Faizsiz Finans Muhasebe Standardı 16 (FFMS-16 Yabancı Para İşlemleri ve Yurtdışındaki İşletmeler) Standardının Muhasebeleştirilmesi: Katılım Bankaları için Hipotetik Bir Uygulama
Özet
Katılım bankalarının kendine has yapısı ve buna bağlı olarak ortaya koydukları farklı ürün portföyü onların geleneksel bankalardan farklı bazı özelliklere sahip olduğunu göstermektedir. Bu durum onların bazı muhasebe işlemleri için farklı muhasebe standartlarına gereksinim duymalarına neden olmuştur. Buna bir çözüm olması bakımından 01.01.2020 tarihinde uygulanmak üzere KGK tarafından 22 adet faizsiz finans muhasebe standartları seti yayınlanmıştır. Bu standartların uygulanması zorunlu değil isteğe bağlı bırakılmıştır. Ayrıca TMS/TFRS standartlarına karşı alternatif değil onların tamamlayıcısı konumundadır. Bu standartlardan biri olan FFMS-16 (Yabancı Para İşlemleri ve Yurtdışındaki İşletmeler) standardı bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı, katılım bankalarının FFMS-16 standardını nasıl muhasebeleştirmesi gerektiğini örnek uygulamalarla açıklamaktır. Çalışmada öncelikle FFMS-16 standardıyla ilgili teorik bilgiler verilmiş ve literatür taraması yapılmıştır. Daha sonra uygulama bölümünde katılım bankaları için hipotetik olarak geliştirilmiş iki örnek uygulama sunulmuştur. Literatür taramasında FFMS-16 standardına özgü bir çalışmaya rastlanılmamış olması bu çalışmayı değerli kılmaktadır.
Referanslar
Açık Taşar, S. (2023). TMS1 ve FFMS1 Muhasebe Standartlarının Karşılaştırılması ve Katılım Bankaları Açısından Değerlendirilmesi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 33, 1(371-382).
Ağkan, F. (2018). AAOIFI Standartları ve Türkiye Katılım Bankalarında Uygulanabilirliği, Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2018 6(2) 235–245.
Ahmed, H., Ariffin, F.A.T., Karbhari, Y. & Shafii, Z. (2019). Diverse accounting standards on disclosures of Islamic financial transactions prospects and challenges of narrowing gaps. Accounting, Auditing & Accountability Journal, Vol. 32, No. 3, pp. 866-896.
Akgün, A. İ. (2013). Uluslararası finansal raporlama standartlarının finansal analize etkisi: İMKB'ye yönelik bir araştırma. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 14(1), 10-26.
Al-Sulaiti, J., Ousama, A. & Hamammi, H. (2018). The compliance of disclosure with AAOIFI financial accounting standards: a comparison between Bahrain and Qatar islamic banks. Journal of Islamic Accounting and Business Research, Vol. 9 No. 4, pp. 549-566.
Alqaraleh, M. H., Thuneibat, N. S. M., & Nour, A. I. (2020). The factors affecting the adherence of Islamic accounting standards AAOIFI in Jordan. Journal of Governance & Regulation, 9(4), 69- 75. http://doi.org/10.22495/jgrv9i4art6
Aras, O. N. & Öztürk, M. (2011). Reel ekonomiye katkıları bakımından katılım bankalarının kullandırdığı fonların analizi. Ekonomi Bilimleri Dergisi, 3(2), 167-179.
Asker, E. & Yumuşak, İ. G. (2020). Katılım bankalarının AAOIFI standartlarına uygun finansal raporlama uygulamaları, İslam Ekonomisi ve Finansı Dergisi, 6(1), 125-142.
Aydoğmuş, T., Ülker, Y. (2021). Murabaha İşlemlerinin Türkiye Finansal Raporlama Standartları ve Faizsiz Finans Muhasebe Standartları Kapsamında Değerlendirilmesi. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 17(1), 49-71.
Çemberlitaş, İ., Oral, T. & Erkuş, H. (2020). İslami finansal kuruluşlar için muhasebe standartları ve uluslararası muhasebe standartlarının karşılaştırmalı olarak analizi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8 (İktisadi ve İdari Bilimler) 79-89.
Çetin Torun, H. & Savsar, C. (2023). Murabaha İşlemlerinin Muhasebe Standartları Açısından İncelenmesi, Muhasebe ve Finansman Dergisi, S. 98, Sayfa. 1-20.
Çetin, A. (2020). Bankacılık kanunu ve AAOIFI kurallarına göre finansal raporların karşılaştırılması ve katılım bankacılığı mevzuat önerisi. Uluslararası Muhasebe ve Finans Araştırmaları Dergisi, 2(1), 73-99.
El-Halaby, S., Albarrak, H., & Grassa, R. (2020). Influence of adoption AAOIFI accounting standards on earning management: Evidence from Islamic banks. Journal of Islamic Accounting and Business Research. Advance online publication. https://doi.org/10.1108/JIABR-10-2019-0201
Güneş, M. (2022). Türkiye muhasebe standardı 41’e (TMS 41) göre tarımsal faaliyetlerin muhasebeleştirilmesi: Bir süt işletmesi örneği. Teoriden Pratiğe Muhasebe ve Denetim, Ankara: Akademisyen Kitabevi.
Güngör Karyağdı, N. & Buyruk Akbaba, A. (2022). Muhasebe meslek mensuplarının İslami muhasebeye ilişkin algılarının incelenmesi. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(24), 247-265.
Harunoğulları, E. (2023). Katılım bankacılığı faaliyetlerinin reel iktisadi faaliyetlere katkı açısından değerlendirilmesi. Muhasebe ve Finans İncelemeleri Dergisi, 6(2), 95 – 114.
Kaya, Y. & Utku, M. (2021). Faizsiz finans muhasebe standartları çerçevesinde finansal kiralama (icare müntehiye bittemlik) işlemlerinin muhasebeleştirilmesi. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 23(4), 693–710. https://doi.org/10.31460/mbdd.864971.
Kılınç, Y. (2021). Murabaha İşlemlerinin Faizsiz Finans Muhasebe Standartlarına Göre Muhasebeleştirilmesinin TMS/TFRS’ler Açısından Karşılaştırmalı İncelemesi. Alanya Akademik Bakış, 5(3), Sayfa No.1213-1229.
Kısacık, H. (2021). Katılım finans ürünleri ve muhasebe süreçleri: katılım bankaları ve işletmeler açısından tms/tfrs ve ffms’ye göre karşılaştırmalı bir analiz. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Doktora Tezi.
Korkmaz, T., Temel, H. & Birkan, E. (2007). Uluslararası muhasebe standartları ve kobi’lere etkileri. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (36), 96-105.
Kocamaz, H. (2012). Uluslararası muhasebe standartlarının dünyada ve Türkiye’de oluşum ve gelişim süreci. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(2), 105-120.
Miarti, L.K.A. & Mudzakar, M.K. (2021). The influence of the implementation of islamic accounting standards on the financial transactions management in islamic banks: a study at pt. bank rakyat Indonesia syariah tbk for the 2017-2019 period. International Journal of Multicultural and Multireligious Understanding (IJMMU), Vol. 8, No. 4, April.
Mohammed, N. F., Fahmi, F. M., & Ahmad, A. E. (2019). The need for Islamic accounting standards: The Malaysian Islamic financial institutions experience. Journal of Islamic Accounting and Business Research, 10(1), 115-133. https://doi.org/10.1108/JIABR-12-2015-0059
Ödeş, M. (2020). Katılım bankacılığının Türkiye örneği üzerinden dünya ekonomisine katkıları. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, Orta doğu ve İslam Ülkeleri Araştırmaları Enstitüsü Ortadoğu Ekonomi Politiği Anabilim Dalı, İstanbul.
Özdemir, O., Demirdöğen, Y., & Oushar, Y. (2019). Faizsiz finans muhasebe standartlarının mali tabloların sunuluşuna etkileri üzerine bir araştırma, İşletme Araştırmaları Dergisi, 11 (2), 1151-1171.
Öztürk, S. & Gerekan, B. (2022). Faizsiz finans muhasebe standartları: akademisyenlerin görüşü üzerine bir araştırma. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 24(2), 461-481. https://doi.org/10.31460/mbdd.950696
Pehlivan, P. (2016). Türkiye’de katılım bankacılığı ve bankacılık sektöründeki önemi. Selçuk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 16(31), 296-324.
Sakib, N. (2015). Conformity level of AAOIFI accounting standards by six ıslamic banks of Bangladesh. European Journal of Business and Management www.iiste.org ISSN 2222-1905 (Paper) ISSN 2222-2839 (Online), Vol.7, No.3.
Sarea, A.M. & Hanefah, M.M. (2013). The need of accounting standards for Islamic financial institutions: evidence from AAOIFI. Journal of Islamic Accounting and Business Research, Vol. 4 No. 1, pp. 64-76.
Sellami, Y. & Tahari, M. (2017). Factors influencing compliance level with AAOIFI financial accounting standards by islamic banks. Journal of Applied Accounting Research, Vol. 18 No. 1, pp. 137-159.
Siswantoro, D. (2018). Sharia accounting standard for sukuk (Islamic bond) accounting in Indonesia. Journal of Islamic Accounting and Business Research, Vol. 9 No. 3, pp. 434-447.
Suryanto, T., & Ridwansyah, R. (2016). The Shariah financial accounting standards: How they prevent fraud in Islamic banking. European Research Studies, 19(4), 140-157. https://doi.org/10.35808/ersj/587.
Sümer, G. & Onan, F. (2015). Dünyada faizsiz bankacılığın doğuşu, Türkiye’deki katılım bankacılığının gelişme süreci ve konvansiyonel bankacılıktan farkları. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(3), 296-308.
Şenel, S. A. & Arslan, Ö. (2020). Katılım bankası çalışanlarının faizsiz finans muhasebe standartlarına bakış açılarının analizi: Sivas ili örneği, İşletme Araştırmaları Dergisi, 12 (2), 1394-1414.
Tessema, A., Garas, S. & Kienpin, T. (2017). The impact of islamic accounting standards on information asymmetry: the case of Gulf cooperation council (GCC) member countries. International Journal of Islamic and Middle Eastern Finance and Management, Vol. 10 No. 2, pp. 170-185.
Türk, M. & Uslu, A. (2020). Faizsiz finans denetim standartlarının faizsiz finans kurumlarına etkileri üzerine bir değerlendirme. Ed. M, Gün (Ed.), Finansal servis bankacılık ve finans, içinde (35-58). Livre De Lyon, London.
Utku, M. & Kaya, Y. (2021). Faizsiz finans muhasebe standartları ve TMS/TFRS karşısındaki durumu, Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 17(2), 331-352.
Vinnicombe, T. (2012). A study of compliance with AAOIFI accounting standards by Islamic banks in Bahrain. Journal of Islamic Accounting and Business Research, Vol. 3 No. 2, pp. 78-98.
Voronova, E.Y. & Umarov, H.S. (2021). Islamic (Partner) Accounting and its comparison with ınternational financial accounting standards (IFRS). Universal Journal of Accounting and Finance, 9(2), 267 - 274. DOI: 10.13189/ujaf.2021.090217.
Yatbaz, A. & Çatıkkaş, Ö. (2019) İslami muhasebe standartlarının Türkiye’deki katılım bankalarında uygulanabilirliği: bir alan araştırması, İşletme Araştırmaları Dergisi, 11 (4), 3358-3373.
Yatbaz, A. & Çatıkkaş, Ö. (2021). Murabaha finansmanı yönteminin Türkiye muhasebe standartları ve faizsiz finans muhasebe standartları kapsamında katılım bankaları açısından muhasebeleştirilmesi: Karşılaştırmalı bir örnek uygulama. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (89):1-26.
Zencirkıran, S. (2015). Uluslararası muhasebe ve denetim standartlarının ulusal düzeydeki mevzuat ile ilişkisi: Türkiye örneği. Sayıştay Dergisi, 98, 61–74.
Referanslar
Açık Taşar, S. (2023). TMS1 ve FFMS1 Muhasebe Standartlarının Karşılaştırılması ve Katılım Bankaları Açısından Değerlendirilmesi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 33, 1(371-382).
Ağkan, F. (2018). AAOIFI Standartları ve Türkiye Katılım Bankalarında Uygulanabilirliği, Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2018 6(2) 235–245.
Ahmed, H., Ariffin, F.A.T., Karbhari, Y. & Shafii, Z. (2019). Diverse accounting standards on disclosures of Islamic financial transactions prospects and challenges of narrowing gaps. Accounting, Auditing & Accountability Journal, Vol. 32, No. 3, pp. 866-896.
Akgün, A. İ. (2013). Uluslararası finansal raporlama standartlarının finansal analize etkisi: İMKB'ye yönelik bir araştırma. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 14(1), 10-26.
Al-Sulaiti, J., Ousama, A. & Hamammi, H. (2018). The compliance of disclosure with AAOIFI financial accounting standards: a comparison between Bahrain and Qatar islamic banks. Journal of Islamic Accounting and Business Research, Vol. 9 No. 4, pp. 549-566.
Alqaraleh, M. H., Thuneibat, N. S. M., & Nour, A. I. (2020). The factors affecting the adherence of Islamic accounting standards AAOIFI in Jordan. Journal of Governance & Regulation, 9(4), 69- 75. http://doi.org/10.22495/jgrv9i4art6
Aras, O. N. & Öztürk, M. (2011). Reel ekonomiye katkıları bakımından katılım bankalarının kullandırdığı fonların analizi. Ekonomi Bilimleri Dergisi, 3(2), 167-179.
Asker, E. & Yumuşak, İ. G. (2020). Katılım bankalarının AAOIFI standartlarına uygun finansal raporlama uygulamaları, İslam Ekonomisi ve Finansı Dergisi, 6(1), 125-142.
Aydoğmuş, T., Ülker, Y. (2021). Murabaha İşlemlerinin Türkiye Finansal Raporlama Standartları ve Faizsiz Finans Muhasebe Standartları Kapsamında Değerlendirilmesi. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 17(1), 49-71.
Çemberlitaş, İ., Oral, T. & Erkuş, H. (2020). İslami finansal kuruluşlar için muhasebe standartları ve uluslararası muhasebe standartlarının karşılaştırmalı olarak analizi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8 (İktisadi ve İdari Bilimler) 79-89.
Çetin Torun, H. & Savsar, C. (2023). Murabaha İşlemlerinin Muhasebe Standartları Açısından İncelenmesi, Muhasebe ve Finansman Dergisi, S. 98, Sayfa. 1-20.
Çetin, A. (2020). Bankacılık kanunu ve AAOIFI kurallarına göre finansal raporların karşılaştırılması ve katılım bankacılığı mevzuat önerisi. Uluslararası Muhasebe ve Finans Araştırmaları Dergisi, 2(1), 73-99.
El-Halaby, S., Albarrak, H., & Grassa, R. (2020). Influence of adoption AAOIFI accounting standards on earning management: Evidence from Islamic banks. Journal of Islamic Accounting and Business Research. Advance online publication. https://doi.org/10.1108/JIABR-10-2019-0201
Güneş, M. (2022). Türkiye muhasebe standardı 41’e (TMS 41) göre tarımsal faaliyetlerin muhasebeleştirilmesi: Bir süt işletmesi örneği. Teoriden Pratiğe Muhasebe ve Denetim, Ankara: Akademisyen Kitabevi.
Güngör Karyağdı, N. & Buyruk Akbaba, A. (2022). Muhasebe meslek mensuplarının İslami muhasebeye ilişkin algılarının incelenmesi. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(24), 247-265.
Harunoğulları, E. (2023). Katılım bankacılığı faaliyetlerinin reel iktisadi faaliyetlere katkı açısından değerlendirilmesi. Muhasebe ve Finans İncelemeleri Dergisi, 6(2), 95 – 114.
Kaya, Y. & Utku, M. (2021). Faizsiz finans muhasebe standartları çerçevesinde finansal kiralama (icare müntehiye bittemlik) işlemlerinin muhasebeleştirilmesi. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 23(4), 693–710. https://doi.org/10.31460/mbdd.864971.
Kılınç, Y. (2021). Murabaha İşlemlerinin Faizsiz Finans Muhasebe Standartlarına Göre Muhasebeleştirilmesinin TMS/TFRS’ler Açısından Karşılaştırmalı İncelemesi. Alanya Akademik Bakış, 5(3), Sayfa No.1213-1229.
Kısacık, H. (2021). Katılım finans ürünleri ve muhasebe süreçleri: katılım bankaları ve işletmeler açısından tms/tfrs ve ffms’ye göre karşılaştırmalı bir analiz. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Doktora Tezi.
Korkmaz, T., Temel, H. & Birkan, E. (2007). Uluslararası muhasebe standartları ve kobi’lere etkileri. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (36), 96-105.
Kocamaz, H. (2012). Uluslararası muhasebe standartlarının dünyada ve Türkiye’de oluşum ve gelişim süreci. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(2), 105-120.
Miarti, L.K.A. & Mudzakar, M.K. (2021). The influence of the implementation of islamic accounting standards on the financial transactions management in islamic banks: a study at pt. bank rakyat Indonesia syariah tbk for the 2017-2019 period. International Journal of Multicultural and Multireligious Understanding (IJMMU), Vol. 8, No. 4, April.
Mohammed, N. F., Fahmi, F. M., & Ahmad, A. E. (2019). The need for Islamic accounting standards: The Malaysian Islamic financial institutions experience. Journal of Islamic Accounting and Business Research, 10(1), 115-133. https://doi.org/10.1108/JIABR-12-2015-0059
Ödeş, M. (2020). Katılım bankacılığının Türkiye örneği üzerinden dünya ekonomisine katkıları. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, Orta doğu ve İslam Ülkeleri Araştırmaları Enstitüsü Ortadoğu Ekonomi Politiği Anabilim Dalı, İstanbul.
Özdemir, O., Demirdöğen, Y., & Oushar, Y. (2019). Faizsiz finans muhasebe standartlarının mali tabloların sunuluşuna etkileri üzerine bir araştırma, İşletme Araştırmaları Dergisi, 11 (2), 1151-1171.
Öztürk, S. & Gerekan, B. (2022). Faizsiz finans muhasebe standartları: akademisyenlerin görüşü üzerine bir araştırma. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 24(2), 461-481. https://doi.org/10.31460/mbdd.950696
Pehlivan, P. (2016). Türkiye’de katılım bankacılığı ve bankacılık sektöründeki önemi. Selçuk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 16(31), 296-324.
Sakib, N. (2015). Conformity level of AAOIFI accounting standards by six ıslamic banks of Bangladesh. European Journal of Business and Management www.iiste.org ISSN 2222-1905 (Paper) ISSN 2222-2839 (Online), Vol.7, No.3.
Sarea, A.M. & Hanefah, M.M. (2013). The need of accounting standards for Islamic financial institutions: evidence from AAOIFI. Journal of Islamic Accounting and Business Research, Vol. 4 No. 1, pp. 64-76.
Sellami, Y. & Tahari, M. (2017). Factors influencing compliance level with AAOIFI financial accounting standards by islamic banks. Journal of Applied Accounting Research, Vol. 18 No. 1, pp. 137-159.
Siswantoro, D. (2018). Sharia accounting standard for sukuk (Islamic bond) accounting in Indonesia. Journal of Islamic Accounting and Business Research, Vol. 9 No. 3, pp. 434-447.
Suryanto, T., & Ridwansyah, R. (2016). The Shariah financial accounting standards: How they prevent fraud in Islamic banking. European Research Studies, 19(4), 140-157. https://doi.org/10.35808/ersj/587.
Sümer, G. & Onan, F. (2015). Dünyada faizsiz bankacılığın doğuşu, Türkiye’deki katılım bankacılığının gelişme süreci ve konvansiyonel bankacılıktan farkları. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(3), 296-308.
Şenel, S. A. & Arslan, Ö. (2020). Katılım bankası çalışanlarının faizsiz finans muhasebe standartlarına bakış açılarının analizi: Sivas ili örneği, İşletme Araştırmaları Dergisi, 12 (2), 1394-1414.
Tessema, A., Garas, S. & Kienpin, T. (2017). The impact of islamic accounting standards on information asymmetry: the case of Gulf cooperation council (GCC) member countries. International Journal of Islamic and Middle Eastern Finance and Management, Vol. 10 No. 2, pp. 170-185.
Türk, M. & Uslu, A. (2020). Faizsiz finans denetim standartlarının faizsiz finans kurumlarına etkileri üzerine bir değerlendirme. Ed. M, Gün (Ed.), Finansal servis bankacılık ve finans, içinde (35-58). Livre De Lyon, London.
Utku, M. & Kaya, Y. (2021). Faizsiz finans muhasebe standartları ve TMS/TFRS karşısındaki durumu, Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 17(2), 331-352.
Vinnicombe, T. (2012). A study of compliance with AAOIFI accounting standards by Islamic banks in Bahrain. Journal of Islamic Accounting and Business Research, Vol. 3 No. 2, pp. 78-98.
Voronova, E.Y. & Umarov, H.S. (2021). Islamic (Partner) Accounting and its comparison with ınternational financial accounting standards (IFRS). Universal Journal of Accounting and Finance, 9(2), 267 - 274. DOI: 10.13189/ujaf.2021.090217.
Yatbaz, A. & Çatıkkaş, Ö. (2019) İslami muhasebe standartlarının Türkiye’deki katılım bankalarında uygulanabilirliği: bir alan araştırması, İşletme Araştırmaları Dergisi, 11 (4), 3358-3373.
Yatbaz, A. & Çatıkkaş, Ö. (2021). Murabaha finansmanı yönteminin Türkiye muhasebe standartları ve faizsiz finans muhasebe standartları kapsamında katılım bankaları açısından muhasebeleştirilmesi: Karşılaştırmalı bir örnek uygulama. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (89):1-26.
Zencirkıran, S. (2015). Uluslararası muhasebe ve denetim standartlarının ulusal düzeydeki mevzuat ile ilişkisi: Türkiye örneği. Sayıştay Dergisi, 98, 61–74.
