Dünyada ve Osmanlı’da Gazetelerin Ortaya Çıkışı
Özet
İletişim kurma ve haberleşme her daim insanlığın temel ihtiyaçları arasında yer almış, tarih boyunca insanlar farklı yöntemlerle mesajlarını birbirlerine aktarmışlardır. Başlangıçta bu haber aktarımı kas gücü, mesafe gibi fiziksel koşullara bağlıyken zaman içerisinde kullanılan araç ve teknikler gelişmiş, kitlesel düzeyde bilgi aktarımı mümkün ve hızlı hale gelmiştir. Gazeteler de bu haberleşme tarihimizin önemli basamaklarından biridir. Gazetenin önemli bileşenlerinden olan matbaanın ve kâğıt üretiminin ilk örneklerine Çin'de rastlanmasına rağmen modern gazetelerin kapitalist Avrupa'da doğduğu kabul edilmektedir. Bu durum gazetelerin ortaya çıkışında ve gelişiminde matbaa gibi teknolojik gelişmelerin yanı sıra ekonomik, siyasi ve toplumsal dinamiklerin de etkili olduğunu göstermektedir. Nitekim 17. yüzyıl Avrupası'nda kapitalist sistemin bilgi alışverişine duyduğu açlık gazeteleri günlük yaşamın bir parçası haline getirmiş, ekonomik unsurların yanı sıra değişen toplumsal ve siyasal yapı basını denetleyici bir aktör olarak konumlandırmıştır. Osmanlı'da ise gazetelerin ortaya çıkışında kapitalizmin dinamikleri değil modernleşme hareketleri başat faktör olmuştur. Avrupa'dakinden farklı olarak gazeteler piyasanın bir ihtiyacı olarak değil, devletin vatandaşlara ulaşmasının yeni bir aracı olarak faaliyet göstermiştir.
Referanslar
Alemdar, K. (1981). Türkiye'de Çağdaş Haberleşmenin Tarihsel Kökenleri: İletişim Sosyolojisinin Temelleri Üzerine Bir Deneme, Ankara İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi Yayını No: 165, Gazetecilik ve Halkla İlişkiler Yüksek Okulu Yayını No:6.
Allan, S. (2010). News culture. McGraw-Hill Education (UK).
Briggs, A., Burke, P., ve Şener, İ. (2004). Medyanın toplumsal tarihi: Gutenberg'den internete. İzdüşüm Yayınları.
Cangöz, İ. (2015). Değişen anlam ve değerleriyle gazetecilik. Ankara: Sınırsız.
Crowley, D., ve Heyer, P. (2019). İletişim tarihi: Taş devri sembollerinden sosyal medyaya. Ankara: Siyasal Kitabevi.
Ersoy, O. (1979). Türkiye'ye Matbaanın Girişi. Türk Kütüphaneciliği, 28(1-2), 59-65.
Jeanneney, J. N. (2009). Başlangıcından Günümüze Medya Tarihi, (çev. Esra Atuk), Üçüncü Baskı, İstanbul: Yapı Kredi Yayıncılık.
Koloğlu, O. (1992). Osmanlı'dan günümüze Türkiye'de basın (Vol. 89). İletişim yayınları.
Koloğlu, O. (2006). Osmanlı'dan 21. yüzyıla basın tarihi. Pozitif yayınları.
Kurlansky, M. (2016). Paging through history. WW Norton & Company.
Özer, Ö. (2010). Liberal basın. İstanbul: Literatürk Yayınları.
Poe, M. T. (2014). İletişim Tarihi: Konuşmanın Evriminden İnternete, Medya ve Toplum, (çev. Umut Yener Kaya). Islık Yayınları, İstanbul.
Sander, O. (1987). Anka'nın yükselişi ve düşüşü: Osmanlı diplomasi tarihi üzerine bir deneme. Yedinci Baskı. İmge Kitapevi.
Thompson, J. B. (2008). Medya ve Modernite, (çev. Serdar Öztürk), İstanbul: Kırmızı Yayınları
Tokgöz, O. (2006). Temel Gazetecilik (6. Baskı). Ankara: İmge Kitapevi.
Topuz, H. (2003). Türk basın tarihi: II. Mahmut'tan holdinglere. Remzi kitabevi.
Yazıcı, N. (1991). Vakayi-i Mısriye Üzerine Birkaç Söz. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, 2(2).
Referanslar
Alemdar, K. (1981). Türkiye'de Çağdaş Haberleşmenin Tarihsel Kökenleri: İletişim Sosyolojisinin Temelleri Üzerine Bir Deneme, Ankara İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi Yayını No: 165, Gazetecilik ve Halkla İlişkiler Yüksek Okulu Yayını No:6.
Allan, S. (2010). News culture. McGraw-Hill Education (UK).
Briggs, A., Burke, P., ve Şener, İ. (2004). Medyanın toplumsal tarihi: Gutenberg'den internete. İzdüşüm Yayınları.
Cangöz, İ. (2015). Değişen anlam ve değerleriyle gazetecilik. Ankara: Sınırsız.
Crowley, D., ve Heyer, P. (2019). İletişim tarihi: Taş devri sembollerinden sosyal medyaya. Ankara: Siyasal Kitabevi.
Ersoy, O. (1979). Türkiye'ye Matbaanın Girişi. Türk Kütüphaneciliği, 28(1-2), 59-65.
Jeanneney, J. N. (2009). Başlangıcından Günümüze Medya Tarihi, (çev. Esra Atuk), Üçüncü Baskı, İstanbul: Yapı Kredi Yayıncılık.
Koloğlu, O. (1992). Osmanlı'dan günümüze Türkiye'de basın (Vol. 89). İletişim yayınları.
Koloğlu, O. (2006). Osmanlı'dan 21. yüzyıla basın tarihi. Pozitif yayınları.
Kurlansky, M. (2016). Paging through history. WW Norton & Company.
Özer, Ö. (2010). Liberal basın. İstanbul: Literatürk Yayınları.
Poe, M. T. (2014). İletişim Tarihi: Konuşmanın Evriminden İnternete, Medya ve Toplum, (çev. Umut Yener Kaya). Islık Yayınları, İstanbul.
Sander, O. (1987). Anka'nın yükselişi ve düşüşü: Osmanlı diplomasi tarihi üzerine bir deneme. Yedinci Baskı. İmge Kitapevi.
Thompson, J. B. (2008). Medya ve Modernite, (çev. Serdar Öztürk), İstanbul: Kırmızı Yayınları
Tokgöz, O. (2006). Temel Gazetecilik (6. Baskı). Ankara: İmge Kitapevi.
Topuz, H. (2003). Türk basın tarihi: II. Mahmut'tan holdinglere. Remzi kitabevi.
Yazıcı, N. (1991). Vakayi-i Mısriye Üzerine Birkaç Söz. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, 2(2).
