Veri Gazeteciliği
Özet
Bu çalışmada, dijitalleşmenin habercilik pratikleri ile iç içe geçmiş bir türü olarak veri gazeteciliğinin kuramsal sınırları çizilmiştir. Günümüz bilgi çağında farklı kaynaklardan devasa boyutlarda bilgiye anında ulaşabilmek mümkün olmaktadır. Bu kadar büyük bir veri yığınından doğru bilgiyi seçip işlemek, haber üretmek ve aktarmak ise oldukça zorlayıcı bir göreve dönüşmektedir. Bu nedenle, dijital haberciliğin yeni yöntemler ve uzmanlıklar barındıran bir dönüşüm geçirmesi kaçınılmaz hale gelmiştir. Bu dönüşümün temelinde ise veri gazeteciliği yatmaktadır. Yeni medya çağında, sayısal ortamdaki veri yığınından haber üretme pratiği yepyeni bir boyut kazanmıştır. Veri gazeteciliği, son yıllarda haber üretme pratiklerinde köklü bir değişime yol açarak, geleneksel yöntemlere yeni bir bakış açısı sunmaktadır. Her ne kadar veri gazeteciliğinin geçmişte çeşitli örneklerini görmüş olsak da günümüzde dijital teknolojiler, bu habercilik türünü sayısal tabanlı ve çok boyutlu bir hale getirmiştir. Geleneksel gazetecilik yöntemlerinin yetersiz kaldığı günümüz bilgi çağında, veri gazeteciliği karmaşık büyük veri içerisinden anlamlı ve anlaşılır haber yapma pratiklerini kapsamaktadır. Veri gazetecileri, istatistiksel analizler, görselleştirmeler ve programlama gibi araçları kullanarak karmaşık verileri anlamlı hale getirmekte ve bu verilerden güçlü ve özgün haberler üretmektedir. Veri gazeteciliği, dijital çağda haberciliğin evrimini temsil etmektedir. Veri gazeteciliği, haber üretme pratiklerinde yeni bir çığır açarak, gazetecilere daha derin ve anlamlı haberler üretme imkânı sunmaktadır. Verinin gücünden yararlanarak, karmaşık konuları daha anlaşılır hale getirmek ve veriye dayalı habercilik yapmak mümkün hale gelmiştir. Ancak, veri gazeteciliğinde etik boyutlara dikkat edilmesi ve şeffaf bir şekilde haber üretilmesi de oldukça önemlidir. Bilgi kirliliğinin arttığı bir ortamda, doğru ve tarafsız bilgiye ulaşmak için veri gazeteciliğinin sunduğu imkânlar hayati önem taşımaktadır. Bu bağlamda çalışmada yeni bir habercilik pratiği olarak veri gazeteciliğini incelemekte ve dijitalleşme ile olan bağlantılarının üzerinde durmaktadır.
Referanslar
Appelgren, E. & Nygren, G. (2014). “Data Journalism in Sweden: Introducingnewmethodsandgenres of journalisminto “old” organizations” (İsveç'te Veri Gazeteciliği: “Eski” kuruluşlara yeni gazetecilik yöntemleri ve türlerini tanıtmak). DigitalJournalism, 2(3), 394-405.
Bucher, T. (2017). “Machinesdon’thaveinstincts: Articulatingthecomputational in journalism” (Makinelerin içgüdüleri yoktur: Gazetecilikte hesaplamayı ifade etmek). New Media &Society, 19(6), 918-933.
Çelik, T. (2019). “Dijital Çağda Gazetecilerin Büyük Veri Kullanımı” (Bildiri), Congress of International AppliedSocialSciences Bildirileri, 04-06 Nisan 2019, (ss.261-273), Çeşme: İzmir.
Dağ, P. (2016). Bilinç Değişikliği Yaratan Bir Gazetecilik. 08. 05. 2022 tarihinde http://platform24.org/veri-gazeteciligi/537/bilinc-degisikligi-yaratan-bir-gazetecilik adresinden edinilmiştir.
Demirel, S. (2016). Veri Gazeteciliği Manifestosu İlk Taslağı. 10.05.2022 tarihinde http://www.verigazeteciligi.com/veri-gazeteciligi-manifestosu-ilk-taslagi/ adresinden edinildi.
Dikmen, E.Ş. (2020). “Çoklu Ortam ve Etkileşimli Haber Anlatısında “Yeni” Habercilik Uygulamaları: Veri Gazeteciliği”. Erkmen, Ö., Çoban, B. ve Ataman, B. (Ed.), Yeni Gazetecilik: Mecralar, Deneyimler, Olanaklar (ss.246-268) içinde. İstanbul: Kafka.
Gray, J.;Bounegru, L. &Chambers, L (2012). The Data JournalismHandbook. Sebastopol, USA: O’Reilly.
Hahn, O. &Stalph, F. (2018). DigitalInvestigativeJournalism. Gewerbestrasse: PalgraveMacmillan.
Lehren, A.W. (2018). “The Rise of Investigative Data Journalism”. Hahn, O. ve Stalph, F. (Eds.), DigitalInvestigativeJournalism (9-17). Gewerbestrasse: PalgraveMacmillan.
Meyer, P. (2002). Precision journalism: A reporter’sintroductiontosocialsciencemethods. USA: Rowman&LittlefieldPublishers.
Narin, B., Fırat, F., Fırat, D.& Ayaz, B. (2017). Büyük Veri ve Gazetecilik İlişkisi Bağlamında Veri Gazeteciliği. AJIT-E: Akademik Bilgi Teknolojileri Dergisi, 8(30), 215-235. https://doi.org/10.5824/1309-1581.2017.5.010.x
Ozay, S.&Bayrakcı, S. (2022). Data Journalism in Turkey: Developing a ScaleandMeasuringJournalists’ Skills. İnsan Ve Toplum, 12(4), 74-98.
Royal, C.,&Blasingame, D. (2016). Isojjournaldatajournalism. 18.11.2015 tarihinde ISOJ JOURNAL: https://isojjournal.wordpress.com/2015/04/15/data-journalism-an-explication/ adresinden edinilmiştir
Sütçü, C.S. & Öztezcan, B.A. (2020). “Veri Bilimi Bağlamında Veri Haberciliği Yaklaşımı”. Erkmen,Ö., Çoban, B. ve Ataman, B. (Ed.), Yeni Gazetecilik: Mecralar, Deneyimler, Olanaklar (ss.269-300) içinde. İstanbul: Kafka.
Terzi, Z.N. (2022). Veri Gazeteciliği (Data Journalism) Nedir? 18. 04. 2024 tarihinde https://medium.com/yetkingencler/veri-gazetecili%C4%9Fi-data-journalism-nedir-66b4b016e430 adresinden edinilmiştir.
Türk Dil Kurumu (TDK) Sözlükleri. (2024). 01.04.2024 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden edinilmiştir.
Uskali, T. &Kuutti, H. (2015). “ModelsAndStreams of Data Journalism” (Veri Gazeteciliği Modelleri ve Akışları). TheJournal of Media Innovations, 2 (1), 77-88.
Referanslar
Appelgren, E. & Nygren, G. (2014). “Data Journalism in Sweden: Introducingnewmethodsandgenres of journalisminto “old” organizations” (İsveç'te Veri Gazeteciliği: “Eski” kuruluşlara yeni gazetecilik yöntemleri ve türlerini tanıtmak). DigitalJournalism, 2(3), 394-405.
Bucher, T. (2017). “Machinesdon’thaveinstincts: Articulatingthecomputational in journalism” (Makinelerin içgüdüleri yoktur: Gazetecilikte hesaplamayı ifade etmek). New Media &Society, 19(6), 918-933.
Çelik, T. (2019). “Dijital Çağda Gazetecilerin Büyük Veri Kullanımı” (Bildiri), Congress of International AppliedSocialSciences Bildirileri, 04-06 Nisan 2019, (ss.261-273), Çeşme: İzmir.
Dağ, P. (2016). Bilinç Değişikliği Yaratan Bir Gazetecilik. 08. 05. 2022 tarihinde http://platform24.org/veri-gazeteciligi/537/bilinc-degisikligi-yaratan-bir-gazetecilik adresinden edinilmiştir.
Demirel, S. (2016). Veri Gazeteciliği Manifestosu İlk Taslağı. 10.05.2022 tarihinde http://www.verigazeteciligi.com/veri-gazeteciligi-manifestosu-ilk-taslagi/ adresinden edinildi.
Dikmen, E.Ş. (2020). “Çoklu Ortam ve Etkileşimli Haber Anlatısında “Yeni” Habercilik Uygulamaları: Veri Gazeteciliği”. Erkmen, Ö., Çoban, B. ve Ataman, B. (Ed.), Yeni Gazetecilik: Mecralar, Deneyimler, Olanaklar (ss.246-268) içinde. İstanbul: Kafka.
Gray, J.;Bounegru, L. &Chambers, L (2012). The Data JournalismHandbook. Sebastopol, USA: O’Reilly.
Hahn, O. &Stalph, F. (2018). DigitalInvestigativeJournalism. Gewerbestrasse: PalgraveMacmillan.
Lehren, A.W. (2018). “The Rise of Investigative Data Journalism”. Hahn, O. ve Stalph, F. (Eds.), DigitalInvestigativeJournalism (9-17). Gewerbestrasse: PalgraveMacmillan.
Meyer, P. (2002). Precision journalism: A reporter’sintroductiontosocialsciencemethods. USA: Rowman&LittlefieldPublishers.
Narin, B., Fırat, F., Fırat, D.& Ayaz, B. (2017). Büyük Veri ve Gazetecilik İlişkisi Bağlamında Veri Gazeteciliği. AJIT-E: Akademik Bilgi Teknolojileri Dergisi, 8(30), 215-235. https://doi.org/10.5824/1309-1581.2017.5.010.x
Ozay, S.&Bayrakcı, S. (2022). Data Journalism in Turkey: Developing a ScaleandMeasuringJournalists’ Skills. İnsan Ve Toplum, 12(4), 74-98.
Royal, C.,&Blasingame, D. (2016). Isojjournaldatajournalism. 18.11.2015 tarihinde ISOJ JOURNAL: https://isojjournal.wordpress.com/2015/04/15/data-journalism-an-explication/ adresinden edinilmiştir
Sütçü, C.S. & Öztezcan, B.A. (2020). “Veri Bilimi Bağlamında Veri Haberciliği Yaklaşımı”. Erkmen,Ö., Çoban, B. ve Ataman, B. (Ed.), Yeni Gazetecilik: Mecralar, Deneyimler, Olanaklar (ss.269-300) içinde. İstanbul: Kafka.
Terzi, Z.N. (2022). Veri Gazeteciliği (Data Journalism) Nedir? 18. 04. 2024 tarihinde https://medium.com/yetkingencler/veri-gazetecili%C4%9Fi-data-journalism-nedir-66b4b016e430 adresinden edinilmiştir.
Türk Dil Kurumu (TDK) Sözlükleri. (2024). 01.04.2024 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden edinilmiştir.
Uskali, T. &Kuutti, H. (2015). “ModelsAndStreams of Data Journalism” (Veri Gazeteciliği Modelleri ve Akışları). TheJournal of Media Innovations, 2 (1), 77-88.
