Yeni Türk Edebiyatı’nın Temel Kavramları

Levent Ali Çanaklı

doi:10.37609/akya.2863

Yazarlar

Levent Ali Çanaklı

DOI: https://doi.org/10.37609/akya.2863.c9627

Özet

Yeni Türk Edebiyatı, Türk edebiyatı tarihinin son evresini teşkil eder ve yaklaşık iki asırlık bir geçmişe sahiptir. Batı etkisinde gelişen bu edebiyat, klasik Türk edebiyatından ayrı olarak pek çok ilmî, felsefi ve edebî anlayışın izlerini taşır. Dolayısıyla, Yeni Türk Edebiyatı’nın doğuşunu ve gelişimini anlayabilmek için söz konusu etkileri kavramsal düzeyde tanımak gerekir. Bu bağlamda temel kavramlar belirlenirken Tanzimat’tan sonra toplumsal hayatımıza giren fikirler, ideolojiler, siyasi dönemler, yeni edebî türler ve edebî hareketler, Yeni Türk Edebiyatı’na etkileri ölçüsünde, göz önünde tutulmalıdır. Bu noktada roman, tiyatro, makale gibi yeni türlerin; Servet-i Fünun ve Millî Edebiyat gibi edebî hareketlerin; Batılılaşma, medeniyet, hürriyet, ilerleme gibi kavramların ve Türkçülük, Osmanlıcılık gibi ideolojilerin Yeni Türk Edebiyatı’nın temel kavramları arasında değerlendirilmesi doğru olur.

New Turkish Literature constitutes the last phase of the history of Turkish literature and has a history of approximately two centuries. This literature, which developed under Western influence, bears the traces of many scientific, philosophical and literary understandings, apart from classical Turkish literature. Therefore, in order to understand the birth and development of New Turkish Literature, it is necessary to recognize these influences at a conceptual level. In this context, while determining the basic concepts, the ideas, ideologies, political periods, new literary genres and literary movements that entered our social life after the Tanzimat should be taken into consideration, to the extent of their effects on New Turkish Literature. At this point, it would be correct to consider new genres such as novels, plays and articles, literary movements such as Servet-i Fünun and National Literature, concepts such as Westernization, civilization, freedom and progress, and ideologies such as Turkism and Ottomanism among the basic concepts of New Turkish Literature.

Referanslar

Aktaş, Ş. (2018). Millî Edebiyat Dönemi (1911-1923). Türk Edebiyatı Tarihi, 3, 308-399. Ankara: T. C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.

Akün, Ö. F. (2006). Bir Türk Edebiyatı Tarihi Yazmak Mümkün müdür? TÜBAR, XIX, 107-116.

Akyıldız, A. (2011a). Tanzimat. DİA, 40, 1-10. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.

Akyıldız, A. (2011b). Tercüme Odası. DİA, 40, 504-506. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.

Berkes, N. (2002). Türkiye’de Çağdaşlaşma. İstanbul: YKY.

Bulut, Y. (2007). Oryantalizm. DİA, 33, 428-437. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.

Cevizci, A. (1999). Felsefe Sözlüğü. İstanbul: Paradigma Yayıncılık.

Çağrıcı, M. (1998). Hürriyet. DİA, 18, 502-508. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.

Çağrıcı, M. (2012). Vatan. DİA, 42, 563-564. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.

Çelik, Y. (2022). Biyografi Yazma Geleneği ve Cumhuriyet Sonrasında Biyografi Sözlükleri. Bilig, 102, 1-25.

Çetin, N. (2007). Garpçılık (Batıcılık) Düşüncesi. II. Meşrutiyet Dönemi Türk Edebiyatı. Ankara: Akçağ Yayınları.

Çetişli, İ. (2007). II. Meşrutiyet Döneminde Milliyetçilik Düşüncesi ve Türk Edebiyatına Yansıması. II. Meşrutiyet Dönemi Türk Edebiyatı. Ankara: Akçağ Yayınları.

Çetişli, İ. (2018). Mensur Şiir. Türk Edebiyatı Tarihi, 3, 291-307. Ankara: T. C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.

Doğan, Â. (2007). Fecr-i Âti Topluluğu. II. Meşrutiyet Dönemi Türk Edebiyatı. Ankara: Akçağ Yayınları.

Enginün, İ. (1991). Yeni Türk Edebiyatı Araştırmaları. İstanbul: Dergâh Yayınları.

Enginün, İ. (2001). Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı. İstanbul: Dergâh Yayınları.

Enginün, İ. (2006). Yeni Türk Edebiyatı, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e (1839-1923). İstanbul: Dergâh Yayınları.

Ercilasun, B. (2018). Tenkit (1860-1923). Türk Edebiyatı Tarihi, 3, 249-290. Ankara: T. C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.

Fındıkoğlu, Z. F. (1940). Tanzimatta İçtimai Hayat. Yüzüncü Yılında Tanzimat. İstanbul: Maarif Matbaası.

Görgün, T. (2003). Medeniyet. DİA, 28, 298-301. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.

Gür, A. (2007). II. Meşrutiyet Döneminde İslamcılık ve Bu Düşüncenin Edebiyata Yansıması. II. Meşrutiyet Dönemi Türk Edebiyatı. Ankara: Akçağ Yayınları.

Hanioğlu, M. Ş. (1992). Batılılaşma. DİA, 5, 1488-152. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.

Hanioğlu, M. Ş. (2004). Meşrutiyet. DİA, 29, 388-393. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.

Hanioğlu, M. Ş. (2012). Türkçülük. DİA, 41, 551-554. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.

Kahraman, A. (1998). Hikâye. DİA, 17, 493-501. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.

Kahraman, A. (2003a). Makale. DİA, 27, 408. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.

Kahraman, A. (2003b). Matbuat. DİA, 28, 121-125. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.

Kaplan, M. (1997). Tevfik Fikret, Devir-Şahsiyet-Eser. İstanbul: Dergâh Yayınları.

Karataş, T. (2001). Ansiklopedik Edebiyat Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Yedigece Kitapları.

Mengi, N. (2005). Bir Edebi Tür Olarak Deneme ve Türk Edebiyatındaki Yeri. Ç. Ü. Sosyal Bilimler Dergisi, 14/2, 353-368.

Meriç, C. (1997). Mağaradakiler. İstanbul: İletişim Yayınları.

Okay, M. O. (2017). Batılılaşma Devri Türk Edebiyatı. İstanbul: Dergâh Yayınları.

Okay, M. O.-Kahraman, A. (2008). Roman. DİA, 35, 160-164. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.

Ortaylı, İ. (2002). İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı. İstanbul: İletişim Yayınları.

Ömer Seyfettin (2016). Bütün Nesirleri (haz. Nâzım Hikmet Polat). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Önal, M. (2007). Yeni Türk Edebiyatı Teriminin Tanımı İçin Bazı Ölçütler. Türkbilig, 13, 85-114.

Özcan, A. (2007). Osmanlıcılık. DİA, 33, 485-487. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.

Parlatır, İ. (2009). Servet-i Fünûn. DİA, 36, 573-575. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.

Parlatır, İ. (2011). Giriş. Servet-i Fünûn Edebiyatı. Ankara: Akçağ Yayınları.

Sağlam, N. (2006). Türk Edebiyatında Edebî Röportaj. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 4/8, 415-478.

Said, E. W. (2016). Şarkiyatçılık, Batı’nın Şark Anlayışları. İstanbul: Metis Yayınları.

Sevük, İ. H. (1340). Türk Teceddüt Edebiyatı Tarihi. İstanbul: Matbaa-i Amire.

Tanpınar, A. H. (2007). XIX. Asır Türk Edebiyatı Tarihi. İstanbul: YKY.

Timur, T. (2002). Osmanlı-Türk Romanında Tarih, Toplum ve Kimlik. Ankara: İmge Kitabevi.

Uçman, A. (2011). Tenkit. DİA, 40, 462-465. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.

Uzun, M. İ. (2007). Nesir. DİA, 33, 9-11. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.

Ülken, H. Z. (1969). Sosyoloji Sözlüğü. İstanbul: MEB Yayınları.

Ülken, H. Z. (1994). Türkiye’de Çağdaş Düşünce Tarihi. İstanbul: Ülken Yayınları.

Ülken, H. Z. (2016). Uyanış Devirlerinde Tercümenin Rolü. İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları.

Yapar Gönenç, A. (2007). Türkiye’de Dergiciliğin Tarihsel Gelişimi. İletişim Fakültesi Dergisi, 29, 63-78.