Kariyer Psikolojik Danışması ve Rehberliğinde Nicel Değerlendirmeler
Özet
Kariyer desteğine ihtiyaç duyan bireyleri ve bireylerin niteliklerini yakından tanımak kariyer psikolojik danışmanlığı sürecinin temel bileşenlerinden biridir. Bireylerin güçlü ve geliştirilebilir yönleri, ilgi alanları, yetenekleri, algıladıkları kariyer destekleri ve engelleri, kariyer ihtiyaçları gibi özelliklerinin bireylerle iş birliği halinde belirlenmesi, bu özellikleri değerlendirmeye yarayacak araçların seçimi, değerlendirme aracının uygulanması ve değerlendirme sonuçlarının desteğe ihtiyaç duyan bireylerle paylaşılması bireyin kariyerini yapılandırmasına ve kariyer hedeflerine ulaşmasına olanak sunmaktadır. Değerlendirme sürecinde genellikle nicel (test teknikleri) ve nitel (test dışı teknikler) değerlendirme araçları kullanılmaktadır. Nicel değerlendirme araçları kullanılarak standardize edilmiş test puanlarına dayalı olarak ölçümler yapılmaktadır. Nicel değerlendirme araçları hem bireysel hem de gruplara uygulanma imkânı verdiği, süreç standartlaştırılmış bir yapıda olduğu, elde edilen sonuçlar objektif şekilde yorumlanabildiği ve danışanın sonuçları ile diğer bireylerin sonuçlarını karşılaştırma imkânı sunduğu için nicel değerlendirme süreci pek çok kariyer danışmanı tarafından yürütülmektedir. Nicel değerlendirme süreci değerlendirmenin gerekliliği yönünde karar alınmasıyla başlamaktadır. Ardından danışanın özelliklerine ve ihtiyaçlarına, değerlendirme aracının niteliklerine, terapötik ilişkinin yapısına ve oturumların amacına uygun değerlendirme aracı seçmektedir. Bu aşamadan sonra değerlendirme ortamda gerekli düzenlemeler yapılmakta ve danışan değerlendirme sürecine yönelik hazırlanmaktadır. Takip eden diğer aşamada ise değerlendirme sonuçlarının yorumlanması ve değerlendirme raporunun oluşturulması gerekmektedir. Değerlendirme sonuçlarının kariyer desteğine ihtiyaç duyan bireye (danışan, öğrenci, çalışan) açıklanması nicel değerlendirme sürecinin son aşamasını oluşturmaktadır. Nicel değerlendirme sürecinde takip edilmesi gereken her bir aşamada kariyer psikolojik danışmanları belirli hususlara dikkat ederek sürecin danışanın yararı doğrultusunda tamamlanması için çaba gösterirler.
Referanslar
Ağaçcı, O. (2019). Kişilik Tipleri Envanterinin geliştirilmesi ve üniversite bölümlerinin kişilik kodlarının belirlenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
Akın, A., Kaya, Ç., Arslan, S., Demir, T., Sarıçam, H., & Uysal, R. (2012). Turkish version of the Career Adapt-Abilities Scale (CAAS): The validity and reliability study.
Akkurt, M. N. ve Eken, E. (2020). Kariyer psikolojik danışmanlığında çokkültürlü değerlendirme, müdahaleler ve etik konular. D. Y. Kağnıcı (Ed.). Dezavantajlı gruplarla kariyer psikolojik danışmanlığı içerisinde. Pegem Akademi.
Ali, L., & Graham, B. (2001). The counselling approach to careers guidance (2nd ed.). London: Taylor & Francis.
Amerikan Ulusal Kariyer Danışmanlığı Derneği (The National Career Development Association [NCDA],(2009). Minimum competencies for multicultural career counseling and development. https://www.ncda.org/aws/NCDA/asset_manager/get_file/26627?ver= 50664.
Amerikan Ulusal Kariyer Danışmanlığı Derneği (The National Career Development Association [NCDA], (2015). 2015 NCDA code of ethics. http://ncda.org/aws/NCDA/asset_manager/get_file/3395?ver=738700.
Amerikan Ulusal Kariyer Danışmanlığı Derneği (Thr National Career Development Association [NCDA]. (2010). Career counselor assessment and evaluation competencies. https://www.ncda.org/aws/NCDA/asset_manager/get_file/18143/aace-ncda_assmt_eval_competencies?ver=47302
Andersen, P., & Vandehey, M. (2011). Career counseling and development in a global economy. Cengage Learning.
Arı, S.E. (2021). Süper akıllı toplum: Toplum 5.0, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(1), 455-479.
Atay, S. (2012). The standardization of Myers-Briggs type indicator into Turkish: An application on students. Journal of Instructional Psychology, 39(2), 74–79.
Balkis, M. (2004). Kendini Araştırma Ölçeği'nin (KAÖ) Türk kültürüne uyarlanması. Eurasian Journal of Educational Research, 17, 54-63.
Benešová, A., & Tupa, J. (2017). Requirements for education and qualification of people in Industry 4.0. Procedia Manufacturing, 11, 2195-2202. doi:10.1016/j.promfg.2017.07.366
Betz, N. E., Klein, K. L., & Taylor, K. M. (1996). Evaluation of a short-form of career decision making self-efficacy scale. Journal of Career Assessment, 4, 47-57.
Bozgeyikli, H. (2004). Meslek Kararı Verme Yetkinlik Ölçeğinin geliştirilmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11, 221–234.
Bozyiğit, E., Kiliç, S. K., Öncü, E., & Gürbüz, B. (2022). Sporcu Öğrenci Kariyer Farkındalığı Envanteri: Faktör Yapısı ve Demografik Farklılıklar. Spor Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 7(2), 237-251.
Brott, P. E. (2015). Qualitative career assessment processes. In M. McMahon, & M. Watson (Eds.). Career assessment: Qualitative approaches (pp. 31–39). Rotterdam, The Netherlands: Sense.
Brown, D. (2016). Career information, career counseling, and career development. Upper Saddle River, NJ: Pearson.
Bulgur, N. E. & Bal, Y. (2022). Uzaktan çalışma ve iş-yaşam dengesinin çalışan motivasyonuna etkisinin kavramsal açıdan incelenmesi. Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi, 67, 1393–1404. https://doi.org/10.7816/ulakbilge-09-67-02
Butler, T. (2020). What’s Next in the Digital Transformation of Financial Industry? IT Professional, 22(1).
Büyükgöze-Kavas, A. (2012). Kariyer Karar Ölçeği’nin Türkçe Uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(38), 159–168.
Büyükgöze-Kavas, A. (2014). Validation of the Career Adapt-Abilities Scale-Turkish form and its relation to hope and optimism. Australian Journal of Career Development, 23(3), 125–132.
Büyükgöze-Kavas, A., Şanli, E., & İslam, Ü. Y. (2021). Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Öz–Yeterlik Ölçeği Türkçe Formu: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (58), 105-130.
Büyükuslu, A. (2020). Toplum 5.0: Süper akıllı toplum. İstanbul: Der Yayınları.
Büyükuslu, A. (2021). Sürdürülebilir kalkınma ve endüstri 5.0, İstanbul: Der Yayınları.
Calis Duman, M. (2022). Toplum 5.0: İnsan odaklı dijital dönüşüm. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 82, 309-336. https://doi.org/10.26650/jspc.2022.82.1008072
Cohen, R. J., & Swerdlik, M. E. (2013). Psikolojik test ve değerleme (E. Tavşancıl,Trans.). Ankara: Nobel Akademi Yayıncılık.
Çakır, M. A. (2003). Mesleki Karar Envanterinin geliştirilmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 37(2), 1–14.
Çalış Duman, M. (2022). İşletmeler için yeni bir verimlilik teknolojisi: Dijital ikiz. Verimlilik Dergisi, 188-205.
Deguchi, A., C. Hirai, H. Matsuoka, T. Nakano, K. Oshima, M. Tai, & Tani S. (2020). What is society 5.0?, Hitachi-UTokyo Laboratory, Society 5.0: A people-centric supersmart society, Japan: Springer Open.
Demir, Y. (2020). Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Görsel Mesleki İlgi Envanterinin geliştirilmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
Deniz, K. Z. (2009). Mesleki Alan İlgi Envanteri (MAİ) geliştirme çalışması. Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(1), 289-310.
Dugger, S. M. (2016). Foundations of career counseling. A case-based approach. Pearson.
Dursun Kepir, D. & Tuzgöl Dost, M. (2021). Üniversite öğrencileri için kariyer iyimserliği ölçeğinin geliştirilmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (57), 126-149.
Edwards, L. A. (1964). Edwards Personal Preference Schedule Manual. New York: The Psychological Corporation.
Erdoğmuş Zorver, C., & Korkut Owen, F. (2014). Kariyer Uyumu ve İyimserliği Ölçeği’nin geliştirilmesi. International Journal of Human Sciences, 11(2), 314–331.
Fukuda, K. (2019). Science, technology and innovation ecosystem transformation toward society 5.0. International Journal of Production Economics, 220, 107460.
Goldman, L. (1992). Qualitative assessment: An approach for counselors. Journal of Counseling & Development, 70, 616-621.
Gökbaraz, N., & Bozyiğit, E. (2022). Birey-ebeveyn kariyer hedefi tutarsizliği ölçeği: Türkçe formu faktör yapisi ve demografik değişkenlere göre analizi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (52), 147-158.
Gökçe, S., Şeyhun, H., & Şen, H. (2005). Temel Yetenekler Testi 9-11 TYT (9–11) el kitabı. Ankara: Devlet Kitapları Müdürlüğü Basımevi.
Gökçen, M., & Büyükgöze-Kavas, A. (2018). Meslek seçiminde toplumsal cinsiyetin rolü: Bir ölçek geliştirme çalışması. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 1(1), 48–67.
Guan, P., Capezio, A., Restubog, S. L. D., Read, S., Lajom, J. A. L. ve Li, M. (2016). The role of traditionality in the relationships among parental support, career decision making self-efficacy and career adaptability. Journal of Vocational Behavior, 94, 114-123.
Güvenoğlu, H., & Bayır, M. (2020). Genç işsizliği etkileyen faktörlere ilişkin ampirik bir analiz. Uluslararası iktisadi ve idari bilimler dergisi, 6(2), 19-36.
Gysbers, N. C., Heppner, M. J., & Johnston, J. A. (2014). Career counseling: Holism, diversity, and strengths. John Wiley & Sons.
Hirschi, A. (2018). The fourth industrial revolution: Issues and implications for career research and practice. The Career Development Quarterly, 66(3), 192-204. doi:10.1002/cdq.12142
Holland, J. L. (1994). Self-directed search. Odessa, FL: Psychological Assessment Resources.
Işık, E. (2010). Sosyal bilişsel kariyer teorisi temelli bir grup müdahalesinin üniversite öğrencilerinin kariyer kararı yetkinlik ve mesleki sonuç beklenti düzeylerine etkisi (Doktora tezi). Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana
Kalafat, T. (2012). Kariyer Geleceği Ölçeği (KARGEL): Türk örneklemi için psikometrik özelliklerin incelenmesi. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(38), 169–179.
Kalafat, T. (2019). Algılanan Kariyer Engelleri (AKE) Ölçeği’nin Türk kültürüne uyarlama çalışması. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 2(2), 103–124.
Kanten, S. (2012). Kariyer Uyum Yetenekleri Ölçeği: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(16), 191–205.
Karamenderes, A., & Siyez, D. M. (2022). Kariyere İlişkin Ebeveyn Destek Algısı Ölçeği (KİEDAÖ): Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ege Eğitim Dergisi, 23(1), 35-49.
Kaya, A. (2019). Kariyer Danışmanlığında Değerlendirme. İçinde B. Yeşilyaprak (ed.). Mesleki Rehberlik ve Kariyer Danışmanlığı: Kuramdan Uygulamaya. (s.408- 487).Ankara: Pegem Akademi
Keidanren (2018). Society 5.0 - CoCreating the Future. Keidanren Policy & Action. https://www.keidanren.or.jp/en/policy/2018/095_proposal.pdf.
Kepçeoğlu, M. (1990). Mesleğe Yönelme ve Mesleki Yönelim Envanteri. Samsun: Sönmez Matbaası.
Kidd, J. M. (2006). Understanding career counselling: Theory, research and practice. Sage.
Koç, N. (1987). Kuder Tercih Envanteri - Kişisel Form A'nın uyarlaması: Güvenirliği ve geçerliğine ilişkin bir ön çalışma. Eğitim ve Bilim, 12(63), 27–41.
Kuder, G. F. (1956). Kuder Preference Record, Vocational Form CH, examiner manual (6th Ed. Chicago: Science Research Associates.
Kuzgun, Y. (1985). Edwards Kişisel Tercih Envanteri Türk standardizasyonu elkitabı. Ankara: Ankara Üniversitesi Yayınları.
Kuzgun, Y. (1988). Kendini Değerlendirme Envanteri Elkitabı. Ankara: ÖSYM Yayını.
Kuzgun, Y. (2005). Akademik Benlik Kavramı Ölçeği. Ankara: Nobel Yayınları.
Kuzgun, Y. (2009). Meslek gelişimi ve danışmanlığı. Nobel Yayınları: Ankara.
Kuzgun, Y., & Bacanlı, F. (2017). Lise öğrencileri için Mesleki Olgunluk Ölçeği el kitabı. İçinde Y. Kuzgun ve F. Bacanlı (Editörler), Rehberlik ve psikolojik danışmada kullanılan ölçme araçları ve programlar dizisi (Dizi – 2) (5. Basım). Ankara: Nobel Akademik.
Kuzgun, Y., & Bacanlı, F. (2017). Lise öğrencileri için Mesleki Olgunluk Ölçeği el kitabı. İçinde Y. Kuzgun ve F. Bacanlı (Editörler), Rehberlik ve psikolojik danışmada kullanılan ölçme araçları ve programlar dizisi (Dizi – 2) (5. Basım). Ankara: Nobel Akademik.
Maddikunta, P. K. R., Pham, Q. V., Prabadevi, B., Deepa, N., Dev, K., Gadekallu, T. R., ... & Liyanage, M. (2021). Industry 5.0: a survey on enabling technologies and potential applications. Journal of Industrial Information Integration, 100257
McMahon, M., & Patton, W. (2017). Qualitative career assessment. In M. McMahon (Ed.). Career counselling: Constructivist approaches (pp. 235–249). Abingdon, Oxon: Routledge.
McMahon, M., & Watson, M. (Eds.). (2015). Career assessment: Qualitative approaches. Springer.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2001 b). Temel Kabiliyetler Testi 7–11 yönergesi. Ankara: Millî Eğitim Basımevi.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2001a). Temel Kabiliyetler Testi 7–11 uyarlama çalışması el kitabı. Ankara: Millî Eğitim Basımevi.
Motyl, B., Baronio, G., Uberti, S., Speranza, D., & Filippi, S. (2017). How will change the future engineers’ skills in the industry 4.0 framework? A questionnaire survey. Procedia Manufacturing, 11, 1501-1509. doi:10.1016/j.promfg.2017.07.282
Muslu, A., & Temur, A. (2021). Proaktif Kariyer Adanmışlığı Davranışları Ölçeğinin Türkçeye Uyarlama ve Doğrulayıcı Faktör Analizi Çalışması. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 15-28.
Nathan, R., & Hill, L. (2006). Career counselling. Sage Publications: London.
Niles, S. G., & Harris-Bowlsby, J. (2017). Career development interventions (5th ed.). Boston, MA: Pearson.
Özaydin, S., & Siyez, D. (2022). Kariyer Keşfi Ölçeği: Türkçeye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (12), 249-270.
Özoğlu, S. Ç. (1977). Kuder İlgi Alanları Tercihi Envanteri, Mesleki Form CH El Kitabı. Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi.
Öztemel, E. (2018). Eğitimde yeni yönelimlerin değerlendirilmesi ve eğitim 4.0. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 1(1), 25-30. doi:10.32329/uad.382041
Öztemel, K. (2014). Duygusal ve Kişilik İlişkili Kariyer Karar Verme Güçlükleri Ölçeği’nin Kısa Formu. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 5(42), 244–255.
Öztemel, K. (2018). Duygusal ve Kişilik İlişkili Kariyer Karar Verme Güçlükleri Ölçeğinin yetişkin örnekleminde faktör yapısının ve güvenirliğinin incelenmesi. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 1(1), 68–82.
Özünlü, M. B., & Bacanlı, F. (2015) Kariyer Seçiminde Aile Etkisi Ölçeğinin lise öğrencileri için Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(1), 13-32.
Patton, W., & McMahon, M. (2021). The systems theory framework of career development. In Career development and systems theory (pp. 67-107). Brill.
Potocan, V., Mulej M. & Nedelko Z. (2020). Society 5.0: Balancing of industry 4.0, economic advancement and social problems. Emerald Publishing Limited, 368- 492, doi: 10.1108/K-12-2019-0858.
Rossier, J., & Duarte, M. E. (2019). Testing and assessment in an international context: Cross-and multi-cultural issues. In J. Athanasou, & H. Perera (Eds.). International Handbook of Career Guidance (2nd ed.) New York/Heidelberg: Springer Science (pp. 613–637).
Rottinghaus, P. J., Day, S. X., & Borgen, F. H. (2005). The Career Futures Inventory: A measure of career related adaptability and optimism. Journal of Career Assessment, 13(1), 3–24.
Sajidan, S. Saputro, R. Perdana, I. R., Atmojo W. & Nugraha D.A. (2020). Development of science learning model towards Society 5.0: A conceptual model. Journal of Physics: Conference Series, 1511, 012124, doi:10.1088/1742-6596/1511/1/012124.
Saka, N., Gati, I., & Kelly, K. R. (2008). Emotional and personality-related aspects of career decision-making difficulties. Journal of Career Assessment, 16, 403–424.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (2022). Faaliyet raporu. Erişim adresi: https://www.sanayi.gov.tr/plan-programraporlar-ve-yayinlar/faaliyet-raporlari/mu2802011617
Savickas, M. L. (2019). The world of work and career interventions. In M. L. Savickas, Career counseling içinde (pp. 3–14). American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/0000105-001
Seçer, B., & Çınar, E. (2019). İş ve meslek danışmanlarının bakış açısından işsizlik ve danışmanlık. Çalışma ve Toplum, 2(61), 975-1004.
Sevinç, A., & Siyez, D. M. (2018). Öğrenci Kariyer Yapılandırma Envanteri’nin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. The Journal of Human and Work, 5(2), 157–168.
Sharf, R. S. (2017). Kariyer gelişim kuramlarının kariyer danışmasına uygulanması. (F. Bacanlı & K. Öztemel, Ed.) (1. Baskı.). Ankara: Pegem Akademi.
Siyez, D. M. (2015). Validity and reliability of a Turkish version of the Career Locus of Control Scale. Journal of Career Development, 42(4), 281-293.
Skrbiš, Z. & Laughland-Booÿ, J. (2019). Technology, change, and uncertainty: maintaining career confidence in the early 21st century. New Technology, Work and Employment, 34, 191-207. https://doi.org/10.1111/ntwe.12151
Suen, (2019). Technical Brief: Kuder Career Interests Assessment® - Likert (KCIA-L). Erişim Adresi: www.kuder.com
Swanson, J. L. (1995). The process and outcome of career counseling. In W. B. Walsh & S. H. Osipow (Eds.), Contemporary topics in vocational psychology. Handbook of vocational psychology: Theory, research, and practice (p. 217–259). Lawrence Erlbaum Associates, Inc.
Şahin, S., Arıcı, D., Kağnıcı, D. Y., & Siyez, D. M. (2023) Küresel Çapta Kariyer Psikolojik Danışmanı Eğitimi ve Türkiye İçin Öneriler. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 6(2), 19-39. https://doi.org/10.58501/kpdd.12838011
Şahin, S., Özaydın, S., & Siyez, D. M. (2019). Yetişkin Kariyer Endişeleri Ölçeği Kısa Formu: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenilirlik çalışması. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 2(2), 166–193.
Şeker, G., & Kaya, A. (2018). Lise öğrencilerinin meslek seçiminde aile desteği: Bir ölçek geliştirme çalışması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 8(49), 157–171.
Şensoy, G., Siyez, D. M., & Kalen, S. (2021). Occupational engagement scale-student: Psychometric properties in Turkish university students. Australian Journal of Career Development, 30(1), 64-71.
Şimşek, Ş., İğdeli, S., & Çelikkaleli, Ö. (2021). Toplumsal Cinsiyet Kaynakli Kariyer Engelleri Ölçeği’nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalişmalari. Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(8), 56-68.
Watson, M., & McMahon, M. (2020). Career assessment and creativity: potential complementarity or a contradiction in terms?. British Journal of Guidance & Counselling, 48(1), 40-51.
Wood, C., & Hays, D. G. (2013). A counselor's guide to career assessment instruments. National Career Development Association.
Yavuzer, Y. & Karataş, Z. (2019) (Ed.). Psikolojik testler: İlkeler, uygulama ve tanıtım.Ankara: Pegem Akademi.
Yeğintürk, G., & Siyez, D. M. (2023). Kariyer Hedeflerinde Uyuşmazlık Ölçeği’nin Türkçe Formu’nun Üniversite Öğrencilerinde Psikometrik Özelliklerinin İncelenmesi. İşletme Akademisi Dergisi, 4(2), 143-154.
Yeşilyaprak, A. (2019). Mesleki Rehberlik ve Kariyer Danışmanlığına Giriş. İçinde B. Yeşilyaprak (ed.). Mesleki Rehberlik ve Kariyer Danışmanlığı: Kuramdan Uygulamaya. (s.15- 37).Ankara: Pegem Akademi.
Yin, Y., Stecke, K. E., & Li, D. (2017). The evolution of production systems from Industry 2.0 through Industry 4.0. International Journal of Production Research, 1–14. doi:10.1080/00207543 .2017.1403664
Zorver, C. E., & Yeşilyaprak, B. (2021). Kariyer uyum yetenekleri ölçeği kısa formu’nun (kuyö-kf) türkçeye uyarlanması: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 54(1), 91-116.
Zunker, V. G. (2014). Career counseling: A holistic approach (9th ed.). Cengage Learning.
Referanslar
Ağaçcı, O. (2019). Kişilik Tipleri Envanterinin geliştirilmesi ve üniversite bölümlerinin kişilik kodlarının belirlenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
Akın, A., Kaya, Ç., Arslan, S., Demir, T., Sarıçam, H., & Uysal, R. (2012). Turkish version of the Career Adapt-Abilities Scale (CAAS): The validity and reliability study.
Akkurt, M. N. ve Eken, E. (2020). Kariyer psikolojik danışmanlığında çokkültürlü değerlendirme, müdahaleler ve etik konular. D. Y. Kağnıcı (Ed.). Dezavantajlı gruplarla kariyer psikolojik danışmanlığı içerisinde. Pegem Akademi.
Ali, L., & Graham, B. (2001). The counselling approach to careers guidance (2nd ed.). London: Taylor & Francis.
Amerikan Ulusal Kariyer Danışmanlığı Derneği (The National Career Development Association [NCDA],(2009). Minimum competencies for multicultural career counseling and development. https://www.ncda.org/aws/NCDA/asset_manager/get_file/26627?ver= 50664.
Amerikan Ulusal Kariyer Danışmanlığı Derneği (The National Career Development Association [NCDA], (2015). 2015 NCDA code of ethics. http://ncda.org/aws/NCDA/asset_manager/get_file/3395?ver=738700.
Amerikan Ulusal Kariyer Danışmanlığı Derneği (Thr National Career Development Association [NCDA]. (2010). Career counselor assessment and evaluation competencies. https://www.ncda.org/aws/NCDA/asset_manager/get_file/18143/aace-ncda_assmt_eval_competencies?ver=47302
Andersen, P., & Vandehey, M. (2011). Career counseling and development in a global economy. Cengage Learning.
Arı, S.E. (2021). Süper akıllı toplum: Toplum 5.0, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(1), 455-479.
Atay, S. (2012). The standardization of Myers-Briggs type indicator into Turkish: An application on students. Journal of Instructional Psychology, 39(2), 74–79.
Balkis, M. (2004). Kendini Araştırma Ölçeği'nin (KAÖ) Türk kültürüne uyarlanması. Eurasian Journal of Educational Research, 17, 54-63.
Benešová, A., & Tupa, J. (2017). Requirements for education and qualification of people in Industry 4.0. Procedia Manufacturing, 11, 2195-2202. doi:10.1016/j.promfg.2017.07.366
Betz, N. E., Klein, K. L., & Taylor, K. M. (1996). Evaluation of a short-form of career decision making self-efficacy scale. Journal of Career Assessment, 4, 47-57.
Bozgeyikli, H. (2004). Meslek Kararı Verme Yetkinlik Ölçeğinin geliştirilmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11, 221–234.
Bozyiğit, E., Kiliç, S. K., Öncü, E., & Gürbüz, B. (2022). Sporcu Öğrenci Kariyer Farkındalığı Envanteri: Faktör Yapısı ve Demografik Farklılıklar. Spor Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 7(2), 237-251.
Brott, P. E. (2015). Qualitative career assessment processes. In M. McMahon, & M. Watson (Eds.). Career assessment: Qualitative approaches (pp. 31–39). Rotterdam, The Netherlands: Sense.
Brown, D. (2016). Career information, career counseling, and career development. Upper Saddle River, NJ: Pearson.
Bulgur, N. E. & Bal, Y. (2022). Uzaktan çalışma ve iş-yaşam dengesinin çalışan motivasyonuna etkisinin kavramsal açıdan incelenmesi. Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi, 67, 1393–1404. https://doi.org/10.7816/ulakbilge-09-67-02
Butler, T. (2020). What’s Next in the Digital Transformation of Financial Industry? IT Professional, 22(1).
Büyükgöze-Kavas, A. (2012). Kariyer Karar Ölçeği’nin Türkçe Uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(38), 159–168.
Büyükgöze-Kavas, A. (2014). Validation of the Career Adapt-Abilities Scale-Turkish form and its relation to hope and optimism. Australian Journal of Career Development, 23(3), 125–132.
Büyükgöze-Kavas, A., Şanli, E., & İslam, Ü. Y. (2021). Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Öz–Yeterlik Ölçeği Türkçe Formu: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (58), 105-130.
Büyükuslu, A. (2020). Toplum 5.0: Süper akıllı toplum. İstanbul: Der Yayınları.
Büyükuslu, A. (2021). Sürdürülebilir kalkınma ve endüstri 5.0, İstanbul: Der Yayınları.
Calis Duman, M. (2022). Toplum 5.0: İnsan odaklı dijital dönüşüm. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 82, 309-336. https://doi.org/10.26650/jspc.2022.82.1008072
Cohen, R. J., & Swerdlik, M. E. (2013). Psikolojik test ve değerleme (E. Tavşancıl,Trans.). Ankara: Nobel Akademi Yayıncılık.
Çakır, M. A. (2003). Mesleki Karar Envanterinin geliştirilmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 37(2), 1–14.
Çalış Duman, M. (2022). İşletmeler için yeni bir verimlilik teknolojisi: Dijital ikiz. Verimlilik Dergisi, 188-205.
Deguchi, A., C. Hirai, H. Matsuoka, T. Nakano, K. Oshima, M. Tai, & Tani S. (2020). What is society 5.0?, Hitachi-UTokyo Laboratory, Society 5.0: A people-centric supersmart society, Japan: Springer Open.
Demir, Y. (2020). Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Görsel Mesleki İlgi Envanterinin geliştirilmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
Deniz, K. Z. (2009). Mesleki Alan İlgi Envanteri (MAİ) geliştirme çalışması. Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(1), 289-310.
Dugger, S. M. (2016). Foundations of career counseling. A case-based approach. Pearson.
Dursun Kepir, D. & Tuzgöl Dost, M. (2021). Üniversite öğrencileri için kariyer iyimserliği ölçeğinin geliştirilmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (57), 126-149.
Edwards, L. A. (1964). Edwards Personal Preference Schedule Manual. New York: The Psychological Corporation.
Erdoğmuş Zorver, C., & Korkut Owen, F. (2014). Kariyer Uyumu ve İyimserliği Ölçeği’nin geliştirilmesi. International Journal of Human Sciences, 11(2), 314–331.
Fukuda, K. (2019). Science, technology and innovation ecosystem transformation toward society 5.0. International Journal of Production Economics, 220, 107460.
Goldman, L. (1992). Qualitative assessment: An approach for counselors. Journal of Counseling & Development, 70, 616-621.
Gökbaraz, N., & Bozyiğit, E. (2022). Birey-ebeveyn kariyer hedefi tutarsizliği ölçeği: Türkçe formu faktör yapisi ve demografik değişkenlere göre analizi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (52), 147-158.
Gökçe, S., Şeyhun, H., & Şen, H. (2005). Temel Yetenekler Testi 9-11 TYT (9–11) el kitabı. Ankara: Devlet Kitapları Müdürlüğü Basımevi.
Gökçen, M., & Büyükgöze-Kavas, A. (2018). Meslek seçiminde toplumsal cinsiyetin rolü: Bir ölçek geliştirme çalışması. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 1(1), 48–67.
Guan, P., Capezio, A., Restubog, S. L. D., Read, S., Lajom, J. A. L. ve Li, M. (2016). The role of traditionality in the relationships among parental support, career decision making self-efficacy and career adaptability. Journal of Vocational Behavior, 94, 114-123.
Güvenoğlu, H., & Bayır, M. (2020). Genç işsizliği etkileyen faktörlere ilişkin ampirik bir analiz. Uluslararası iktisadi ve idari bilimler dergisi, 6(2), 19-36.
Gysbers, N. C., Heppner, M. J., & Johnston, J. A. (2014). Career counseling: Holism, diversity, and strengths. John Wiley & Sons.
Hirschi, A. (2018). The fourth industrial revolution: Issues and implications for career research and practice. The Career Development Quarterly, 66(3), 192-204. doi:10.1002/cdq.12142
Holland, J. L. (1994). Self-directed search. Odessa, FL: Psychological Assessment Resources.
Işık, E. (2010). Sosyal bilişsel kariyer teorisi temelli bir grup müdahalesinin üniversite öğrencilerinin kariyer kararı yetkinlik ve mesleki sonuç beklenti düzeylerine etkisi (Doktora tezi). Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana
Kalafat, T. (2012). Kariyer Geleceği Ölçeği (KARGEL): Türk örneklemi için psikometrik özelliklerin incelenmesi. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(38), 169–179.
Kalafat, T. (2019). Algılanan Kariyer Engelleri (AKE) Ölçeği’nin Türk kültürüne uyarlama çalışması. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 2(2), 103–124.
Kanten, S. (2012). Kariyer Uyum Yetenekleri Ölçeği: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(16), 191–205.
Karamenderes, A., & Siyez, D. M. (2022). Kariyere İlişkin Ebeveyn Destek Algısı Ölçeği (KİEDAÖ): Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ege Eğitim Dergisi, 23(1), 35-49.
Kaya, A. (2019). Kariyer Danışmanlığında Değerlendirme. İçinde B. Yeşilyaprak (ed.). Mesleki Rehberlik ve Kariyer Danışmanlığı: Kuramdan Uygulamaya. (s.408- 487).Ankara: Pegem Akademi
Keidanren (2018). Society 5.0 - CoCreating the Future. Keidanren Policy & Action. https://www.keidanren.or.jp/en/policy/2018/095_proposal.pdf.
Kepçeoğlu, M. (1990). Mesleğe Yönelme ve Mesleki Yönelim Envanteri. Samsun: Sönmez Matbaası.
Kidd, J. M. (2006). Understanding career counselling: Theory, research and practice. Sage.
Koç, N. (1987). Kuder Tercih Envanteri - Kişisel Form A'nın uyarlaması: Güvenirliği ve geçerliğine ilişkin bir ön çalışma. Eğitim ve Bilim, 12(63), 27–41.
Kuder, G. F. (1956). Kuder Preference Record, Vocational Form CH, examiner manual (6th Ed. Chicago: Science Research Associates.
Kuzgun, Y. (1985). Edwards Kişisel Tercih Envanteri Türk standardizasyonu elkitabı. Ankara: Ankara Üniversitesi Yayınları.
Kuzgun, Y. (1988). Kendini Değerlendirme Envanteri Elkitabı. Ankara: ÖSYM Yayını.
Kuzgun, Y. (2005). Akademik Benlik Kavramı Ölçeği. Ankara: Nobel Yayınları.
Kuzgun, Y. (2009). Meslek gelişimi ve danışmanlığı. Nobel Yayınları: Ankara.
Kuzgun, Y., & Bacanlı, F. (2017). Lise öğrencileri için Mesleki Olgunluk Ölçeği el kitabı. İçinde Y. Kuzgun ve F. Bacanlı (Editörler), Rehberlik ve psikolojik danışmada kullanılan ölçme araçları ve programlar dizisi (Dizi – 2) (5. Basım). Ankara: Nobel Akademik.
Kuzgun, Y., & Bacanlı, F. (2017). Lise öğrencileri için Mesleki Olgunluk Ölçeği el kitabı. İçinde Y. Kuzgun ve F. Bacanlı (Editörler), Rehberlik ve psikolojik danışmada kullanılan ölçme araçları ve programlar dizisi (Dizi – 2) (5. Basım). Ankara: Nobel Akademik.
Maddikunta, P. K. R., Pham, Q. V., Prabadevi, B., Deepa, N., Dev, K., Gadekallu, T. R., ... & Liyanage, M. (2021). Industry 5.0: a survey on enabling technologies and potential applications. Journal of Industrial Information Integration, 100257
McMahon, M., & Patton, W. (2017). Qualitative career assessment. In M. McMahon (Ed.). Career counselling: Constructivist approaches (pp. 235–249). Abingdon, Oxon: Routledge.
McMahon, M., & Watson, M. (Eds.). (2015). Career assessment: Qualitative approaches. Springer.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2001 b). Temel Kabiliyetler Testi 7–11 yönergesi. Ankara: Millî Eğitim Basımevi.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2001a). Temel Kabiliyetler Testi 7–11 uyarlama çalışması el kitabı. Ankara: Millî Eğitim Basımevi.
Motyl, B., Baronio, G., Uberti, S., Speranza, D., & Filippi, S. (2017). How will change the future engineers’ skills in the industry 4.0 framework? A questionnaire survey. Procedia Manufacturing, 11, 1501-1509. doi:10.1016/j.promfg.2017.07.282
Muslu, A., & Temur, A. (2021). Proaktif Kariyer Adanmışlığı Davranışları Ölçeğinin Türkçeye Uyarlama ve Doğrulayıcı Faktör Analizi Çalışması. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 15-28.
Nathan, R., & Hill, L. (2006). Career counselling. Sage Publications: London.
Niles, S. G., & Harris-Bowlsby, J. (2017). Career development interventions (5th ed.). Boston, MA: Pearson.
Özaydin, S., & Siyez, D. (2022). Kariyer Keşfi Ölçeği: Türkçeye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (12), 249-270.
Özoğlu, S. Ç. (1977). Kuder İlgi Alanları Tercihi Envanteri, Mesleki Form CH El Kitabı. Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi.
Öztemel, E. (2018). Eğitimde yeni yönelimlerin değerlendirilmesi ve eğitim 4.0. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 1(1), 25-30. doi:10.32329/uad.382041
Öztemel, K. (2014). Duygusal ve Kişilik İlişkili Kariyer Karar Verme Güçlükleri Ölçeği’nin Kısa Formu. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 5(42), 244–255.
Öztemel, K. (2018). Duygusal ve Kişilik İlişkili Kariyer Karar Verme Güçlükleri Ölçeğinin yetişkin örnekleminde faktör yapısının ve güvenirliğinin incelenmesi. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 1(1), 68–82.
Özünlü, M. B., & Bacanlı, F. (2015) Kariyer Seçiminde Aile Etkisi Ölçeğinin lise öğrencileri için Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(1), 13-32.
Patton, W., & McMahon, M. (2021). The systems theory framework of career development. In Career development and systems theory (pp. 67-107). Brill.
Potocan, V., Mulej M. & Nedelko Z. (2020). Society 5.0: Balancing of industry 4.0, economic advancement and social problems. Emerald Publishing Limited, 368- 492, doi: 10.1108/K-12-2019-0858.
Rossier, J., & Duarte, M. E. (2019). Testing and assessment in an international context: Cross-and multi-cultural issues. In J. Athanasou, & H. Perera (Eds.). International Handbook of Career Guidance (2nd ed.) New York/Heidelberg: Springer Science (pp. 613–637).
Rottinghaus, P. J., Day, S. X., & Borgen, F. H. (2005). The Career Futures Inventory: A measure of career related adaptability and optimism. Journal of Career Assessment, 13(1), 3–24.
Sajidan, S. Saputro, R. Perdana, I. R., Atmojo W. & Nugraha D.A. (2020). Development of science learning model towards Society 5.0: A conceptual model. Journal of Physics: Conference Series, 1511, 012124, doi:10.1088/1742-6596/1511/1/012124.
Saka, N., Gati, I., & Kelly, K. R. (2008). Emotional and personality-related aspects of career decision-making difficulties. Journal of Career Assessment, 16, 403–424.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (2022). Faaliyet raporu. Erişim adresi: https://www.sanayi.gov.tr/plan-programraporlar-ve-yayinlar/faaliyet-raporlari/mu2802011617
Savickas, M. L. (2019). The world of work and career interventions. In M. L. Savickas, Career counseling içinde (pp. 3–14). American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/0000105-001
Seçer, B., & Çınar, E. (2019). İş ve meslek danışmanlarının bakış açısından işsizlik ve danışmanlık. Çalışma ve Toplum, 2(61), 975-1004.
Sevinç, A., & Siyez, D. M. (2018). Öğrenci Kariyer Yapılandırma Envanteri’nin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. The Journal of Human and Work, 5(2), 157–168.
Sharf, R. S. (2017). Kariyer gelişim kuramlarının kariyer danışmasına uygulanması. (F. Bacanlı & K. Öztemel, Ed.) (1. Baskı.). Ankara: Pegem Akademi.
Siyez, D. M. (2015). Validity and reliability of a Turkish version of the Career Locus of Control Scale. Journal of Career Development, 42(4), 281-293.
Skrbiš, Z. & Laughland-Booÿ, J. (2019). Technology, change, and uncertainty: maintaining career confidence in the early 21st century. New Technology, Work and Employment, 34, 191-207. https://doi.org/10.1111/ntwe.12151
Suen, (2019). Technical Brief: Kuder Career Interests Assessment® - Likert (KCIA-L). Erişim Adresi: www.kuder.com
Swanson, J. L. (1995). The process and outcome of career counseling. In W. B. Walsh & S. H. Osipow (Eds.), Contemporary topics in vocational psychology. Handbook of vocational psychology: Theory, research, and practice (p. 217–259). Lawrence Erlbaum Associates, Inc.
Şahin, S., Arıcı, D., Kağnıcı, D. Y., & Siyez, D. M. (2023) Küresel Çapta Kariyer Psikolojik Danışmanı Eğitimi ve Türkiye İçin Öneriler. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 6(2), 19-39. https://doi.org/10.58501/kpdd.12838011
Şahin, S., Özaydın, S., & Siyez, D. M. (2019). Yetişkin Kariyer Endişeleri Ölçeği Kısa Formu: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenilirlik çalışması. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 2(2), 166–193.
Şeker, G., & Kaya, A. (2018). Lise öğrencilerinin meslek seçiminde aile desteği: Bir ölçek geliştirme çalışması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 8(49), 157–171.
Şensoy, G., Siyez, D. M., & Kalen, S. (2021). Occupational engagement scale-student: Psychometric properties in Turkish university students. Australian Journal of Career Development, 30(1), 64-71.
Şimşek, Ş., İğdeli, S., & Çelikkaleli, Ö. (2021). Toplumsal Cinsiyet Kaynakli Kariyer Engelleri Ölçeği’nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalişmalari. Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(8), 56-68.
Watson, M., & McMahon, M. (2020). Career assessment and creativity: potential complementarity or a contradiction in terms?. British Journal of Guidance & Counselling, 48(1), 40-51.
Wood, C., & Hays, D. G. (2013). A counselor's guide to career assessment instruments. National Career Development Association.
Yavuzer, Y. & Karataş, Z. (2019) (Ed.). Psikolojik testler: İlkeler, uygulama ve tanıtım.Ankara: Pegem Akademi.
Yeğintürk, G., & Siyez, D. M. (2023). Kariyer Hedeflerinde Uyuşmazlık Ölçeği’nin Türkçe Formu’nun Üniversite Öğrencilerinde Psikometrik Özelliklerinin İncelenmesi. İşletme Akademisi Dergisi, 4(2), 143-154.
Yeşilyaprak, A. (2019). Mesleki Rehberlik ve Kariyer Danışmanlığına Giriş. İçinde B. Yeşilyaprak (ed.). Mesleki Rehberlik ve Kariyer Danışmanlığı: Kuramdan Uygulamaya. (s.15- 37).Ankara: Pegem Akademi.
Yin, Y., Stecke, K. E., & Li, D. (2017). The evolution of production systems from Industry 2.0 through Industry 4.0. International Journal of Production Research, 1–14. doi:10.1080/00207543 .2017.1403664
Zorver, C. E., & Yeşilyaprak, B. (2021). Kariyer uyum yetenekleri ölçeği kısa formu’nun (kuyö-kf) türkçeye uyarlanması: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 54(1), 91-116.
Zunker, V. G. (2014). Career counseling: A holistic approach (9th ed.). Cengage Learning.
