Diyarbakır’ın Su Kaynakları, Tarımsal Sulamanın Dünü, Bugünü ve Gelecek Projeksiyonları

Sulama özellikle kurak ve/veya yarı kurak bölgelerde verim ve üretimi artırmada en önemli faktördür. Ancak sulama yapmak sadece su uygulamak değil; suyu doğru miktar ve zamanda, iklim ve teknik koşullara uygun olarak uygulamaktır. Diyarbakır kenti de kendi içinde değişik alt agro ekolojik bölgelere ayrılsa da çoğunlukla yarı kurak iklim niteliği taşımaktadır. Özellikle geç bahar ve yaz mevsiminde yağış düşmemektedir. Bu nedenle bu aylarda tarımsal üretim sulamaya bağımlı haldedir. Dicle nehrinin Mezopotamya’da kalan kıyılarına M.Ö. 3000 yıllarında setler yapılmıştır. Bu setler suların taşmasını önlediği gibi ekilen arazilerin yazın sulanmasını da sağlamıştır. Bu da aslında çok eski çağlardan beri Bereketli Hilal olarak isimlendirilen Mezopotamya’da sulamanın yapıldığını göstermektedir. Artan nüfus ve kuraklık yönüne evrilerek değişen iklim neticesinde su kaynaklarından optimum düzeyde faydalanılarak sürdürülebilir tarım yapılması hedeflenmektedir. Hızla değişen iklim ve Bölgeye yapılan toprak-su yatırımları bölgede tarımsal üretim miktarı ve çeşitliliği üzerine etki etmektedir. Bunun için de bu çalışmada Diyarbakır özelinde yer altı ve yer üstü su kaynaklarının geçmiş durumu ele alınarak ve gelecek projeksiyonları üzerinde durulacaktır.

Irrigation is the most important factor in increasing efficiency and production, especially in arid and/or semi-arid regions. However, irrigation is not just about applying water; It is to apply water in the right amount and time, in accordance with the climate and technical conditions. Although the city of Diyarbakır is divided into different sub-agro-ecological regions, it mostly has a semi-arid climate. There is no precipitation, especially in late spring and summer. For this reason, agricultural production is dependent on irrigation during these months. In 3000 BC, dams were built on the Mesopotamian banks of the Tigris River. These embankments not only prevented water from overflowing, but also ensured that the cultivated lands were irrigated in summer. This actually shows that irrigation has been done in Mesopotamia, called the Fertile Crescent, since ancient times. It is aimed to carry out sustainable agriculture by making optimum use of water resources as a result of the increasing population and the changing climate leading to drought. The rapidly changing climate and soil-water investments made in the Region affect the amount and diversity of agricultural production in the region. For this reason, in this study, the past situation of underground and surface water resources in Diyarbakır will be discussed and future projections will be emphasized.