Çokkültürlülük, Kültürlerarasılık ve Edebiyat

Seda Arıkan

doi:10.37609/akya.3087

Yazarlar

Seda Arıkan

https://orcid.org/0000-0003-4190-9205

DOI: https://doi.org/10.37609/akya.3087.c9815

Özet

Ashcroft ve Bevir’in belirttiği üzere, Birleşik Krallık tarihte her zaman birkaç ulustan oluştuğu için çokkültürlü bir yapıya sahiptir (“British Multiculturalism after Empire” 25) ve bu yapının getirdiği çatışmaları tecrübe etmiştir. 1945 sonrası post-emperyal dönemle gelen sorunlara çözüm bulmak için geliştirdiği İngiliz Vatandaşlık Yasası (1948) ise Birleşik Krallık’a kolonilerden toplu göçün önünü açmış, ülkedeki ırksal ve kültürel çeşitliliği hızlı bir şekilde arttırmıştır. İngiliz Vatandaşlık Yasası ile yaratılmak istenilen ‘İngilizlik’ kimliğinin aksi bir şekilde göçle birlikte sarsıldığını söylemek mümkündür. Yirminci yüzyılın ikinci yarısında Birleşik Krallık’a yapılan göçler İngiliz ulusal kimliğini oluşturma amacına hizmet edemediği için devlet üzerinde baskı söylemlerine yol açmıştır. Diğer çokkültürlü ülke politikalarına paralel olarak Birleşik Krallık’ta da çokkültürcü politikalar geliştirildiğini ve “İngiliz yönetiminin bu savaş sonrası yeniden yapılanmasının, katı göçmenlik kontrolleri ile iç vatandaşlık hakları rejimi, ırk ilişkileri yasası ve azınlıklar için çoğulcu düzenlemeleri birleştiren, kendine özgü bir ‘İngiliz çokkültürcülüğü’ biçiminin ortaya çıktığını” görüyoruz (Ashcroft ve Bevir, “British Multiculturalism after Empire” 26).
Birleşik Krallık’ta çokkültürcü politikalar 1960’lardan yirminci yüzyıl sonuna kadar devam etmiş, milenyumda da yeni düzenlemelerle desteklenmiş olsa da birçok tepki ve eleştiriye de maruz kalmıştır. Bu bağlamda, kültürlerarasıcılık yaklaşımı özellikle iletişim, etkileşim ve diyalog kurma açısından çokkültürcülüğü yetersiz bulur. Azınlık kültürlerin ev sahibi kültürle olan bağlantısını ve ev sahibi kültürün liberal değerlerinin çokkültürcü politikalar ile göz ardı edilmesini eleştiren kültürlerarasıcılık, kültürlerarası yeni bir interaktif yapılanmayı önerir. Bu etkileşim ve iletişimin ise en aktif, uygulanabilir ve etki eder şekilde edebiyat alanında geliştiğini söylemek mümkündür. Çokkültürcü ve kültürlerarası sosyal teorilerle ve politikalarla bağlantılı olarak edebiyat eserlerinin de benzer konu ve sorunları tasvir ettiğini, özellikle son dönemlerde bu sorunlara çözüm üretmeye çalışan söylemler geliştirdiğini görüyoruz. Bugün İngiliz edebiyatının göçmen ve postkolonyal kanadı üretken, eleştirel ve politik yapısı ile hem çokkültürcü hem de kültürlerarası politikalara ve bunların yansımalarına ayna tutmaktadır.

Referanslar

Ashcroft, Bill, Gareth Griffiths ve Helen Tiffin. The Empire Writes Back: Theory and Practice in Post-Colonial Literatures. London: Routledge, 1989. Print.

Ashcroft, Richard T. ve Mark Bevir. “British Multiculturalism after Empire”: Immigration, Nationality, and Citizenship.” Multiculturalism in the British Commonwealth: Comparative Perspectives on Theory and Practice. Eds. Richard T. Ashcroft & Mark Bevir. Oakland: University of California Press, 2019. 25-45. Print.

Ashcroft, Richard T. ve Mark Bevir. “Multiculturalism in Contemporary Britain: Policy, Law and Theory.” Critical Review of International Social and Political Philosophy 21:1 (2018): 1-21. DOI: 10.1080/13698230.2017.1398443.

Booth, Tony. “Review: Interculturalism, Education and Inclusion by Jagdish S. Gundara.” British Journal of Educational Studies 51.4 (2003): 432-434. Web 12 April 2023. <https://www.jstor.org/stable/1555920>.

Bouchard, Gérard. “What is Interculturalism?” McGill Law Journal 56.2 (2011): 435–468. Web 1 May 2023. <https://lawjournal.mcgill.ca/wp-content/uploads/pdf/2710852-Bouchard_e.pdf>.

Bromhead, Peter. Life in Modern Britain. London: Longman, 1979. Print.

Butterworth, Eric, ve David Weir (Eds.). Social Problems of Modern Britain. Fontana: Fontana/Collins, 1972. Print.

Çelikel, Mehmet Ali. Çağdaş İngiliz Yazınında Küreselleşme, Göç ve Kültür. İstanbul, 2017. Print.

Çelikel, Mehmet Ali. “Does Post-Colonial Still Have Relevance?” Post-Theories in Literary and Cultural Studies. Ed. Zekiye Antakyalıoğlu. London: Lexington Books, 2022. 53-62. Print.

Çelikel, Mehmet Ali. Sömürgecilik Sonrası İngiliz Romanında Kültür ve Kimlik. İstanbul, 2011. Print.

Gagnon, Alain-G. ve Raffaele Iacovino. Federalism, Citizenship and Quebec: Debating Multinationalism. Toronto: University of Toronto Press, 2007. Print.

Glazer, Nathan ve Daniel Patrick Moynihan. Beyond the Melting Pot. Massachusetts: The M.I.T. Press, 1973. Print.

Hammer, Leonard. “Interculturalism and Migrant Workers in Israel.” Interculturalism: Exploring Critical Issues. Eds. Diane Powell & Fione Sze. Oxford: Interdisciplinary Press, 2004. 9-12. Web 15 May 2023. <https://www.riseofthewest.net/dc/dc278interculturalism00feb04.pdf>.

Hansen, Randall. Citizenship and Immigration in Post-war Britain. Oxford: Oxford UP, 2000. Print.

Hirsch, Eric D., Jr., Joseph F. Kett ve James Trefil (Eds.). “multiculturalism.” The New Dictionary of Cultural Literacy. Boston & New York: Houghton Mifflin Company, 2002. Print.

Innes, Catherine L. The Cambridge Introduction to Postcolonial Literatures in English. Cambridge: Cambridge UP, 2007. Print.

Kureishi, Hanif. “The Carnival of Culture.” The Guardian. 4 Aug. 2005. Web 5 March 2023. <http://www.guardian.co.uk/world/2005/aug/04/religion.uk>.

Lentin, Alana. “Replacing ‘race’, historizing the ‘culture’ in the multiculturalism”. Patterns of Prejudice” 39.4 (2005): 379-396. Web 1 May 2023. <https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/00313220500347832>.

Meer, Nasar ve Tariq Modood. “How does Interculturalism Contrast with Multiculturalism?” Journal of Intercultural Studies 33.2 (2012): 175-196. DOI:10.1080/07256868.2011.618266.

Mitchell, W.J.T. “Translator translated (Interview with Cultural Theorist Homi Bhabha).” Artforum International Magazine 33.7 (March 1995): 80-84. Web 1 June 2023. <https://www.scribd.com/document/249472990/Bhaba-Interview-With-Homi-Bhabha>.

Pearce, Nick, Sunny Hundal ve Nick Johnson. “An Ambiguous Rescue. Multiculturalism and Citizenship: Responses to Tariq Modood. Open Democracy, 20 May 2007, Web 1 June 2023. <http://www.opendemocracy.net/conflict-europe_islam/response_madood_4630.jsp#two>.

Pope, Rob. The English Studies Book. London and New York: Routledge, 1998. Print.

Powell, Diane ve Fione Sze (Eds). Interculturalism: Exploring Critical Issues. Oxford: Interdisciplinary Press, 2004. Web 15 May 2023. <https://www.riseofthewest.net/dc/dc278interculturalism00feb04.pdf>.

Rex, John & Gurharpal Singh. “Multiculturalism and Political Integration in Modern Nation-States: Thematic Introduction.” International Journal on Multicultural Societies (IJMS) 5.1 (2003): 3-19. Web 1 May 2023. <https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000262599>.

Rutherford, Jonathan (Ed.). Identity: Community, Culture, Difference. London: Lawrence& Wishart, 1990. Print.

Singh, Gurharpal. “Multiculturalism in Contemporary Britain: Reflections on the ‘Leicester Model’.” International Journal on Multicultural Societies (IJMS) 5.1 (2003): 40-54. Web 13 April 2023. <https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000146501>.

Spivak, Gayatri. “Can the Subaltern Speak?” Marxism and the Interpretation of Culture. Eds. Cary Nelson & Lawrence Grossberg. Urbana and Chicago: Illinois UP, 1988. 271-313. Print.

Steppat, Michael ve Steve J. Kulich. “The Challenge of an Intercultural Literature”. Literature and Interculturality: Concepts, Applications, Interactions. Shanghai: Shanghai Foreign Language Education Press. 449-457. Web 31 July 2023. <https://www.researchgate.net/publication/348620314_The_Challenge_of_an_Intercultural_Literature>.

Trotman, C. James. Multiculturalism Roots and Realities. Indianapolis: Indiana UP, 2002. Print.

Williams, Raymond. Culture and Society: 1780-1950. Great Britain: Penguin Books, 1966. Print.

Wood, Phill, Charles Landry ve Jude Bloomfield. Cultural Diversity in Britain: A Toolkit for Cross-cultural Co-operation. York: Joseph Rowntree Foundation, 2006. Print.

Zapata-Barrero, Ricard. “Interculturalism in the Post-multicultural Debate: A Defence.” Comparative Migration Studies 5.14 (2017). Web 1 April 2023. <https://doi.org/10.1186/s40878-017-0057-z>.

Web Kaynakça

“Davis Attacks UK Multiculturalism.” BBC News, 3 Aug. 2005, Web. 10 May 2023. <http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/4740633.stm>.

“Migration Statistics Quarterly Report: August 2020.” Office for National Statistics. Web 15 May2023 <https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/internationalmigration/bulletins/migrationstatisticsquarterlyreport/august2020>.

“Migration Statistics UK Parliament House of Commons Library.” 1 May 2023. Web 13 June 2023. <https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/sn06077/>.

“Overview of the Immigrants in the UK 2022.” Web 1 April 2023. <https://iasservices.org.uk/how-many-immigrants-are-in-the-uk/#:~:text=in%20the%20UK.-,Immigration%20Population%20of%20the%20UK%2C%20Year%20Ending%20June%202022,of%20the%20total%20UK%20population>.

“Short history of immigration.” BBC News, Web 1 May 2023. <http://news.bbc.co.uk/hi/english/static/in_depth/uk/2002/race/short_history_of_immigration.stm>.

“Silver Service Slavery: The Black Presence in the White Home.” Victoria and Albert Museum. Web 1 May 2023. <http://www.vam.ac.uk/content/articles/s/silver-service-slavery-the-black-presence-in-the-white-home/>.

“UK Immigration Statistics 1960-2023.” Macro Trends. Web 1 May 2023. <https://www.macrotrends.net/countries/GBR/united-kingdom/immigration-statistics>.

“White Paper on Intercultural Dialogue: Living Together as Equals in Dignity.” Launched by the Council of Europe Ministers of Foreign Affairs at their 118th Ministerial Session, 7 May 2008, Web 1 May 2023. <https://search.coe.int/cm/Pages/result_details.aspx?ObjectID=09000016805d37c2>