Diyarbakır İli Bağcılık Potansiyeli ve Gelişimi
Özet
Asma (Vitis vinifera L.) dünya üzerinde kültürü yapılan ekonomik açıdan en önemli ve en eski kültür bitkilerinden biridir. Tarihten günümüze çok farklı değerlendirme şekilleri ile insanlığa önemli bir besin kaynağı oluşturmuştur. Güneydoğu Anadolu Bölgesi, çekirdekli kuru üzüm üretimi ve ülkemizin en kaliteli şaraplık üzüm çeşitlerinden Boğazkere ve Öküzgözü üzüm çeşitlerinin üretimi ile önem kazanmıştır. Diyarbakır ilinde, üzümlerin yöresel değerlendirme şekilleri geleneksel gıdalar arasında önemli bir yere sahip olup besleyici yönüyle de zengin özellikler taşımaktadır. Diyarbakır ilinin yerel çeşit zenginliğine sahip olması ve ayrıca bölgede dağılım gösteren yabani asma genotipleri ile birlikte asma ıslah çalışmalarında önemli gen kaynağı olarak kullanılabilme potansiyeline sahiptir. Bu kitap bölümünde, Diyarbakır ilinde, günümüze kadar akademik olarak yürütülen ve bölge bağcılığına hizmet eden bilimsel çalışmalara yer verilmiştir.
Grapevine (Vitis vinifera L.) is one of the most economically important and ancient cultivated plants around the world. Throughout history, grape has been an important food source for humanity with very different ways of consumption. Southeastern Anatolia Region has importance with the production of seeded raisins and the production of high quality wine varieties Boğazkere and Öküzgözü. In Diyarbakır province, traditional methods of grape products have an important place and are rich in nutrients. Diyarbakır province has the richness of local diversity and also with the wild grape genotypes that show the spread in the region, have the potential to be used as an important genetic resource and grapevine breeding studies. In this book chapter, scientific studies have been carried out academically in Diyarbakır province to date and the studies support region’s local viticulture practices have been evaluated.
Referanslar
Anonim, 2022. Türkiye Organik Tarım İstatistikleri. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Organik Tarım Bilgi Sistemi (OTBİS) kayıtları: http://www.tarim.gov.tr/Konular/Bitkisel- Uretim/Organik-Tarim/Istatistikler
Değirmenci Karataş, D., Karataş, H., Ağaoğlu, Y.S. 2010. Türkiye Yabani Asma (Vitis vinifera ssp. silvestris) Gen Kaynakları. Dicle Üniversitesi, Tarım Doğa ve Çevre Sempozyumu, 154-162, 01-03.05.2010, Diyarbakır.
Değirmenci Karataş D., Karataş, H., Garcia-Muñoz, S. 2014 a. Morphological Characterization of Endangered Wild Grapevine Vitis vinifera ssp. silvestris in Eastern Turkey Journal of the American Pomological Society 68 (1): 14-23 2014.
Değirmenci Karataş, D., Karataş, H., Laucou, V., Sarıkamış, G., Riahi, L., Bacılıerı, R., This, P. 2014b. Genetic diversity of wild and cultivated grapevine accessions from Southeast Turkey. Hereditas 151: 73–80 (2014).
Değirmenci Karataş, D, Karataş, H., Özdemir, 2015. Diyarbakır İli Bağcılığının Sektörel Durum Analizi.Dicle Üniv. Ziraat Fk. Bahçe Bitkileri Bölümü, (TRC2-14DFD-/0010) Karacadağ Kalkınma Ajansı Proje Sonuç Raporu,109s.
Ekhvaia, J.; Akhalkatsi, M. Morphological variation and relationships of Georgian populations of Vitis vinifera L. subsp. sylvestris (C.C. Gmel.) Hegi. Flora Morphol. Distrib. Funct. Ecol. Plants 2010, 205, 608–617.
Fidan, Y., 1985. Özel Bağcılık, Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, Yayın No: 930, Ankara, s.401.
Karataş, H., 2005. Diyarbakır İli Asma Gen Potansiyelinin RAPD (Random Amplified Polymorphic DNA) Tekniği İle Moleküler Analizi (Doktora Tezi). Ankara Üniversitesi
Karataş, H., D. Değirmenci, R. Velasco, S. Vezzulli, C. Bodur, Y.S. Ağaoğlu, 2007. Microsatellite fingerprinting of homonymous grapevine (Vitis vinifera L.) varieties in neighboring regions of South-East Turkey Scientia Horticulturae, Volume 116, Issue 3, 1 May 2008, Page 342.
Karataş, H., Karataş, D., Özgen, İ., Kaya, A.,Söylemezoğlu, G. 2013. Boğazkere ve Öküzgözü Üzüm Çeşitlerinde Klon Seleksiyonu-1. Tübitak 109O633, 129 sayfa.
Kaplan, N. 1994. Diyarbakır ve Mardin illerinde yetiştirilen üzüm çeşitlerinin ampelografik özelliklerinin saptanması üzerine bir araştırma. Doktora Tezi. Ankara Üniversitesi. Fen Bilimleri Enstitüsü. Ankara.
Kaplan, N. 1995. Diyarbakır ve Mardin illerinde yetiştirilen üzüm çeşitlerinin ampelografik özelliklerinin saptanması üzerine bir araştırma. Türkiye II. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi. Cilt II, 529-533, Adana.
Özdemir, G., H. Karataş, A. Bayram, İ. Doran, İ. Gül, 2009. GAP Bölgesi Organik Bağcılık Potansiyeli ve Organik Tarım Uygulamaları, 1. GAP Organik Tarım Kongresi, 17-20 Kasım 2009, Şanlıurfa. s: 144-155.
Özdemir, G., Karataş, H., Değirmenci Karataş, D., 2010. Bağcılık Sektörünün Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki Üretim Boyutları. I. Uluslararası Katılımlı Kamu-Üniversite-Sanayi İşbirliği Sempozyumu, Bitkisel Üretim Toplantıları, 381-386, 24-26.05.2010, Diyarbakır.
Özdemir, G., Karataş, H, Değirmenci Karataş, D., Bolu, H, Turan, M.,Özgen, İ., Alpaslan K., Güler A. 2016. Diyarbakır İlinde Organik Üzüm Yetiştiriciliğinin Yaygınlaştırılması. Karacadağ Kalkınma Ajansı GAP Organik Değer Zinciri Pilot Projeler Mali Destek Programı-2016.
This, P., T. Lacombe and M.R. Thomas, 2006. Historical Origins and Genetic Diversity of Wine Grapes. Trend Genet. 22(9):511–519.
Vavilov, N.I. 1951. The origin, variation, immunity and breeding of cultivated plants. The Chronica Botanica, Cambridge, UK, pp. 293-350.
Referanslar
Anonim, 2022. Türkiye Organik Tarım İstatistikleri. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Organik Tarım Bilgi Sistemi (OTBİS) kayıtları: http://www.tarim.gov.tr/Konular/Bitkisel- Uretim/Organik-Tarim/Istatistikler
Değirmenci Karataş, D., Karataş, H., Ağaoğlu, Y.S. 2010. Türkiye Yabani Asma (Vitis vinifera ssp. silvestris) Gen Kaynakları. Dicle Üniversitesi, Tarım Doğa ve Çevre Sempozyumu, 154-162, 01-03.05.2010, Diyarbakır.
Değirmenci Karataş D., Karataş, H., Garcia-Muñoz, S. 2014 a. Morphological Characterization of Endangered Wild Grapevine Vitis vinifera ssp. silvestris in Eastern Turkey Journal of the American Pomological Society 68 (1): 14-23 2014.
Değirmenci Karataş, D., Karataş, H., Laucou, V., Sarıkamış, G., Riahi, L., Bacılıerı, R., This, P. 2014b. Genetic diversity of wild and cultivated grapevine accessions from Southeast Turkey. Hereditas 151: 73–80 (2014).
Değirmenci Karataş, D, Karataş, H., Özdemir, 2015. Diyarbakır İli Bağcılığının Sektörel Durum Analizi.Dicle Üniv. Ziraat Fk. Bahçe Bitkileri Bölümü, (TRC2-14DFD-/0010) Karacadağ Kalkınma Ajansı Proje Sonuç Raporu,109s.
Ekhvaia, J.; Akhalkatsi, M. Morphological variation and relationships of Georgian populations of Vitis vinifera L. subsp. sylvestris (C.C. Gmel.) Hegi. Flora Morphol. Distrib. Funct. Ecol. Plants 2010, 205, 608–617.
Fidan, Y., 1985. Özel Bağcılık, Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, Yayın No: 930, Ankara, s.401.
Karataş, H., 2005. Diyarbakır İli Asma Gen Potansiyelinin RAPD (Random Amplified Polymorphic DNA) Tekniği İle Moleküler Analizi (Doktora Tezi). Ankara Üniversitesi
Karataş, H., D. Değirmenci, R. Velasco, S. Vezzulli, C. Bodur, Y.S. Ağaoğlu, 2007. Microsatellite fingerprinting of homonymous grapevine (Vitis vinifera L.) varieties in neighboring regions of South-East Turkey Scientia Horticulturae, Volume 116, Issue 3, 1 May 2008, Page 342.
Karataş, H., Karataş, D., Özgen, İ., Kaya, A.,Söylemezoğlu, G. 2013. Boğazkere ve Öküzgözü Üzüm Çeşitlerinde Klon Seleksiyonu-1. Tübitak 109O633, 129 sayfa.
Kaplan, N. 1994. Diyarbakır ve Mardin illerinde yetiştirilen üzüm çeşitlerinin ampelografik özelliklerinin saptanması üzerine bir araştırma. Doktora Tezi. Ankara Üniversitesi. Fen Bilimleri Enstitüsü. Ankara.
Kaplan, N. 1995. Diyarbakır ve Mardin illerinde yetiştirilen üzüm çeşitlerinin ampelografik özelliklerinin saptanması üzerine bir araştırma. Türkiye II. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi. Cilt II, 529-533, Adana.
Özdemir, G., H. Karataş, A. Bayram, İ. Doran, İ. Gül, 2009. GAP Bölgesi Organik Bağcılık Potansiyeli ve Organik Tarım Uygulamaları, 1. GAP Organik Tarım Kongresi, 17-20 Kasım 2009, Şanlıurfa. s: 144-155.
Özdemir, G., Karataş, H., Değirmenci Karataş, D., 2010. Bağcılık Sektörünün Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki Üretim Boyutları. I. Uluslararası Katılımlı Kamu-Üniversite-Sanayi İşbirliği Sempozyumu, Bitkisel Üretim Toplantıları, 381-386, 24-26.05.2010, Diyarbakır.
Özdemir, G., Karataş, H, Değirmenci Karataş, D., Bolu, H, Turan, M.,Özgen, İ., Alpaslan K., Güler A. 2016. Diyarbakır İlinde Organik Üzüm Yetiştiriciliğinin Yaygınlaştırılması. Karacadağ Kalkınma Ajansı GAP Organik Değer Zinciri Pilot Projeler Mali Destek Programı-2016.
This, P., T. Lacombe and M.R. Thomas, 2006. Historical Origins and Genetic Diversity of Wine Grapes. Trend Genet. 22(9):511–519.
Vavilov, N.I. 1951. The origin, variation, immunity and breeding of cultivated plants. The Chronica Botanica, Cambridge, UK, pp. 293-350.
