Soyut Sanatın Türk Resmine Yansımaları ve Adnan Çoker Örneği
Özet
Türk Resim sanatı, 18. yy.’da Osmanlı batılılaşmasına bağlı olarak gelişmeye başlamıştır. Daha önceleri minyatür, hat gibi geleneksel sanatlarla sınırlı olan Türk sanatında batılı tarzı resim anlayışı gelişmiştir. İlerleyen yıllarda Sanayi-i Nefise gibi okulların açılması ile de beraber batı sanatını takip etme olanakları daha da artmıştır. Uzun yıllar boyunca yurt dışına sanatçılar gönderilip orada güncel sanatı takip eden sanatçılar Türkiye’ye döndüklerinde öğrendiklerini Türk sanatına yansıtmışlardır. Moden sanatın yaşandığı bu dönemlerde batıdaki en önemli eğilimlerden olan soyut sanatın Türk sanatına yansıması da bu sayede olmuştur. Özellikle 1950’li yıllardan sonra türkiye’de soyut sanat hareketi önemli bir ivme kazanmıştır. Bu dönemim en önemli ve en bilindik sanatçılarından biri de Adnan Çoker’dir.
Bu yazının amacı Adnan Çoker’in soyut sanatçı olarak Türkiye’deki yeri ve önemi açıklanmaya çalışılmaktır. Adnan Çoker’in anlaşılabilmesi için Türkiye’deki soyut sanatın anlaşılması gerekmektedir. Türkiye’deki soyut sanatın anlaşılması için de Batıdaki soyut sanatın anlaşılması gerekmektedir. Bu yüzden bu yazı üç bölüme ayrılmıştır: Birinci Bölüm’de soyut sanatın batıda nasıl ortaya çıktığına değinilmiştir. İkinci Bölümde soyut sanatın Türkiye’deki gelişimi açıklanmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde ise Adnan Çoker’in hayatı, eserleri ve soyut sanatçı olarak Türk sanatındaki yeri açıklanmaya çalışılmıştır.
Bu yazının oluşturulmasında nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Bu süreçte kaynak olarak kitap, tez, makale ve internet ortamında konu ile akalı tarama ve yapılmıştır.
Referanslar
Antmen, A., (2017), 20. Yüzyıl Batı Sanatında Akımlar, (8. Baskı), Sel Yayıncılık, İstanbul
Berk, N., ve Özsezgin K., (1983), Cumhuriyet Dönemi Türk Resmi, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Ankara
Demirkol, C., V., (2008), Batı Sanatında Modernizm ve Postmodernizm, (1. Baskı), Evrensel Basım Yayın, istanbul
Erden, O., (2012), “Türk Resim Sanatı”, (1. Baskı), Tempo Yayınevi, İstanbul
Eroğlu, Ö., (2017), Wassily Kandinsky: Sanatta Tinsellik Üzerine, (1. Baskı), Tekhne Yayınları, İstanbul
Ersoy, A., (2004), 500 Türk Sanatçısı, (1. Basım), Altın Kitaplar Yayınevi, İstanbul
Farthing, S., (2017), Sanatın Tüm Öyküsü, (3. Baskı), Hayalperest Yayınevi, İstanbul
Grzymkowski, E., (2015), Sanat 101: Leonardo da Vinci’den Andy Warhol’a Sanat Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey, (2. Baskı), Say Yayınları, İstanbul
Kandinsky, W., (1993), Sanatta Zihinsellik Üzerine, (2. Baskı), Yapı Kredi Yayınları, İstanbul
Özsezgin K., (1998), Cumhuriyet’in 75. Yılında Türk Resmi, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Ankara
Sözen, M., ve Tanyeli, U., (2018), Sanat Kavram ve Terimleri Sözlüğü, (18. Basım), Remzi Kitabevi, İstanbul
Tansuğ, S., (1995), Türk Resminde Yeni Dönem, (4. Basım), Remzi Kitabevi, İstanbul
Tunalı, İ., (2008), Felsefenin Işığında Modern Resim, (9. Basım), Remzi Kitabevi, İstanbul
Turani, A., (1984), türk resim sanatı, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Ankara
Turani, A., (2019), Sanat Terimleri Sözlüğü, (18. Basım), Remzi Kitabevi, İstanbul
Yılmaz, M., (2013), Modernden Postmoderne Sanat, (2. Baskı), Ütopya Yayınevi, Ankara
Baloğlu, H., A., (2006), Şeker Ahmet Paşa’nın Sanatı ve Sanatçı Kişiliği, (Yüksek Lisans Tezi), Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat Tarihi Anabilim Dalı, Çanakkale, (Türkiye)
Çıray, H., (1992), Soyut Sanatın Çağdaş Türk Resmine Etkisi, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir, (Türkiye)
Turan, Y., (2016), Türk Resim Sanatında Soyut Geometrik Yaklaşımlar, (Yüksek Lisans Tezi), Yaşar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat ve Tasarım Anasanat Dalı, İzmir, (Türkiye)
Yılmaz, N., T., (2009) Türkiye’de Soyut Sanatın Gelişimi İçerisinde Burhan Uygur’un Yeri, (Yüksek Lisans Tezi), Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Güzel Sanatlar Eğitimi Anabilim Dalı, Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı, Resim Bölümü, Edirne, (Türkiye)
Elmas, H., “Ondokuzuncu Yüzyıldan Günümüze Özgürlük Bağlamında Sanat Neydi, Ne Oldu?”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15/2006, ss. 281-298.
Tunalı, İ., “Soyut Sanatta Realite Kavrayışı”, Felsefe Arkivi, 17/1970, ss 3-18
(URL-1): https://tr.wikipedia.org/wiki/Yeniler_Grubu (07.03.2024)
(URL-2): https://tr.wikipedia.org/wiki/10%27lar_Grubu (07.03.2024)
(URL-3): https://kolajart.com/wp/2014/07/03/serkan-azeri-ferruh-basaganin-aski-uzerine/ (06.03.2024)
(URL-4): https://tr.wikipedia.org/wiki/Adnan_%C3%87oker (08.03.2024)
(URL-5): https://www.sabah.com.tr/kultur_sanat/2010/03/16/prof_adnan_coker_ikinci_retrospektifi_sunuyor (10.03.2024)
(URL-6): https://www.sabah.com.tr/kultur_sanat/2010/03/16/prof_adnan_coker_ikinci_retrospektifi_sunuyor (10.03.2024)
Referanslar
Antmen, A., (2017), 20. Yüzyıl Batı Sanatında Akımlar, (8. Baskı), Sel Yayıncılık, İstanbul
Berk, N., ve Özsezgin K., (1983), Cumhuriyet Dönemi Türk Resmi, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Ankara
Demirkol, C., V., (2008), Batı Sanatında Modernizm ve Postmodernizm, (1. Baskı), Evrensel Basım Yayın, istanbul
Erden, O., (2012), “Türk Resim Sanatı”, (1. Baskı), Tempo Yayınevi, İstanbul
Eroğlu, Ö., (2017), Wassily Kandinsky: Sanatta Tinsellik Üzerine, (1. Baskı), Tekhne Yayınları, İstanbul
Ersoy, A., (2004), 500 Türk Sanatçısı, (1. Basım), Altın Kitaplar Yayınevi, İstanbul
Farthing, S., (2017), Sanatın Tüm Öyküsü, (3. Baskı), Hayalperest Yayınevi, İstanbul
Grzymkowski, E., (2015), Sanat 101: Leonardo da Vinci’den Andy Warhol’a Sanat Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey, (2. Baskı), Say Yayınları, İstanbul
Kandinsky, W., (1993), Sanatta Zihinsellik Üzerine, (2. Baskı), Yapı Kredi Yayınları, İstanbul
Özsezgin K., (1998), Cumhuriyet’in 75. Yılında Türk Resmi, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Ankara
Sözen, M., ve Tanyeli, U., (2018), Sanat Kavram ve Terimleri Sözlüğü, (18. Basım), Remzi Kitabevi, İstanbul
Tansuğ, S., (1995), Türk Resminde Yeni Dönem, (4. Basım), Remzi Kitabevi, İstanbul
Tunalı, İ., (2008), Felsefenin Işığında Modern Resim, (9. Basım), Remzi Kitabevi, İstanbul
Turani, A., (1984), türk resim sanatı, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Ankara
Turani, A., (2019), Sanat Terimleri Sözlüğü, (18. Basım), Remzi Kitabevi, İstanbul
Yılmaz, M., (2013), Modernden Postmoderne Sanat, (2. Baskı), Ütopya Yayınevi, Ankara
Baloğlu, H., A., (2006), Şeker Ahmet Paşa’nın Sanatı ve Sanatçı Kişiliği, (Yüksek Lisans Tezi), Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat Tarihi Anabilim Dalı, Çanakkale, (Türkiye)
Çıray, H., (1992), Soyut Sanatın Çağdaş Türk Resmine Etkisi, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir, (Türkiye)
Turan, Y., (2016), Türk Resim Sanatında Soyut Geometrik Yaklaşımlar, (Yüksek Lisans Tezi), Yaşar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat ve Tasarım Anasanat Dalı, İzmir, (Türkiye)
Yılmaz, N., T., (2009) Türkiye’de Soyut Sanatın Gelişimi İçerisinde Burhan Uygur’un Yeri, (Yüksek Lisans Tezi), Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Güzel Sanatlar Eğitimi Anabilim Dalı, Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı, Resim Bölümü, Edirne, (Türkiye)
Elmas, H., “Ondokuzuncu Yüzyıldan Günümüze Özgürlük Bağlamında Sanat Neydi, Ne Oldu?”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15/2006, ss. 281-298.
Tunalı, İ., “Soyut Sanatta Realite Kavrayışı”, Felsefe Arkivi, 17/1970, ss 3-18
(URL-1): https://tr.wikipedia.org/wiki/Yeniler_Grubu (07.03.2024)
(URL-2): https://tr.wikipedia.org/wiki/10%27lar_Grubu (07.03.2024)
(URL-3): https://kolajart.com/wp/2014/07/03/serkan-azeri-ferruh-basaganin-aski-uzerine/ (06.03.2024)
(URL-4): https://tr.wikipedia.org/wiki/Adnan_%C3%87oker (08.03.2024)
(URL-5): https://www.sabah.com.tr/kultur_sanat/2010/03/16/prof_adnan_coker_ikinci_retrospektifi_sunuyor (10.03.2024)
(URL-6): https://www.sabah.com.tr/kultur_sanat/2010/03/16/prof_adnan_coker_ikinci_retrospektifi_sunuyor (10.03.2024)
