Diyarbakır’da Yem Sektörünün Mevcut Durumu, Sorunları ve Çözüm Önerileri
Özet
Sulama özellikle kurak ve/veya yarı kurak bölgelerde verim ve üretimi artırmada en önemli faktördür. Ancak sulama yapmak sadece su uygulamak değil; suyu doğru miktar ve zamanda, iklim ve teknik koşullara uygun olarak uygulamaktır. Diyarbakır kenti de kendi içinde değişik alt agro ekolojik bölgelere ayrılsa da çoğunlukla yarı kurak iklim niteliği taşımaktadır. Özellikle geç bahar ve yaz mevsiminde yağış düşmemektedir. Bu nedenle bu aylarda tarımsal üretim sulamaya bağımlı haldedir. Dicle nehrinin Mezopotamya’da kalan kıyılarına M.Ö. 3000 yıllarında setler yapılmıştır. Bu setler suların taşmasını önlediği gibi ekilen arazilerin yazın sulanmasını da sağlamıştır. Bu da aslında çok eski çağlardan beri Bereketli Hilal olarak isimlendirilen Mezopotamya’da sulamanın yapıldığını göstermektedir. Artan nüfus ve kuraklık yönüne evrilerek değişen iklim neticesinde su kaynaklarından optimum düzeyde faydalanılarak sürdürülebilir tarım yapılması hedeflenmektedir. Hızla değişen iklim ve Bölgeye yapılan toprak-su yatırımları bölgede tarımsal üretim miktarı ve çeşitliliği üzerine etki etmektedir. Bunun için de bu çalışmada Diyarbakır özelinde yer altı ve yer üstü su kaynaklarının geçmiş durumu ele alınarak ve gelecek projeksiyonları üzerinde durulacaktır.
Irrigation is the most important factor in increasing efficiency and production, especially in arid and/or semi-arid regions. However, irrigation is not just about applying water; It is about applying water in the right amount and time, according to the climate and technical conditions. Although the city of Diyarbakır is divided into different sub-agroecological regions, it mostly has a semi-arid climate. There is no precipitation, especially in late spring and summer. For this reason, agricultural production is dependent on irrigation during these months. In 3000 BC, dams were built on the Mesopotamian banks of the Tigris River. These embankments not only prevented water from overflowing but also ensured that the cultivated lands were irrigated in summer. This shows that irrigation has been done in Mesopotamia, called the Fertile Crescent, since ancient times. It is aimed at carrying out sustainable agriculture by making optimum use of water resources because of the increasing population and the changing climate leading to drought. The rapidly changing climate and soil-water investments made in the Region affect the amount and diversity of agricultural production in the region. For this reason, in this study, the past situation of underground and surface water resources in Diyarbakır will be discussed and future projections will be emphasized.
Referanslar
Ak İ. 2013b. Türkiye’de Kaba Yem Sorunu ve Çözüm Öneriler, VII. Ulusal Hayvan Besleme Kongresi, 26- 27 Eylül 2013, s. 1-12, Ankara.
Alltech, 2023. Alltech Agri-food Outlook 2023.
Anonim, 2015. http://www.tarim.gov.tr/Konular/ Bitkisel-Uretim/Cayir-Mera-ve-Yem- Bitkileri /Cayir-Mera Destek- lemeleri.
Anonim, 2008. Bitkisel Üretim İstatistikleri 2008. T.C. Başbakanlık Türkiye İstatistik Kurumu. http://www.tuik.gov.tr/ bitkiselapp/bitkisel.zul
Anonim, 2020. Yem Sanayicileri Birliği.
Anonim, 2021a. Yem Sektör Politika Belgesi, 2020 - 2024. TAGEM. https://www.tarimorman.gov.tr/TAGEM/Belge- ler/yayin/yemsekto%CC%88rpolitikabelgesi.pdf (Erişim Tarihi: 24.08.2023).
Anonim, 2021b. Türkiye İstatistik Kurumu, Tarım İstatistikleri, http://www.tuik.gov.tr. (Erişim Tarihi: 16.08.2023). Anonim, 2021c. Diyarbakır İli Çevre Durum Raporu. https://webdosya.csb.gov.tr/db/ced/icerikler/diyarba-
kir-ilcdr-2021-20221019160029.pdf (Erişim Tarihi: 19.07.2023).
Anonim, 2022a. Türkiye İstatistik Kurumu, Hayvansal Üretim İstatistikleri, http://www.tuik.gov.tr. (Erişim Tarihi: 19.04.2023).
Anonim, 2022b. Türkiye İstatistik Kurumu, Bitkisel Ürün Denge Tabloları, https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Bit- kisel-Urun-Denge-Tablolari-2022- (Erişim Tarihi: 19.07.2023).
Anonim, 2023a. 2022 Yılı Karmayem Üretiminin İllere Göre Dağılımı, Yem Sanayicileri Birliği.
Anonim, 2023b. Diyarbakır Hayvan Varlığı. Diyarbakır İl Tarım ve Orman Müdürlüğü. https://diyarbakir.tarimorman. gov.tr/Haber/758/Diyarbakir-Il-Tarim-ve-Orman (Erişim Tarihi: 10.05.2023).
Anonim, 2023c. Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Kayıtları. https://www.tarimorman.gov.tr/sgb/Belgeler/SagMenu- veriler/GKGM.pdf (Erişim Tarihi: 19.08.2023).
Anonim, 2023d. Diyarbakır Tarımsal Alan. Diyarbakır İl Tarım ve Orman Müdürlüğü. https://diyarbakir.tarimorman. gov.tr/Haber/758/Diyarbakir-Il-Tarim-ve-Orman (Erişim Tarihi: 10.06.2023).
Baran MS, Demirel R, Şentürk Demirel D, Şahin T, Yeşilbağ D, 2008a. Determination of the Feeding Values of Feeds- tuffs and Mixed Feeds Used in the Southeastern Anatolia Region of Turkey. Turkish Journal of veterinary Animal Science, 32(6): 449 - 455.
Baran MS, Erkan ME, Vural A, 2008b. Diyarbakır Yöresinde Ruminant Beslenmesinde Kullanılan Karma Yemlerin Besin Madde ve Mikrobiyolojik Kalite Özellikleri. İstanbul Üniversitesi veteriner Fakültesi Dergisi, 34 (1): 9 - 19. Çetinkaya, N., Selçuk, Z. 2015. Yem Güvenliği Mevzuatı ve Yem Güvenirliği Yönetim Sistemi. Turkiye Klinikleri J
Anim Nutr&Nutr Dis-Special Topics 2015;1(1):1-7.
Demirel, 2000. Karma Yemlerde Kaliteyi Etkileyen Faktörler. International Animal Nutrition Congress. 4 - 6 Eylül 2000, Bildiriler Kitabı. s: 544 - 549, Isparta.
Demirel R., Şentürk Demirel D. 2012. AB Üyelik Sürecinde Yem Sektörümüzün Mevcut Durumu, Sorunları ve Çözüm Önerileri. Uluslararası Türk ve Akraba Topluluklar Zootekni Kongresi. 11 - 13 Eylül 2012, Isparta. Bildiriler Kitabı, 201 - 2013.
Denli M., Demirel R. 2016. Diyarbakır İli Sığır Besiciliği İşletmelerindeki Yem Kullanımı ve Besleme Uygulamaları.
YYÜ Tarım Bilimleri Dergisi, 26(4): 495 - 499.
Denli M., Demirel R., Sessiz A. 2015. Diyarbakır İli Karma Yem Endüstrisinin Durumu. Türk Tarım - Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi, 3(9): 701 - 706.
Harmanşah F. 2018. Türkiye’de Kaliteli Kaba Yem Üretimi, Sorunlar ve Öneriler. TÜRKTOB Dergisi 25: 9 -13. Karakuş M.Ü. 2012. TUYEM 2012. 11. Uluslararası Yem Kongresi ve Yem Sergisi. 13 Nisan 2012, Antalya.
Özek K. 2022. Güney Marmara Bölgesinde Büyükbaş ve Küçükbaş Hayvancılığın Durumu, Kaba Yem Üretimi, Ye- terliliği ve Hayvan Beslemedeki Önemi. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 12(2): 1187 - 1200.
Özkan U., Şahin Demirbağ N. 2016. Türkiye’de Kaliteli Kaba Yem Kaynaklarını Mevcut Durumu. Türk Bilimsel Der- lemeler Dergisi. 9 (1): 23 - 27.
Şentürk Demirel D., Demirel R., Doran İ. 2010. Doğal Zeolitlerin Hayvancılıkta Kullanım Olanakları, HR.Ü.Z.F. Dergisi, 14(2): 13 - 20.
Yavuz T., Kır H., Gül V. 2020. Türkiye’de Kaba Yem Üretim Potansiyelinin Değerlendirilmesi: Kırşehir İli Örneği.
Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi. 7(3): 345 - 352.
Referanslar
Ak İ. 2013b. Türkiye’de Kaba Yem Sorunu ve Çözüm Öneriler, VII. Ulusal Hayvan Besleme Kongresi, 26- 27 Eylül 2013, s. 1-12, Ankara.
Alltech, 2023. Alltech Agri-food Outlook 2023.
Anonim, 2015. http://www.tarim.gov.tr/Konular/ Bitkisel-Uretim/Cayir-Mera-ve-Yem- Bitkileri /Cayir-Mera Destek- lemeleri.
Anonim, 2008. Bitkisel Üretim İstatistikleri 2008. T.C. Başbakanlık Türkiye İstatistik Kurumu. http://www.tuik.gov.tr/ bitkiselapp/bitkisel.zul
Anonim, 2020. Yem Sanayicileri Birliği.
Anonim, 2021a. Yem Sektör Politika Belgesi, 2020 - 2024. TAGEM. https://www.tarimorman.gov.tr/TAGEM/Belge- ler/yayin/yemsekto%CC%88rpolitikabelgesi.pdf (Erişim Tarihi: 24.08.2023).
Anonim, 2021b. Türkiye İstatistik Kurumu, Tarım İstatistikleri, http://www.tuik.gov.tr. (Erişim Tarihi: 16.08.2023). Anonim, 2021c. Diyarbakır İli Çevre Durum Raporu. https://webdosya.csb.gov.tr/db/ced/icerikler/diyarba-
kir-ilcdr-2021-20221019160029.pdf (Erişim Tarihi: 19.07.2023).
Anonim, 2022a. Türkiye İstatistik Kurumu, Hayvansal Üretim İstatistikleri, http://www.tuik.gov.tr. (Erişim Tarihi: 19.04.2023).
Anonim, 2022b. Türkiye İstatistik Kurumu, Bitkisel Ürün Denge Tabloları, https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Bit- kisel-Urun-Denge-Tablolari-2022- (Erişim Tarihi: 19.07.2023).
Anonim, 2023a. 2022 Yılı Karmayem Üretiminin İllere Göre Dağılımı, Yem Sanayicileri Birliği.
Anonim, 2023b. Diyarbakır Hayvan Varlığı. Diyarbakır İl Tarım ve Orman Müdürlüğü. https://diyarbakir.tarimorman. gov.tr/Haber/758/Diyarbakir-Il-Tarim-ve-Orman (Erişim Tarihi: 10.05.2023).
Anonim, 2023c. Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Kayıtları. https://www.tarimorman.gov.tr/sgb/Belgeler/SagMenu- veriler/GKGM.pdf (Erişim Tarihi: 19.08.2023).
Anonim, 2023d. Diyarbakır Tarımsal Alan. Diyarbakır İl Tarım ve Orman Müdürlüğü. https://diyarbakir.tarimorman. gov.tr/Haber/758/Diyarbakir-Il-Tarim-ve-Orman (Erişim Tarihi: 10.06.2023).
Baran MS, Demirel R, Şentürk Demirel D, Şahin T, Yeşilbağ D, 2008a. Determination of the Feeding Values of Feeds- tuffs and Mixed Feeds Used in the Southeastern Anatolia Region of Turkey. Turkish Journal of veterinary Animal Science, 32(6): 449 - 455.
Baran MS, Erkan ME, Vural A, 2008b. Diyarbakır Yöresinde Ruminant Beslenmesinde Kullanılan Karma Yemlerin Besin Madde ve Mikrobiyolojik Kalite Özellikleri. İstanbul Üniversitesi veteriner Fakültesi Dergisi, 34 (1): 9 - 19. Çetinkaya, N., Selçuk, Z. 2015. Yem Güvenliği Mevzuatı ve Yem Güvenirliği Yönetim Sistemi. Turkiye Klinikleri J
Anim Nutr&Nutr Dis-Special Topics 2015;1(1):1-7.
Demirel, 2000. Karma Yemlerde Kaliteyi Etkileyen Faktörler. International Animal Nutrition Congress. 4 - 6 Eylül 2000, Bildiriler Kitabı. s: 544 - 549, Isparta.
Demirel R., Şentürk Demirel D. 2012. AB Üyelik Sürecinde Yem Sektörümüzün Mevcut Durumu, Sorunları ve Çözüm Önerileri. Uluslararası Türk ve Akraba Topluluklar Zootekni Kongresi. 11 - 13 Eylül 2012, Isparta. Bildiriler Kitabı, 201 - 2013.
Denli M., Demirel R. 2016. Diyarbakır İli Sığır Besiciliği İşletmelerindeki Yem Kullanımı ve Besleme Uygulamaları.
YYÜ Tarım Bilimleri Dergisi, 26(4): 495 - 499.
Denli M., Demirel R., Sessiz A. 2015. Diyarbakır İli Karma Yem Endüstrisinin Durumu. Türk Tarım - Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi, 3(9): 701 - 706.
Harmanşah F. 2018. Türkiye’de Kaliteli Kaba Yem Üretimi, Sorunlar ve Öneriler. TÜRKTOB Dergisi 25: 9 -13. Karakuş M.Ü. 2012. TUYEM 2012. 11. Uluslararası Yem Kongresi ve Yem Sergisi. 13 Nisan 2012, Antalya.
Özek K. 2022. Güney Marmara Bölgesinde Büyükbaş ve Küçükbaş Hayvancılığın Durumu, Kaba Yem Üretimi, Ye- terliliği ve Hayvan Beslemedeki Önemi. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 12(2): 1187 - 1200.
Özkan U., Şahin Demirbağ N. 2016. Türkiye’de Kaliteli Kaba Yem Kaynaklarını Mevcut Durumu. Türk Bilimsel Der- lemeler Dergisi. 9 (1): 23 - 27.
Şentürk Demirel D., Demirel R., Doran İ. 2010. Doğal Zeolitlerin Hayvancılıkta Kullanım Olanakları, HR.Ü.Z.F. Dergisi, 14(2): 13 - 20.
Yavuz T., Kır H., Gül V. 2020. Türkiye’de Kaba Yem Üretim Potansiyelinin Değerlendirilmesi: Kırşehir İli Örneği.
Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi. 7(3): 345 - 352.
