Sürece Odaklanan Kariyer Kuramlarına İlişkin Uygulamalar

Özlem Ulaş Kılıç

doi:10.37609/akya.3018

Yazarlar

Özlem Ulaş Kılıç

https://orcid.org/0000-0002-2757-7905

DOI: https://doi.org/10.37609/akya.3018.c10557

Özet

Bu bölümde, öncelikle süreç odaklı kuramların ufuk açıcı çalışmalarına odaklanarak, süreç odaklı teorilerin merceğinden kariyer gelişiminin dinamik alanı incelenmiştir. Titiz bir inceleme ve analiz yoluyla, kariyer gelişimini şekillendiren temel süreçleri anlamanın önemini vurgulayarak, bireyler ve onların gelişen kariyerleri arasındaki karmaşık etkileşimi aydınlatmak amaçlanmıştır. Özellikle, bu bölüm süreç odaklı kuramlardan Super ve Savickas'ın kuramlarının gerçek dünya bağlamlarında uygulanmasını gösteren ayrıntılı vaka çalışmaları sunarak kuram ile uygulama arasında köprü kurmaktadır. Bu vaka analizleri sayesinde okuyucular, kariyer keşfi, karar verme ve uyumun çeşitli aşamalarında bireylere rehberlik etmek için pratik stratejiler kazanmaktadır. Teorik çerçeveleri ve pratik içgörüleri bir araya getiren bu bölüm, süreç odaklı kuramlar hakkındaki anlayışlarını derinleştirmek ve kariyer gelişim yolculuklarını kolaylaştırmada etkinliklerini artırmak isteyen kariyer psikolojik danışmanları, eğitimciler ve profesyoneller için kapsamlı bir kaynak görevi görmektedir.

Referanslar

Akın, A., & Özcan, N. A. (2015). Short Turkish version of Proactive Scale: A study of validity and reliability. Mevlana International Journal of Education, 5(1), 165-172.

Amundson, N. (2005). The potential impact of global changes in work for career theory and practice. International Journal for Educational and Vocational Guidance, 5(2), 91-99. https://doi.org/10.1007/s10775-005-8787-0

Amundson, N., Poehnell, G. ve Pattern, M. (2008). Mesleki Teleskop (Çev. F. Korkut-Owen). Ankara: Anı Yayıncılık.

Bateman, T. S., & Crant, J. M. (1993). The proactive component of organizational behavior: A measure and correlates. Journal of Organizational Behavior, 14(2), 103-118.

Bauman, Z. (2005). Education in liquid modernity. The Review of Education, Pedagogy, and Cultural Studies, 27(4), 303-317. https://doi.org/10.1080/10714410500338873

Demirbaş, B. H. & Kaçan, S. (2016). Trans kadınların “alternatif” iş deneyimleri [“Alternative” work experiences of trans women]. https://bianet.org/biamag/lgbti/180876-trans-kadinlarin-alternatif-is-deneyimleri

Di Fabio, A. (2015). Life adaptability qualitative assessment (LAQuA): A narrative instrument for evaluating counseling intervention effectiveness. In J. G. Maree & A. Di Fabio, A. (Eds.), Exploring new horizons in career counselling: Turning challenges into opportunities (pp. 43–62). Rotterdam, The Netherlands: Sense Publishers.

Guichard, J. (2005). Life-long self-construction. International Journal for Educational and Vocational Guidance, 5, 111–124. https://doi.org/10.1007/s10775-005-8789-y

Hackier, H., & Cormier, S. (2008). Psikolojik danışma ilke ve teknikleri: Psikolojik danışma yardım süreci el kitabı (Çev. Ed. S. Sevim ve T. Ergene). Ankara: Mentis Yayıncılık.

Işık, E., Yeğin, F., Koyuncu, S., Eser, A. Çömlekciler, F. & Yıldırım, K. (2018). Validation of the Career Adapt-Abilities Scale–Short Form across different age groups in the Turkish context. International Journal for Educational and Vocational Guidance,18(3), 297-314. https://doi.org/10.1007/s10775-018-9362-9

Kabacaoğlu, G. (2015). Gey ve lezbiyenlerde açılma süreci: Nitel bir çalışma. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.

Kuzgun, Y. ve Bacanlı, F. (2005). Lise öğrencileri için mesleki olgunluk ölçeği el kitabı. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.

Maree, J. G. (2016). Career construction counseling with a mid‐career black man. The Career Development Quarterly, 64(1), 20-34. https://doi.org/10.1002/cdq.12038

Niles, S. G. (2001). Using Super's Career Development Assessment and Counselling (C-DAC) Model to link theory to practice. International Journal for Educational and Vocational Guidance, 1, 131-139. https://doi.org/10.1023/A:1016981000319

Öncel, L. (2014). Career adapt-abilities scale: Convergent validity of subscale scores. Journal of Vocational Behavior, 85, 13-17. doi: 10.1016/j.jvb.2014.03.006

Özyürek, R. (2009). Kariyer psikolojik danışması süreci ve ilgi envanterlerinin profillerini yorumlama becerileri. F. Korkut Owen, R. Özyürek ve D. W. Owen, In Gelişen psikolojik danışma ve rehberlik: Meslekleşme sürecindeki ilerlemeler (s. 51-81). Ankara: Nobel Yayın.

Özyürek, R., VARDARLIVardarlı, B., & Tracey, T. J. (2021). Validity and Reliability Findings of Personal Globe Inventory Short Form Turkish. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 4(1), 24-48.

Patton, W., & McMahon, M. (2014). Career development and systems theory: Connecting theory and practice (3rd ed.). Boston, MA: Sense Publishers.

Perrone, K. M., Gordon, P. A., Fitch, J. C., & Civiletto, C. L. (2003). The adult career concerns inventory: development of a short form. Journal of Employment Counseling, 40(4), 172-180.

Rehfuss, M. C. (2009). The future career autobiography: A narrative measure of career intervention effectiveness. The Career Development Quarterly, 58(1), 82-90.

Rehfuss, M. C., & Di Fabio, A. (2012). Validating the future career autobiography as a measure of narrative change. Journal of Career Assessment, 20(4), 452-462.

Rudolph, C. W., Lavigne, K. N., & Zacher, H. (2017). Career adaptability: A meta-analysis of relationships with measures of adaptivity, adapting responses, and adaptation results. Journal of Vocational Behavior, 98, 17-34. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2016.09.002

Savickas, M. L. (1995). Constructivist counselling for career indecision. Career Development Quarterly, 43(4), 363–375. https://doi.org/10.1002/j.2161-0045.1995.tb00441.x

Savickas, M. L. (1997). Career adaptability: An integrative construct for life span, life-space theory. Career Development Quarterly, 45, 247–259.

Savickas, M. L. (2002). Career construction: A developmental theory of vocational behavior. In D. Brown and Associates (Eds.). Career choice and development. San Francisco: Jossey-Bass.

Savickas, M. L. (2005). The theory and practice of career construction. In S. D. Brown ve R. W. Lent (Eds.) Career development and counseling: Putting theory and research to work. Hoboken, NJ: Wiley.

Savickas, M. L. (2011). Constructing careers: actor, agent, and author. Journal of Employment Counseling, 48(4), 179–181. https://doi.org/10.1002/j.2161-1920.2011.tb01109.x

Savickas, M. L. (2012). Life Design: A Paradigm for career intervention in the 21st century. Journal of Counseling & Development, 90(1), 13–19. https://doi.org/10.1111/j.1556-6676.2012.00002.x

Savickas, M. L. (2013). Career construction theory and practice. In R. W. Lent ve S. D. Brown (Eds.), Career development and counseling: Putting theory and research to work (2nd ed.). Hoboken, New Jersey: John Wiley & Sons.

Savickas, M. L. (2015). Life-Design counseling manual. Vocopher

Savickas, M. L., & Porfeli, E. J. (2012). Career Adapt-Abilities Scale: Construction, reliability, and measurement equivalence across 13 countries. Journal of Vocational Behavior, 80(3), 661–673. doi: 10.1016/j.jvb.2012.01.011

Schwab, K. (2015). The Fourth Industrial Revolution: What it means and how to respond. http://vassp.org.au/webpages/Documents2016/PDevents/The%20Fourth%20Industrial%20Revolution%20by%20Klaus%20Schwab.pdf

Sevinç, A., & Siyez, D. M. (2018). Öğrenci kariyer yapılandırma envanteri’nin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. İş ve İnsan Dergisi, 5(2), 157-168. https://doi.org/10.18394/iid.349410

Siyez, D. M. (2018). Gelişimsel yaklaşımlar (ss. 122-214). B. Yeşilyaprak (Ed.). Mesleki rehberlik ve kariyer danışmanlığı kuramdan uygulamaya. Ankara: Pegem Akademi.

Super, D. E. (1957). The psychology of careers; an introduction to vocational development. Harper Inc.

Super, D. E. (1980). A life-span, life-space approach to career development. Journal of Vocational Behavior, 16, 282-298.

Super, D. E. (1990). A life-span, life-space approach to career development. In D. Brown, L. Brooks, & Associates (Eds.). Career choice and development. San Francisco: Jossey-Bass

Super, D. E., Savickas, M. L., & Super, C. M. (1996). The life-span, life-space approach to careers. In D. Brown & L. Brooks & Associates (Eds.), Career choice and development (pp. 121-170). San Francisco: Jossey-Bass Publishers.

Şahin, S., Özaydun, S., ve Siyez, D. M. (2019). Yetişkin Kariyer Endişeleri Ölçeği kısa formu: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenilirlik çalışması.Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 2(2), 166-193.

Tatar, A. (2017). Büyük Beş-50 Kişilik Testinin Türkçeye çevirisi ve Beş Faktör Kişilik Envanteri Kısa Formu ile karşılaştırılması. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 18(1), 51-61.

Tracey, T. J. (2002). Personal Globe Inventory: Measurement of the spherical model of interests and competence beliefs. Journal of Vocational Behavior, 60(1), 113-172.

U.S. Army Heritage and Education Center. (2019). Who first originated the term VUCA (Volatility, Uncertainty, Complexity and Ambiguity)? http://usawc.libanswers.com/faq/84869

Ulaş Kılıç, Ö. (2019). Kariyer gelişiminde yeni yaklaşımlar: Örnek vaka incelemeleri ile planlanmış şans kuramı ve kariyer yapılandırma kuramı. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 51(51), 356-385. https://doi.org/10.21764/ maeuefd.556321

Usluer, E. (2005). Meslek inceleme formu. Y. Kuzgun ve F. Bacanlı (Eds.), Rehberlik ve psikolojik danışmada kullanılan ölçekler. Ankara: Nobel Yayınevi.

Yıldırım, Y., & Yılmaz, D. V. (2017). Türkiye’de cinsiyet kimliği ya da cinsel yönelim temelli ayrımcılık ve sağlığa yansımaları. Researcher, 5(3), 446-461.

Zunker, O. (2002). Career counseling: Applied concepts of life planning (6th edition). Brooks/Cole.