Yaşlı Bireylerde Akılcı İlaç Kullanımı
Özet
Yaşlılık döneminde birçok kronik hastalık görülmekte ve görülen bu hastalıklar nedeni ile yaşlı bireyler birçok ilaç kullanmak zorunda kalmaktadırlar. Yaşlı bireylerde ilaç kullanımını etkileyen birçok faktör bulunmaktadır ve bu faktörler kişiden kişiye farklılık göstermektedir. İleri yaş grubunda hastaneye geliş sorunlarının çoğunun ilaca bağlı olduğu ve bu duruma bağlı ilaç reaksiyonları ve ilaç hataları görülebilmektedir. İlaçların doğru ve akılcı kullanması ile yaşlı bireylerde hem yaşam kalitesi, hem de yaşam ömrü artacaktır. Bu nedenle her yaş grubunda olduğu gibi yaşlı bireylerde de akılcı ilaç kullanımı oldukça önemlidir.
Referanslar
Kaya H, Turan N, Çulha Y, Aydın GÖ. Yaşlı bireylerde ilaç yönetiminde hemşirenin rolü. JAREN/Hemşirelik Akademik Araştırma Dergisi. 2018; 4(2);120-126. doi: 10.5222/jaren.2018.120
WHO. Ageing and Health. (7/2/2022 tarihinde https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ageing-and-healthadresinden ulaşılmıştır).
Ağar A. Yaşlılarda ortaya çıkan fizyolojik değişiklikler. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi. 2020; 3(3): 347-354. doi: 10.38108/ouhcd.752133
Ayik DB, Buyukbayram Z. The effect of rational drug use on health perception and drug compliance in chronic diseases. International Journal of Caring Sciences. 2021;14(1):498.
John NN, VJ Arjun, James A, NN Ramesh, Mahendrakar A. Prescribing patterns of drugs in geriatric patient. Journal of Drug Delivery & Therapeutics. 2021; 11(2):168-170.
Savran M, Aşçı H. Huzurevinde yaşayan yaşlılardaki ilaç profilinin değerlendirilmesi: ilaç-ilaç etkileşimi analizi. SDÜ Tıp Fak Dergisi, 2018:25(4):361-369 doi:10.17343/sdutfd.403187
Büyükyılmaz F, Çulha Y, Yaşlılarda çoklu ilaç kullanımı ve üriner sisteme etkileri. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Dergisi, ISSN: 2147-7892, 2018; 2(6):77-85. https://doi.org/10.33715/inonusaglik.464561
Gümüştakım RŞ, Başer DA. Birinci basamakta yaşlılarda çoklu ilaç kullanımı: bir kırsal alan örneği. Türk Aile Hekimliği Dergisi, 2019; 23 (1): 2-8. doi: 10.15511/tahd.19.00102
Öztürk Z, Uğraş KG. Yaşlı hastalarda ilaç kullanımı ve polifarmasi. Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dergisi 2017; 27(2):103-108, doi:10.5222/terh.2017.103
Altuntaş O, Akı E, Huri M. Kronik hastalıklarda ilaç kullanımının yaşam kalitesi ve sosyal katılıma etkisi üzerine nitel bir çalışma. Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi. 2015:3(2);79-86.
World Health Organization (WHO). Conference of Experts on the Rational Use of Drugs, World Health Organization, Nairobi, Kenya, WHO/CONRAD/WP/RI, (25-29.12.1985). https://www.who.int
Gülhan R. Yaşlılarda akılcı ilaç kullanımı. Okmeydanı Tıp Dergisi. 2013; 29(2):99-105, doi: 10.5222/otd.supp2.2013.099
World Health Organization. Promoting rational use of medicines: core components. Geneva: World Health Organization; 2002.https://apps.who.int› WHO_EDM_2002.3.pdf
Borman P. Yaşlılarda akılcı ilaç kullanımı ilkeleri. Türk Fizyoterapi Tıp Rehabilitasyon Dergisi. 2009; 55(2):72-74.
Ergün Y, Aykan DA. Akılcı ilaç kullanımı: genel prensipler. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi. 2019;28(1):19-27. doi:10.17827/aktd.405358
Cankara FN, Aşçı Sönmez Y. Üniversite hastanesinde yatan hastaların profili, hekimlerin ilaç tercihleri ve polifarmasi varlığı, Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi,2015: 6(1):20.
Lie Y, Hu J, Gao YZ et al. Prevalence and determinants of potentially inappropriate medications prescribing in elderly patients in Chinese communities, Annals of Palliative Medicine. 2021;10(2):2072-2079. http://dx.doi.org/10.21037/apm-21-32
Selçuk T. Adıyaman Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Kliniğinde 65 Yaş ve Üzeri Yatan Hastalarda Kullanılan İlaçların Beers Kriterleri ve Avrupa Birliği Listesine Göre Değerlendirilmesi. (Danışman: Dr. Öğr. Üyesi Nurhan BİLEN), 2020.
Ünüvar S., Bayrak H., Aktay G. Yaşlılarda çoklu ilaç kullanımının değerlendirilmesi, Genel Tıp Dergisi. 2019;29(2):55-59. doi: 10.15321/GenelTipDer.2019253581
Demirdal T. Yaşlılarda Akılcı İlaç Kullanımı. Altındiş M.(ed.) Yaşlılarda Güncel Sağlık Sorunları ve Bakımı içinde. İstanbul: İstanbul Medikal Yayıncılık; 2013.s. 263-268.
Dedeli Ö, Kaptan G. Yaşlılıkta İlaç Kullanımı. Kaptan G.(ed.) Geriatriye Çok Yönlü Bakış içinde. İstanbul: Nobel Tıp Kitapevi; 2017. s. 93-100.
Mallet L, Spinewine A, Huang A. Prescribing in elderly people the challenge of managing drug interactions in elderly people. Lancet. 2007; 370:185–91. doi: 10.1016/S0140-6736(07)61092-7
Turnheim K. Drug dosage in the elderly. Is it rational? Drugs & Aging. 1998; 13(5): 357–379. doi: 10.2165/00002512-199813050-00003
Lindeman RD. Renal and Urinary Tract. Masoro EJ. (ed.) Handbook of Physiology in. London : John Murray;1995; (Sect. 11) p. 485–503.
Muhlberg W, Platt D. Age-dependent changes of the kidneys: pharmacological implications. Gerontology. 1999; 45: 243–253. doi: 10.1159/000022097
Ferder LF, Inserra F, Basso, N. Effects of renin-angiotensin system blockade in the aging kidney. Experimenta. Gerontology. 2003; 38, 237–244. doi: 10.1016/s0531-5565(02)00264-4
Çelik M, Çelik E, Alp H. Yaşlılarda Akılcı İlaç Kullanımı. Alp H.(ed.) Akılcı İlaç Kullanımı ve Klinik Farmakoloji içinde. İstanbul: Akademisyen Kitabevi;2019; s.65-143.
Kerry Z. Yaşlılarda doğru ilaç kullanımı. Ege Tıp Dergisi. 2015; 54(Ek Sayı): 62-73. https://doi.org/10.19161/etd.344151
Schmucker DL. Aging and drug disposition: an update. Pharmacological Reviews. 1985;37, 133–148.
Campion EW, Avorn J, Reder VA. et al. Overmedication of low-weight elderly. Archives of Internal Medicine. 1987; 147: 945–947.
Trautinger F. Mechanisms of photodamage of the skin and its functional consequences for skin ageing. Clinical and Experimental Dermatology. 2001;26, 573–577. doi: 10.1046/j.1365-2230.2001.00893.x
Gelal A. Yaşlılarda ilaç kullanımını etkileyen farmakodinamik değişiklikler. Türk Geriatri Dergisi Özel Sayı. 2006; Özel Sayı: 33- 36.
Turnheim K. When drug therapy gets old: pharmacokinetics and pharmacodynamics in the elderly. Experimental Gerontology. 2003;38(8):843-53. doi: 10.1016/s0531-5565(03)00133-5
Tarhan G, Uslu AU, Kavaklı Ö. ve ark. Yaşlı hastalarda akılcı ilaç kullanımı. Osmangazi Tıp Dergisi. 2020:42(2);130-139. https://doi.org/10.20515/otd.465845
Kızmaz M, Kurt BK, Kargın NÇ, Döner E. Kırsalda ilçe hastanesi aile hekimliği polikliniği’ne başvuran 65 yaş üstü hastalarda polifarmasi prevelansı ve etkileyen faktörlerin incelenmesi, Ankara Medical Journal. 2020;(1):123-134 // 10.5505/amj.2020.46548
İlhan B, Öztürk GB. Yaşlı ve akılcı ilaç kullanımı. Türkiye Klinikleri Journal of Geriatrics-Special Topics. 2015:1(1): 1-7.
Elkin N. Yaşlılarda polifarmasi ve akılcı ilaç kullanımına aile hekimliği yaklaşımı, İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2020;11(11):279-290. doi: https://doi.org/10.38079/igusabder.649423
Pesen E. Genel Dahiliye Polikliniğine Başvuran Geriatrik Hastalarda, Polifarmasi ve İlaç Kullanımı ile İlgili Uygunsuzlukların İrdelenmesi, Uzmanlık Tezi, Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ABD, 2013 (Danışman: Doç Dr. Celaleddin Demircan).
Hasanzade U, Demircan C. Polypharmacy and potential ınappropriate drug use in the elderly admitted to the general internal medicine outpatient clinic, Turkish Journal of Internal Medicine. 2021;3(1): 46-48, doi: 10.46310/tjim.879724
Bahşi Öztorun HS, Turgut T et al. Hastanede Yatan Yaşlılarda Polifarmasi ile Kas Gücü ve Fonksiyonu Arasındaki İlişki. Ankara Med J, 2019;(3):460-467. doi: 10.17098/amj.624716.
Arslan Ş, Atalay A, Gökçe- Kutsal Y. Yaşlılarda ilaç tüketimi, Turkish Journal of Geriatrics, Geriatri. 2000; 3(2): 56-60.
Doucet J, Chassagne P, Trivalle C, et al. Drug-drug interactions related to hospital admissions in older adults: a prospective study of 1000 patients. Journal of American Geriatrics Society. 1996; 44: 944–48. doi: 10.1111/j.1532-5415.1996.tb01865.x.
Bahat G, Akpınar TS, Tufan F. ve ark. Yaşlılarda akılcı ilaç kullanımı. Journal of Gerontology . 2012:1(1):2-8. doi:10.4172/
Demirbağ BC, Timur M. Bir grup yaşlının ilaç kullanımı ile ilgili bilgi, tutum ve davranışları. Ankara Sağlık Hizmetleri Dergisi. 2012; 11(1):1-8.
Aydos TR. Yaşlıda İlaç Kullanımında Nelere Dikkat Edilmeli? Türk Geriatri Derneği Bilimsel Kurulu(ed.) Bu Evde Yaşlı Var içinde. İstanbul: Nobel Tıp Kitapevi; 2018.s.45-53.
Yıldırım B, Kılınç A. Polypharmacy and drug interactions in elderly patients. Türk Kardiyoloji Derneği Arşivi. 2017;45(5): 17–21. doi: 10.5543/tkda.2017.92770.
Khamis S, Abdi Mohammed A, Uzan A, Basgut B. Applying beers criteria for elderly patients to assess rational drug use at a university hospital in Northern Cyprus. Journal of Pharmacy and Bioallied Sciences. 2019;11(2):133-141, doi: 10.4103/jpbs.JPBS_208_18.
Lester E, Dykstra M, Grant C. et al. High-risk medications in older patients with trauma: a cross-sectional study of risk mitigation. Canadian Journal of Surgery. 2019; 62(2):100-104. doi: 10.1503/cjs.017117
Sharma J, Parulekar M, Stewart P. et al. Geriatric consultation reduces high-risk medication usage at discharge in elderly trauma patients. Cureus. 2018; 10(11): e3649. doi: 10.7759/cureus.3649
Napolitano F, Izzo MT, Di Giuseppe G, Angelillo IF. Frequency of inappropriate medication prescription in hospitalized elderly patients in Italy. PloS One. 2013; 8(12): e82359. doi: 10.1371/journal.pone.0082359
Praxedes MFS, Telles Filho PCP, Pinheiro MLP. Identificação e análise de prescrições de medicamentos potencialmente inapropriados para idosos emuma instituição hospitalar. Cien Cuid Saude. 2011; 10(2):338-344. doi: 10.4025/cienccuidsaude.v10i2.10214
Sakuma M, Morimoto T, Matsui K. et al. Epidemiology of potentially inappropriate medication use in elderly patients in Japanese acute care hospitals. Pharmacoepidemiology Drug Saf. 2011; 20(4):386-392. doi: 10.1002/pds.2110. Epub 2011 Jan 20
Kutsal YG, Biberoğlu K, Atlı T, Aslan D. T.C. Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Birinci Basamak Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Hekimler İçin Yaşlı Sağlığı Tanı ve Tedavi Rehberi 2010. ISBN: 978-975-590-307-1, Sağlık Bakanlığı Yayın No: 781.
Ulupınar S, Akıcı A. Hemşirelik uygulamalarında akılcı ilaç kullanımı, Türkiye Klinikleri Pharmacology- Special Topics. 2015;3(1):84- 93.
Özer E, Özdemir L. Yaşlı bireyde akılcı ilaç kullanımı ve hemşirenin sorumlulukları. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Dergisi. 2009;42–51.
Kılıçdağı Y, Özçelikay G. Serbest eczanelere başvuran yaşlı hastaların akılcı ilaç kullanımında eczacıların rolü. Türkiye Klinikleri Journal of Health Science. 2019;4(1): 1-6.doi: 10.5336/healthsci.2018-60535a
Referanslar
Kaya H, Turan N, Çulha Y, Aydın GÖ. Yaşlı bireylerde ilaç yönetiminde hemşirenin rolü. JAREN/Hemşirelik Akademik Araştırma Dergisi. 2018; 4(2);120-126. doi: 10.5222/jaren.2018.120
WHO. Ageing and Health. (7/2/2022 tarihinde https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ageing-and-healthadresinden ulaşılmıştır).
Ağar A. Yaşlılarda ortaya çıkan fizyolojik değişiklikler. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi. 2020; 3(3): 347-354. doi: 10.38108/ouhcd.752133
Ayik DB, Buyukbayram Z. The effect of rational drug use on health perception and drug compliance in chronic diseases. International Journal of Caring Sciences. 2021;14(1):498.
John NN, VJ Arjun, James A, NN Ramesh, Mahendrakar A. Prescribing patterns of drugs in geriatric patient. Journal of Drug Delivery & Therapeutics. 2021; 11(2):168-170.
Savran M, Aşçı H. Huzurevinde yaşayan yaşlılardaki ilaç profilinin değerlendirilmesi: ilaç-ilaç etkileşimi analizi. SDÜ Tıp Fak Dergisi, 2018:25(4):361-369 doi:10.17343/sdutfd.403187
Büyükyılmaz F, Çulha Y, Yaşlılarda çoklu ilaç kullanımı ve üriner sisteme etkileri. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Dergisi, ISSN: 2147-7892, 2018; 2(6):77-85. https://doi.org/10.33715/inonusaglik.464561
Gümüştakım RŞ, Başer DA. Birinci basamakta yaşlılarda çoklu ilaç kullanımı: bir kırsal alan örneği. Türk Aile Hekimliği Dergisi, 2019; 23 (1): 2-8. doi: 10.15511/tahd.19.00102
Öztürk Z, Uğraş KG. Yaşlı hastalarda ilaç kullanımı ve polifarmasi. Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dergisi 2017; 27(2):103-108, doi:10.5222/terh.2017.103
Altuntaş O, Akı E, Huri M. Kronik hastalıklarda ilaç kullanımının yaşam kalitesi ve sosyal katılıma etkisi üzerine nitel bir çalışma. Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi. 2015:3(2);79-86.
World Health Organization (WHO). Conference of Experts on the Rational Use of Drugs, World Health Organization, Nairobi, Kenya, WHO/CONRAD/WP/RI, (25-29.12.1985). https://www.who.int
Gülhan R. Yaşlılarda akılcı ilaç kullanımı. Okmeydanı Tıp Dergisi. 2013; 29(2):99-105, doi: 10.5222/otd.supp2.2013.099
World Health Organization. Promoting rational use of medicines: core components. Geneva: World Health Organization; 2002.https://apps.who.int› WHO_EDM_2002.3.pdf
Borman P. Yaşlılarda akılcı ilaç kullanımı ilkeleri. Türk Fizyoterapi Tıp Rehabilitasyon Dergisi. 2009; 55(2):72-74.
Ergün Y, Aykan DA. Akılcı ilaç kullanımı: genel prensipler. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi. 2019;28(1):19-27. doi:10.17827/aktd.405358
Cankara FN, Aşçı Sönmez Y. Üniversite hastanesinde yatan hastaların profili, hekimlerin ilaç tercihleri ve polifarmasi varlığı, Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi,2015: 6(1):20.
Lie Y, Hu J, Gao YZ et al. Prevalence and determinants of potentially inappropriate medications prescribing in elderly patients in Chinese communities, Annals of Palliative Medicine. 2021;10(2):2072-2079. http://dx.doi.org/10.21037/apm-21-32
Selçuk T. Adıyaman Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Kliniğinde 65 Yaş ve Üzeri Yatan Hastalarda Kullanılan İlaçların Beers Kriterleri ve Avrupa Birliği Listesine Göre Değerlendirilmesi. (Danışman: Dr. Öğr. Üyesi Nurhan BİLEN), 2020.
Ünüvar S., Bayrak H., Aktay G. Yaşlılarda çoklu ilaç kullanımının değerlendirilmesi, Genel Tıp Dergisi. 2019;29(2):55-59. doi: 10.15321/GenelTipDer.2019253581
Demirdal T. Yaşlılarda Akılcı İlaç Kullanımı. Altındiş M.(ed.) Yaşlılarda Güncel Sağlık Sorunları ve Bakımı içinde. İstanbul: İstanbul Medikal Yayıncılık; 2013.s. 263-268.
Dedeli Ö, Kaptan G. Yaşlılıkta İlaç Kullanımı. Kaptan G.(ed.) Geriatriye Çok Yönlü Bakış içinde. İstanbul: Nobel Tıp Kitapevi; 2017. s. 93-100.
Mallet L, Spinewine A, Huang A. Prescribing in elderly people the challenge of managing drug interactions in elderly people. Lancet. 2007; 370:185–91. doi: 10.1016/S0140-6736(07)61092-7
Turnheim K. Drug dosage in the elderly. Is it rational? Drugs & Aging. 1998; 13(5): 357–379. doi: 10.2165/00002512-199813050-00003
Lindeman RD. Renal and Urinary Tract. Masoro EJ. (ed.) Handbook of Physiology in. London : John Murray;1995; (Sect. 11) p. 485–503.
Muhlberg W, Platt D. Age-dependent changes of the kidneys: pharmacological implications. Gerontology. 1999; 45: 243–253. doi: 10.1159/000022097
Ferder LF, Inserra F, Basso, N. Effects of renin-angiotensin system blockade in the aging kidney. Experimenta. Gerontology. 2003; 38, 237–244. doi: 10.1016/s0531-5565(02)00264-4
Çelik M, Çelik E, Alp H. Yaşlılarda Akılcı İlaç Kullanımı. Alp H.(ed.) Akılcı İlaç Kullanımı ve Klinik Farmakoloji içinde. İstanbul: Akademisyen Kitabevi;2019; s.65-143.
Kerry Z. Yaşlılarda doğru ilaç kullanımı. Ege Tıp Dergisi. 2015; 54(Ek Sayı): 62-73. https://doi.org/10.19161/etd.344151
Schmucker DL. Aging and drug disposition: an update. Pharmacological Reviews. 1985;37, 133–148.
Campion EW, Avorn J, Reder VA. et al. Overmedication of low-weight elderly. Archives of Internal Medicine. 1987; 147: 945–947.
Trautinger F. Mechanisms of photodamage of the skin and its functional consequences for skin ageing. Clinical and Experimental Dermatology. 2001;26, 573–577. doi: 10.1046/j.1365-2230.2001.00893.x
Gelal A. Yaşlılarda ilaç kullanımını etkileyen farmakodinamik değişiklikler. Türk Geriatri Dergisi Özel Sayı. 2006; Özel Sayı: 33- 36.
Turnheim K. When drug therapy gets old: pharmacokinetics and pharmacodynamics in the elderly. Experimental Gerontology. 2003;38(8):843-53. doi: 10.1016/s0531-5565(03)00133-5
Tarhan G, Uslu AU, Kavaklı Ö. ve ark. Yaşlı hastalarda akılcı ilaç kullanımı. Osmangazi Tıp Dergisi. 2020:42(2);130-139. https://doi.org/10.20515/otd.465845
Kızmaz M, Kurt BK, Kargın NÇ, Döner E. Kırsalda ilçe hastanesi aile hekimliği polikliniği’ne başvuran 65 yaş üstü hastalarda polifarmasi prevelansı ve etkileyen faktörlerin incelenmesi, Ankara Medical Journal. 2020;(1):123-134 // 10.5505/amj.2020.46548
İlhan B, Öztürk GB. Yaşlı ve akılcı ilaç kullanımı. Türkiye Klinikleri Journal of Geriatrics-Special Topics. 2015:1(1): 1-7.
Elkin N. Yaşlılarda polifarmasi ve akılcı ilaç kullanımına aile hekimliği yaklaşımı, İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2020;11(11):279-290. doi: https://doi.org/10.38079/igusabder.649423
Pesen E. Genel Dahiliye Polikliniğine Başvuran Geriatrik Hastalarda, Polifarmasi ve İlaç Kullanımı ile İlgili Uygunsuzlukların İrdelenmesi, Uzmanlık Tezi, Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ABD, 2013 (Danışman: Doç Dr. Celaleddin Demircan).
Hasanzade U, Demircan C. Polypharmacy and potential ınappropriate drug use in the elderly admitted to the general internal medicine outpatient clinic, Turkish Journal of Internal Medicine. 2021;3(1): 46-48, doi: 10.46310/tjim.879724
Bahşi Öztorun HS, Turgut T et al. Hastanede Yatan Yaşlılarda Polifarmasi ile Kas Gücü ve Fonksiyonu Arasındaki İlişki. Ankara Med J, 2019;(3):460-467. doi: 10.17098/amj.624716.
Arslan Ş, Atalay A, Gökçe- Kutsal Y. Yaşlılarda ilaç tüketimi, Turkish Journal of Geriatrics, Geriatri. 2000; 3(2): 56-60.
Doucet J, Chassagne P, Trivalle C, et al. Drug-drug interactions related to hospital admissions in older adults: a prospective study of 1000 patients. Journal of American Geriatrics Society. 1996; 44: 944–48. doi: 10.1111/j.1532-5415.1996.tb01865.x.
Bahat G, Akpınar TS, Tufan F. ve ark. Yaşlılarda akılcı ilaç kullanımı. Journal of Gerontology . 2012:1(1):2-8. doi:10.4172/
Demirbağ BC, Timur M. Bir grup yaşlının ilaç kullanımı ile ilgili bilgi, tutum ve davranışları. Ankara Sağlık Hizmetleri Dergisi. 2012; 11(1):1-8.
Aydos TR. Yaşlıda İlaç Kullanımında Nelere Dikkat Edilmeli? Türk Geriatri Derneği Bilimsel Kurulu(ed.) Bu Evde Yaşlı Var içinde. İstanbul: Nobel Tıp Kitapevi; 2018.s.45-53.
Yıldırım B, Kılınç A. Polypharmacy and drug interactions in elderly patients. Türk Kardiyoloji Derneği Arşivi. 2017;45(5): 17–21. doi: 10.5543/tkda.2017.92770.
Khamis S, Abdi Mohammed A, Uzan A, Basgut B. Applying beers criteria for elderly patients to assess rational drug use at a university hospital in Northern Cyprus. Journal of Pharmacy and Bioallied Sciences. 2019;11(2):133-141, doi: 10.4103/jpbs.JPBS_208_18.
Lester E, Dykstra M, Grant C. et al. High-risk medications in older patients with trauma: a cross-sectional study of risk mitigation. Canadian Journal of Surgery. 2019; 62(2):100-104. doi: 10.1503/cjs.017117
Sharma J, Parulekar M, Stewart P. et al. Geriatric consultation reduces high-risk medication usage at discharge in elderly trauma patients. Cureus. 2018; 10(11): e3649. doi: 10.7759/cureus.3649
Napolitano F, Izzo MT, Di Giuseppe G, Angelillo IF. Frequency of inappropriate medication prescription in hospitalized elderly patients in Italy. PloS One. 2013; 8(12): e82359. doi: 10.1371/journal.pone.0082359
Praxedes MFS, Telles Filho PCP, Pinheiro MLP. Identificação e análise de prescrições de medicamentos potencialmente inapropriados para idosos emuma instituição hospitalar. Cien Cuid Saude. 2011; 10(2):338-344. doi: 10.4025/cienccuidsaude.v10i2.10214
Sakuma M, Morimoto T, Matsui K. et al. Epidemiology of potentially inappropriate medication use in elderly patients in Japanese acute care hospitals. Pharmacoepidemiology Drug Saf. 2011; 20(4):386-392. doi: 10.1002/pds.2110. Epub 2011 Jan 20
Kutsal YG, Biberoğlu K, Atlı T, Aslan D. T.C. Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Birinci Basamak Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Hekimler İçin Yaşlı Sağlığı Tanı ve Tedavi Rehberi 2010. ISBN: 978-975-590-307-1, Sağlık Bakanlığı Yayın No: 781.
Ulupınar S, Akıcı A. Hemşirelik uygulamalarında akılcı ilaç kullanımı, Türkiye Klinikleri Pharmacology- Special Topics. 2015;3(1):84- 93.
Özer E, Özdemir L. Yaşlı bireyde akılcı ilaç kullanımı ve hemşirenin sorumlulukları. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Dergisi. 2009;42–51.
Kılıçdağı Y, Özçelikay G. Serbest eczanelere başvuran yaşlı hastaların akılcı ilaç kullanımında eczacıların rolü. Türkiye Klinikleri Journal of Health Science. 2019;4(1): 1-6.doi: 10.5336/healthsci.2018-60535a
