Hemşireliğin Temel Kavramları
Özet
Günlük yaşamda insanlar nesnelere ilişkin düşünce ve izlenimlerini gözlem, deneyim ve öğrenme yoluyla edinirler. Belirli düşünce ve izlenimlerin genelleştirilmesi sonucu oluşan zihinsel imgeler kavramları oluşturur. Her mesleğin uygulamada kullanabileceği bilimsel bir içeriği vardır. Bu bilgiyi kavramsal bir çerçevede düzenlemek, ilişkiler kurmayı ve öğrenmeyi kolaylaştırır. Bu bölümde hemşireliğin merkezinde yer alan dört metaparadigmanın (İnsan, Sağlık, Çevre ve Hemşirelik) çok yönlü analizi yapılacaktır.
Referanslar
Akman G, Alkan S A, Kulakaç Ö. Hemşirelik Metaparadigması Olarak İnsan. In: Öncel S, Yılmaz M (eds.) Hemşirelikte Temel Kavramlar. Ankara: Akademisyen Kitabevi; 2023. p. 13–45.
Aydın R, Kabukcuoğlu K. Hemşirelik araştırmalarında kuram kullanımının önemi ve süreci. Journal of Human Sciences. 2020; 17(1): 389-403.
Alimohammadi N, Taleghani F, Mohammadic E et al. The nursing metaparadigm concept of human being in Islamic thought. Nursing Inquiry. 2014; 21(2): 121-9.
TDK. Sözlük. (28/11/2023 tarihinde http:// https://sozluk.gov.tr/ adresinden ulaşılmıştır).
Fawcett J. Contemporary nursing knowledge: Analysis and evaluation of nursing models and theories. Philadelphia: F. A. Davis Company; 2013.
Kocaağalar Akince E, Özkütük N, Orgun F. Hemşirelik eğitimini etkileyen paradigmalar. Akdeniz Hemşirelik Dergisi. 2022; 1(1): 29-35.
Branch C, Deak H, Hiner C, et al. Four nursing metaparadigms. IU South Bend Undergraduate Research Journal. 2016;16: 123-132.
Korkut S, Bayat M. Hemşireliğin Temel Kavramları. In: Karagözoğlu Ş, Demiaray A, Doğan P (eds.) Temel Hemşirelik, Uygulama için Esaslar. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri; 2023. p. 58-82.
Velioğlu P. Hemşirelikte Kavram ve Kuramlar. İstanbul: Akademi Basın ve Yayıncılık; 2012. p. 67-103.
Ay F A. Mesleki Temel Kavramlar. In Ay F A (ed.) Sağlık Uygulamalarında Temel Kavramlar ve Beceriler. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2015. p. 2-16.
Doğan P. Hemşirelikte Temel Kavramlar-İnsan. In:Ergün S (ed.) Hemşireliğe Giriş. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık Tic. Ltd. Şti; 2021. p. 35-43.
Kızıltan B. İnsan. In: Gürhan N, Sözbir Ş M, Polat Ü (eds.) Hemşirelik Alanında Kullanılan Kavram Beceri ve Modeller. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri; 2020a. p. 11-20.
Ünsal A. Hemşireliğin dört temel kavramı: İnsan, çevre, sağlık & hastalık, hemşirelik. Ahi Evran Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2017; 1(1): 11- 25.
Öz F. Sağlık alanında Temel Kavramlar. Ankara: İmaj İç ve Dış Ticaret AŞ; 2004. p. 1-56.
Como J.M. Spiritual practice: A literatüre review related to spiritual health and health outcomes. Holistic Nursing Practice. 2007;21(5): 224-236.
Yılmaz M. Holistik bakımın bir boyutu: Spiritualite, doğası ve hemşirelikle ilişkisi. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2011;14(2): 61-70.
Baldacchino D. Nursing competencies for spiritual care. J Clin Nurs. 2006;15(7): 885-896.
Mete S. Hemşireliğin Temel Kavramları. In Aştı T A, Karadağ A (eds.) Hemşirelik Esasları, Hemşirelik Bilimi ve Sanatı. İstanbul: Akademi Basın ve Yayıncılık; 2014. p. 57-78.
Bayındır S K, Biçer S. Holistik hemşirelik bakımı. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi. 2019;4(1): 25-29.
Daştan NB, Buzlu S. Meme kanseri hastalarında maneviyatın etkileri ve manevi bakım. Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi. 2010; 3(1): 73-79.
Vayalilkarottu J. Holistic health and well-being: A psychospiritual/religious and theological Perspective. Asian Journal of Psychiatry. 2021;5(4):347-350.
İsmailoğlu E G. Holistik Bakım. In: Gürhan N, Sözbir Ş M, Polat Ü (eds.) Hemşirelik Alanında Kullanılan Kavram Beceri ve Modeller. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri; 2020. p. 59-66.
Hale AJ, Ricotta D N, Freed J, et al. Adapting Maslow's hierarchy of needs as a framework for resident wellness. Teaching and learning in medicine. 2019;31(1): 109-118.
Llanos L F, Martínez Verduzco L. From Self-Transcendence to Collective Transcendence: In Search of the Order of Hierarchies in Maslow's Transcendence. Frontiers in psychology. 2022; 13:787591.
Yoshida T. Maslow’s final Theory Z. Agile Organizational Development. 2020;20. https://agile-od.com/reflective-leadership/maslows-final-Theory-Z
Duran S. Hemşirelikte Temel Kavramlar-Sağlık ve Hastalık. In:Ergün S (ed.) Hemşireliğe Giriş. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık Tic. Ltd. Şti; 2021. p. 57-71.
Kocaçal E. Sağlık ve Hastalık. In: Gürhan N, Sözbir Ş M, Polat Ü (eds.) Hemşirelik Alanında Kullanılan Kavram Beceri ve Modeller. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri; 2020a. p. 21-28.
Çınar İ Ö. Sağlık ve Hastalık. In: Öncel S, Yılmaz M (eds.) Hemşirelikte Temel Kavramlar. Ankara: Akademisyen Kitabevi; 2023. p. 45-68.
World Health Organization. Health promotion glossary of terms 2021. (28/11/2023 tarihinde https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/350161/9789240038349-eng.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Aydın N. Sağlığın teşviki ve geliştirilmesi. Black Sea Journal of Health Science. 2019;2(1):21-29.
Potter PA, Perry AG, Stockert PA, et al. Fundamentals of nursing-e-book. Elsevier health sciences; 2021.
Kocaçal E. Çevre In: Gürhan N, Sözbir Ş M, Polat Ü (eds.) Hemşirelik Alanında Kullanılan Kavram Beceri ve Modeller. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri; 2020b. p. 29-36.
Eraydın Ş. Hemşirelikte Temel Kavramlar-Çevre. In:Ergün S (ed.) Hemşireliğe Giriş. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık Tic. Ltd. Şti; 2021. p. 45-55.
Özkan HA, Bilgin Z. Hemşireliğin felsefi özü iyileştirici bakım. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi. 2016;3(3):191-200.
Bahar Z, Aydoğdu NG. Çevre, sağlık, araştırma ve hemşirelik. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi. 2015;8(2):119-122.
Zborowsky T. The legacy of Florence Nightingale's environmental theory: Nursing research focusing on the impact of healthcare environments. HERD: Health Environments Research & Design Journal. 2014;7(4):19-34.
Norman V, Rossillo K, Skelton K. Creating Healing Environments Through the Theory of Caring. AORN J. 2016;104(5):401-409.
Boz İ. İyileştirici bakım çevresi. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi. 2018;7(1):56-61.
İsmailoğlu E G. Hemşirelikte Temel Kavramlar-Hemşirelik. In:Ergün S (ed.) Hemşireliğe Giriş. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık Tic. Ltd. Şti; 2021. p. 97-103.
Kızıltan B. Hemşirelik. In: Gürhan N, Sözbir Ş M, Polat Ü (eds.) Hemşirelik Alanında Kullanılan Kavram Beceri ve Modeller. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri; 2020b. p. 3-10.
ANA American Nurses Association. What is Nursing? (29/11/2023 tarihinde https://www.nursingworld.org/practice-policy/workforce/what-is-nursing/ adresinden ulaşılmıştır).
(ICN) Nursing Definitions, 1987. (29/11/2023 tarihinde https://www.icn.ch/resources/nursing-definitions adresinden ulaşılmıştır).
Resmi Gazete. (29.11.2023 tarihinde https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2007/05/20070502-3.htm adresinden ulaşılmıştır).
Gedük E A. Hemşirelik mesleğinin gelişen rolleri. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi. 2018; 5(2):253-258.
Referanslar
Akman G, Alkan S A, Kulakaç Ö. Hemşirelik Metaparadigması Olarak İnsan. In: Öncel S, Yılmaz M (eds.) Hemşirelikte Temel Kavramlar. Ankara: Akademisyen Kitabevi; 2023. p. 13–45.
Aydın R, Kabukcuoğlu K. Hemşirelik araştırmalarında kuram kullanımının önemi ve süreci. Journal of Human Sciences. 2020; 17(1): 389-403.
Alimohammadi N, Taleghani F, Mohammadic E et al. The nursing metaparadigm concept of human being in Islamic thought. Nursing Inquiry. 2014; 21(2): 121-9.
TDK. Sözlük. (28/11/2023 tarihinde http:// https://sozluk.gov.tr/ adresinden ulaşılmıştır).
Fawcett J. Contemporary nursing knowledge: Analysis and evaluation of nursing models and theories. Philadelphia: F. A. Davis Company; 2013.
Kocaağalar Akince E, Özkütük N, Orgun F. Hemşirelik eğitimini etkileyen paradigmalar. Akdeniz Hemşirelik Dergisi. 2022; 1(1): 29-35.
Branch C, Deak H, Hiner C, et al. Four nursing metaparadigms. IU South Bend Undergraduate Research Journal. 2016;16: 123-132.
Korkut S, Bayat M. Hemşireliğin Temel Kavramları. In: Karagözoğlu Ş, Demiaray A, Doğan P (eds.) Temel Hemşirelik, Uygulama için Esaslar. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri; 2023. p. 58-82.
Velioğlu P. Hemşirelikte Kavram ve Kuramlar. İstanbul: Akademi Basın ve Yayıncılık; 2012. p. 67-103.
Ay F A. Mesleki Temel Kavramlar. In Ay F A (ed.) Sağlık Uygulamalarında Temel Kavramlar ve Beceriler. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2015. p. 2-16.
Doğan P. Hemşirelikte Temel Kavramlar-İnsan. In:Ergün S (ed.) Hemşireliğe Giriş. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık Tic. Ltd. Şti; 2021. p. 35-43.
Kızıltan B. İnsan. In: Gürhan N, Sözbir Ş M, Polat Ü (eds.) Hemşirelik Alanında Kullanılan Kavram Beceri ve Modeller. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri; 2020a. p. 11-20.
Ünsal A. Hemşireliğin dört temel kavramı: İnsan, çevre, sağlık & hastalık, hemşirelik. Ahi Evran Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2017; 1(1): 11- 25.
Öz F. Sağlık alanında Temel Kavramlar. Ankara: İmaj İç ve Dış Ticaret AŞ; 2004. p. 1-56.
Como J.M. Spiritual practice: A literatüre review related to spiritual health and health outcomes. Holistic Nursing Practice. 2007;21(5): 224-236.
Yılmaz M. Holistik bakımın bir boyutu: Spiritualite, doğası ve hemşirelikle ilişkisi. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2011;14(2): 61-70.
Baldacchino D. Nursing competencies for spiritual care. J Clin Nurs. 2006;15(7): 885-896.
Mete S. Hemşireliğin Temel Kavramları. In Aştı T A, Karadağ A (eds.) Hemşirelik Esasları, Hemşirelik Bilimi ve Sanatı. İstanbul: Akademi Basın ve Yayıncılık; 2014. p. 57-78.
Bayındır S K, Biçer S. Holistik hemşirelik bakımı. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi. 2019;4(1): 25-29.
Daştan NB, Buzlu S. Meme kanseri hastalarında maneviyatın etkileri ve manevi bakım. Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi. 2010; 3(1): 73-79.
Vayalilkarottu J. Holistic health and well-being: A psychospiritual/religious and theological Perspective. Asian Journal of Psychiatry. 2021;5(4):347-350.
İsmailoğlu E G. Holistik Bakım. In: Gürhan N, Sözbir Ş M, Polat Ü (eds.) Hemşirelik Alanında Kullanılan Kavram Beceri ve Modeller. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri; 2020. p. 59-66.
Hale AJ, Ricotta D N, Freed J, et al. Adapting Maslow's hierarchy of needs as a framework for resident wellness. Teaching and learning in medicine. 2019;31(1): 109-118.
Llanos L F, Martínez Verduzco L. From Self-Transcendence to Collective Transcendence: In Search of the Order of Hierarchies in Maslow's Transcendence. Frontiers in psychology. 2022; 13:787591.
Yoshida T. Maslow’s final Theory Z. Agile Organizational Development. 2020;20. https://agile-od.com/reflective-leadership/maslows-final-Theory-Z
Duran S. Hemşirelikte Temel Kavramlar-Sağlık ve Hastalık. In:Ergün S (ed.) Hemşireliğe Giriş. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık Tic. Ltd. Şti; 2021. p. 57-71.
Kocaçal E. Sağlık ve Hastalık. In: Gürhan N, Sözbir Ş M, Polat Ü (eds.) Hemşirelik Alanında Kullanılan Kavram Beceri ve Modeller. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri; 2020a. p. 21-28.
Çınar İ Ö. Sağlık ve Hastalık. In: Öncel S, Yılmaz M (eds.) Hemşirelikte Temel Kavramlar. Ankara: Akademisyen Kitabevi; 2023. p. 45-68.
World Health Organization. Health promotion glossary of terms 2021. (28/11/2023 tarihinde https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/350161/9789240038349-eng.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Aydın N. Sağlığın teşviki ve geliştirilmesi. Black Sea Journal of Health Science. 2019;2(1):21-29.
Potter PA, Perry AG, Stockert PA, et al. Fundamentals of nursing-e-book. Elsevier health sciences; 2021.
Kocaçal E. Çevre In: Gürhan N, Sözbir Ş M, Polat Ü (eds.) Hemşirelik Alanında Kullanılan Kavram Beceri ve Modeller. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri; 2020b. p. 29-36.
Eraydın Ş. Hemşirelikte Temel Kavramlar-Çevre. In:Ergün S (ed.) Hemşireliğe Giriş. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık Tic. Ltd. Şti; 2021. p. 45-55.
Özkan HA, Bilgin Z. Hemşireliğin felsefi özü iyileştirici bakım. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi. 2016;3(3):191-200.
Bahar Z, Aydoğdu NG. Çevre, sağlık, araştırma ve hemşirelik. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi. 2015;8(2):119-122.
Zborowsky T. The legacy of Florence Nightingale's environmental theory: Nursing research focusing on the impact of healthcare environments. HERD: Health Environments Research & Design Journal. 2014;7(4):19-34.
Norman V, Rossillo K, Skelton K. Creating Healing Environments Through the Theory of Caring. AORN J. 2016;104(5):401-409.
Boz İ. İyileştirici bakım çevresi. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi. 2018;7(1):56-61.
İsmailoğlu E G. Hemşirelikte Temel Kavramlar-Hemşirelik. In:Ergün S (ed.) Hemşireliğe Giriş. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık Tic. Ltd. Şti; 2021. p. 97-103.
Kızıltan B. Hemşirelik. In: Gürhan N, Sözbir Ş M, Polat Ü (eds.) Hemşirelik Alanında Kullanılan Kavram Beceri ve Modeller. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri; 2020b. p. 3-10.
ANA American Nurses Association. What is Nursing? (29/11/2023 tarihinde https://www.nursingworld.org/practice-policy/workforce/what-is-nursing/ adresinden ulaşılmıştır).
(ICN) Nursing Definitions, 1987. (29/11/2023 tarihinde https://www.icn.ch/resources/nursing-definitions adresinden ulaşılmıştır).
Resmi Gazete. (29.11.2023 tarihinde https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2007/05/20070502-3.htm adresinden ulaşılmıştır).
Gedük E A. Hemşirelik mesleğinin gelişen rolleri. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi. 2018; 5(2):253-258.
