İnkılapçı ve Popüler Bir Yazar: Ethem İzzet Benice
Özet
Cumhuriyet’in ilanı ile kurulan ulus devleti, söylemsel olarak düzenleme ve kitlelere aktarma sorunu edebiyata yüklenen anlamı şekillendirir. İdeolojinin taşıyıcısı olma sorumluluğu yüklenen yazar, yeni rejimin hayat tasavvurunu kendine rehber edinir. Ethem İzzet Benice (1903-1967), inkılap(çılık) düşüncesini kaleminin temel motivasyonu kabul eden dönem yazarları arasında yer alır. Kemalist anlayışı, edebî alanda üretme ve yaygınlaştırma mücadelesi verir. Gerek fikrî temayüllerinin etkisi gerekse yaşadığı çağın gerçeğini sunma kaygısıyla Türk toplumunun yaşadığı köklü değişime ayna tutar. Gazeteci ve romancı kimlikleriyle Osmanlı geçmişini eleştirir, yeni rejimi idealize eder. Modern aile ve yeni kadının Cumhuriyet değerleri odağında yapılandırılması gerektiğini savunur. Bütün bu yönleri ve eserleri ile inkılap anlatısının anlaşılması konusunda okura önemli ipucları verir. Dolayısıyla Kemalizm söyleminin değerlendirilmesinde unutulmaması gereken bir başvuru kaynağı hâline gelir. Bu çalışmada Benice’nin biyografisi, kültür/edebiyat tarihindeki yeri, edebî fikirleri ve romanları ele alınacaktır. Benice’yi merkeze alan bu inceleme ile yeni rejimin Türk romanındaki yansımalarının ve ‘inkılap edebiyatı’ kavramsallaştırmasının çözümlenmesi amaçlanmaktadır.
Referanslar
Bayraktar, S. (2003). Ethem İzzet Benice hayatı ve eserleri (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara: Gazi Üniversitesi.
Benice, E. İ. (1924). Çıldıran kadın. İstanbul: Cemiyet Kütüphanesi.
________ (1930). Aşk güneşi. İstanbul: Muallim Ahmet Halit Kitaphanesi.
________ (1932). Beş hasta var. İstanbul: Suhulet Kütüphanesi.
________ (2 Temmuz 1933a). Türk inkılâbı ve inkılâpçı edebiyatta sanat. Milliyet.
________ (1933b). On yılın romanı. İstanbul: Devlet Basımevi.
________ (1961). Iztırap çocuğu. İstanbul: İnkılap Kitabevi.
________ (1964). Adsız şehit. İstanbul: İnkılap ve Aka Kitabevleri.
________ (1974). Yakılacak kitap. İstanbul: İnkılap ve Aka Kitabevleri.
Çetin, N. (2006). Takma-Müstear isimler sözlüğü. Ankara: Edebiyat Otağı Yayınları.
Çıkla, S. (2021). Türkiye’de rejim ve edebiyat (1923-1950). İstanbul: Kitabevi Yayınları.
Eskin, Ş. (2023). İnkılâp edebiyatı: Türkiye’de uluslaşma, kültürel inşa seferberliği ve edebiyat, İstanbul Dergâh Yayınları.
Koyuncu, İ. (15.11.2019). Ethem İzzet Benice. Türk Edebiyatında İsimler Sözlüğü. https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/ethem-izzet-benice
Kurdakul, Ş. (1973). Şairler ve yazarlar sözlüğü. İstanbul: Bilgi Yayınevi.
Necatigil, B. (1991). Edebiyatımızda isimler sözlüğü. İstanbul: Varlık Yayınları.
Sayak, B. (2023). Erkeğin inkılabı: 100. yılında Cumhuriyet’i ve romanı erkek(lik) üzerinden okumak (1923-1938). Konya: Çizgi Kitabevi.
Yalçın, M. (Ed.) (2010). Tanzimat'tan bugüne edebiyatçılar ansiklopedisi. Cilt 1, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. s. 211.
Referanslar
Bayraktar, S. (2003). Ethem İzzet Benice hayatı ve eserleri (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara: Gazi Üniversitesi.
Benice, E. İ. (1924). Çıldıran kadın. İstanbul: Cemiyet Kütüphanesi.
________ (1930). Aşk güneşi. İstanbul: Muallim Ahmet Halit Kitaphanesi.
________ (1932). Beş hasta var. İstanbul: Suhulet Kütüphanesi.
________ (2 Temmuz 1933a). Türk inkılâbı ve inkılâpçı edebiyatta sanat. Milliyet.
________ (1933b). On yılın romanı. İstanbul: Devlet Basımevi.
________ (1961). Iztırap çocuğu. İstanbul: İnkılap Kitabevi.
________ (1964). Adsız şehit. İstanbul: İnkılap ve Aka Kitabevleri.
________ (1974). Yakılacak kitap. İstanbul: İnkılap ve Aka Kitabevleri.
Çetin, N. (2006). Takma-Müstear isimler sözlüğü. Ankara: Edebiyat Otağı Yayınları.
Çıkla, S. (2021). Türkiye’de rejim ve edebiyat (1923-1950). İstanbul: Kitabevi Yayınları.
Eskin, Ş. (2023). İnkılâp edebiyatı: Türkiye’de uluslaşma, kültürel inşa seferberliği ve edebiyat, İstanbul Dergâh Yayınları.
Koyuncu, İ. (15.11.2019). Ethem İzzet Benice. Türk Edebiyatında İsimler Sözlüğü. https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/ethem-izzet-benice
Kurdakul, Ş. (1973). Şairler ve yazarlar sözlüğü. İstanbul: Bilgi Yayınevi.
Necatigil, B. (1991). Edebiyatımızda isimler sözlüğü. İstanbul: Varlık Yayınları.
Sayak, B. (2023). Erkeğin inkılabı: 100. yılında Cumhuriyet’i ve romanı erkek(lik) üzerinden okumak (1923-1938). Konya: Çizgi Kitabevi.
Yalçın, M. (Ed.) (2010). Tanzimat'tan bugüne edebiyatçılar ansiklopedisi. Cilt 1, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. s. 211.
