Fikir Gazeteciliği
Özet
Fikir ve yorumun ön planda olduğu, ciddi içerik ve haber sunan, bilgilendirici yönü ağır basan bir gazetecilik türü olan fikir gazeteciliği okuyucuların düşünsel dünyasını besleyen ve zenginleştiren bir yaklaşımı benimsemektedir. Okuyucuları eğlendiren ve hoşça vakit geçirmesini sağlayan magazinsel haberlerin aksine okuyucuları bilgilendirmek ve eğitmek amacı taşımaktadır. Ciddi içerik ile birlikte yoruma ağırlık verilmesi okuyucuları düşünmeye sevk etmekte ve toplumun kanaat ve düşünce yapısının şekillenmesine katkıda bulunmaktadır. Dolayısıyla fikirlerin üretilmesi ve inşası noktasında fikir gazeteciliğinin önemli bir rol üstlendiği görülmektedir.
Bu çalışmada ilk olarak fikir gazeteciliğinin tanımı yapılarak ilgili kavramların açıklamaları üzerinde durulmaktadır. İlgili kavramlar olarak yorumlayıcı ve savunucu gazetecilik kavramları açıklanmış ve ayrıntılı olarak değerlendirilmiştir. Daha sonra fikir gazeteciliğinin tarihsel arka planı açıklanarak Türkiye ve dünyada fikir gazeteciliğinin örnekleri ile birlikte tarihsel süreçte geçirdiği aşamalar üzerinde durulmuştur. Son olarak ise fikir gazeteciliğine etik bir bakış açısı ile yaklaşılmış ve bu noktada fikir gazeteciliğinin etik boyutu tartışılmış ve değerlendirmelerde bulunulmuştur.
Referanslar
Abadan, N. (1961) Gazeteciliğin gelişim safhaları. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, XVI (1), 127.
Basın Konseyi (2024, 9 Mayıs). Basın meslek ilkeleri.https://www.basinkonseyi.org.tr/basin-meslek-ilkeleleri/
Benson, R.& Hallin D. (2007) How states, marketsandglobalizationshapethe news: The French and US nationalpress, 1965–97. EuropeanJournal of Communication, 22: 27–48.
Djerf-Pierre, M.&Weibull L. (2008) Frompubliceducatortointerpretingombudsman. Regimesof politicaljournalism in Swedishpublic service broadcasting, 1925–2005. Strömbäck J, Ørsten M andAalberg T (Eds.),CommunicatingPolitics. PoliticalCommunication in theNordicCountries. Gothenburg: Nordicom, (s. 195–214).
Ertuğ, H. F. (1960)Basın ve yayın hareketleri tarihi. İstanbul: Sulhi Garan Matbaası.
Ezedike, E. U.,Eyo, E. B. &Bassey, S. A. (2019)Truthandobjectivity in theethics of journalism: an appraisal. PINISI DiscretionReview, 2(2), 193-204.
Fielding, V. (2023) Conservativeadvocacyjournalism: Exploredwith a model of journalists’ influence on democracy. Journalism, 24(8), 1817-1835.
Fisher, C. (2016)Theadvocacycontinuum: Towards a theory of advocacy in journalism. Journalism, 17(6), 711-726.
Hampton, M. (2008). The “objectivity” ideal anditslimitations in 20th-century British journalism. JournalismStudies, 9(4), 477-493.
Hanitzsch, T.&Vos, T. P. (2018)Journalismbeyonddemocracy: A newlookintojournalisticroles in politicalandeveryday life. Journalism, 19(2), 146-164. Doi.org/10.1177/1464884916673386
Jacobs, R. N. &Townsley, E. (2011) Thespace of opinion: Media intellectualsandthepublicsphere. OUP USA.
Janowitz M. (1975) Professional models in journalism: thegatekeeperandtheadvocate. JournalismQuarterly, 52(4): 618–626.
Jiang, Y. (2022) ThebeltandroadInitiativenarratives in Australianopinionjournalism, 2013–2020. Area Development andPolicy, 1-17.
Johnson, B. G. Thomas, R. J. &Kelling, K. (2021) Boundaries of hate: Ethicalimplications of thediscursiveconstruction of hatespeech in US opinionjournalism. Journal of Media Ethics, 36(1), 20-35.
Kalsın, B. (2014) II. Meşrutiyet’te fikir gazeteciliği: Sırat-ı müstakim, iştirak, içtihad ve Türk yurdu. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (12), 199-218.
Kelling, K. & Thomas, R. J. (2018)Therolesandfunctions of opinionjournalists. NewspaperResearchJournal, 39(4), 398-419.
Koloğlu, O. (1992) Osmanlı'dan günümüze Türkiye'de basın. İstanbul: İletişim Yayınları.
Köktener, A. (2001) Fikir gazeteciliği ve ilk Türk fikir gazetesi: Tercüman-ı Ahval. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (11).
Laws, N. &Chojnicka, J. (2020) “A futuretobelieve in”: introducingvarieties of advocacyjournalism. TheexamplessustainabilityandtheSanderscampaign. JournalismStudies, 21(9), 1261-1283.
Nalcıoğlu, B. U. (2005). Tanzimat dönemi Türk gazeteciliği ve Türk basınının ilkleri. Manas Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(14), 253-267.
Okoye, I. (2007)Nigeriapresslawandethics. Lagos: MalthousePress.
Öktem, M. (2001) Türk fikir gazeteciliğinde değişim: Cumhuriyet ve radikal gazetelerinin karşılaştırılması [Yüksek lisans tezi, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü].
Özgen, M. (1998) Türkiye’de fikir gazeteciliğine tarihsel bir bakış açısı ve basın meslek ahlakı. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (8).
Patterson, Thomas, E. (2000) TheUnited States: News in a free-market Society. Richard GuntherandAnthonyMughan (Eds.), Democracyandthe Media: A ComparativePerspective (s. 241–265). New York: Cambridge UniversityPress.
Salgado, S. &Strömbäck, J. (2012)Interpretivejournalism: A review of concepts, operationalizationsandkeyfindings. Journalism, 13(2), 144-161.
Schudson, M. (2001a) Theobjectivity norm in Americanjournalism. Journalism, 2(2), 149-170.
Schudson, M. (2001b) Theemergence of theobjectivitynorm in Americanjournalism. Michael Hechterand Karl-DieterOpp (Eds.),Socialnorms, New York: RussellSageFoundation, (s. 165-85).
Soontjens, K. (2019)Therise of interpretivejournalism: Belgiannewspapercoverage, 1985–2014. JournalismStudies, 20(7), 952-971.
Tabada, M. T. A. Q. (2022) Genderedspace: A study of newspaperopinionjournalism as emergentandoppositional in the dominant culture of journalism. Plaridel, 19(1), 27-53. Doi.org/10.52518/2022.19.1-01tbada
Tokgöz, O. (1981) Temel gazetecilik. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları
Topuz, H. (1973)100 soruda Türk basın tarihi. İstanbul: Gerçek Yayınları.
Türkiye Gazeteciler Cemiyeti. (2024, 9 Mayıs ) Türkiye gazetecileri hak ve sorumluluk bildirgesi. https://www.tgc.org.tr/bildirgeler/t%C3%BCrkiye-gazetecilik-hak-ve-sorumluluk-bildirgesi/bildirge.html
Waisbord, S. (2008) Advocacyjournalism in a globalcontext. Wahl-Jorgensen K andHanitzsch T (eds.),TheHandbook of JournalismStudies. New York: Routledge, pp. 371–385
Weaver D. H.&Wilhoit, G. C. (1996) Theamericanjournalist in the 1990s: U.S. newspeople at theend of an era. Mahwah, NJ: Erlbaum.
Yanardağ, M. F. (2011) Tanzimat dönemi fikir gazeteciliğinin önemli ismi Tasviri Efkâr ve toplumsal değişime katkısı. Tercüman-ı Ahval’in 150. Yılında İstanbul’da Fikir Gazeteciliği Sempozyumu (21-22 Ekim 2010), 1-15.
Referanslar
Abadan, N. (1961) Gazeteciliğin gelişim safhaları. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, XVI (1), 127.
Basın Konseyi (2024, 9 Mayıs). Basın meslek ilkeleri.https://www.basinkonseyi.org.tr/basin-meslek-ilkeleleri/
Benson, R.& Hallin D. (2007) How states, marketsandglobalizationshapethe news: The French and US nationalpress, 1965–97. EuropeanJournal of Communication, 22: 27–48.
Djerf-Pierre, M.&Weibull L. (2008) Frompubliceducatortointerpretingombudsman. Regimesof politicaljournalism in Swedishpublic service broadcasting, 1925–2005. Strömbäck J, Ørsten M andAalberg T (Eds.),CommunicatingPolitics. PoliticalCommunication in theNordicCountries. Gothenburg: Nordicom, (s. 195–214).
Ertuğ, H. F. (1960)Basın ve yayın hareketleri tarihi. İstanbul: Sulhi Garan Matbaası.
Ezedike, E. U.,Eyo, E. B. &Bassey, S. A. (2019)Truthandobjectivity in theethics of journalism: an appraisal. PINISI DiscretionReview, 2(2), 193-204.
Fielding, V. (2023) Conservativeadvocacyjournalism: Exploredwith a model of journalists’ influence on democracy. Journalism, 24(8), 1817-1835.
Fisher, C. (2016)Theadvocacycontinuum: Towards a theory of advocacy in journalism. Journalism, 17(6), 711-726.
Hampton, M. (2008). The “objectivity” ideal anditslimitations in 20th-century British journalism. JournalismStudies, 9(4), 477-493.
Hanitzsch, T.&Vos, T. P. (2018)Journalismbeyonddemocracy: A newlookintojournalisticroles in politicalandeveryday life. Journalism, 19(2), 146-164. Doi.org/10.1177/1464884916673386
Jacobs, R. N. &Townsley, E. (2011) Thespace of opinion: Media intellectualsandthepublicsphere. OUP USA.
Janowitz M. (1975) Professional models in journalism: thegatekeeperandtheadvocate. JournalismQuarterly, 52(4): 618–626.
Jiang, Y. (2022) ThebeltandroadInitiativenarratives in Australianopinionjournalism, 2013–2020. Area Development andPolicy, 1-17.
Johnson, B. G. Thomas, R. J. &Kelling, K. (2021) Boundaries of hate: Ethicalimplications of thediscursiveconstruction of hatespeech in US opinionjournalism. Journal of Media Ethics, 36(1), 20-35.
Kalsın, B. (2014) II. Meşrutiyet’te fikir gazeteciliği: Sırat-ı müstakim, iştirak, içtihad ve Türk yurdu. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (12), 199-218.
Kelling, K. & Thomas, R. J. (2018)Therolesandfunctions of opinionjournalists. NewspaperResearchJournal, 39(4), 398-419.
Koloğlu, O. (1992) Osmanlı'dan günümüze Türkiye'de basın. İstanbul: İletişim Yayınları.
Köktener, A. (2001) Fikir gazeteciliği ve ilk Türk fikir gazetesi: Tercüman-ı Ahval. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (11).
Laws, N. &Chojnicka, J. (2020) “A futuretobelieve in”: introducingvarieties of advocacyjournalism. TheexamplessustainabilityandtheSanderscampaign. JournalismStudies, 21(9), 1261-1283.
Nalcıoğlu, B. U. (2005). Tanzimat dönemi Türk gazeteciliği ve Türk basınının ilkleri. Manas Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(14), 253-267.
Okoye, I. (2007)Nigeriapresslawandethics. Lagos: MalthousePress.
Öktem, M. (2001) Türk fikir gazeteciliğinde değişim: Cumhuriyet ve radikal gazetelerinin karşılaştırılması [Yüksek lisans tezi, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü].
Özgen, M. (1998) Türkiye’de fikir gazeteciliğine tarihsel bir bakış açısı ve basın meslek ahlakı. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (8).
Patterson, Thomas, E. (2000) TheUnited States: News in a free-market Society. Richard GuntherandAnthonyMughan (Eds.), Democracyandthe Media: A ComparativePerspective (s. 241–265). New York: Cambridge UniversityPress.
Salgado, S. &Strömbäck, J. (2012)Interpretivejournalism: A review of concepts, operationalizationsandkeyfindings. Journalism, 13(2), 144-161.
Schudson, M. (2001a) Theobjectivity norm in Americanjournalism. Journalism, 2(2), 149-170.
Schudson, M. (2001b) Theemergence of theobjectivitynorm in Americanjournalism. Michael Hechterand Karl-DieterOpp (Eds.),Socialnorms, New York: RussellSageFoundation, (s. 165-85).
Soontjens, K. (2019)Therise of interpretivejournalism: Belgiannewspapercoverage, 1985–2014. JournalismStudies, 20(7), 952-971.
Tabada, M. T. A. Q. (2022) Genderedspace: A study of newspaperopinionjournalism as emergentandoppositional in the dominant culture of journalism. Plaridel, 19(1), 27-53. Doi.org/10.52518/2022.19.1-01tbada
Tokgöz, O. (1981) Temel gazetecilik. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları
Topuz, H. (1973)100 soruda Türk basın tarihi. İstanbul: Gerçek Yayınları.
Türkiye Gazeteciler Cemiyeti. (2024, 9 Mayıs ) Türkiye gazetecileri hak ve sorumluluk bildirgesi. https://www.tgc.org.tr/bildirgeler/t%C3%BCrkiye-gazetecilik-hak-ve-sorumluluk-bildirgesi/bildirge.html
Waisbord, S. (2008) Advocacyjournalism in a globalcontext. Wahl-Jorgensen K andHanitzsch T (eds.),TheHandbook of JournalismStudies. New York: Routledge, pp. 371–385
Weaver D. H.&Wilhoit, G. C. (1996) Theamericanjournalist in the 1990s: U.S. newspeople at theend of an era. Mahwah, NJ: Erlbaum.
Yanardağ, M. F. (2011) Tanzimat dönemi fikir gazeteciliğinin önemli ismi Tasviri Efkâr ve toplumsal değişime katkısı. Tercüman-ı Ahval’in 150. Yılında İstanbul’da Fikir Gazeteciliği Sempozyumu (21-22 Ekim 2010), 1-15.
