Santral ve Periferik Sinir Sistemi Maluliyet Değerlendirilmesi
Özet
Engellilik, tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de önemli bir sorundur. Tüm dünyada giderek artan nörolojik hastalıklar engelliliğe sebep olan hastalıklar içinde önemli bir yere sahiptir. Santral veya periferik sinir sisteminde herhangi bir sebeple ortaya çıkan hasar nörolojik maluliyete sebep olabilir. Nörolojik maluliyetin değerlendirilmesinde ilk basamak ayrıntılı nörolojik muayeneyi bilmek ve nörolojik tanı testlerini iyi değerlendirmekle başlar. Ülkemizde engellilikle ilgili çeşitli kanun ve mevzuatlar yer almaktadır. Yönetmelikte nörolojik engellilikle ilgili olarak ; afaziler, epilepsiler, uyku bozuklukları, nörojenik ağrılar, demans, kraniyal sinir bozuklukları, hareket bozuklukları, periferik sinir lezyonlarına bağlı duyu motor kayıp başlıkları altında sınıflandırma yapılmıştır. Nörolojik engellilik değerlendirilmesinde ayrıntılı ve multidisipliner yaklaşım önemli olup güncel bilimsel veriler ışığında mevzuatta güncellemelere gidilmelidir.
Referanslar
Ayas ZÖ. Sağlık Kurulu’nda Değerlendirilen Hastaların Nörolojik Özürlülüklerinin İncelenmesi. Sakarya Tıp Dergisi. 2020;10(3):373-80. doi:10.31832/smj.738988
Gean AD, Fischbein NJ. Head Trauma. Neuroimaging Clinics. 2010;20(4):527-56. doi:10.1016/j.nic.2010.08.001.
Selvi̇ F, Karadaş S, Gönüllü H. Kafa Travmalı Hastalarda Epidemiyolojik Veriler ve Bölgesel Faktörler. Sakarya Tıp Dergisi. 2017;7(1):1-1. doi:10.31832/smj.306333
Rutland-Brown W, Langlois JA, Thomas KE, et al. Incidence of Traumatic Brain Injury in the United States, 2003. The Journal of Head Trauma Rehabilitation. 2006;21(6):544. doi:10.1097/00001199-200611000-00009.
Akköse S, Armağan E, Bulut M, et al. Trauma care system in Turkey and the approach to patients suffering head trauma. Ulus Travma Derg. 2002;8(1):1-2.
Langlois JA, Rutland-Brown W, Wald MM. The Epidemiology and Impact of Traumatic Brain Injury: A Brief Overview. The Journal of Head Trauma Rehabilitation. 2006;21(5):375. doi:10.1097/00001199-200609000-00001
Mittal R, Vermani E, Tweedie I, et al. Critical care in the emergency department: traumatic brain injury. Emergency Medicine Journal. 2009;26(7):513-7. Doi:10.1136/emj.2009.072041
Fisher RS, van Emde Boas W, Blume W, et al. Epileptic seizures and epilepsy: definitions proposed by the International League Against Epilepsy (ILAE) and the International Bureau for Epilepsy (IBE). Epilepsia. 2005;46(4):470-2. Doi:10.1111/j.0013-9580.2005.66104.x
Saukko P, Knight B. Knight’s Forensic Pathology. CRC Press; 2015. 665 s.
Agrawal A, Timothy J, Pandit L, et al. Post-traumatic epilepsy: An overview. Clinical Neurology and Neurosurgery. 2006;108(5):433-9. Doi: 10.1016/j.clineuro.2005.09.001
Lindenberg R, Freytag E: Trauma of the meninges and brain. In Minckler J (ed): Pathology of the Nervous System, vol 2. New York, McGraw-Hill, 1957, p:1705-1765.
Graham, David I. "Neuropathology." Diseases of the Spinal Cord. London: Springer London, 2000. 41-78.
McInnes K, Friesen CL, MacKenzie DE, et al. Mild Traumatic Brain Injury (mTBI) and chronic cognitive impairment: A scoping review. PLOS ONE. 2017;12(4):e0174847. doi:10.1371/journal.pone.0174847 doi: 10.1371/journal.pone.0174847
Sinha S, Gunawat P, Nehra A, et al. Cognitive, functional, and psychosocial outcome after severe traumatic brain injury: A cross-sectional study at a tertiary care trauma center. Neurology India. 2013;61(5):501. doi: 10.4103/0028-3886.121920
Dikmen SS, Corrigan JD, Levin HS, et al. Cognitive outcome following traumatic brain injury. The Journal of head trauma rehabilitation. 2009;24(6):430-8. Doi:10.1097/HTR.0b013e3181c133e
Schretlen DJ, Shapiro AM. A quantitative review of the effects of traumatic brain injury on cognitive functioning. International Review of Psychiatry. 2003;15(4):341-9. Doi: 10.1080/09540260310001606728
Finnanger TG, Skandsen T, Andersson S, et al. Differentiated patterns of cognitive impairment 12 months after severe and moderate traumatic brain injury. Brain Injury. 2013;27(13-14):1606-16. Doi:10.3109/02699052.2013.831127
Henry GK, Gross HS, Herndon CA, et al. Nonimpact Brain Injury: Neuropsychological and Behavioral Correlates With Consideration of Physiological Findings. Applied Neuropsychology. 2000;7(2):65-75. Doi: 10.1207/S15324826AN0702_1
Alexander MP. The evidence for brain injury in whiplash injuries. Pain Research and Management. 2003;8:19-23. Doi: 10.1155/2003/360495
Eli I, Lerner DP, Ghogawala Z. Acute traumatic spinal cord injury. Neurologic Clinics. 2021;39(2):471-88. Doi: 10.1016/j.ncl.2021.02.004
Alkan İ, Bekar E, Altunkaynak Z. Periferik Sinir Yaralanmaları ve Rejenerasyonu. Ahi Evran Med J. 2022;6(2):211-9. Doi: 10.46332/aemj.975395
Paşahan R, Gölçek C, Güldoğan E. Periferik Sinir Yaralanmaları ve Cerrahi Sonuçları. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Dergisi. 2021;9(1):71-7 doi: 10.33715/inonusaglik.814404. doi: 10.33715/inonusaglik.814404
Bahar, S.Z. Nörolojide Temel Yaklaşımlar. In M. Emre (Ed.), Nöroloji Temel Kitabı. Güneş Tıp Kitapevleri. 2023. PP: 3-10.
Malcolm M,Simpson M, Pal,S. Nöroloji Klinik Olgu Çözümleri. Akademisyen Kitapevi 2014. PP:16-17
Karakaş S., Erdoğan Bakar E., Dinçer D. Nöropsikolojik Testler İçin Araştırma ve Geliştirme el kitabı. Eğitim Yayınevi (2004).
Evlice A. Demografik verilerin nöropsikolojik testler üzerine etkisi. Çukurova Medical Journal, 2016;41(3), 528-532. Doi: 10.17826/cukmedj.237507
Keskinoglu P, Ucku R, Yener G. et al. Reliability and validity of revised Turkish version of Mini Mental State Examination (rMMSE-T) in community-dwelling educated and uneducated elderly. International journal of geriatric psychiatry, 2009;24(11):1242-1250. Doi:10.1002/gps.2252
Beştepe E, Tüzer V, Tüzer T. et al. Travmatik beyin hasarı sonrası psikiyatrik belirtiler. Klinik Psikiyatri. 2002;5, 235-239.
Gerton BK, Brown TT, Meyer-Lindenberg A. et al. Shared and distinct neurophysiological components of the digits forward and backward tasks as revealed by functional neuroimaging. Neuropsychologia. 2004;42(13):1781-1787. Doi: 10.1016/j.neuropsychologia.2004.04.023
Söğütlü L, Alaca N. 55 Yaş Altı Unutkanlık Şikayeti ile Başvuran Hastalarda Öznel Bellek Yakınmaları ile Nesnel Bellek Performansı, Depresyon ve Anksiyete Düzeyleri Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi. Turk Psikiyatri Dergisi. 2019:30(1);16-22 doi: 10.5080/u23084
Emek-Savaş DD. Yerlikaya D, Yener GG, et al. Stroop Testi Çapa Formu’nun Geçerlik-Güvenirlik ve Norm Çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi. 2020;31(1):9-21. Doi: 10.5080/u23549
Gourovitch ML, Kirkby BS, Goldberg TE, et al. A comparison of rCBF patterns during letter and semantic fluency. Neuropsychology. 2000;14(3), 353. Doi: 10.1037//0894-4105.14.3.353
Yavuz BB. Nöropsikiyatrik Değerlendirme ve kullanılan testler. İç Hastalıkları Dergisi. 2008;15(1), 5-13.
Soylu AE, Cangöz B. Boston Adlandırma Testi’nin Türk Yaşlı Örneklemi için Uyarlama ve Norm Belirleme Çalışması. Arch Neuropsychiatry. 2018;55:341-348. Doi: 10.5152/npa.2017.19331
Referanslar
Ayas ZÖ. Sağlık Kurulu’nda Değerlendirilen Hastaların Nörolojik Özürlülüklerinin İncelenmesi. Sakarya Tıp Dergisi. 2020;10(3):373-80. doi:10.31832/smj.738988
Gean AD, Fischbein NJ. Head Trauma. Neuroimaging Clinics. 2010;20(4):527-56. doi:10.1016/j.nic.2010.08.001.
Selvi̇ F, Karadaş S, Gönüllü H. Kafa Travmalı Hastalarda Epidemiyolojik Veriler ve Bölgesel Faktörler. Sakarya Tıp Dergisi. 2017;7(1):1-1. doi:10.31832/smj.306333
Rutland-Brown W, Langlois JA, Thomas KE, et al. Incidence of Traumatic Brain Injury in the United States, 2003. The Journal of Head Trauma Rehabilitation. 2006;21(6):544. doi:10.1097/00001199-200611000-00009.
Akköse S, Armağan E, Bulut M, et al. Trauma care system in Turkey and the approach to patients suffering head trauma. Ulus Travma Derg. 2002;8(1):1-2.
Langlois JA, Rutland-Brown W, Wald MM. The Epidemiology and Impact of Traumatic Brain Injury: A Brief Overview. The Journal of Head Trauma Rehabilitation. 2006;21(5):375. doi:10.1097/00001199-200609000-00001
Mittal R, Vermani E, Tweedie I, et al. Critical care in the emergency department: traumatic brain injury. Emergency Medicine Journal. 2009;26(7):513-7. Doi:10.1136/emj.2009.072041
Fisher RS, van Emde Boas W, Blume W, et al. Epileptic seizures and epilepsy: definitions proposed by the International League Against Epilepsy (ILAE) and the International Bureau for Epilepsy (IBE). Epilepsia. 2005;46(4):470-2. Doi:10.1111/j.0013-9580.2005.66104.x
Saukko P, Knight B. Knight’s Forensic Pathology. CRC Press; 2015. 665 s.
Agrawal A, Timothy J, Pandit L, et al. Post-traumatic epilepsy: An overview. Clinical Neurology and Neurosurgery. 2006;108(5):433-9. Doi: 10.1016/j.clineuro.2005.09.001
Lindenberg R, Freytag E: Trauma of the meninges and brain. In Minckler J (ed): Pathology of the Nervous System, vol 2. New York, McGraw-Hill, 1957, p:1705-1765.
Graham, David I. "Neuropathology." Diseases of the Spinal Cord. London: Springer London, 2000. 41-78.
McInnes K, Friesen CL, MacKenzie DE, et al. Mild Traumatic Brain Injury (mTBI) and chronic cognitive impairment: A scoping review. PLOS ONE. 2017;12(4):e0174847. doi:10.1371/journal.pone.0174847 doi: 10.1371/journal.pone.0174847
Sinha S, Gunawat P, Nehra A, et al. Cognitive, functional, and psychosocial outcome after severe traumatic brain injury: A cross-sectional study at a tertiary care trauma center. Neurology India. 2013;61(5):501. doi: 10.4103/0028-3886.121920
Dikmen SS, Corrigan JD, Levin HS, et al. Cognitive outcome following traumatic brain injury. The Journal of head trauma rehabilitation. 2009;24(6):430-8. Doi:10.1097/HTR.0b013e3181c133e
Schretlen DJ, Shapiro AM. A quantitative review of the effects of traumatic brain injury on cognitive functioning. International Review of Psychiatry. 2003;15(4):341-9. Doi: 10.1080/09540260310001606728
Finnanger TG, Skandsen T, Andersson S, et al. Differentiated patterns of cognitive impairment 12 months after severe and moderate traumatic brain injury. Brain Injury. 2013;27(13-14):1606-16. Doi:10.3109/02699052.2013.831127
Henry GK, Gross HS, Herndon CA, et al. Nonimpact Brain Injury: Neuropsychological and Behavioral Correlates With Consideration of Physiological Findings. Applied Neuropsychology. 2000;7(2):65-75. Doi: 10.1207/S15324826AN0702_1
Alexander MP. The evidence for brain injury in whiplash injuries. Pain Research and Management. 2003;8:19-23. Doi: 10.1155/2003/360495
Eli I, Lerner DP, Ghogawala Z. Acute traumatic spinal cord injury. Neurologic Clinics. 2021;39(2):471-88. Doi: 10.1016/j.ncl.2021.02.004
Alkan İ, Bekar E, Altunkaynak Z. Periferik Sinir Yaralanmaları ve Rejenerasyonu. Ahi Evran Med J. 2022;6(2):211-9. Doi: 10.46332/aemj.975395
Paşahan R, Gölçek C, Güldoğan E. Periferik Sinir Yaralanmaları ve Cerrahi Sonuçları. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Dergisi. 2021;9(1):71-7 doi: 10.33715/inonusaglik.814404. doi: 10.33715/inonusaglik.814404
Bahar, S.Z. Nörolojide Temel Yaklaşımlar. In M. Emre (Ed.), Nöroloji Temel Kitabı. Güneş Tıp Kitapevleri. 2023. PP: 3-10.
Malcolm M,Simpson M, Pal,S. Nöroloji Klinik Olgu Çözümleri. Akademisyen Kitapevi 2014. PP:16-17
Karakaş S., Erdoğan Bakar E., Dinçer D. Nöropsikolojik Testler İçin Araştırma ve Geliştirme el kitabı. Eğitim Yayınevi (2004).
Evlice A. Demografik verilerin nöropsikolojik testler üzerine etkisi. Çukurova Medical Journal, 2016;41(3), 528-532. Doi: 10.17826/cukmedj.237507
Keskinoglu P, Ucku R, Yener G. et al. Reliability and validity of revised Turkish version of Mini Mental State Examination (rMMSE-T) in community-dwelling educated and uneducated elderly. International journal of geriatric psychiatry, 2009;24(11):1242-1250. Doi:10.1002/gps.2252
Beştepe E, Tüzer V, Tüzer T. et al. Travmatik beyin hasarı sonrası psikiyatrik belirtiler. Klinik Psikiyatri. 2002;5, 235-239.
Gerton BK, Brown TT, Meyer-Lindenberg A. et al. Shared and distinct neurophysiological components of the digits forward and backward tasks as revealed by functional neuroimaging. Neuropsychologia. 2004;42(13):1781-1787. Doi: 10.1016/j.neuropsychologia.2004.04.023
Söğütlü L, Alaca N. 55 Yaş Altı Unutkanlık Şikayeti ile Başvuran Hastalarda Öznel Bellek Yakınmaları ile Nesnel Bellek Performansı, Depresyon ve Anksiyete Düzeyleri Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi. Turk Psikiyatri Dergisi. 2019:30(1);16-22 doi: 10.5080/u23084
Emek-Savaş DD. Yerlikaya D, Yener GG, et al. Stroop Testi Çapa Formu’nun Geçerlik-Güvenirlik ve Norm Çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi. 2020;31(1):9-21. Doi: 10.5080/u23549
Gourovitch ML, Kirkby BS, Goldberg TE, et al. A comparison of rCBF patterns during letter and semantic fluency. Neuropsychology. 2000;14(3), 353. Doi: 10.1037//0894-4105.14.3.353
Yavuz BB. Nöropsikiyatrik Değerlendirme ve kullanılan testler. İç Hastalıkları Dergisi. 2008;15(1), 5-13.
Soylu AE, Cangöz B. Boston Adlandırma Testi’nin Türk Yaşlı Örneklemi için Uyarlama ve Norm Belirleme Çalışması. Arch Neuropsychiatry. 2018;55:341-348. Doi: 10.5152/npa.2017.19331
