İklim Değişikliği ve Küresel Isınmanın Tarıma Olası Etkileri
Özet
Dünyadaki insan popülasyonunun hızlı bir şekilde artması gerek doğal kaynakların gerekse çevresel etkinin canlılar üzerine negatif etki oluşturmuştur. Dünya iklimi uzun yıllar boyunca hiç değişmemiş gibi görülmesine rağmen aslında çok dinamik bir yapıya sahiptir. Bilim adamlarına göre dünya yüzyıllar boyunca sıcak ve soğuk dönemleri periyodik olarak tamamlamaktadır. Küresel ısınma ve iklim değişimi birbirleriyle bağlantılı ancak anlam bakımından birbirinden farklı iki kavramdır. Özellikle atmosferde bulunan karbondioksit metan gibi sera gazlarının yoğunluklarının artması yeryüzü sıcaklıklarını da artırmaktadır. Yapmış olduğumuz bu çalışma ile iklim değişikliği ve küresel ısınmanın tarıma olası etkilerine irdelemeye çalıştık. Çalışma 6 bölüm altında farklı kaynakların incelenmesiyle ortaya çıkmıştır. Karbondioksit düzeyi ve bitki ilişkisi; kuraklık ve bitki ilişkisi; sıcaklık ve bitki ilişkisi; iklim değişiminin toprak yapısına olan etkisi; iklim değişimin hayvancılık üzerine etkileri ve sonuç olarak iklim değişiminin gelecekte Türkiye tarımına olan etkisidir. Çalışmanın sonuç kısmında ise küresel ısınmanın ve iklim değişikliğinin tarımda oluşturabileceği problemleri ve bunların ne şekilde çözülebileceği açıklanmaya çalışılmıştır. Bu çalışma ile, gerek bitkisel üretimde gerek hayvansal üretimdeki üreticilerimize olası etkilerini ve ortaya çıkacak sonuçlardan alınacak önlemler ile etkileri azaltmaya yönelik pozitif etkisi olacak düşünülmektedir. Ayrıca mevcut durumdaki çevresel sosyal ve ekonomik boyutların planlanması gerektiği gerek ulusal gerekse uluslararası alanda alınacak önlemlerin tarımımıza faydalı olacağı söylenebilir.
Referanslar
Şanlı, B & Özekicioğlu, H. Küresel ısınmayı önlemeye yönelik çabalar ve Türkiye. KaramanoğluMehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2007, 2, 456-482.
Doğan, S. & Tüzer, M. Küresel iklim değişikliği ve potansiyel etkileri. Cumhuriyet Üniversitesi,İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi, 2011, 12(1), 21-34
Dellal, İ. & Butt, T. İklim değişikliği ve Tarım, TEAE yayınları, 2005, TEAE-Bakış, Ankara
King, D. Climate Change: The Science and The Policy. Journal of Applied Ecology, 2005, 42, 779–783.
Korkmaz, K. Küresel Isınma ve Tarımsal Uygulamalara Etkisi, Alatarım, 2007, 6(2): 43-49
Bayraç, H. N. & Doğan, E. (2016). Türkiye’de İklim Değişikliğinin Tarım Sektörü Üzerine Etkileri. Eskişehir Osmangazi Üniv. İİBF Derg. 11(1), 23-48.
Çiçek, İ. İklim Değişikliği, Küresel Isınma ve Şehir Isı Adası, Küresel İklim Değişikliği ve Etkileri, 2016, Türkiye Çevre Vakfı Yayınları, Ankara
Boşgelmez, A. Küresel Isınma ve Sonuçları, 21.yy Dergisi, 2007, 119-148
Türkeş, M. IPCC İklim Değişikliği 2013:Fiziksel Bilim Temeli Politikacılar İçin Özet Raporundaki Yeni Bulgu ve Sonuçların Bilimsel Bir Değerlendirmesi, İklim Değişikliğinde Son Gelişmeler IPCC 2013 Raporu, 8-18
Vince, Ö. & Zoltán, M. Photosynthetic activity and environmental factors. 2011, Plant Physiology, http://www.tankonyvtar.hu/en/tartalom/tamop425/0010 _1A_Book_ angol _01_ novenyelettan /ch03s03.html Erişim Tarihi: 15.11.2017
Whiteman, P. C. & Koller, D. Interactions of carbon dioxide concentration, light intensity and temperature on plant resistance to water vapour and carbon dioxide diffusion. 1967, New Phytol. 66: 463-473
Teng, N., Wang, J., Chen, T., Wu, X., Wang, Y. & Lin, J. Elevated CO2 induces physiological, biochemical and structural changes in leaves of Arabidopsis thaliana. 2006, New Phytol. 172(1):92-103
Leakey, A. D. B., Ainsworth, E. A., Bernacchi, C. J., Rogers, A., Long, S. P. & Ort, D. R. Elevated CO2 effects on plant carbon, nitrogen, and water relations: six important lessons from FACE. Journal of Experimental Botany, 2009, 60(10): 2859-2876.
Xu, Z., Jiang, Y., Jia, B. & Zhou, G. Elevated-CO2 Response of Stomata and Its Dependence on Environmental Factors. Frontiers in Plant Sci., 2016, Volume 7, Article 657.
Swann, A. L. S., Hoffman, F. M., Koven, C. D. & Randerson, J. T. Plant responses to increasing CO2 reduce estimates of climate impacts on drought severity Proc. Natl. Acad. Sci., 2016, 113(36), 10019-10024.
Griffin, K. L., Anderson, O. R., Gastrich, M. D., Lewis, J. D., Lin, G., Schuster, W., Seemann, J. R., Tissue, D. T., Turnbull, M. & Whitehead, D. Plant growth in elevated CO2 alters mitochondrial number and chloroplast fine structure. Proceedings of the National Academy of Science of the USA, 2001, 98: 2473-2478.
Manning, W. J. & von Tiedemann, A. Climate change: potential effects of increased atmospheric atmospheric carbon dioxide (CO2) & ozone and ultraviolet-B (UV-B). Environ. Pollut., 1995, 88, 219–245.
Neumeister, L. Climate Change and Crop Protection: Anything Can Happen. Published by PAN Asia and the Pacific, 2010, pp. 42.
Hatfield, J., Takle, G., Grotjahn, R., Holden, P., Izaurralde, R.C., Mader, T., Marshall, E. ve Liverman, D. Agriculture. In: Melillo, J.M., Richmond, T.C. and Yohe, G.W., Eds., Climate Change Impacts in the United States: The Third National Climate Assessment, U.S. Global Change Research Program, 2014, 150-174. https://doi.org/10.7930/J02Z13FR
Ziska, L. H., Blumenthal, D. M., Runıon, G. B., Hunt, E. R. & Dıaz- Soltero, H. (2011). Invasive species and climate change: An agronomic perspective, Climate Change, 105,13-42.
Anjum, S. A., Xie, X., Wang, L., Saleem, M. F., Man, C. & Lei, W. Morphological, physiological and biochemical responses of plants to drought stres. Afr. J. Agric. Res., 2011, 6: 2026-2032.
Tuberosa, R. Phenotyping for drought tolerance of crops in the genomics era. Front. Physiol., 2012, 3: Article 347.
Turner, N. C., Blum, A., Cakir, M., Steduto, P., Tuberosa, R. & Young, N. Strategies to increase the yield and yield stability of crops under drought – are we making progress? Funct. Plant Biol., 2014, 41, 1199-1206.
Farooq, M., Wahid, A., Kobayashi, N., Fujita, D. & Basra, S. M. A. Plant dorught stress: effects, mechanisms and management. Agron. Sustain. Dev., 2009, 29: 185-212.
Zheng, Z. L., Nafısı, M., Tam, A., Li, H., Crowell, D. N., Chary, S. N., Schroeder, J. I., Shen, J. & Yang, Z. Plasma Membrane-Associated ROP10 Small GTPase Is a Specific Negative Regulator of Abscisic Acid Responses in Arabidopsis, 2002, Plant Cell, 14, 2787-2797
Taiz, L. & Zeiger, E. Responses and adaptations to abiotic stress. In: Plant Physiology, Fifth Edition. Sunderland, MA: Sinauer Associates, 2010, Inc. pp. 755-778. ISBN 978-0-87893-866-7
Oliver, M. J., Tuba, Z. & Mishler, B. D. Evalution of desiccation tolerance in land plants.2000, Plant Ecol., 151, 85-100
Kishor, P. B. & Sreenivasulu, N. Is proline accumulation per se correlated with stress tolerance or is proline homeostatis a more critical issue? Plant Cell Environ., 2014, 37, 300-311.
Zeiger, T. Water and Plant Cells. Plant Physiology. 3rd. ed: Sinauer Associates, 2002, Inc.; p.33-46
Bartels, D. & Sunkar, R. Drought and salt tolerance in plants. Crit Rev Plant Sci., 2005, 24, 23 -58.
Quartacci, M., Pinzino, C., Sgherri, C. & Navari-lzzo, F. (1995). Lipid composition and protein dynamics in thylakoids of two wheat cultivars differently sensitive to drought. Plant Physiol., 108, 191-197.
Kalefetoğlu, T. Nohut (Cicer arietinum L.) çeşit ve hatlarının kuraklık stresine dayanıklılığının karakterizasyonu. Yüksek Lisans Tezi. 2006, Hacettepe Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Anabilim Dalı, Ankara
McKersie, B. D. L. (1994). Stress and stress coping in cultivated plants. Kluwer Academic Publishers, The Netherlands.
Mahajan, S. & Tuteja, N. Cold, salinity and drought stresses, an overview. 2005, Arch. Biochem. Biophys., 444, 139-158
Dolferus, R. To grow or not to grow: A stressful decision for plants.2014, Plant Sci., 2229, 247-261.
Feller, U. Drought stress and carbon assimilation in a warming climate: Reversible and irreversible impacts. Journal of Plant Physiology, 2016, 203: 84-94.
Tátrai, Z. A., Sanoubar, R., Pluhár, Z., Mancarella, S., Orsini, F. & Gianquinto, G. Morphological and Physiological Plant Responses to Drought Stress in Thymus citriodorus.2016, 8 pages. http :// dx.doi.org/10.1155/2016/4165750
Houghton, J.T., Ding, Y., Griggs, D. J., Noguer, M., van der Linden, P. J., Dai, X., Maskell, K. & Johnson, C. A. Climate Change 2001: The Scientific Basis. Contribution of Working Group I to the Third Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), 2001, 944 pp., Cambridge University Press, UK.
Karim, M. A., Fracheboud, Y. & Peter, S. Photosynthetic Activity of Developing Leaves of Zea mays is Less Affected by Heat Stress than that of Developed Leaves, Physiol. Plant., 1999, 105, 685-693.
Marcum, K. B. Cell Membrane Thermostability and Whole-Plant Heat Tolerance of Kentucky Bluegrass, Crop Sci., 1998, 38, 1214-1218.
Abernethy, R. H., Thiel, D. S., Petersen, N. S. & Helm, K. Thermotolerance is Developmentally Dependent in Germinating Wheat Seed, Plant Physiol., 1989, 89, 569-576
Larkindale, J. & Huang, B. Changes of Lipid Composition and Saturation Level in Leaves and Roots for Heat-stressed and Heat-acclimated Creeping Bentgrass (Agrostis stolonifera), Environ. Exp. Bot., 2004, 51, 57-67.
Stone, P. The Effects of Heat Stress on Cereal Yield and Quality, In: Basra, A.S. (Ed.), Crop Responses and Adaptations to Temperature Stress, 2001, pp. 243-291, Food Products Press, Binghamton, NY.
Bray, E.A., Bailey-Serres, J. & Weretilnyk, E. Responses to Abiotic Stresses. Biochemistry and Molecular Biology of Plants, 2000, pp.1158-1203.
Burke, J. J. High Temperature Stress and Adaptation in Crops, Adaptation and Acclimation Mechanisms, 1990, pp. 295-309, WileyLiss, New York.
Nguyen., H. T. & Joshi, P. C. Molecular Strategies for The Genetic Dissection of Water and High Temperature Stress Adaptation in Cereal Crops, Proceedings of an International Symposium on the Adaptation of Food Crops to Temperature and Water Stress, Taiwan, 1992, 119, 13-18 August.
Ulukan, H. Global Climate Change, Greenhouse Gases (GHGs) and Cultivated Plants. Ankara University Journal of Environmental Sciences. 2010, 2(1), 71-79.
Önen, H. & Özcan, S. İklim Değişikliğine Bağlı Olarak Yabancı Ot Mücadelesi. Ed. Sayılı, M. 2010. İklim Değişikliğinin Tarıma Etkileri ve Alınabilecek Önlemler. T.C. Kayseri Valiliği İl Tarım Müdürlüğü. 2: 336-357. Fidan Ofset, Kayseri.
Bita C, E. & Gerats, T. Plant tolerance to high temperature in a changing environment: scientific fundamentals and production of heat stress-tolerant crops. Frontiers in Plant Sci., 2013, 4 (273): 1-18.
Sayılğan, Ç. Küresel Sıcaklık Artışının Buğdayda Beklenen Etkileri ve Yüksek Sıcaklığa Toleranslılığın Fizyolojik Göstergeleri. YYÜ Tar. Bil. Derg., 2016, 26(3): 439- 447
Morison, J. I. L. & Lawlor, D. W. Interactions between increasing CO2 concentration and temperature on plants growth. Plant, Cell & Environment,1999, 22: 659-682.
Hedhly, A, Hormaza, J. I. & Herrero, M. Global warming and sexual plant reproduction. Trends Plant Sci., 2008, 1: 30- 36.
Hua, J. From freezing to scorching, transcriptional responses to temperature variations in plants. Current Opinion Plant Biology, 2009, 12: 568-573.
Pathak, H., Aggrawal, P. K. & Singh, S. D. Climate change impact, adaptation and mitigation in agriculture: methodology for assesement and applications. Indian Agricultural Research Institute., 2009, New Delhi. p:302.
Ton, P. Cotton and climate change: impacts and options to mitigate and adapt. International Trade Center., 2011, Geneva, Switzerland. Erişim Tarihi: 10.10.2017
Guédon, Y. & Legave, J. M. Analyzingthe Time-Course Variation of Apple and Pear Tree Dates of Flowering Stages in the Global Warming Context. Ecological Modelling., 2008, 219(1):189-199.
Legave, J. M., Farrera, I., Almeras, T. & Calleja, M. Selecting Models of Apple Flowering Time and Understanding How Global Warming Has Had an İmpacton This Trait. Journal of Horticultural Science and Biotechnology. ,2008, 83(1):76-84.
Zavalloni, C., Andresen, J. A., Winkler, J. A., Flore, J. A., Black, J. R. & Beedy, T. L. (2004). The Pileus Project: Climatic İmpact son Sour Cherry Productionin the Great Lakes Regionin Past and Projected Future Time Frames. VII International Symposium on Modelling in Fruit Research and Orchard Management.707, pp. 101-108.
Şen, Z. İklim Değişikliğinin Su ve Enerji Kaynaklarımıza Etkisi, 2005, 22 Mart Dünya Su Günü, 27 s.,
Öziş Altınçekiç, Ş. & Koyuncu, M. İklim Değişikliğinin Çiftlik Hayvanları Üzerindeki Etkileri. 8. Ulusal Zootekni Bilim Kongresi, Çanakkale 5 – 7 Eylül, 2013. s: 330-336.
Koyuncu, A. & Akgün, H. Çiftlik Hayvanları ve Küresel İklim Değişikliği Arasındaki Etkileşim. U. Ü. Ziraat Fakültesi Dergisi, 2018, Cilt 32, Sayı 1, 151-164.
Nardone, A. Evolution of Livestock Production and Quality of Animal Products. Proc. 39th Annual Meeting of the Brazilian Society of Animal Science Brazil, 29th July-2nd August, 2002, pp. 486-513
Nardone, A., Ronchi, B., Lacetera, N., Ranieri, M. S. & Bernabucci, U. Effects of Climate Changes on Animal Production and Sustainability of Livestock Systems, Livestock Science, 2010, Sy. 57-69.
Anonim. docplayer.biz.tr/3770982-kuresel-isinma-ve-iklim-degisiklikleri-ile-hayvansalbeslenmenin-hayvancilik-sektoru-iliskileri-ve-sonuclari-bitkisel-gida-sektoru-ile.html. (Erişim Tarihi: 10.01.2017).
Petrovica, Z., Djordjevic, V., Milicevic, D., Nastasijevic, I. & Parunovic, N. Meat Production and Consumption: Environmental Consequences Procedia Food Science 5, 2015, Sy.235 – 238.
Thorne, P. S. Environmental Health Impacts of Concentrated Animal Feeding Operations: Anticipating Hazards-Searching For Solutions. Environ Health Perspect., 2007, 115: 296-297.
Tirado, M. C., Clarke, R., Jaykus, L. A., McQuatters-Gollop, A. & Frank, J. M. Climate Change and Food Safety: A review. Food Research International, 2010, 43 (7), 1745-1765.
Doğan, S. Türkiye’nin Küresel İklim Değişikliğinde Rolü ve Önleyici Küresel Çabaya Katılım Girişimleri. Ç. Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 2005, Cilt 6, Sayı 2: 57- 73.
MGM, Meteoroloji Genel Müdürlüğü. Yeni Senaryolar ile Türkiye İklim Projeksiyonları ve İklim Değişikliği Raporu, Araştırma Dairesi Başkanlığı Klimatoloji Şube Müdürlüğü. 2015.
Öztürk, K. Küresel İklim Değişikliği ve Türkiye’ye Olası Etkileri, Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2002, 22( 1): 47-65
Önol, B. & Semazzi, F. Regional Impact on Climate Change on Water Resources over Eastern Mediterranean: Euphrates-Tigris Basin. 18th Conference on Climate Variability and Change, The 86th AMS Meeting, USA, 2006
Kundzewicz, Z. W., Mata, L. J., Arnell, N. W., Döll, P., Kabat, P., Jiménez, B., Miller, K. A., Oki, T., Sen, Z. & Shiklomanov, I. A. Freshwater resources and their management. Climate Change 2007: Impacts, Adaptation and Vulnerability. Cambridge University Press, Cambridge, UK, 173- 210, 2007.
Anonim. IPCC, Fourth Assessment Report, Working Group I report, Changes in Atmospheric Constituents and in Radiative Forcing. Chapter 2: The Physical Science , 2007.
Cline, W, R., Global Warming and Agriculture, Impact Estimates by Country, Center For Global Development, Peterson Instıtute For Internatıonal Economıcs, Washington, DC, July 2007.
Akyüz, Y. & Atış, E. Türkiye’de İklim Değişikliği Tarım Etkileşiminin İki Yönüyle İncelenmesi. Uluslararası Katılımlı 2. İklim Değişimi Ve Tarım Etkileşimi Çalıştayı, 2016, 08-09 Kasım, Şanlıurfa, s 120-127.
Ogunbameru, B. O., Mustapha, S. B., Idrisa,Y. L. Capacıty Buıldıng For Clımate Change Adaptatıon: Modules For Agrıcultural Extensıon Currıculum Development, Russian Journal of Agricultural and Socio-Economic Sciences, 2013, 2(14)
Kutasal Oğuz, Ö. Impact of Climate Change In Turkey: Observations And Projections, Enabling Actıvıtıes For The Preparation of Turkey’s Second National Communication to The UNFCC, Ankara, 2012.
Dellal, İ., McCarl, B. A. & Butt, T. The Economic Assessment of Climate Change on Turkish Agriculture, Journal of Environmental Protection and Ecology, 2011, Vol:12, No:1, 376-385
Dellal, İ. İklim Değişikliğinin Türkiye’deki Tarım Sektörüne Ekonomik Etkileri ve Uyum Çalışmaları, Küresel İklim Değişikliği ve Etkileri, 2016, 183-196, Ankara
Göçer, K. Türkiye’de Tarım Üretimindeki Değişim Dinamiklerinin Buğday Üretimindeki Mekansal Yansımaları, YYÜ Tarım Bilimleri Dergisi, 2015, 25(3): 254,268
Kadıoğlu M, Ünal, Y., İlhan, A. & Yürük, C. Türkiye’de İklim Değişikliği Ve Tarımda Sürdürülebilirlik, TGİSDF, 2017.
Referanslar
Şanlı, B & Özekicioğlu, H. Küresel ısınmayı önlemeye yönelik çabalar ve Türkiye. KaramanoğluMehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2007, 2, 456-482.
Doğan, S. & Tüzer, M. Küresel iklim değişikliği ve potansiyel etkileri. Cumhuriyet Üniversitesi,İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi, 2011, 12(1), 21-34
Dellal, İ. & Butt, T. İklim değişikliği ve Tarım, TEAE yayınları, 2005, TEAE-Bakış, Ankara
King, D. Climate Change: The Science and The Policy. Journal of Applied Ecology, 2005, 42, 779–783.
Korkmaz, K. Küresel Isınma ve Tarımsal Uygulamalara Etkisi, Alatarım, 2007, 6(2): 43-49
Bayraç, H. N. & Doğan, E. (2016). Türkiye’de İklim Değişikliğinin Tarım Sektörü Üzerine Etkileri. Eskişehir Osmangazi Üniv. İİBF Derg. 11(1), 23-48.
Çiçek, İ. İklim Değişikliği, Küresel Isınma ve Şehir Isı Adası, Küresel İklim Değişikliği ve Etkileri, 2016, Türkiye Çevre Vakfı Yayınları, Ankara
Boşgelmez, A. Küresel Isınma ve Sonuçları, 21.yy Dergisi, 2007, 119-148
Türkeş, M. IPCC İklim Değişikliği 2013:Fiziksel Bilim Temeli Politikacılar İçin Özet Raporundaki Yeni Bulgu ve Sonuçların Bilimsel Bir Değerlendirmesi, İklim Değişikliğinde Son Gelişmeler IPCC 2013 Raporu, 8-18
Vince, Ö. & Zoltán, M. Photosynthetic activity and environmental factors. 2011, Plant Physiology, http://www.tankonyvtar.hu/en/tartalom/tamop425/0010 _1A_Book_ angol _01_ novenyelettan /ch03s03.html Erişim Tarihi: 15.11.2017
Whiteman, P. C. & Koller, D. Interactions of carbon dioxide concentration, light intensity and temperature on plant resistance to water vapour and carbon dioxide diffusion. 1967, New Phytol. 66: 463-473
Teng, N., Wang, J., Chen, T., Wu, X., Wang, Y. & Lin, J. Elevated CO2 induces physiological, biochemical and structural changes in leaves of Arabidopsis thaliana. 2006, New Phytol. 172(1):92-103
Leakey, A. D. B., Ainsworth, E. A., Bernacchi, C. J., Rogers, A., Long, S. P. & Ort, D. R. Elevated CO2 effects on plant carbon, nitrogen, and water relations: six important lessons from FACE. Journal of Experimental Botany, 2009, 60(10): 2859-2876.
Xu, Z., Jiang, Y., Jia, B. & Zhou, G. Elevated-CO2 Response of Stomata and Its Dependence on Environmental Factors. Frontiers in Plant Sci., 2016, Volume 7, Article 657.
Swann, A. L. S., Hoffman, F. M., Koven, C. D. & Randerson, J. T. Plant responses to increasing CO2 reduce estimates of climate impacts on drought severity Proc. Natl. Acad. Sci., 2016, 113(36), 10019-10024.
Griffin, K. L., Anderson, O. R., Gastrich, M. D., Lewis, J. D., Lin, G., Schuster, W., Seemann, J. R., Tissue, D. T., Turnbull, M. & Whitehead, D. Plant growth in elevated CO2 alters mitochondrial number and chloroplast fine structure. Proceedings of the National Academy of Science of the USA, 2001, 98: 2473-2478.
Manning, W. J. & von Tiedemann, A. Climate change: potential effects of increased atmospheric atmospheric carbon dioxide (CO2) & ozone and ultraviolet-B (UV-B). Environ. Pollut., 1995, 88, 219–245.
Neumeister, L. Climate Change and Crop Protection: Anything Can Happen. Published by PAN Asia and the Pacific, 2010, pp. 42.
Hatfield, J., Takle, G., Grotjahn, R., Holden, P., Izaurralde, R.C., Mader, T., Marshall, E. ve Liverman, D. Agriculture. In: Melillo, J.M., Richmond, T.C. and Yohe, G.W., Eds., Climate Change Impacts in the United States: The Third National Climate Assessment, U.S. Global Change Research Program, 2014, 150-174. https://doi.org/10.7930/J02Z13FR
Ziska, L. H., Blumenthal, D. M., Runıon, G. B., Hunt, E. R. & Dıaz- Soltero, H. (2011). Invasive species and climate change: An agronomic perspective, Climate Change, 105,13-42.
Anjum, S. A., Xie, X., Wang, L., Saleem, M. F., Man, C. & Lei, W. Morphological, physiological and biochemical responses of plants to drought stres. Afr. J. Agric. Res., 2011, 6: 2026-2032.
Tuberosa, R. Phenotyping for drought tolerance of crops in the genomics era. Front. Physiol., 2012, 3: Article 347.
Turner, N. C., Blum, A., Cakir, M., Steduto, P., Tuberosa, R. & Young, N. Strategies to increase the yield and yield stability of crops under drought – are we making progress? Funct. Plant Biol., 2014, 41, 1199-1206.
Farooq, M., Wahid, A., Kobayashi, N., Fujita, D. & Basra, S. M. A. Plant dorught stress: effects, mechanisms and management. Agron. Sustain. Dev., 2009, 29: 185-212.
Zheng, Z. L., Nafısı, M., Tam, A., Li, H., Crowell, D. N., Chary, S. N., Schroeder, J. I., Shen, J. & Yang, Z. Plasma Membrane-Associated ROP10 Small GTPase Is a Specific Negative Regulator of Abscisic Acid Responses in Arabidopsis, 2002, Plant Cell, 14, 2787-2797
Taiz, L. & Zeiger, E. Responses and adaptations to abiotic stress. In: Plant Physiology, Fifth Edition. Sunderland, MA: Sinauer Associates, 2010, Inc. pp. 755-778. ISBN 978-0-87893-866-7
Oliver, M. J., Tuba, Z. & Mishler, B. D. Evalution of desiccation tolerance in land plants.2000, Plant Ecol., 151, 85-100
Kishor, P. B. & Sreenivasulu, N. Is proline accumulation per se correlated with stress tolerance or is proline homeostatis a more critical issue? Plant Cell Environ., 2014, 37, 300-311.
Zeiger, T. Water and Plant Cells. Plant Physiology. 3rd. ed: Sinauer Associates, 2002, Inc.; p.33-46
Bartels, D. & Sunkar, R. Drought and salt tolerance in plants. Crit Rev Plant Sci., 2005, 24, 23 -58.
Quartacci, M., Pinzino, C., Sgherri, C. & Navari-lzzo, F. (1995). Lipid composition and protein dynamics in thylakoids of two wheat cultivars differently sensitive to drought. Plant Physiol., 108, 191-197.
Kalefetoğlu, T. Nohut (Cicer arietinum L.) çeşit ve hatlarının kuraklık stresine dayanıklılığının karakterizasyonu. Yüksek Lisans Tezi. 2006, Hacettepe Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Anabilim Dalı, Ankara
McKersie, B. D. L. (1994). Stress and stress coping in cultivated plants. Kluwer Academic Publishers, The Netherlands.
Mahajan, S. & Tuteja, N. Cold, salinity and drought stresses, an overview. 2005, Arch. Biochem. Biophys., 444, 139-158
Dolferus, R. To grow or not to grow: A stressful decision for plants.2014, Plant Sci., 2229, 247-261.
Feller, U. Drought stress and carbon assimilation in a warming climate: Reversible and irreversible impacts. Journal of Plant Physiology, 2016, 203: 84-94.
Tátrai, Z. A., Sanoubar, R., Pluhár, Z., Mancarella, S., Orsini, F. & Gianquinto, G. Morphological and Physiological Plant Responses to Drought Stress in Thymus citriodorus.2016, 8 pages. http :// dx.doi.org/10.1155/2016/4165750
Houghton, J.T., Ding, Y., Griggs, D. J., Noguer, M., van der Linden, P. J., Dai, X., Maskell, K. & Johnson, C. A. Climate Change 2001: The Scientific Basis. Contribution of Working Group I to the Third Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), 2001, 944 pp., Cambridge University Press, UK.
Karim, M. A., Fracheboud, Y. & Peter, S. Photosynthetic Activity of Developing Leaves of Zea mays is Less Affected by Heat Stress than that of Developed Leaves, Physiol. Plant., 1999, 105, 685-693.
Marcum, K. B. Cell Membrane Thermostability and Whole-Plant Heat Tolerance of Kentucky Bluegrass, Crop Sci., 1998, 38, 1214-1218.
Abernethy, R. H., Thiel, D. S., Petersen, N. S. & Helm, K. Thermotolerance is Developmentally Dependent in Germinating Wheat Seed, Plant Physiol., 1989, 89, 569-576
Larkindale, J. & Huang, B. Changes of Lipid Composition and Saturation Level in Leaves and Roots for Heat-stressed and Heat-acclimated Creeping Bentgrass (Agrostis stolonifera), Environ. Exp. Bot., 2004, 51, 57-67.
Stone, P. The Effects of Heat Stress on Cereal Yield and Quality, In: Basra, A.S. (Ed.), Crop Responses and Adaptations to Temperature Stress, 2001, pp. 243-291, Food Products Press, Binghamton, NY.
Bray, E.A., Bailey-Serres, J. & Weretilnyk, E. Responses to Abiotic Stresses. Biochemistry and Molecular Biology of Plants, 2000, pp.1158-1203.
Burke, J. J. High Temperature Stress and Adaptation in Crops, Adaptation and Acclimation Mechanisms, 1990, pp. 295-309, WileyLiss, New York.
Nguyen., H. T. & Joshi, P. C. Molecular Strategies for The Genetic Dissection of Water and High Temperature Stress Adaptation in Cereal Crops, Proceedings of an International Symposium on the Adaptation of Food Crops to Temperature and Water Stress, Taiwan, 1992, 119, 13-18 August.
Ulukan, H. Global Climate Change, Greenhouse Gases (GHGs) and Cultivated Plants. Ankara University Journal of Environmental Sciences. 2010, 2(1), 71-79.
Önen, H. & Özcan, S. İklim Değişikliğine Bağlı Olarak Yabancı Ot Mücadelesi. Ed. Sayılı, M. 2010. İklim Değişikliğinin Tarıma Etkileri ve Alınabilecek Önlemler. T.C. Kayseri Valiliği İl Tarım Müdürlüğü. 2: 336-357. Fidan Ofset, Kayseri.
Bita C, E. & Gerats, T. Plant tolerance to high temperature in a changing environment: scientific fundamentals and production of heat stress-tolerant crops. Frontiers in Plant Sci., 2013, 4 (273): 1-18.
Sayılğan, Ç. Küresel Sıcaklık Artışının Buğdayda Beklenen Etkileri ve Yüksek Sıcaklığa Toleranslılığın Fizyolojik Göstergeleri. YYÜ Tar. Bil. Derg., 2016, 26(3): 439- 447
Morison, J. I. L. & Lawlor, D. W. Interactions between increasing CO2 concentration and temperature on plants growth. Plant, Cell & Environment,1999, 22: 659-682.
Hedhly, A, Hormaza, J. I. & Herrero, M. Global warming and sexual plant reproduction. Trends Plant Sci., 2008, 1: 30- 36.
Hua, J. From freezing to scorching, transcriptional responses to temperature variations in plants. Current Opinion Plant Biology, 2009, 12: 568-573.
Pathak, H., Aggrawal, P. K. & Singh, S. D. Climate change impact, adaptation and mitigation in agriculture: methodology for assesement and applications. Indian Agricultural Research Institute., 2009, New Delhi. p:302.
Ton, P. Cotton and climate change: impacts and options to mitigate and adapt. International Trade Center., 2011, Geneva, Switzerland. Erişim Tarihi: 10.10.2017
Guédon, Y. & Legave, J. M. Analyzingthe Time-Course Variation of Apple and Pear Tree Dates of Flowering Stages in the Global Warming Context. Ecological Modelling., 2008, 219(1):189-199.
Legave, J. M., Farrera, I., Almeras, T. & Calleja, M. Selecting Models of Apple Flowering Time and Understanding How Global Warming Has Had an İmpacton This Trait. Journal of Horticultural Science and Biotechnology. ,2008, 83(1):76-84.
Zavalloni, C., Andresen, J. A., Winkler, J. A., Flore, J. A., Black, J. R. & Beedy, T. L. (2004). The Pileus Project: Climatic İmpact son Sour Cherry Productionin the Great Lakes Regionin Past and Projected Future Time Frames. VII International Symposium on Modelling in Fruit Research and Orchard Management.707, pp. 101-108.
Şen, Z. İklim Değişikliğinin Su ve Enerji Kaynaklarımıza Etkisi, 2005, 22 Mart Dünya Su Günü, 27 s.,
Öziş Altınçekiç, Ş. & Koyuncu, M. İklim Değişikliğinin Çiftlik Hayvanları Üzerindeki Etkileri. 8. Ulusal Zootekni Bilim Kongresi, Çanakkale 5 – 7 Eylül, 2013. s: 330-336.
Koyuncu, A. & Akgün, H. Çiftlik Hayvanları ve Küresel İklim Değişikliği Arasındaki Etkileşim. U. Ü. Ziraat Fakültesi Dergisi, 2018, Cilt 32, Sayı 1, 151-164.
Nardone, A. Evolution of Livestock Production and Quality of Animal Products. Proc. 39th Annual Meeting of the Brazilian Society of Animal Science Brazil, 29th July-2nd August, 2002, pp. 486-513
Nardone, A., Ronchi, B., Lacetera, N., Ranieri, M. S. & Bernabucci, U. Effects of Climate Changes on Animal Production and Sustainability of Livestock Systems, Livestock Science, 2010, Sy. 57-69.
Anonim. docplayer.biz.tr/3770982-kuresel-isinma-ve-iklim-degisiklikleri-ile-hayvansalbeslenmenin-hayvancilik-sektoru-iliskileri-ve-sonuclari-bitkisel-gida-sektoru-ile.html. (Erişim Tarihi: 10.01.2017).
Petrovica, Z., Djordjevic, V., Milicevic, D., Nastasijevic, I. & Parunovic, N. Meat Production and Consumption: Environmental Consequences Procedia Food Science 5, 2015, Sy.235 – 238.
Thorne, P. S. Environmental Health Impacts of Concentrated Animal Feeding Operations: Anticipating Hazards-Searching For Solutions. Environ Health Perspect., 2007, 115: 296-297.
Tirado, M. C., Clarke, R., Jaykus, L. A., McQuatters-Gollop, A. & Frank, J. M. Climate Change and Food Safety: A review. Food Research International, 2010, 43 (7), 1745-1765.
Doğan, S. Türkiye’nin Küresel İklim Değişikliğinde Rolü ve Önleyici Küresel Çabaya Katılım Girişimleri. Ç. Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 2005, Cilt 6, Sayı 2: 57- 73.
MGM, Meteoroloji Genel Müdürlüğü. Yeni Senaryolar ile Türkiye İklim Projeksiyonları ve İklim Değişikliği Raporu, Araştırma Dairesi Başkanlığı Klimatoloji Şube Müdürlüğü. 2015.
Öztürk, K. Küresel İklim Değişikliği ve Türkiye’ye Olası Etkileri, Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2002, 22( 1): 47-65
Önol, B. & Semazzi, F. Regional Impact on Climate Change on Water Resources over Eastern Mediterranean: Euphrates-Tigris Basin. 18th Conference on Climate Variability and Change, The 86th AMS Meeting, USA, 2006
Kundzewicz, Z. W., Mata, L. J., Arnell, N. W., Döll, P., Kabat, P., Jiménez, B., Miller, K. A., Oki, T., Sen, Z. & Shiklomanov, I. A. Freshwater resources and their management. Climate Change 2007: Impacts, Adaptation and Vulnerability. Cambridge University Press, Cambridge, UK, 173- 210, 2007.
Anonim. IPCC, Fourth Assessment Report, Working Group I report, Changes in Atmospheric Constituents and in Radiative Forcing. Chapter 2: The Physical Science , 2007.
Cline, W, R., Global Warming and Agriculture, Impact Estimates by Country, Center For Global Development, Peterson Instıtute For Internatıonal Economıcs, Washington, DC, July 2007.
Akyüz, Y. & Atış, E. Türkiye’de İklim Değişikliği Tarım Etkileşiminin İki Yönüyle İncelenmesi. Uluslararası Katılımlı 2. İklim Değişimi Ve Tarım Etkileşimi Çalıştayı, 2016, 08-09 Kasım, Şanlıurfa, s 120-127.
Ogunbameru, B. O., Mustapha, S. B., Idrisa,Y. L. Capacıty Buıldıng For Clımate Change Adaptatıon: Modules For Agrıcultural Extensıon Currıculum Development, Russian Journal of Agricultural and Socio-Economic Sciences, 2013, 2(14)
Kutasal Oğuz, Ö. Impact of Climate Change In Turkey: Observations And Projections, Enabling Actıvıtıes For The Preparation of Turkey’s Second National Communication to The UNFCC, Ankara, 2012.
Dellal, İ., McCarl, B. A. & Butt, T. The Economic Assessment of Climate Change on Turkish Agriculture, Journal of Environmental Protection and Ecology, 2011, Vol:12, No:1, 376-385
Dellal, İ. İklim Değişikliğinin Türkiye’deki Tarım Sektörüne Ekonomik Etkileri ve Uyum Çalışmaları, Küresel İklim Değişikliği ve Etkileri, 2016, 183-196, Ankara
Göçer, K. Türkiye’de Tarım Üretimindeki Değişim Dinamiklerinin Buğday Üretimindeki Mekansal Yansımaları, YYÜ Tarım Bilimleri Dergisi, 2015, 25(3): 254,268
Kadıoğlu M, Ünal, Y., İlhan, A. & Yürük, C. Türkiye’de İklim Değişikliği Ve Tarımda Sürdürülebilirlik, TGİSDF, 2017.
