygulamaları ilişkisi: Türk kamu bankalarına yönelik bir araştırma, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2011;15(1), 383–404.
Şantaş, F., Şantaş, G., Özer Ö., Güleç, M.B. Sağlık çalışanlarında örgütsel kronizm ve işgören performansı arasındaki ilişkinin incelenmesine yönelik bir araştırma. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 2018; 13(3): 37-54.
Abdelghany Mohamed H., Hosny Abdel-Hafez, K. “Effects of nepotism on nursing staff job satisfaction, organizational commitment and ıntention to quit.”, Egypt. J. Health Care, c. 2021;12 (1): 1846-1855
Orhan U, Ergeç, S. “Nepotizmin örgütsel güvene etkisine yönelik bir çalışma: hastaneler örneği öz”, Akademik Sosyal Araştırmalar Derg., 2021; 9 (116): 16-33
Ercan Türkmen E. Hemşire İnsan gücü planlaması edt: Tatar Baykal Ü, Ercan Türkmen E Hemşirelik Hizmetleri Yönetimi, Akademi basım 2014;409-439
TDK,Türk Dil Kurumu, 2018 https://sozluk.gov.tr/
Özkanan, A., ve Erdem, R. Yönetimde kayırmacı uygulamalar üzerine nitel bir çalışma. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2016; 2(2), 7-28.
Toytok, E.H., Uçar, A. The effect of administrators' behaviors that ınvolves favoritism on organizational opposition. Journal Of Education And Training Studies, 2018;6(3), 68-77.
Araslı, H., Bavik, A.ve Ekiz, E.H. The effects of nepotism on human resource management: the case of three, four and five star hotels in Northern Cyprus. International Journal Of Sociology And Social Policy, 2006;26 (7/8), 295 - 308.
Hotho J, Minbaeva D. Muratbekova‐Touron M, Rabbiosi L. Coping with favoritism in recruitment and selection: a communal perspective. Jounurnal of Business Ethics. 2018;165; 659-679.
Carpenter, M. A., Bauer, T., Erdogan, B., Short, J. Principles of management. Washington, Dc: Flat World Knowledge.2009;782-792
Chukwuma, I., Agbaeze, E., Madu, I., Nwakoby, N., Icha-Ituma, A. Effect of nepotism on employee emotional engagement: interplay of organisational politics. Journal Of Management Information And Decision Sciences, 2019;22(3), 273-283.
Dyer W.G. Examining the “family effect” on firm performance, Family Business Review, 2006;19 (4), 253-273.
Giddens, A. Sosyoloji, Ayraç Kitapevi, Ankara:s; 2005;112-120
Tokol A. Günümüz Türkiye’sinde temel sosyal sorunlar ve sosyal politika uygulamaları. Edt:Zencirkıran M. Dünden Bu Güne Türkiye’nin Toplumsal Yapısı, Dora Yayıncılık, 2016 s.445-460
Christodoulou, I. Nepotism in medicine and the concept of franchising. The International Journal Of Medicine, 2008; 1(2), 58-61.
Köse, A. Küreselleşme çağında bir aidiyet zemini ve örgütlenme şekli olarak hemşehrilik. Akademik İncelemeler, 2008; 3 (1), 221- 232.
Karahan, A., ve Yılmaz, H. Nepotizm ve örgütsel bağlılık arasındaki ilişkinin incelenmesi ve bir uygulama. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2014;14(27), 123-148.
Şahin, İ., Özbek, M. A., Güran, C., Tosun, U. Sağlık sektöründe yolsuzluk: sağlık bakanlığı çalışanlarının yolsuzluk algılamaları. Amme İdaresi Dergisi, 2009;42(4): 101-136.
Ak, M. ve Sezer, Ö. Kamu personel sisteminde çalışanların görevde yükselmesinde kayırmacılık sorunu1. Suleyman Demirel University Journal of Faculty of Economics & Administrative Sciences, , Geybulla Ramazanoğlu Özel Sayısı, 2018;23: 739-75723.
Vanhanen, T. Domestic ethnic conflict and ethnic nepotism: a comparative analysis. Journal Of Peace Research, 1999;36(1), 55-73.
Fershtman, C., Gneezy, U., Verboven, F. Discrimination and nepotism: The efficiency of the anonymity rule. The Journal Of Legal Studies, 2005; 34(2), 371-396
Jefferies, K., Goldberg, L., Aston, M., & Tomblin Murphy, G. Understanding the invisibility of black nurse leaders using a black feminist poststructuralist framework. Journal of Clinical Nursing, 2018; 27(15-16), 3225-3234.
Yamuç, V. A., Türker, D. . Örgütsel stres kaynaklarının analizi: bir üretim işletmesinde kadın ve erkek çalışanlar üzerine inceleme. Yönetim Bilimleri Dergisi, 2015; 13(25), 389-423.
Meriç, E., & Erdem, M. İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin algılarına göre okul yönetiminde kayırmacılık. Kuram Ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, 2013;19(3), 467-498.
Kavuncubaşı Ş. Hastane Organizasyonu Edt: Sur H, Palteki T Hastane Yönetimi Nobel Tıp Kitapevi. 2013; S,27-33
Altuntaş S. Örgütsel Güven, Örgütsel Bağlılık ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı (Edt: Baykal Ü, Türkmen E). Hemşirelik Hizmetleri Yönetimi. Akademi Basın,2014; s.697-715
De Los Santos, J. A. A., Rosales, R. A., Falguera, C. C., Firmo, C. N., Tsaras, K., Labrague, L. J. Impact of organizational silence and favoritism on nurse's work outcomes and psychological well‐being. In Nursing Forum, 2020; 55(4), 782-792.
İşçi E, Taştan, S.B., Kozal, M.A. Örgütlerde kurumsallaşma düzeyinin nepotizm üzerine etkisinin incelenmesi: Hastane Çalışanları Örneği. Siyaset, Ekonomi Ve Yönetim Araştırmaları Dergisi,2013; 1(3).61-83.
Karakose, T. The effects of nepotism, cronyism and political favoritism on the doctors working in public hospitals. Studies On Ethno-Medicine, 2014; 8(3), 245-250.
Öztürk, H., Candaş, B., Babacan, E. Devlet hastaneleri, toplum ve aile sağlığı merkezlerinde çalışan hemşirelerin yaşadıkları sorunların belirlenmesi. Sağlık Ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, 2015;1(2), 25-36.
Qureshi, I., Ali, N., Randhawa, G. British South Asian male nurses' views on the barriers and enablers to entering and progressing in nursing careers. Journal Of Nursing Management, 2020; 28(4), 892-902.
Seago J, Spetz J. Minority nurses' experiences on the job. Journal of Cultural Diversity. 2008;15(1):16‐23.
Bessent, H., ve Fleming, J. W. The leadership enhancement and eevelopment (lead) project for minority nurses (İn The New Millennium Model). Nursing Outlook, 2003;51(6), 255-260.
Tüfekci, N., Uysal, M. Örgüt sağlığının hemşirelerin örgütsel adaletsizlik algısına etkisi 1. Third Sector Social Economic Review, 2018; 53(3), 740.
Platon. Devlet; Çev. Eyüboğlu, S.; Cimcöz, M. A.; İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2005
Abdalla, H. F. Maghrabi, A. S.ve Raggad, B. G. “Assessing the perceptions of human resource managers toward nepotism: "A cross-cultural study”, Int. J. Manpow., 1998; 19(8):554-570
Asunakutlu T. Avcı, U. Aile işletmelerinde nepotizm algısı ve iş tatmini ilişkisi üzerine bir araştırma”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilim. Fakültesi Derg.,2010;15(2), 93-109
Erdem, M., & Meriç, E. Okul yönetiminde kayırmacılığa ilişkin ölçek geliştirme çalışması. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 2012; 2(2), 141-154.
Referanslar
Kalaycıoğlu S. Toplumsal yapı: Kavramsal arka plan Edt:Zencirkıran M. Dünden Bu Güne Türkiye’nin Toplumsal Yapısı, Dora Yayıncılık; 2016
Furnham A. Nepotism, corruption and incompetence. management mumbo-jumbo, Palgrave Macmillan;2006
Jaskiewicz, P. K. Uhlenbruck, D.B. Balkin, T. Reay ıs nepotism good or bad? Types of nepotism and implications for knowledge management. Family Business Review, 2013;26 (2), 121-139.
Safina, D. Favouritism and nepotism in an organization: causes and effects. Procedia Economics And Finance, 2015; 23, 630-634.
Araslı, H. ve Tümer, M. Nepotism, favoritism and cronyism: a study of their effects on job stress and job satisfaction in the banking ındustry of North Cyprus, Social Behavior And Personality, 2008; 36(9), 1237-1250.
Argon, T. Öğretmen görüşlerine göre ilkokullarda yöneticilerin kayırmacılık davranışları. Kastamonu Education Journal, 2016; 24(1), 233-250.
Özler, N. D. E., ve Büyükarslan, B. A. The overall outlook of favoritism in organizations: a literature review. International Journal Of Business And Management Studies, 2011;3(1), 275-285.
Büte, M. Kayırmacılığın çalışanlar üzerine etkileri ile insan kaynakları uygulamaları ilişkisi: Türk kamu bankalarına yönelik bir araştırma, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2011;15(1), 383–404.
Şantaş, F., Şantaş, G., Özer Ö., Güleç, M.B. Sağlık çalışanlarında örgütsel kronizm ve işgören performansı arasındaki ilişkinin incelenmesine yönelik bir araştırma. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 2018; 13(3): 37-54.
Abdelghany Mohamed H., Hosny Abdel-Hafez, K. “Effects of nepotism on nursing staff job satisfaction, organizational commitment and ıntention to quit.”, Egypt. J. Health Care, c. 2021;12 (1): 1846-1855
Orhan U, Ergeç, S. “Nepotizmin örgütsel güvene etkisine yönelik bir çalışma: hastaneler örneği öz”, Akademik Sosyal Araştırmalar Derg., 2021; 9 (116): 16-33
Ercan Türkmen E. Hemşire İnsan gücü planlaması edt: Tatar Baykal Ü, Ercan Türkmen E Hemşirelik Hizmetleri Yönetimi, Akademi basım 2014;409-439
TDK,Türk Dil Kurumu, 2018 https://sozluk.gov.tr/
Özkanan, A., ve Erdem, R. Yönetimde kayırmacı uygulamalar üzerine nitel bir çalışma. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2016; 2(2), 7-28.
Toytok, E.H., Uçar, A. The effect of administrators' behaviors that ınvolves favoritism on organizational opposition. Journal Of Education And Training Studies, 2018;6(3), 68-77.
Araslı, H., Bavik, A.ve Ekiz, E.H. The effects of nepotism on human resource management: the case of three, four and five star hotels in Northern Cyprus. International Journal Of Sociology And Social Policy, 2006;26 (7/8), 295 - 308.
Hotho J, Minbaeva D. Muratbekova‐Touron M, Rabbiosi L. Coping with favoritism in recruitment and selection: a communal perspective. Jounurnal of Business Ethics. 2018;165; 659-679.
Carpenter, M. A., Bauer, T., Erdogan, B., Short, J. Principles of management. Washington, Dc: Flat World Knowledge.2009;782-792
Chukwuma, I., Agbaeze, E., Madu, I., Nwakoby, N., Icha-Ituma, A. Effect of nepotism on employee emotional engagement: interplay of organisational politics. Journal Of Management Information And Decision Sciences, 2019;22(3), 273-283.
Dyer W.G. Examining the “family effect” on firm performance, Family Business Review, 2006;19 (4), 253-273.
Giddens, A. Sosyoloji, Ayraç Kitapevi, Ankara:s; 2005;112-120
Tokol A. Günümüz Türkiye’sinde temel sosyal sorunlar ve sosyal politika uygulamaları. Edt:Zencirkıran M. Dünden Bu Güne Türkiye’nin Toplumsal Yapısı, Dora Yayıncılık, 2016 s.445-460
Christodoulou, I. Nepotism in medicine and the concept of franchising. The International Journal Of Medicine, 2008; 1(2), 58-61.
Köse, A. Küreselleşme çağında bir aidiyet zemini ve örgütlenme şekli olarak hemşehrilik. Akademik İncelemeler, 2008; 3 (1), 221- 232.
Karahan, A., ve Yılmaz, H. Nepotizm ve örgütsel bağlılık arasındaki ilişkinin incelenmesi ve bir uygulama. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2014;14(27), 123-148.
Şahin, İ., Özbek, M. A., Güran, C., Tosun, U. Sağlık sektöründe yolsuzluk: sağlık bakanlığı çalışanlarının yolsuzluk algılamaları. Amme İdaresi Dergisi, 2009;42(4): 101-136.
Ak, M. ve Sezer, Ö. Kamu personel sisteminde çalışanların görevde yükselmesinde kayırmacılık sorunu1. Suleyman Demirel University Journal of Faculty of Economics & Administrative Sciences, , Geybulla Ramazanoğlu Özel Sayısı, 2018;23: 739-75723.
Vanhanen, T. Domestic ethnic conflict and ethnic nepotism: a comparative analysis. Journal Of Peace Research, 1999;36(1), 55-73.
Fershtman, C., Gneezy, U., Verboven, F. Discrimination and nepotism: The efficiency of the anonymity rule. The Journal Of Legal Studies, 2005; 34(2), 371-396
Jefferies, K., Goldberg, L., Aston, M., & Tomblin Murphy, G. Understanding the invisibility of black nurse leaders using a black feminist poststructuralist framework. Journal of Clinical Nursing, 2018; 27(15-16), 3225-3234.
Yamuç, V. A., Türker, D. . Örgütsel stres kaynaklarının analizi: bir üretim işletmesinde kadın ve erkek çalışanlar üzerine inceleme. Yönetim Bilimleri Dergisi, 2015; 13(25), 389-423.
Meriç, E., & Erdem, M. İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin algılarına göre okul yönetiminde kayırmacılık. Kuram Ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, 2013;19(3), 467-498.
Kavuncubaşı Ş. Hastane Organizasyonu Edt: Sur H, Palteki T Hastane Yönetimi Nobel Tıp Kitapevi. 2013; S,27-33
Altuntaş S. Örgütsel Güven, Örgütsel Bağlılık ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı (Edt: Baykal Ü, Türkmen E). Hemşirelik Hizmetleri Yönetimi. Akademi Basın,2014; s.697-715
De Los Santos, J. A. A., Rosales, R. A., Falguera, C. C., Firmo, C. N., Tsaras, K., Labrague, L. J. Impact of organizational silence and favoritism on nurse's work outcomes and psychological well‐being. In Nursing Forum, 2020; 55(4), 782-792.
İşçi E, Taştan, S.B., Kozal, M.A. Örgütlerde kurumsallaşma düzeyinin nepotizm üzerine etkisinin incelenmesi: Hastane Çalışanları Örneği. Siyaset, Ekonomi Ve Yönetim Araştırmaları Dergisi,2013; 1(3).61-83.
Karakose, T. The effects of nepotism, cronyism and political favoritism on the doctors working in public hospitals. Studies On Ethno-Medicine, 2014; 8(3), 245-250.
Öztürk, H., Candaş, B., Babacan, E. Devlet hastaneleri, toplum ve aile sağlığı merkezlerinde çalışan hemşirelerin yaşadıkları sorunların belirlenmesi. Sağlık Ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, 2015;1(2), 25-36.
Qureshi, I., Ali, N., Randhawa, G. British South Asian male nurses' views on the barriers and enablers to entering and progressing in nursing careers. Journal Of Nursing Management, 2020; 28(4), 892-902.
Seago J, Spetz J. Minority nurses' experiences on the job. Journal of Cultural Diversity. 2008;15(1):16‐23.
Bessent, H., ve Fleming, J. W. The leadership enhancement and eevelopment (lead) project for minority nurses (İn The New Millennium Model). Nursing Outlook, 2003;51(6), 255-260.
Tüfekci, N., Uysal, M. Örgüt sağlığının hemşirelerin örgütsel adaletsizlik algısına etkisi 1. Third Sector Social Economic Review, 2018; 53(3), 740.
Platon. Devlet; Çev. Eyüboğlu, S.; Cimcöz, M. A.; İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2005
Abdalla, H. F. Maghrabi, A. S.ve Raggad, B. G. “Assessing the perceptions of human resource managers toward nepotism: "A cross-cultural study”, Int. J. Manpow., 1998; 19(8):554-570
Asunakutlu T. Avcı, U. Aile işletmelerinde nepotizm algısı ve iş tatmini ilişkisi üzerine bir araştırma”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilim. Fakültesi Derg.,2010;15(2), 93-109
Erdem, M., & Meriç, E. Okul yönetiminde kayırmacılığa ilişkin ölçek geliştirme çalışması. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 2012; 2(2), 141-154.
