Cumhuriyet’in Cesur Kalemi: Nezihe Muhiddin
Özet
Osmanlı kadınlarının hak arama mücadelesi, 1869 sonrası Osmanlı kadın yazını ve Cumhuriyet’in ilanı ile ivme kazanmış ve ‘kadınlık’ meselesi Türk kültürü ve edebiyatında toplumsal bir mücadeleye dönüşmüştür. Meşrutiyet ve Cumhuriyet arasında yaşamış olan Nezihe Muhiddin (1889-1958) bu mücadelenin en önemli isimlerinden biridir. Muhiddin’in yaşamını adadığı amacı kadınların siyasi hayatta yer alması, toplumda söz sahibi olması, kızların eğitim alması ve evliliklerde eşitlik olmuştur. Bu amaç doğrultusunda, Cumhuriyet dönemi Türk kadının aydınlatmak için kadın sorunu ve çözüm önerilerini dönemin dergilerinde, konferanslarda ve edebi eserlerinde ön plana çıkarmıştır. Siyasi kimliği ve edebi kişiliği ile kendinden önceki ‘feministleri’ eleştiren Nezihe Muhiddin’in ideal “Türk kadını” tasviri ile dönemin aydınlarından bir adım önde bir duruş sergilediğini savunmak yanlış olmayacaktır. Bu bağlamda, cesur fikirleri, güçlü kalemi ve etkili hitabet yeteneği Nezihe Muhiddin’i unutulmaması gereken bir Cumhuriyet kadını yapar. Bu çalışmanın amacı, Nezihe Muhiddin’in hayatı hakkında biyografik bilgi vermek yerine, onun “kadınlık mefkûresini” sözlü ve yazılı olarak nasıl cesurca aktardığını örneklerle göstermektir.
Referanslar
Baykan, A.ve Ötüş, B. (1999). Nezihe Muhittin ve Türk kadını 1931. İstanbul: İletişim Yayınları.
Doğan, Z. (2007). Nezihe Muhittin bütün eserleri. Varlık, 1194 (Mart 2007), 12-14.
Durukan, A. (2006). Nezihe Muhiddin külliyatının ilk cildi çıktı. Bia Haber Merkezi, 20 Mayıs 2006. Erişim tarihi: 8 Ağustos 2011.
Erdoğan, T. (1998). Nezihe Muhittin’in romanlarında kadın ve sosyal değişme (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara: Hacettepe Üniversitesi.
Güç, Hüseyin (2001). Nezihe Muhittin’in hayatı ve romanları üzerinde bir inceleme. Yüksek Lisans Tezi. Kırıkkale: Kırıkkale Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Metintaş, M. Y. (2018). Nezihe Muhittin ve Türk kadınının siyasi haklar mücadelesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Yakın Tarih Dergisi, 1(3), 74-97.
Nezihe M. (1912). Hitabe. In Darülfunun konferans salonunda kadınlarımızın içtimaları (s. 80-83). İstanbul: Tanin Matbaası.
________ (17 Nisan 1913). Bir mutalaa. Kadınlar Dünyası, 14.
________ (4 Haziran 1923). Türk kadınının hakkı. Vakit.
________ (23 Nisan 1929). Türk kadınları mebus olmak istiyorlar. İkdam.
________ (1931). Türk kadını. İstanbul: Numune Matbaası.
________ (2006). Nezihe Muhiddin’in bütün eserleri Cilt 1. Haz. Yaprak Zihnioğlu. İstanbul: Kitap Yayınevi.
Oğur, Y. (30 Mart 2011). Tatava yapınca üzerine basılıp geçilmiş bir kadının hikâyesi. Türkiye gazetesi.
Taştan, M. (1993). Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kadın milletvekilleri. (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul: Marmara Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü.
Toprak, Z. (2016). Türkiye’de kadın özgürlüğü ve feminizm (1908-1935). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
Zihnioğlu, Y. (2016). Kadınsız inkılap. İstanbul: Metis Yayınları.
Referanslar
Baykan, A.ve Ötüş, B. (1999). Nezihe Muhittin ve Türk kadını 1931. İstanbul: İletişim Yayınları.
Doğan, Z. (2007). Nezihe Muhittin bütün eserleri. Varlık, 1194 (Mart 2007), 12-14.
Durukan, A. (2006). Nezihe Muhiddin külliyatının ilk cildi çıktı. Bia Haber Merkezi, 20 Mayıs 2006. Erişim tarihi: 8 Ağustos 2011.
Erdoğan, T. (1998). Nezihe Muhittin’in romanlarında kadın ve sosyal değişme (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara: Hacettepe Üniversitesi.
Güç, Hüseyin (2001). Nezihe Muhittin’in hayatı ve romanları üzerinde bir inceleme. Yüksek Lisans Tezi. Kırıkkale: Kırıkkale Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Metintaş, M. Y. (2018). Nezihe Muhittin ve Türk kadınının siyasi haklar mücadelesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Yakın Tarih Dergisi, 1(3), 74-97.
Nezihe M. (1912). Hitabe. In Darülfunun konferans salonunda kadınlarımızın içtimaları (s. 80-83). İstanbul: Tanin Matbaası.
________ (17 Nisan 1913). Bir mutalaa. Kadınlar Dünyası, 14.
________ (4 Haziran 1923). Türk kadınının hakkı. Vakit.
________ (23 Nisan 1929). Türk kadınları mebus olmak istiyorlar. İkdam.
________ (1931). Türk kadını. İstanbul: Numune Matbaası.
________ (2006). Nezihe Muhiddin’in bütün eserleri Cilt 1. Haz. Yaprak Zihnioğlu. İstanbul: Kitap Yayınevi.
Oğur, Y. (30 Mart 2011). Tatava yapınca üzerine basılıp geçilmiş bir kadının hikâyesi. Türkiye gazetesi.
Taştan, M. (1993). Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kadın milletvekilleri. (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul: Marmara Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü.
Toprak, Z. (2016). Türkiye’de kadın özgürlüğü ve feminizm (1908-1935). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
Zihnioğlu, Y. (2016). Kadınsız inkılap. İstanbul: Metis Yayınları.
