Aile Temelli Kariyer Müdahaleleri

Erkan Işık

doi:10.37609/akya.3018

Yazarlar

Erkan Işık

https://orcid.org/0000-0002-0373-120X

DOI: https://doi.org/10.37609/akya.3018.c10569

Özet

Kariyer kararları, bireylerin hayatlarında verdikleri en kritik kararların başında gelmektedir. Bu kritik karar süreci, sadece bireyin mesleki hedeflerine ulaşmasına yardımcı olmakla kalmaz, aynı zamanda bu hedeflere ulaşırken çeşitli dış etkenleri anlamayı ve yönetmeyi de içerir. Bu dış etkenlerden biri de aile dinamikleridir ve özellikle daha toplulukçu kültürlerde kariyer karar süreçlerinde aileler en önemli faktörlerden biri olarak öne çıkmaktadır. Dolayısıyla bireylerin kariyer süreçlerinde ailelerini de sürece dahil edebilmeleri ve onların desteklerini alabilmeleri önemli bir hedeftir. Her birey, ailesinin içinde büyürken, aile üyeleri arasındaki ilişkilerin ve etkileşimlerin bir parçası olur. Bu etkileşimler, bireyin değerleri, inançları ve hayata bakış açısı üzerinde önemli bir iz bırakır. Kariyer seçimleri, genellikle aile dinamiklerinden ve aile üyelerinin beklentilerinden etkilenir. Bir gencin, yetişkinlik dönemine geçiş yaparken ailesiyle kurduğu iletişim ve bu iletişimin niteliği, kariyer yolculuğunun belirleyici bir unsurudur. Bu açıdan, özellikle kariyer kararları açısından kritik dönemlerde ailelerle yaşanabilecek çatışmaların daha kolay çözülebilmesi, bu kritik süreçlerden öncesinde uygulanabilecek kariyer müdahaleleri ile mümkün olabilecektir. Bu müdahaleler sayesinde bireylerin kariyer süreçlerinde ailelerini bir “engelden” çok bir “destek kaynağı” olarak algılama olasılıkları artabilecektir. “Aile Temelli Kariyer Müdahaleleri” başlığı altında ele alınan bu bölümde, bireylerin kariyer süreçlerine ailelerini dahil edebilmelerini, ailelerinin desteklerini alabilmelerini ve kariyer süreçlerinde aileleriyle iş birliği içerisinde çalışabilmelerini kolaylaştırabilecek uygulama örneklerinin tanıtılması amaçlanmıştır. Bu amaçla etkinlikler temel olarak öğrencilerin kariyer süreçlerine ailelerini de dahil edebilmelerini ve aile üyelerinin kariyer süreçleri ile kendi kariyer süreçleri arasında ilişkiler kurabilmelerini hedeflemektedir.

Referanslar

Fouad, N.A., Kim, S., Ghosh, A., Chang, W., & Figueiredo, C. (2016). Family influence on career decision making: Validation in India and the United States. Journal of Career Assessment, 24, 197–212. https://doi.org/10.1177/1069072714565782

Greenough, D. (1976). Parent counseling—A guidance function. Waverly, IA: Waverly Shellrock High School. (ERIC Document Reproduction Service No. ED 124 841)

Işık, E. (2015). Üniversiteye yeni başlayan öğrenciler için kariyer kararı verme yetkinliği programı. R. Özyürek (Ed), Çocuk, Ergen ve Genç Yetişkinler için Kariyer Rehberliği Programları Dizisi. Nobel Yayıncılık.

Johnson, D. W., & Johnson, R. T. (1994). Constructive conflict in the schools. Journal of Social Issues, 50(1), 117–137. https://doi.org/10.1111/j.1540-4560.1994.tb02401.x

Johnson, D. W., & Johnson, R. T. (2006). Peace education for consensual peace: The essential role of conflict resolution. Journal of Peace Education, 3(2), 147–174. https://doi.org/10.1080/17400200600874792

Joseph, L. L. (2012). The impact of family influence and involvement on career development. [Doctoral dissertation, University of Central Florida]. Electronic Theses and Dissertations. 2210. https://stars.library.ucf.edu/etd/2210

Kırdök, O., Siyez, D. M., Işık, E., Yıldırım, A. (2022). Okulda bireysel kariyer psikolojik danışmanlığı el kitabı. Sude Ajans.

Killam, W. K., Degges-White, S., & Michel, R. E. (Eds.). (2016). Career counseling interventions: Practice with diverse clients. Springer Publishing Company.

Kim, S., Ahn, T., & Fouad, N. (2016). Family influence on Korean students’ career decisions: A social cognitive perspective. Journal of Career Assessment, 24, 513–526. https://doi.org/10.1177/1069072715599403

Qi, Y., Liu, Y., Huang, B., Xie, S., Liu, J., & Si, J. (2023). How Important Are Parental Career Expectations? A Subtle and Long-Term Influence on Adolescents’ Career Aspirations. Journal of Youth and Adolescence, Advanced online publication. https://doi.org/10.1007/s10964-023-01917-0

Palmer, S., & Cochran, L. (1988). Parents as agents of career development. Journal of Counseling Psychology, 35(1), 71–76. https://doi.org/10.1037/0022-0167.35.1.71

Perry, N., & VanZandt, Z. (2006a). Exploring future options: A career development curriculum for middle school students. IDEA.

Perry, N., & VanZandt, Z. (2006b). Focus on the future: A career development curriculum for secondary school students. IDEA

Sawitri, D. R., Creed, P. A., & Zimmer-Gembeck, M. J. (2015). Longitudinal relations of parental influences and adolescent career aspirations and actions in a collectivist society. Journal of Research on Adolescence, 25(3), 551–563. https://doi.org/10.1111/jora.12145

Semple, S., Paris, M., & Howieson, C. (2002). Longitudinal study of young people: Their career aspirations and decision-making. A report commissioned by Ayrshire Careers Partnership Ltd.

Sharf, R.S. (2017). Kariyer gelişim kuramlarının kariyer danışmasına uygulanması (F. Bacanlı ve K. Öztemel, Çev Ed.). Pegem Akademi.

Young, R. A., Friesen, J. D., & Pearson, H. M. (1988). Activities and interpersonal relations as dimensions of parental behavior in the career development of adolescents. Youth & Society, 20(1), 29–45. https://doi.org/10.1177/0044118X88020001002

Young, R. A., & Friesen, J. D. (1992). The intentions of parents in influencing the career development of their children. The Career Development Quarterly, 40(3), 198–206. https://doi.org/10.1002/j.2161-0045.1992.tb00326.x

Young, R. A., Valach, L., Ball, J., Paseluikho, M. A., Wong, Y. S., DeVries, R. J., McLean, H., & Turkel, H. (2001). Career development in adolescence as a family project. Journal of Counseling Psychology, 48(2), 190–202. https://doi.org/10.1037/00220167.48.2.190

Young, R. A., Marshall, S., Domene, J. F., Arato-Bolivar, J., Hayoun, R., Marshall, E., ... & Valach, L. (2006). Relationships, communication, and career in the parent–adolescent projects of families with and without challenges. Journal of Vocational Behavior, 68(1), 1-23. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2005.05.001