Bir Gazetecilik Pratiği Olarak Hak Haberciliği
Özet
Haber kavramı, toplumsal yaşamın vazgeçilmez bir unsuru olarak dikkat çekmektedir. Öyle ki haber olgusu ve habercilik edimi toplumsal yaşamdan beslenen ve toplum adına işlevsellik kazanan pratiklere sahiptir. Toplum adına, toplum yararına olay ve olguların takibinin yapılması ve yine onlar adına gerçeklerin gün yüzüne çıkarılması habercilik mesleğine toplum karşısında bir sorumluluk yüklemektedir. Bu anlamda gazetecilerin haber üretim pratikleri de mesleki etik ve ahlâk ilkeleri doğrultusunda belirlenmiş ve habercilikte kamu yararı öncelenmiştir. Bununla birlikte neoliberal politikalarla şekillenen yeni dünya düzeninde medya da kendi üzerine düşenden etkilenmiştir.
Geleneksel basın işletmeleri yerini kârlılık bakış açısıyla hizmet veren medya şirketlerine ve sahiplik yapılarına bırakmıştır. Üretim ve tüketim ilişkilerinin belirleyici olduğu bu süreçte; medya ortamı rekabetçi koşulların yükseldiği, haberin kamu yararından çok daha çok kişiye ulaşabilecek şekilde magazinel bir boyut kazandığı ve herhangi bir ürün gibi alınıp satılabildiği bir metaya dönüşmesini beraberinde getirmiştir. Bu süreçte medya organlarının sahibi konumundaki kişilerin gerek siyasi gerek ekonomik iktidar sahipleri ile kurduğu ilişkiler habercilik faaliyetlerinin yörüngesinden çıkarak birer yayıncılık faaliyetine dönüşmesine neden olmuştur. Bu bağlamda, hak haberciliği olgusu yerini güçlünün ya da daha çok kâr beklentisi güdülen habercilik anlayışının hâkim olduğu medya ortamının gölgesine mahkûm edilmiştir.
Referanslar
Alankuş, S. (2009). Yeni habercilik arayışları: hak odaklı habercilik, yurttaş gazeteciliği, barış gazeteciliği. İçinde Sevda Alankuş (Ed.), Gazeteciliğe Başlarken, (ss.88-127). İstanbul: IPS İletişim Vakfı Yayınları.
Arslan, H., & Topal, A. (2021). Çocuk Odaklı Habercilik Üzerine Yeni Medyaya Şiddet, Taciz, Tecavüz, Cinayet Haberleri Üzerinden Eleştirel Bakış: Leyla Aydemir Örneği. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (11), 132-159.
Berk, K. (2020). Bedenin eril tarihi. Gönül Demez, Meral Timurturkan ve Cihan Ertan (Ed.), Bedenin sosyolojisi-gündelik hayatın cisimleşme deneyimleri, tıbbileştirme ve dijital gözetim, (s.239-263). İstanbul: Bağlam Yayınları.
Cangöz, İ. (2007). Haberde çocuk birey. İçinde Sevda Alankuş (Ed.), Çocuk Odaklı Habercilik, (ss.196-224). İstanbul: IPS İletişim Vakfı Yayınları.
Çağlak, E. & Pekcan, G. E. (2022). Mülteci Haberlerinin Ulusal ve Yerel Gazetelerde Temsilinin Alternatif Medya ve Hak Haberciliği Bağlamında Değerlendirilmesi. Ahi Evran Akademi, 3(2), 79-83.
Doğanay, Ü. & Çoban Keneş, H. (2016). Hak temelli bakış açısının yokluğu ve ayrımcı söylemler açısından gazete haberlerinde mülteci kadınlar. İçinde Yasemin İnceoğlu & Savaş Çoban (Der.), Haber Okumaları, (ss.253-295). İstanbul: İletişim Yayınları.
Dursun, Ç. (2007). Hak haberciliğinin doğası ve olanağı. İçinde Sevda Alankuş (Ed.), İnsan Hakları Haberciliği, (ss.105-128). İstanbul: IPS İletişim Vakfı Yayınları.
Gelir Atabey, A. (2021). Öteki bağlamında Suriyeli mülteciler ve yeni medya: Çevrimiçi gazeteler üzerine bir inceleme (Yayınlanmamış doktora tezi). Ege Üniversitesi, İzmir.
Hall, S. (2017). Temsil: kültürel temsiller ve anlamlandırma uygulamaları. (Çev. Dündar, İ.). İstanbul: Pinhan Yayınları.
Karataş, E. O. (2022). Çocuk odaklı haberlerin ana akım ve alternatif medyada sunumu: İzmir depremi örneği. Uluslararası Medya ve İletişim Araştırmaları Hakemli Dergisi, 5(2), 302-326.https://doi.org/10.33464/mediaj.1170727
Kebelek, E. & Bayram, Y. (2021). Gazetecilerin Haber Yapma Pratiklerinin Yerel Düzeyde İnsan Hakları Açısından Araştırılması: Trabzon Örneği. Uluslararası İnsan Çalışmaları Dergisi, 4(8), 248-270.https://doi.org/10.35235/uicd.1018409
Köseoğlu, A. (2022). Kadın odaklı habercilik perspektifinden savaş temalı haberlerde Ukraynalı kadınlar: Anadolu Ajansı üzerinden bir analiz. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(3), 888-905.https://doi.org/10.31592/aeusbed.1140791
Şahin, Z. B. & Birincioğlu, Y. D. (2020). Toplumsal cinsiyet ve medya: Şule Çet’in şüpheli ölümü üzerine haberlerin eleştirel söylem analizi. Erciyes iletişim dergisi, 7(1), 189-216.https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.597502
Tanrıöver, H. (2007). Medyada kadınların temsil biçimleri ve kadın hakları ihlalleri. İçinde Sevda Alankuş (Ed.), Kadın Odaklı Habercilik, (ss.149-167). İstanbul: IPS İletişim Vakfı Yayınları.
Tokyay, M. (2016). Habercilikte çocuk odaklı etik ve özdenetim. İçinde Yasemin İnceoğlu & Savaş Çoban (Der.), Haber Okumaları, (ss.237-253). İstanbul: İletişim Yayınları.
Tosun, G. (2007). Çocuklar ve çocuk haklarının medyada temsili. İçinde Sevda Alankuş (Ed.), Çocuk Odaklı Habercilik, (ss.172-196). İstanbul: IPS İletişim Vakfı Yayınları.
https://gazetecilikokulu.net/wp-content/uploads/2021/01/004.pdf
https://www.yeniakit.com.tr/haber/sapkin-homolar-akiti-fisledi-1839155.html
Referanslar
Alankuş, S. (2009). Yeni habercilik arayışları: hak odaklı habercilik, yurttaş gazeteciliği, barış gazeteciliği. İçinde Sevda Alankuş (Ed.), Gazeteciliğe Başlarken, (ss.88-127). İstanbul: IPS İletişim Vakfı Yayınları.
Arslan, H., & Topal, A. (2021). Çocuk Odaklı Habercilik Üzerine Yeni Medyaya Şiddet, Taciz, Tecavüz, Cinayet Haberleri Üzerinden Eleştirel Bakış: Leyla Aydemir Örneği. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (11), 132-159.
Berk, K. (2020). Bedenin eril tarihi. Gönül Demez, Meral Timurturkan ve Cihan Ertan (Ed.), Bedenin sosyolojisi-gündelik hayatın cisimleşme deneyimleri, tıbbileştirme ve dijital gözetim, (s.239-263). İstanbul: Bağlam Yayınları.
Cangöz, İ. (2007). Haberde çocuk birey. İçinde Sevda Alankuş (Ed.), Çocuk Odaklı Habercilik, (ss.196-224). İstanbul: IPS İletişim Vakfı Yayınları.
Çağlak, E. & Pekcan, G. E. (2022). Mülteci Haberlerinin Ulusal ve Yerel Gazetelerde Temsilinin Alternatif Medya ve Hak Haberciliği Bağlamında Değerlendirilmesi. Ahi Evran Akademi, 3(2), 79-83.
Doğanay, Ü. & Çoban Keneş, H. (2016). Hak temelli bakış açısının yokluğu ve ayrımcı söylemler açısından gazete haberlerinde mülteci kadınlar. İçinde Yasemin İnceoğlu & Savaş Çoban (Der.), Haber Okumaları, (ss.253-295). İstanbul: İletişim Yayınları.
Dursun, Ç. (2007). Hak haberciliğinin doğası ve olanağı. İçinde Sevda Alankuş (Ed.), İnsan Hakları Haberciliği, (ss.105-128). İstanbul: IPS İletişim Vakfı Yayınları.
Gelir Atabey, A. (2021). Öteki bağlamında Suriyeli mülteciler ve yeni medya: Çevrimiçi gazeteler üzerine bir inceleme (Yayınlanmamış doktora tezi). Ege Üniversitesi, İzmir.
Hall, S. (2017). Temsil: kültürel temsiller ve anlamlandırma uygulamaları. (Çev. Dündar, İ.). İstanbul: Pinhan Yayınları.
Karataş, E. O. (2022). Çocuk odaklı haberlerin ana akım ve alternatif medyada sunumu: İzmir depremi örneği. Uluslararası Medya ve İletişim Araştırmaları Hakemli Dergisi, 5(2), 302-326.https://doi.org/10.33464/mediaj.1170727
Kebelek, E. & Bayram, Y. (2021). Gazetecilerin Haber Yapma Pratiklerinin Yerel Düzeyde İnsan Hakları Açısından Araştırılması: Trabzon Örneği. Uluslararası İnsan Çalışmaları Dergisi, 4(8), 248-270.https://doi.org/10.35235/uicd.1018409
Köseoğlu, A. (2022). Kadın odaklı habercilik perspektifinden savaş temalı haberlerde Ukraynalı kadınlar: Anadolu Ajansı üzerinden bir analiz. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(3), 888-905.https://doi.org/10.31592/aeusbed.1140791
Şahin, Z. B. & Birincioğlu, Y. D. (2020). Toplumsal cinsiyet ve medya: Şule Çet’in şüpheli ölümü üzerine haberlerin eleştirel söylem analizi. Erciyes iletişim dergisi, 7(1), 189-216.https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.597502
Tanrıöver, H. (2007). Medyada kadınların temsil biçimleri ve kadın hakları ihlalleri. İçinde Sevda Alankuş (Ed.), Kadın Odaklı Habercilik, (ss.149-167). İstanbul: IPS İletişim Vakfı Yayınları.
Tokyay, M. (2016). Habercilikte çocuk odaklı etik ve özdenetim. İçinde Yasemin İnceoğlu & Savaş Çoban (Der.), Haber Okumaları, (ss.237-253). İstanbul: İletişim Yayınları.
Tosun, G. (2007). Çocuklar ve çocuk haklarının medyada temsili. İçinde Sevda Alankuş (Ed.), Çocuk Odaklı Habercilik, (ss.172-196). İstanbul: IPS İletişim Vakfı Yayınları.
https://gazetecilikokulu.net/wp-content/uploads/2021/01/004.pdf
https://www.yeniakit.com.tr/haber/sapkin-homolar-akiti-fisledi-1839155.html
