İşgal Ordularının Kıskacında Belgrad Ormanı Talan-Tahrip-Mücadele (1919-1923)

Bab-ı Âli Evrak Odası (BEO), 2890/216695, 3134/235019, 3565/274850, 3601/270029, 3626/271902, 3913/293454, 4586/343933, 4598/344810, 4609/345668, 4615/346086, 4616/346141, 4639/347887, 4652/348891, 4672/350370, 4673/350455, 4680/350999, 4686/351376, 4694/352027, 4698/352308, 470/352733, 4708/353037, 4708/353037, 4710/353243, 4712/353336, 4723/354175.

Bab-ı Asafî, Defterleri, (A.{DVNSMHM.d.) 139/1324.

Cevdet, Belediye (C. BLD.), 111/5533.

Dahiliye, Asayiş Kalemi (DH. EUM. AYŞ.), 3/82, 8/68, 8/118, 15/20, 15/38, 15/40, 15/56, 16/104, 16/18, 16/20, 16/23, 16/97, 17/1, 18/48, 18/84, 21/80, 26/15, 27/70, 28/2, 29/54, 29/70, 35/15, 37/14, 37/40, 40/62, 42/25, 44/87, 48/49, 51/31, 55/3, 55/76, 58/29, 58/58, 59/132, 60/29, 63/13.

Dahiliye, Beşinci Şube (DH. EUM. 5.Şb.), 78/39.

Dahiliye, Hukuk Müşavirliği (DH. HMŞ.), 2/13, 6/11.

Dahiliye, İrade (DH. İD.), 35/21.

Dahiliye, İrade-i Umumiyye (DH. İ. UM.), 13/4, 16/1, 19/1, 20/14, 20/2, 55/19, 7/1.

Dahiliye, İrade-i Umumiyye Ekleri (DH. İ. UM. EK.), 52/1, 122/33, 122/57, 123/17, 123/88, 123/90, 61/22, 65/23, 58/13.

Dahiliye, Kalem-i Mahsus (DH. KMS.), 54/58, 60/26, 60/37, 60/58.

Dahiliye, Mektubi Kalemi (DH. MKT.), 1332/54, 1598/100, 1665/36, 1778/83, 1811/107, 1909/120, 1911/18, 2034/125, 2663/64, 2749/91.

Dahiliye, Umur-ı Mahalliyye ve Vilayat Müdürlüğü (DH. UMVM.), 99/94, 109/59, 159/96, 97/30.

Hariciye Nezareti, İstanbul Murahhaslığı (HR. İM.), 170/52, 19/200, 19/221, 207/44, 21/149, 233/11, 233/15, 48/288, M. 78/78.

Hariciye Nezareti, Mektubi Kalemi (HR. MKT.), 111/57.

Hariciye Nezareti, Siyasi (HR. SYS.), 2576/5.

Hariciye Nezareti, Tercüme Odası (HR. TO.), 609/33, 610/98.

Hazine-i Hassa, İradeler (HH.İ.) 230/73, (196/6).

İbnülemin, Maliye (İE. ML.), 129/12248.

İrade, Dahiliye (İ. DH.), 475/31900, 842/67695.

İrade, Dosya Usulü (İ. DUİT.), 62/86.

İrade, Hususi (İ. HUS.), 16/43, 29/65, 15/166.

İrade, Meclis-i Mahsus (İ. MMS.), 45/1860.

İrade, Meclis-i Vala (İ. MVL.), 376/16518.

İrade, Şura-yı Devlet (İ. ŞD.), 39/2038.

Maliye Nezareti, Emlak-i Emiriyye Müdüriyeti (ML. EEM.) 1024/6, 1357/11.

Meclis-i Vala (MVL.), 557/47, 851/4.

Meclis-i Vükela Mazbataları (MV.), 210/104, 212/139, 217/79, 221/119, 221/21, 221/43, 222/112, 222/140, 222/142, 222/64, 223/87, 223/163, 224/137, 252/109, 38/53, 5/19, 79/45.

Plan-Proje-Kroki, Plan-Projeler (PLK. P.), 356, 715, 2592,

Sadaret, Mühimme Kalemi Evrakı (A.}MKT. MHM.), 423/98, 726/1, 726/33.

Şura-yı Devlet (ŞD.), 1179/14, 1268/34, 2779/30, 3160/28, 3174/52, 3183/34, 320/33, 54/43, 692/18.

Ticaret, Nafia, Ziraat, Orman, Maadin Nezaretleri (T.), 1709/104, 1713/119, 1714/134, 1715/114, 1716/107, 1717/113, 1718/120, 1719/83, 1720/127, T. 1721/117, 1722/77, 1723/40.

Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı (TS. MA.e.), 484/2, 715/63.

Yıldız, Askeri Maruzat (Y. PRK. ASK.), 95/12, 63/34.

Yıldız, Hususi Maruzat (Y. A. HUS.), 302/36, 310/1.

Yıldız, Mütenevvi Maruzat (Y. MTV.), 218/151.

Yıldız, Resmi Maruzat (Y. A. RES.), 110/7.

Yıldız, Şehremaneti Maruzatı (Y. PRK. ŞH.), 1/36.

Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA)

Başbakanlık, Kararlar Daire Başkanlığı (1920-1928), 10-28-19, 11-49-6, 11-56-3, 24-25-1, 24-25-11, 7-24-5, 7-32-12.

Başbakanlık, Kararlar Daire Başkanlığı (1928-), 124-84-10, 9-26-19.

Başbakanlık, Muamelat Genel Müdürlüğü, 183-261-9, 183-262-5.

Toprak İskân Genel Müdürlüğü (Muhacirin Fonu), Heyeti Teftişiye, 5-2-1.

Toprak İskân Genel Müdürlüğü (Muhacirin Fonu), İskân, 14-51-7, 14-52-7, 15-56-11, 15-58-6, 16-62-10, 20-99-40.

Toprak İskân Genel Müdürlüğü (Muhacirin Fonu), Sevkiyat, 75-22-4.

Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Arşivi (TİTE) 627-6-1.

İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Orman Fakültesi Arşivi

Atatürk Kitaplığı Arşivi

Akagündüz, Ümüt-Nizamoğlu, Ahmet., “Osmanlı Devleti’nde Ormancılık Eğitiminin Değişen Boyutları ve Orman Ameliyat Mektebleri”, Atatürk Yolu Dergisi, S. 69, 2021, ss. 1-24.

Akıncı, Turan., “Mütareke Döneminde Rum ve Ermeni Azınlıklar”, ed. Nur Bilge Criss, 100. Yılında İstanbul’un İşgal Günleri, Kültür A.Ş., İstanbul, 2020.

Akyıldız, Ali., “Meclis-i Meb’ûsan”, TDV, C. 28, Ankara, 2003, ss. 245-247.

Alan, Hayrunnisa., “Sâhipkıran”, TDV, C. EK-2., Ankara, 2019, ss. 443-444.

Altınay, Ahmet Refik., On Altıncı Asırda İstanbul Hayatı (1553-1591), Devlet Basımevi, İstanbul, 1935.

Armaoğlu, Fahir., “İngiliz Belgelerinde İstanbul’un İşgali (16 Mart 1920)”, Belleten, C. 62, S. 234, 1998, ss. 467-494.

Arslan, Ali., “Türkiye’de Rum Basını”, Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, S. 3, 2003, s. 49-113.

Atatürk, Mustafa Kemal., Nutuk 1919-1927, Haz. Zeynep Korkmaz, Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları, Ankara, 2019.

Ayverdi, Sâmiha., Boğaziçi’nde Tarih, Notlar ve Açıklamalar Abdullah Uçman, Kubbealtı Yayınları, 2020, İstanbul.

Balcı, İbrahim., Millî Mücadelede Boğaziçi, Diğer Yayınları, İstanbul, 2004.

Başaran, Sinan., “İpsiz Recep (1855-1928)”, Atatürk Ansiklopedisi, ss. 1-4.

Baytok, Taner., İngiliz Kaynaklarından Türk Kurtuluş Savaşı, Başnur Matbaası, Ankara, 1970.

Bebek, İlhami., Millî Mücadelede Akbaş Cephaneliği Baskını, Genelkurmay Basımevi, Ankara, 1994.

Bernhard, Robert., “Belgrad Ormanı”, Ziraat Vekaleti Mütehassıs Raporları, Orman Kısmı, Ziraat Vekaleti Yayınları, İstanbul, 1927, ss. 270-285.

Bozkurt, Abdurrahman., “İstanbul’da İşgal Yönetimi”, ed. Nur Bilge Criss, 100. Yılında İstanbul’un İşgal Günleri, Kültür A.Ş., İstanbul, 2020, s. 105-153.

___________, İstanbul’da İşgal Yönetimi, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul, 2009.

___________, Abdurrahman., Hariciye Vekâleti İstanbul Murahhaslığı, Atatürk Ansiklopedisi, ss. 1-5.

Clot, Andre., Suleiman the Magnificent, Saqi, 2005.

Criss, Bilge., İşgal Altında İstanbul 1918-1923, çev. Ahmet Kaçmaz, İletişim Yayınları, İstanbul, 2018.

Demir, Zeynep., İstanbul’da Bir İngiliz Gazetesi: The Orient News (1919-1922), Marmara Üniversitesi, Türkiye Tarihi Araştırmaları Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, 2016.

Devellioğlu, Ferit., Osmanlı-Türkçe Ansiklopedik Lûgat, Aydın Kitabevi, Ankara, 2015.

Dölen, Emre., “Haliç’ten Karadeniz Kıyısına Bir Demiryolu, Karadeniz Sahra Hattı”, 100 Yıl Sonra Kayıp Demiryolunun İzinde, ed. Mert Sandalcı, Kağıthane Belediyesi Yayınları, İstanbul, 2015, ss. 56-79.

Ebuzziya Tevfik, Yeni Osmanlılar Tarihi, Hürriyet Yayınları, İstanbul, 1973.

Ediz, İsmail., Diplomasi ve Savaş: İngiliz Belgelerinde Batı Anadolu’da Yunan İşgali 1919-1922, Atatürk Araştırma Merkezi, Ankara, 2015.

Efiloğlu, Ahmet., Göç ve Tehcir 1912-1918, Bayrak Yayınları, İstanbul, 2011.

Ergin, Osman Nuri., “Vesait-i İtfaiyyeden İstanbul Suları”, İstanbul Su Külliyatı, C. 8, İBB Yayınları, İstanbul, ss. 125-141.

Fontmagne, Durand De., Kırım Harbi Sonrasında İstanbul, çev. Gülçiçek Soytürk, Tercüman 1001 Temel Eser, İstanbul, 1977.

Godfrey, Goodwin., Yeniçeriler, Doğan Kitap, İstanbul, 2008.

Halaçoğlu, Yusuf., Sürgünden Soykırıma Ermeni İddiaları, Babıali Kültür Yayıncılığı, İstanbul, 2008.

Hammer, Joseph von., Büyük Osmanlı Tarihi, C. 5, çev. Mehmed Ata, Üçdal Neşriyat, 1983.

Hasırcı, Hazırcızade Osman., Büyük Osmanlı Tarihi, C. 1, Merve Basın Yayın Dağıtım, İstanbul, 2003.

Hornby, Amelia Bithynia., Kırım Savaşı Sırasında İstanbul, çev. Kerem Işık, Kitap Yayınevi, İstanbul, 2007.

İnalcık, Halil., Osmanlı İmparatorluğu’nun Ekonomik ve Sosyal Tarihi 1300-1600, Eren Yayıncılık, İstanbul, 2004.

___________, Edirne’nin Fethi, TTK Yayınları, Ankara, 1964.

İnan, Arı., Enver Paşa’nın Özel Mektupları, İmge Kitabevi, İstanbul, 2004.

Kahraman, Seyit Ali., Günümüz Türkçesiyle Evliya Çelebi Seyahatnamesi, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 2006.

Karabekir, Kazım., Günlükler, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 2009.

Karakaya, Ali., İşgal Altında İstanbul, İnkılâp Yayınevi, İstanbul, 2016.

Keskin, Özkan., Orman ve Ma’âdin Nezâreti’nin Kuruluşu ve Faaliyetleri, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Doktora Tezi, 2005.

Kılıç, Erhan., “Tanzimat’ın başarısız girişimi: ilk Orman Müdürlüğünün kuruluşu ve kapatılma süreci”, Bursa Teknik Üniversitesi Ağaç ve Orman Dergisi, 2 (2), 2021, ss. 52-61.

___________, “Uzman Raporların Belgrad Ormanı”, Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, C.18, S. 2, 2022, ss. 133-152.

___________, Osmanlı Ormancılığının Zor Yılları (1914-1919), OGEMVAK, İstanbul, 2020.

Kılıç, Erhan-Ok, Kenan., “Kazım Karabekir Paşa: Kurtuluş Savaşı’nı ormanlar sayesinde kazandık”, Ormancılık Araştırma Dergisi, C. 5, S. 2, 2018, ss. 123-134.

___________, “Memâlik-İ Mahrûsede Olan Ormanların Tanzim ve Tesviyesine Dair Lâyiha-İ Mütercemedir İsimli 1840 Tarihli Belgenin Türkiye Ormancılığındaki Rolü”, Türk Hukuk Tarihi Araştırmaları, S. 22, 2016 Güz, ss. 5-34.

Kırca, Simay-Kahraman, Seyit Ali-Atasoy, Nurhan-Çolak, Alper Hüseyin., “Belgrad Ormanı Tarihçesi”, Belgrad Ormanı Bir Doğa ve Kültür Mirası, ed. Alper Çolak, İstanbul Kalkınma Ajansı, 2013, ss. 20-264.

Koçu, Reşat Ekrem., “Bakırköy”, İstanbul Ansiklopedisi, İstanbul, C. 4, ss. 1894.

___________, “Belgradcık Köyü”, İstanbul Ansiklopedisi, İstanbul, C. 5, ss. 2476.

Köse, İsmail., “Birinci Dünya Savaşı Öncesi Türk Boğazları Askeri Jeo-Politiği: Çarlık Rusyası’nın Boğazları İşgal Planları”, Tarih İncelemeleri Dergisi, XXXVII / 1, 2022, ss. 277-304.

Kuban, Doğan., İstanbul Bir Kent Tarihi-Bizantion Konstantinopolis İstanbul, çev. Zeynep Rona, İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 1996.

Kutluk, Halil., “Dağvaryan Efendi, Uyan ve Başını Kaldır” Orman ve Av Dergisi, C. 37, S. 7, 1965, ss. 17-22.

___________, “Ders Nazırı Dr. Bauer ve Orman Mektebi Alisi İçin 54 Yıl Önce Vermiş Olduğu Rapor”, Orman Genel Müdürlüğü Teknik Haberler Bülteni, S. 35, 1970, ss. 191-203.

___________, Türkiye Ormancılığı ile İlgili Tarihi Vesikalar 893-1330 (1487-1923), C. 1, Orman Genel Müdürlüğü Yayınları, İstanbul, 1948.

Kutluk, Halil-Yund, Kerim., Hoca Ali Rıza: Orman Umum Müdürlerinden Hayatı ve Eserleri 1843-1925, Verim Yayınları, Ankara, 1949.

Mantran, Robert., İstanbul Tarihi, İletişim Yayınları, İstanbul, 2001.

Mazlum, Deniz., “Dokunaklı Bir Savaş Anıtı: Belgrad Ormanı’ndaki ‘Şüheda Makberesi’”, Mimarist, Y: 17, S. 56, 2016, ss. 86-90.

Montaqu, Lady., Türkiye Mektupları 1717-1718, çev. Aysel Kurutoğlu, Tercüman 1001 Temel Eser, İstanbul, 1973.

Mutlu, Cengiz., “Refet Paşa’nın TBMM Hükûmeti Adına Yönetimi Devralmak İçin İstanbul’a Gelişi ve Faaliyetleri”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Bahar 2021, S. 103, ss. 1-34.

Ok, Kenan - Koç, Mehtap,. Doğal değerlerin yönetimi ve sosyal pazarlama anlayışı: Atatürk Arboretumu örneği. Turkish Journal of Forestry, 20(4), 2019, ss. 373-380.

Ostrogorsky, Georg., Bizans Devleti Tarihi, TTK Yayınları, Ankara, 2006.

Özdemir, Mustafa., “I. Dünya Savaşı Sırasında Osmanlı Devleti Tarafından Gerçekleştirilen Rum Tehciri”, ÇTTAD, VI/14, 2007, ss. 27-40.

Özek, Süreyya., “Orman Mektebi Alisine ve Bazı Hususlara Dair Hatıralarım”, Türk Ormancılığı Yüzüncü Tedris Yılına Girerken (1857-1957), Türkiye Ormancılar Cemiyeti, Ankara, 1957, ss. 342-345.

Öztel, Muharrem., “Tanzimat Dönemi ve Sonrasında İstanbul’un Temel İhtiyaçlarından Odun ve Kömür’ün (Mahrukat) Üretim Sürecinde ve Arz Piyasasında Yaşanan Problemler”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, C.6, S.24, 2013, ss. 282-305.

Öztürk, Said., İstanbul’un Tarihi Su Yolları, İSKİ Yayınları, İstanbul, 2006.

Saby, Paul Joseph., “Belgrad Ormanları Tetkikatı”, Ziraat Vekaleti Mütehassıs Raporları, Orman Kısmı, Ziraat Vekaleti Yayınları, İstanbul, 1927, s. 342-361.

Sarıbaş, Metin., Ormancılık Terimleri Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, 2016.

Saylan, Gürkan Fırat., “İstanbul’un Resmen İşgali (16 Mart 1920)”, Marmara Üniversitesi Öneri Dergisi, C. I, S. 41, Ocak 2014, ss. 17-40.

Selçuk, Mustafa., Türk Hariciyesinin Dünyaya Açılan Kapısı Dersaadet Murahhaslığı (1922-1928), Aktüel Yayınları, İstanbul, 2013.

Selvi, Haluk., Millî Mücadele’de İlk İşgaller İlk Direnişler, Yeditepe Yayınları, İstanbul, 2011.

Sezen, Tahir., Osmanlı Yer Adları, (Haz), Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, Ankara, 2017.

Soku, Ziya Şakir., İşgal Altında, Haz. Ferudun Ata, Palet Yayınları, İstanbul, 2010.

Süleyman Azmi, “Belgrad Ormanı Layihası”, Orman Mektebi Âlisi Mecmuası, 1917, C. 1-6.

___________, “Mahrukat Meselesi”, Orman Mektebi Âlisi Mecmuası, 1917, C. 4-11.

Şahin, Salih., İstanbul Su yolları ve Su yapılarının Tarihçesi, İSKİ Yayınları, İstanbul, 2015.

Şemsettin Sami, Kamus-ı Türkiye, Dersaadet, 1317.

Şimşir, Bilal N., Lozan Günlüğü, Bilgi Yayınevi, İstanbul, 2012.

___________, Lozan Telgrafları, C. II, TTK Yayınları, Ankara, 1994.

Tabakoğlu, Ahmet., "Osman İstanbul'unun Su Tarihi", Antik Çağ’dan XXI. Yüzyıla Büyük İstanbul Tarihi, C. 6, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Yayınları, İstanbul, 2015.

Tansel, Selahattin., Mondros’tan Mudanya’ya Kadar, C. I, Milli Eğitim Basımevi, Ankara, 1977.

Târih-i Râşid ve Zeyli, Râşid Mehmed Efendi ve Çelebizâde İsmaîl Âsım Efendi (1134- 1141/1722-1729), C. III, Haz. Abdülkadir Özcan, Yunus Uğur, Baki Çakır, Ahmet Zeki İzgöer, Klasik Yayınları, İstanbul, 2013.

Taş, Necati Fahri., “Nurettin Paşa (Sakallı) (1873-1932)”, Atatürk Ansiklopedisi.

Toprak, Zafer., Türkiye'de Ekonomi ve Toplum (1908-1950)-Milli İktisat-Milli Burjuvazi, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul, 1995.

Türkmen, Zekeriya., “İstanbul’un İşgali ve İşgal Dönemindeki Uygulamalar (13 Kasım 1918-16 Mart 1920)”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, C. XVIII, S. 53, Temmuz 2002, ss. 319-372.

Uzun, Ahmet., Istabl-ı Âmire (1500-1900), TTK Yayınları, Ankara, 2020.

Vural, Fikret., Belgrad Ormanı’nda Meşenin Silvikültürce Tabi Olacağı Muamele, Ekolojik Esaslar ve Teknik Teklifler, Yüksek Ziraat Enstitüsü, 1940.

Wheler, George., A journey into Greece, London, 1682.

Yaltırık, Faik., "Canlı ve kurutulmuş bitki müzeleri (arboretum, botanik bahçesi, herbariumlar)", İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, Seri B, C. XIX, S. 1, 1969, s.217-224.

Yaltırık, Faik., “Belgrad Ormanı”, Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, C. 2, Kültür Bakanlığı-Tarih Vakfı, İstanbul, 1995, ss. 148-150.

Yund, Kerim., “A. Remzi Özarslan’la Konuştuk”, Ormancı Postası, Y: 1, S. 21, 1944, ss. 2.

___________, Türkiye Orman Umum Müdürleri Albümü, Hüsnütabiat Matbaası, İstanbul, 1959.

___________, “Chantemesse- Ali Rıza-Belgrat Ormanı”, Orman ve Av Dergisi, S. 8, 1963, ss. 21.