Türkiye’de Çağdaş Batı Müziği: Türk Ulusal Kimliğinin Müzikteki İfadeleri
Özet
Bu bölümde sırasıyla şu başlıklar irdelenmiştir: çoksesli Batı müziğinin Osmanlı modernleşme sürecindeki seyri; erken Cumhuriyet dönemi “milli musiki” kavrayışı ve Batılılaşma hareketinde müziğin konumu; Batı müzik geleneğinde ulusalcı akım; Türkiye’de halk müziğinin derlenmesine ve çokseslendirilmesine yönelik çalışmalar; birinci kuşak Türk bestecileri ve onların eserlerinde Türk kimliğinin ifade biçimleri olarak, Anadolu müzik geleneğine ait makamsal, ezgisel ve ritmik unsurların kullanımı; birinci kuşak bestecilerin ardından Türkiye’de çoksesli Batı müziğinin seyri.
Referanslar
Aksoy, B. (1985) Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Musiki ve Batılılaşma. Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Türkiye Ansiklopedisi, Cilt 5, 1212-1236, İstanbul: İletişim Yayınları.
Apel, W. (1950) Nationalism. Harward Dictionary of Music, Cambridge, Massachusetts: Harward University Press.
Ayas, O. G. (2016) Musiki İnkılabı ve Rus Modeli: Karşılaştırmalı Müzik Sosyolojisi Açısından Bir Tartışma. Bilig, 77, Bahar 2016, 131-155.
Aydın, Y. (2011) Türk Beşleri: Türkiye’nin Avrupa ile Müzik İlişkileri Bağlamında, (2. Baskı) Ankara: Müzik Ansiklopedisi Yayınları.
BRITANNICA, Nationalist Music. Western music: Establishment of the Romantic idiom, (16/01/2024 tarihinde https://www.britannica.com/art/nationalistic-music adresinden ulaşılmıştır).
Çalgan, K. (2012) Saygun Aynı Zamanda Bir Bilim Adamıydı. Erdoğan Okyay (Ed.), Ahmed Adnan Saygun’a Armağan içinde (41-53), Ankara: Sevda-Cenap And Müzik Vakfı Yayınları.
Deniz, Ü. (2015) Türk Beşleri Tarafından Çokseslendirilmiş Olan Türkülerin Armoni Anlayışı Bakımından İncelenmesi. Yayınlanmamış Doktora Tezi, İnönü Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü: Malatya.
Durgun, Ş. (2010) Türkiye’de Devletçi Gelenek ve Müzik. (2. Baskı). Ankara: A Kitap, Binyıl Yayınevi.
Ergur, Ali (2020) Ses ile Yankı Arasında, Denizli: Raskolnikov Kitap.
Finkelstein, S. (1995) Besteci ve Ulus: Müzikte Halk Mirası, (M Halim Spatar Çev.), İstanbul: Pencere Yayınları.
Gökalp, Z. (1975) Türkçülüğün Esasları. (3. Baskı). İstanbul: Türk Kültür Yayını.
Güdek, B. (2014) Cumhuriyet Dönemi Müzik Alanında Yabancı Uzman Raporları. Tarih Okulu Dergisi, XVII, Mart 2014, Yıl: 7, 629-659. Doi: http://dx.doi.org/10.14225/Joh392
İlgar, M. K. (2022) Ahmed Adnan Saygun’un Op.25 Anadolu’dan Adlı Piyano Süitinde Halk Müziği Unsurlarının Kullanımı. Sahne ve Müzik Eğitim-Araştırma e-Dergisi, 8 (14): 71-98.
İlyasoğlu, E. (1995) Zaman İçinde Müzik: Başlangıcından Günümüze Örneklerle Batı Müziğinin Evrimi, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
İlyasoğlu, E. (1999) Yirminci Yüzyılda Evrensel Türk Müziği. Gönül Paçacı (Ed.) Cumhuriyet’in Sesleri içinde (70-87), İstanbul: Tarih Vakfı Yayınları.
İlyasoğlu, E. (2007) 71 Türk Bestecisi, İstanbul: Pan Yayıncılık.
İşkodralı, M. E. (2019) Cumhuriyet, Türk Müziği ve Türk Beşlileri. Balkan Müzik ve Sanat Dergisi, 1(1), 22-30.
Kahramankaptan, Ş. (2001) Ferit Tüzün: Çeşmebaşı’ndan Esintilerle, Ankara: Sevda-Cenap And Müzik Vakfı Yayınları.
Karabiber, O. (2016) Necil Kâzım Akses’in Allegro Feroce Adlı Yapıtında Makamsal Öğeler, Akor Yapıları ve Biçim. İdil, 6 (28), 31-44. Doi: 10.7816/idil-06-28-03
Karadeniz, İ. (2020) Saygun Müziğinde Makam Soyutlamaları: Piyano Konçertosu, op. 34, I, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Hacettepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, Müzik Teorileri Anabilim Dalı: Ankara.
Küçükkaplan, U. (2022) Türk Beşleri: İdeolojiden Tahayyüle Bir Cumhuriyet Ütopyası, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Michels, U. & Vogel, G. (2013) Müzik Atlası, Semih Uçar (Çev.), İstanbul: Alfa Yayınları.
Öğütle, V. S. & Etil, H. (2012) Bir Geçiş Döneminde Müziğin Kalp Çarpıntıları: Sosyal Dönüşümler ve Varoluşsal Tipler. Doğu Batı Düşünce Dergisi, Yıl: 15, Sayı:62, 91-114.
Özkan, Ç. (2023) Ulvi Cemal Erkin ve “Duyuşlar” Eseri Üzerine Bir İnceleme. Ulakbilge, 80 (2023 Ocak). 129–142. Doi:10.7816/ulakbilge-11-81-02
Özkoç, Ö. (2019) Cemal Reşit Rey’in “Bebek Efsanesi” Eserinin III. Bölümünün “Bebek Ninni” Türküsü ile Karşılaştırmalı Analizi, Folklor/Edebiyat, 98 (25), 427-449. Doi: 10.22559/folklor.843
Öztürk, O. M. (2002) Türkiye’de Yaşanan Modernleşme Süreci ve Anadolu Yerel Müzikleri. 21. Yüzyıl Başında Türkiye’de Müzik Sempozyumu Bildirisi, Ankara: Sevda Cenap And Müzik Vakfı. (10/02/24 tarihinde https://www.muzikegitimcileri.net/bilimsel/bildiri/O-Ozturk_5.html adresinden ulaşılmıştır).
Paçacı, G. (1999) Cumhuriyet’in Sesli Serüveni. Gönül Paçacı (Ed.) Cumhuriyet’in Sesleri içinde (10-29), İstanbul: Tarih Vakfı Yayınları.
Say, A. (2012) Ulusalcılık. Müzik Sözlüğü, Ankara: Müzik Ansiklopedisi Yayınları.
Stokes, M. (2009) Türkiye’de Arabesk Olayı, (Hale Eryılmaz, Çev.). İstanbul: İletişim Yayınları.
Su, S. (2001) Türkiye’de Batılılaşma Sürecinin Bir Tezahürü Olarak Müzikte Kimlik Sorunu. Toplumbilim, 12, Müzik ve Kültürel Kimlik Özel Sayısı, (Ed.) Vural Yıldırım, 55-63.
Şenel, S. (1999) Cumhuriyet Döneminde Türk Halk Müziği Araştırmaları. Folklor/Edebiyat, 17: 99-128.
Üstel, F. (1994) 1920’li ve 30’lu Yıllarda Milli Musiki ve Musiki İnkılabı. Defter, 22, 41-53.
Yıldız, D. (2012) Türk Beşleri Demek Doğru mu? Erdoğan Okyay (Ed.), Ahmed Adnan Saygun’a Armağan içinde (79-85). Ankara: Sevda-Cenap And Müzik Vakfı Yayınları.
Yöre, S. & Gökbudak Z. S. (2012) Ahmed Adnan Saygun'un Çoksesli Müzikte / Türk Çoksesli Müziğinde Ulusalcılığa İlişkin Kodları. Bilig, 61 (Bahar 2012) 265-284.
Yürük, F. C. (2006) Cemal Reşit Rey: Türk Müzik Eğitimine ve Çağdaş Türk Müziğine Katkısı, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Üniversitesi, Eylül, 2006: Afyon.
Referanslar
Aksoy, B. (1985) Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Musiki ve Batılılaşma. Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Türkiye Ansiklopedisi, Cilt 5, 1212-1236, İstanbul: İletişim Yayınları.
Apel, W. (1950) Nationalism. Harward Dictionary of Music, Cambridge, Massachusetts: Harward University Press.
Ayas, O. G. (2016) Musiki İnkılabı ve Rus Modeli: Karşılaştırmalı Müzik Sosyolojisi Açısından Bir Tartışma. Bilig, 77, Bahar 2016, 131-155.
Aydın, Y. (2011) Türk Beşleri: Türkiye’nin Avrupa ile Müzik İlişkileri Bağlamında, (2. Baskı) Ankara: Müzik Ansiklopedisi Yayınları.
BRITANNICA, Nationalist Music. Western music: Establishment of the Romantic idiom, (16/01/2024 tarihinde https://www.britannica.com/art/nationalistic-music adresinden ulaşılmıştır).
Çalgan, K. (2012) Saygun Aynı Zamanda Bir Bilim Adamıydı. Erdoğan Okyay (Ed.), Ahmed Adnan Saygun’a Armağan içinde (41-53), Ankara: Sevda-Cenap And Müzik Vakfı Yayınları.
Deniz, Ü. (2015) Türk Beşleri Tarafından Çokseslendirilmiş Olan Türkülerin Armoni Anlayışı Bakımından İncelenmesi. Yayınlanmamış Doktora Tezi, İnönü Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü: Malatya.
Durgun, Ş. (2010) Türkiye’de Devletçi Gelenek ve Müzik. (2. Baskı). Ankara: A Kitap, Binyıl Yayınevi.
Ergur, Ali (2020) Ses ile Yankı Arasında, Denizli: Raskolnikov Kitap.
Finkelstein, S. (1995) Besteci ve Ulus: Müzikte Halk Mirası, (M Halim Spatar Çev.), İstanbul: Pencere Yayınları.
Gökalp, Z. (1975) Türkçülüğün Esasları. (3. Baskı). İstanbul: Türk Kültür Yayını.
Güdek, B. (2014) Cumhuriyet Dönemi Müzik Alanında Yabancı Uzman Raporları. Tarih Okulu Dergisi, XVII, Mart 2014, Yıl: 7, 629-659. Doi: http://dx.doi.org/10.14225/Joh392
İlgar, M. K. (2022) Ahmed Adnan Saygun’un Op.25 Anadolu’dan Adlı Piyano Süitinde Halk Müziği Unsurlarının Kullanımı. Sahne ve Müzik Eğitim-Araştırma e-Dergisi, 8 (14): 71-98.
İlyasoğlu, E. (1995) Zaman İçinde Müzik: Başlangıcından Günümüze Örneklerle Batı Müziğinin Evrimi, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
İlyasoğlu, E. (1999) Yirminci Yüzyılda Evrensel Türk Müziği. Gönül Paçacı (Ed.) Cumhuriyet’in Sesleri içinde (70-87), İstanbul: Tarih Vakfı Yayınları.
İlyasoğlu, E. (2007) 71 Türk Bestecisi, İstanbul: Pan Yayıncılık.
İşkodralı, M. E. (2019) Cumhuriyet, Türk Müziği ve Türk Beşlileri. Balkan Müzik ve Sanat Dergisi, 1(1), 22-30.
Kahramankaptan, Ş. (2001) Ferit Tüzün: Çeşmebaşı’ndan Esintilerle, Ankara: Sevda-Cenap And Müzik Vakfı Yayınları.
Karabiber, O. (2016) Necil Kâzım Akses’in Allegro Feroce Adlı Yapıtında Makamsal Öğeler, Akor Yapıları ve Biçim. İdil, 6 (28), 31-44. Doi: 10.7816/idil-06-28-03
Karadeniz, İ. (2020) Saygun Müziğinde Makam Soyutlamaları: Piyano Konçertosu, op. 34, I, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Hacettepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, Müzik Teorileri Anabilim Dalı: Ankara.
Küçükkaplan, U. (2022) Türk Beşleri: İdeolojiden Tahayyüle Bir Cumhuriyet Ütopyası, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Michels, U. & Vogel, G. (2013) Müzik Atlası, Semih Uçar (Çev.), İstanbul: Alfa Yayınları.
Öğütle, V. S. & Etil, H. (2012) Bir Geçiş Döneminde Müziğin Kalp Çarpıntıları: Sosyal Dönüşümler ve Varoluşsal Tipler. Doğu Batı Düşünce Dergisi, Yıl: 15, Sayı:62, 91-114.
Özkan, Ç. (2023) Ulvi Cemal Erkin ve “Duyuşlar” Eseri Üzerine Bir İnceleme. Ulakbilge, 80 (2023 Ocak). 129–142. Doi:10.7816/ulakbilge-11-81-02
Özkoç, Ö. (2019) Cemal Reşit Rey’in “Bebek Efsanesi” Eserinin III. Bölümünün “Bebek Ninni” Türküsü ile Karşılaştırmalı Analizi, Folklor/Edebiyat, 98 (25), 427-449. Doi: 10.22559/folklor.843
Öztürk, O. M. (2002) Türkiye’de Yaşanan Modernleşme Süreci ve Anadolu Yerel Müzikleri. 21. Yüzyıl Başında Türkiye’de Müzik Sempozyumu Bildirisi, Ankara: Sevda Cenap And Müzik Vakfı. (10/02/24 tarihinde https://www.muzikegitimcileri.net/bilimsel/bildiri/O-Ozturk_5.html adresinden ulaşılmıştır).
Paçacı, G. (1999) Cumhuriyet’in Sesli Serüveni. Gönül Paçacı (Ed.) Cumhuriyet’in Sesleri içinde (10-29), İstanbul: Tarih Vakfı Yayınları.
Say, A. (2012) Ulusalcılık. Müzik Sözlüğü, Ankara: Müzik Ansiklopedisi Yayınları.
Stokes, M. (2009) Türkiye’de Arabesk Olayı, (Hale Eryılmaz, Çev.). İstanbul: İletişim Yayınları.
Su, S. (2001) Türkiye’de Batılılaşma Sürecinin Bir Tezahürü Olarak Müzikte Kimlik Sorunu. Toplumbilim, 12, Müzik ve Kültürel Kimlik Özel Sayısı, (Ed.) Vural Yıldırım, 55-63.
Şenel, S. (1999) Cumhuriyet Döneminde Türk Halk Müziği Araştırmaları. Folklor/Edebiyat, 17: 99-128.
Üstel, F. (1994) 1920’li ve 30’lu Yıllarda Milli Musiki ve Musiki İnkılabı. Defter, 22, 41-53.
Yıldız, D. (2012) Türk Beşleri Demek Doğru mu? Erdoğan Okyay (Ed.), Ahmed Adnan Saygun’a Armağan içinde (79-85). Ankara: Sevda-Cenap And Müzik Vakfı Yayınları.
Yöre, S. & Gökbudak Z. S. (2012) Ahmed Adnan Saygun'un Çoksesli Müzikte / Türk Çoksesli Müziğinde Ulusalcılığa İlişkin Kodları. Bilig, 61 (Bahar 2012) 265-284.
Yürük, F. C. (2006) Cemal Reşit Rey: Türk Müzik Eğitimine ve Çağdaş Türk Müziğine Katkısı, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Üniversitesi, Eylül, 2006: Afyon.
