Gazetecilikte Röportaj ve Teknikleri
Özet
Röportaj sadece soru ve cevaplardan oluşan bir yazı türü değildir. Haber veren, izlenimlerin yer aldığı, gazetecinin kendi görüşlerini aktarabildiği bir yazı türüdür. Aynı zamanda röportaj gazetecinin “özgür” ve “yaratıcı” olmasına imkân tanır. Etik kurallar çerçevesinde gazeteci röportajını yazarken kendi fikrini ve görüşlerini aktarabilme özgürlüğüne sahiptir. Bunun yanı sıra röportajın tasvir etme, betimleme, tanıklık gibi özellikleri gazeteciye yaratıcılık için alan açmaktadır.
Edebi gazetecilik türü olan röportaj, haber ve söyleşi ile benzer ve farklı özellikler taşır. Soru ve cevaplardan oluşması söyleşi ile karıştırılmasına neden olmaktadır. Ancak söyleşilerde konunun ve konuşulan kişinin verdiği cevapların dışına çıkılmazken röportajda gazeteci düşüncelerini, izlenimlerini yaptığı derinlemesine araştırmalardan destek alarak yazıya döker. Haber ise kim, ne, nerede, ne zaman, nasıl, neden sorularının cevaplarını verir. Röportajı haberden ayıran en belirgin özellik gazetecinin kendi yorumunu, kanaatlerini aktarmasıdır. Haberde ise yoruma yer verilmez.
İyi bir röportajın ortaya çıkmasında soru seçimi ve doğru zamanda doğru soruyu sormak oldukça önemlidir. Röportajı yapan kişinin ön hazırlık yapması, gözlem yeteneği, iyi bir dinleyici olması ve yazarlık yeteneği de okumaya değer bir röportajın ortaya çıkmasında etkili olmaktadır.
Referanslar
Akkaya Telci, B. (2019). Yazılı basında röportaj: Röportajın yazınsan ve teknik yönleri. TheJournal of AcademicSocialScience. https://doi.org/10.16992/ASOS.14691
Bildirici, F. (2020). Röportaj: Edebi nitelikli gazetecilik ürünü. T. Durna (Ed.) Sivil Toplum Kuruluşları İçin Hak Temelli Gazetecilik Kılavuzu (s.167-194) içinde. Ankara: Um:ag Vakfı Yayınları.
Engin, A. (2018). Sunuş. A. Engin (Ed.) Homeros’un Rüyası. Edebiyatın Kapı Komşusu Röportaj (s. 5-20) içinde. İstanbul: Siyah Kitap Yayınları.
Girgin, A. (2012). Röportaj-Mülakat-Söyleşi (Bölüm I). İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, IstanbulUniversityFaculty of CommunicationJournal, (19). https://doi.org/10.17064/iüifhd.64278
Güzel, M. (2021). John Steinbeck’in gazeteciliğine bugünden bakmak. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, (37), 53-71.
Özer, Ö. (2013). Haber Roman: George Orwell ve Yaşar Kemal’den Örneklerle Edebi Gazetecilik/Röportaj. Ankara: Literatürk.
Özer, Ö. (2022). Bir gazetecilik türü olarak röportajın anatomisi: Mahkeme Röportajları ve Mahkeme Kapısı Kitaplarındaki röportajların betimsel çözümlemesi. Kastamonu İletişim Araştırmaları Dergisi (KİAD), (9), 1-22. doi: 10.56676/kiad.1175417
Özer, Ö. (2023). Bir röportaj ustası yazar Suat Derviş’in Çöken İstanbul’undaki röportajlarının betimsel çözümlemesi. Erciyes İletişim Dergisi, 10 (1), 185-203. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.1187089
Sağlam, N. (2006). Türk Edebiyatında “Edebî Röportaj”. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi(8), 415-478.
Sedorkin, G. (2020). Interviewing: A guideforjournalistandwriters. (2nd edition). LondonandNewyork: Routledge.
Temiztürk, H. () Haber toplama yöntemi olarak görüşme, röportaj ve söyleşi. Haber Toplama ve Yazma Teknikleri (s. 2-23) içinde. Atatürk Üniversitesi Yayınları.
Yavalar, D. E.,& Çakır, H. (2021). Yaşar Kemal’in Allah’ın Askerleri isimli eserini edebi gazetecilik (röportaj) tekniği üzerinden yeniden okumak. Kurgu, 29(2), 1-26.
Yüksel, E. & Gürcan, H.İ. (2005). Haber toplama ve yazma. Konya: Tablet Kitabevi.
Yüksel, E. (2012). Röportaj. E. Yüksel (Ed.) Haber Yazma Teknikleri (s.92-115) içinde. Eskişehir. Açıköğretim Fakültesi Yayınları.
Türk Dil Kurumu TDK. Röportaj. Erişim Tarihi:07.05.2024, https://sozluk.gov.tr/
Kubbealtı Lugatı . Röportaj. Erişim Tarihi:07.05.2024, http://lugatim.com/s/R%C3%96PORTAJ
Scanlan, C, (2013), “How journalists can becomebetterinterviewers” Erişim Tarihi:07.05.2024, https://www.poynter.org/reporting-editing/2013/how-journalists-can-become-better-interviewers/
BBC, Interviewskills. https://www.bbc.co.uk/bitesize/guides/zqmq9qt/revision/3
tcij.org- The Center ForInvestigativeJorunalism.Erişim Tarihi:07.05.2024, https://www.scribd.com/document/649955727/Interviewing-Techniques
Referanslar
Akkaya Telci, B. (2019). Yazılı basında röportaj: Röportajın yazınsan ve teknik yönleri. TheJournal of AcademicSocialScience. https://doi.org/10.16992/ASOS.14691
Bildirici, F. (2020). Röportaj: Edebi nitelikli gazetecilik ürünü. T. Durna (Ed.) Sivil Toplum Kuruluşları İçin Hak Temelli Gazetecilik Kılavuzu (s.167-194) içinde. Ankara: Um:ag Vakfı Yayınları.
Engin, A. (2018). Sunuş. A. Engin (Ed.) Homeros’un Rüyası. Edebiyatın Kapı Komşusu Röportaj (s. 5-20) içinde. İstanbul: Siyah Kitap Yayınları.
Girgin, A. (2012). Röportaj-Mülakat-Söyleşi (Bölüm I). İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, IstanbulUniversityFaculty of CommunicationJournal, (19). https://doi.org/10.17064/iüifhd.64278
Güzel, M. (2021). John Steinbeck’in gazeteciliğine bugünden bakmak. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, (37), 53-71.
Özer, Ö. (2013). Haber Roman: George Orwell ve Yaşar Kemal’den Örneklerle Edebi Gazetecilik/Röportaj. Ankara: Literatürk.
Özer, Ö. (2022). Bir gazetecilik türü olarak röportajın anatomisi: Mahkeme Röportajları ve Mahkeme Kapısı Kitaplarındaki röportajların betimsel çözümlemesi. Kastamonu İletişim Araştırmaları Dergisi (KİAD), (9), 1-22. doi: 10.56676/kiad.1175417
Özer, Ö. (2023). Bir röportaj ustası yazar Suat Derviş’in Çöken İstanbul’undaki röportajlarının betimsel çözümlemesi. Erciyes İletişim Dergisi, 10 (1), 185-203. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.1187089
Sağlam, N. (2006). Türk Edebiyatında “Edebî Röportaj”. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi(8), 415-478.
Sedorkin, G. (2020). Interviewing: A guideforjournalistandwriters. (2nd edition). LondonandNewyork: Routledge.
Temiztürk, H. () Haber toplama yöntemi olarak görüşme, röportaj ve söyleşi. Haber Toplama ve Yazma Teknikleri (s. 2-23) içinde. Atatürk Üniversitesi Yayınları.
Yavalar, D. E.,& Çakır, H. (2021). Yaşar Kemal’in Allah’ın Askerleri isimli eserini edebi gazetecilik (röportaj) tekniği üzerinden yeniden okumak. Kurgu, 29(2), 1-26.
Yüksel, E. & Gürcan, H.İ. (2005). Haber toplama ve yazma. Konya: Tablet Kitabevi.
Yüksel, E. (2012). Röportaj. E. Yüksel (Ed.) Haber Yazma Teknikleri (s.92-115) içinde. Eskişehir. Açıköğretim Fakültesi Yayınları.
Türk Dil Kurumu TDK. Röportaj. Erişim Tarihi:07.05.2024, https://sozluk.gov.tr/
Kubbealtı Lugatı . Röportaj. Erişim Tarihi:07.05.2024, http://lugatim.com/s/R%C3%96PORTAJ
Scanlan, C, (2013), “How journalists can becomebetterinterviewers” Erişim Tarihi:07.05.2024, https://www.poynter.org/reporting-editing/2013/how-journalists-can-become-better-interviewers/
BBC, Interviewskills. https://www.bbc.co.uk/bitesize/guides/zqmq9qt/revision/3
tcij.org- The Center ForInvestigativeJorunalism.Erişim Tarihi:07.05.2024, https://www.scribd.com/document/649955727/Interviewing-Techniques
