Afetlerde Risk ve Kriz İletişimi
Özet
Afet döneminde iletişim en temel ihtiyaçtır. Belirsizliğin ve kaosun arttığı afet döneminde planlı iletişim, sürecin daha etkin yönetilmesini sağlar. Örgütlü bir çalışmayı gerektiren afet yönetiminde stratejik planlama sorumluluğu öncelikle devletindir. Bu kapsamda merkez yönetimlerle birlikte, yerel yönetimler, bağlı kuruluşlar, özel kuruluşlar, sivil toplum kuruluşları, üniversiteler ve medya gibi birçok kurum ve kuruluş afetle mücadelede AFAD koordinasyonunda stratejik planlama ve işbirliği yapar. Risk ve kriz iletişim stratejileri afet yönetim planının önemli bir bölümünü oluşturur. Afet yönetiminde iletişim stratejileri afetin yıkıcı etkilerinin en aza indirilmesinde iletişim ve medya çalışmalarının planlanmasını içerir. Afet riskine karşı halkın bilgilendirilmesi, afet yönetim ekibinin ve afetle ilgili kurum ve kuruluşların koordinasyonu, afet sırasında ortaya çıkan bilgi ihtiyacının giderilerek belirsizliğin azaltılması, haberleşmenin sağlanması, kamuoyu desteğinin ve afetzedelerle iletişimin sağlanması, bölgedeki ihtiyaçların duyurulması, afetten etkilenen tüm savunmasız grupların görünür olması iletişim ve medya çalışmaları aracılığıyla mümkün olur. Afet planında risk ve kriz iletişim stratejileri sosyal hizmet örgütlerinin ve sosyal hizmet uzmanlarının rol ve sorumluluklarının gerçekleştirilmesini destekler. Deprem afetinde sosyal hizmetin koruyucu-önleyici, eğitici-geliştirici ve rehabilite edici faaliyetlerinin yerine getirilmesinde ihtiyaç duyduğu bilgi, iletişim, koordinasyon ve gerektiğinde medya desteği etkin planlanmış risk ve kriz iletişim stratejileri ile gerçekleştirilebilir.
Referanslar
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (2023). Kahramanmaras-pazarcikta-meydana-gelen-deprem-hakkinda-bilgilendirme https://afad.gov.tr/kahramanmaras-pazarcikta-meydana-gelen-deprem-hakkinda-bilgilendirmeee-merkezicerik/ adresinden 16 Mayıs 2023 tarihinde alınmıştır.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (2023). Afet Yönetim Merkezi Yönergesi. https://www.aile.gov.tr/media/134167/ashb-afet-yonetim-merkezi-yonergesi-onayli.pdf adresinden 21 Nisan 2023 tarihinde alınmıştır.
Akgül, S. K. (2017). Olağanüstü durumlar, iletişim ve habercilik yaklaşımları. TRT Akademi, 2(3), 6-47.
Akkoyun, T. (2023). Afet realitesi kapsamında iletişim faktörü. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 8(2), 845-849.
Appleby, L. (2013). Connecting the last mile: The role of communications in the Great East Japan Earthquake. Internews Europe. https://reliefweb.int/report/world/connecting-last-mile-role-communications-great-east-japan-earthquake adresinden/ 19 Mayıs 2023 tarihinde alınmıştır
Baechler, N. C. (04-06 May 2018.). Afet risk ve zarar azaltmada iletişim stratejisinin rolü. In 2nd International Symposium on Natural Hazards and Disaster Management, Sakarya University Culture and Congress Center, Sakarya-Turkey
Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (2018). UNICEF'in 2018’de Çocuklara Yönelik İnsani Yardım Faaliyetlerine Genel Bakış Raporu. https://l24.im/wvHeP32 adresinden 26 Haziran 2023 tarihinde alınmıştır.
Bozkurt, Y., ve Demir, T. (2023). Afet yönetiminde iletişim ve medya üzerine bir değerlendirme: Kahramanmaraş merkezli depremler. Dumlupınar Üniversitesi İİBF Dergisi, (11), 22-32.
Brodie M, Weltzien E, Altman D, Blendon RJ, Benson JM (2006). Experiences of hurricane katrina evacuees in houston shelters. Am J Public Health. 96 (8): 1402-1408. 10.2105/AJPH.2005.084475
CDAC Network (2023). About CDAC Network. https://www.cdacnetwork.org/ adresinden 21 Mart 2023 tarihinde alınmıştır.
Ceyhan, E. K. (2023). Afetlere müdahalede sosyal hizmetin çok boyutlu rolü. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 8(2), 779-786.
Coombs, W. T. (2010). Parameters For Crisis Communication. The Handbook Of Crisis Communication (2. Baskı P. 17-53.) içinde Wiley-Blackwell,
Dave, R. K. (2021). Role Of Media İn Disaster Management. National Disaster Mangement Authority. http://www.osou.ac.in/eresources/role-of-media-in-disaster-management.pdf/ adresinden 06 Nisan 2023 tarihinde alınmıştır.
Demir, F. (2015). Stratejik iletişim ve algı yönetimi bağlamında kriz iletişim yönetimi. International Journal Of Human Sciences, 12(1), 343-362.
Dickman, P.; Apfel, F. (2015). Risk and crisis communication. Publıc health for mass gatherıngs: Key consıderatıons. World Health Organization. WHO Press, Switzerland
Federal Emergency Management Agency (2023). Best Practices For Communicating Risk İn An Emergency. https://www.fema.gov/cbrn-tools/key-planning-factors-chemical-incident/kpf3/7#footnotes/ adresinden 16 Nisan 2023 tarihinde alınmıştır.
Fraustino , JD and Liu B. (2012). Social media use during disasters. https://l24.im/vVwijy adresinden 21 Haziran 2023 tarihinde alınmıştır.
Genç, F. (2008). Kriz iletişimi: Marmara depremi örneği. Selçuk İletişim, 5(3), 161-175.
Girard, T. (2017). Barriers To Communicating Disaster Response İnformation To The Public During Disaster Situations (Doctoral Dissertation, Dissertation, Karlsruhe, Karlsruher Institut Für Technologie ). https://publikationen.bibliothek.kit.edu/1000070128/4185467
Jin, X., and Spence, P. R. (2021). Understanding crisis communication on social media with cerc: topic model analysis of tweets about Hurricane Maria. Journal Of Risk Research, 24(10), 1266-1287. https://doi.org/10.1080/13669877.2020.1848901
Karahisar, T. (2016). Olası bir depremde koordinasyonun sağlanması ve sosyal medyanın rolü. Beykoz Akademi Dergisi, 4(2), 43-64.
Khumairoh, Z. Widana, I. K., & Sumantri, S. H. (2021). The role of communication as the disaster risk reduction in Indonesia capital city transference policy. In IOP Conference Series: Earth and Environmental Science ,708/1. http://doi.org/10.1088/1755-1315/708/1/012101
Koç, M. ve Yalçın, S. (2023). Afetlerde krize müdahale: Kahramanmaraş Depremi’nde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın çalışmaları. Uluslararası Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 3(2), 93-105.
Maden Tetkik Arama Enstitüsü (2023). Türkiye'nin Deprem Potansiyeli. https://www.mta.gov.tr/v3.0/bilgi-merkezi/deprem_potansiyeli/ adresinden 29 Haziran 2023 tarihinde alınmıştır.
Maxwell, T. A. (2003). The public need to know: emergencies, government organizations, and public information policies. Government Information Quarterly, 20(3), 233-258. https://doi.org/10.1016/S0740-624X(03)00039-X
Neussner, O. (2014). Assessment Of Early Warning Efforts İn Leyte For Typhoon Haiyan/Yolanda. 2nd Edition. Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) GmbH.
Ogie, R. I., James, S., Moore, A., Dilworth, T., Amirghasemi, M., & Whittaker, J. (2022). Social media use in disaster recovery: A systematic literature review. International Journal of Disaster Risk Reduction, 70, 102783. 10.1016/j.ijdrr.2022.102783
Suher, İ.K.(2013). Kriz iletişim süreci. G. Haşit (Ed), Kriz İletişimi ve Yönetimi. T.C. Anadolu Üniversitesi Yayını No: 2818
Tagliacozzo, S., Albrecht, F., & Ganapati, N. E. (2021). International perspectives on COVID-19 communication ecologies: Public health agencies’ online communication in Italy, Sweden, and the United States. American Behavioral Scientist, 65(7), 934-955. https://doi.org/10.1177/0002764221992832
TC İç İşleri Bakanlığı (2020). Kriz İletişim Yönetimi Rehberi. Ankara https://l24.im/3YW5UH adresinden 20 Mayıs 2023 tarihinde alınmıştır.
Toker, H. (2016). Doğal afetler, iletişim ve medya. Z.T. Karaman, A. Altay (Ed), Bütünleşik Afet Yönetimi. (1. Baskı, s.249-279)içinde. İlkem Yayınları
Tulane University (2023). Developing a disaster communication plan: 8 steps. https://publichealth.tulane.edu/blog/developing-disaster-communication-plan/ adresinden 01 Haziran 2023 tarihinde alınmıştır.
Türkiye Afet Müdahale Planı (2022). Türkiye Afet Müdahale Planı. https://l24.im/8jdq2VX adresinden 01 Mayıs 2023 tarihinde alınmıştır.
Türkiye Afet Risk Azaltma Planı (2022). Türkiye Afet Risk Azaltma Planı. https://l24.im/zL5BrS adresinden 01 Mayıs 2023 tarihinde alınmıştır.
US. Department Of Health And Human Service (2014). Crisis Emergency Risk Communication (CERC)https://emergency.cdc.gov/cerc/ppt/cerc_2014edition_copy.pdf/ adresinden 11 Haziran 2023 tarihinde alınmıştır.
Yazar, F. (2023). 2021 yılında Akdeniz ve Ege Bölgesinde gerçekleşen orman yangınlarının afet kriz iletişimi yönetimi bağlamında incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (50), 251-272.
Zeybek, B.(2023). Afet İletişim Yönetimi Rehberi. https://www.skb.gov.tr/wp-content/uploads/2023/02/afet-iletisim-yonetimi-rehberi.pdf adresinden 14 Mayıs 2023 tarihinde alınmıştır.
Referanslar
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (2023). Kahramanmaras-pazarcikta-meydana-gelen-deprem-hakkinda-bilgilendirme https://afad.gov.tr/kahramanmaras-pazarcikta-meydana-gelen-deprem-hakkinda-bilgilendirmeee-merkezicerik/ adresinden 16 Mayıs 2023 tarihinde alınmıştır.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (2023). Afet Yönetim Merkezi Yönergesi. https://www.aile.gov.tr/media/134167/ashb-afet-yonetim-merkezi-yonergesi-onayli.pdf adresinden 21 Nisan 2023 tarihinde alınmıştır.
Akgül, S. K. (2017). Olağanüstü durumlar, iletişim ve habercilik yaklaşımları. TRT Akademi, 2(3), 6-47.
Akkoyun, T. (2023). Afet realitesi kapsamında iletişim faktörü. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 8(2), 845-849.
Appleby, L. (2013). Connecting the last mile: The role of communications in the Great East Japan Earthquake. Internews Europe. https://reliefweb.int/report/world/connecting-last-mile-role-communications-great-east-japan-earthquake adresinden/ 19 Mayıs 2023 tarihinde alınmıştır
Baechler, N. C. (04-06 May 2018.). Afet risk ve zarar azaltmada iletişim stratejisinin rolü. In 2nd International Symposium on Natural Hazards and Disaster Management, Sakarya University Culture and Congress Center, Sakarya-Turkey
Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (2018). UNICEF'in 2018’de Çocuklara Yönelik İnsani Yardım Faaliyetlerine Genel Bakış Raporu. https://l24.im/wvHeP32 adresinden 26 Haziran 2023 tarihinde alınmıştır.
Bozkurt, Y., ve Demir, T. (2023). Afet yönetiminde iletişim ve medya üzerine bir değerlendirme: Kahramanmaraş merkezli depremler. Dumlupınar Üniversitesi İİBF Dergisi, (11), 22-32.
Brodie M, Weltzien E, Altman D, Blendon RJ, Benson JM (2006). Experiences of hurricane katrina evacuees in houston shelters. Am J Public Health. 96 (8): 1402-1408. 10.2105/AJPH.2005.084475
CDAC Network (2023). About CDAC Network. https://www.cdacnetwork.org/ adresinden 21 Mart 2023 tarihinde alınmıştır.
Ceyhan, E. K. (2023). Afetlere müdahalede sosyal hizmetin çok boyutlu rolü. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 8(2), 779-786.
Coombs, W. T. (2010). Parameters For Crisis Communication. The Handbook Of Crisis Communication (2. Baskı P. 17-53.) içinde Wiley-Blackwell,
Dave, R. K. (2021). Role Of Media İn Disaster Management. National Disaster Mangement Authority. http://www.osou.ac.in/eresources/role-of-media-in-disaster-management.pdf/ adresinden 06 Nisan 2023 tarihinde alınmıştır.
Demir, F. (2015). Stratejik iletişim ve algı yönetimi bağlamında kriz iletişim yönetimi. International Journal Of Human Sciences, 12(1), 343-362.
Dickman, P.; Apfel, F. (2015). Risk and crisis communication. Publıc health for mass gatherıngs: Key consıderatıons. World Health Organization. WHO Press, Switzerland
Federal Emergency Management Agency (2023). Best Practices For Communicating Risk İn An Emergency. https://www.fema.gov/cbrn-tools/key-planning-factors-chemical-incident/kpf3/7#footnotes/ adresinden 16 Nisan 2023 tarihinde alınmıştır.
Fraustino , JD and Liu B. (2012). Social media use during disasters. https://l24.im/vVwijy adresinden 21 Haziran 2023 tarihinde alınmıştır.
Genç, F. (2008). Kriz iletişimi: Marmara depremi örneği. Selçuk İletişim, 5(3), 161-175.
Girard, T. (2017). Barriers To Communicating Disaster Response İnformation To The Public During Disaster Situations (Doctoral Dissertation, Dissertation, Karlsruhe, Karlsruher Institut Für Technologie ). https://publikationen.bibliothek.kit.edu/1000070128/4185467
Jin, X., and Spence, P. R. (2021). Understanding crisis communication on social media with cerc: topic model analysis of tweets about Hurricane Maria. Journal Of Risk Research, 24(10), 1266-1287. https://doi.org/10.1080/13669877.2020.1848901
Karahisar, T. (2016). Olası bir depremde koordinasyonun sağlanması ve sosyal medyanın rolü. Beykoz Akademi Dergisi, 4(2), 43-64.
Khumairoh, Z. Widana, I. K., & Sumantri, S. H. (2021). The role of communication as the disaster risk reduction in Indonesia capital city transference policy. In IOP Conference Series: Earth and Environmental Science ,708/1. http://doi.org/10.1088/1755-1315/708/1/012101
Koç, M. ve Yalçın, S. (2023). Afetlerde krize müdahale: Kahramanmaraş Depremi’nde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın çalışmaları. Uluslararası Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 3(2), 93-105.
Maden Tetkik Arama Enstitüsü (2023). Türkiye'nin Deprem Potansiyeli. https://www.mta.gov.tr/v3.0/bilgi-merkezi/deprem_potansiyeli/ adresinden 29 Haziran 2023 tarihinde alınmıştır.
Maxwell, T. A. (2003). The public need to know: emergencies, government organizations, and public information policies. Government Information Quarterly, 20(3), 233-258. https://doi.org/10.1016/S0740-624X(03)00039-X
Neussner, O. (2014). Assessment Of Early Warning Efforts İn Leyte For Typhoon Haiyan/Yolanda. 2nd Edition. Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) GmbH.
Ogie, R. I., James, S., Moore, A., Dilworth, T., Amirghasemi, M., & Whittaker, J. (2022). Social media use in disaster recovery: A systematic literature review. International Journal of Disaster Risk Reduction, 70, 102783. 10.1016/j.ijdrr.2022.102783
Suher, İ.K.(2013). Kriz iletişim süreci. G. Haşit (Ed), Kriz İletişimi ve Yönetimi. T.C. Anadolu Üniversitesi Yayını No: 2818
Tagliacozzo, S., Albrecht, F., & Ganapati, N. E. (2021). International perspectives on COVID-19 communication ecologies: Public health agencies’ online communication in Italy, Sweden, and the United States. American Behavioral Scientist, 65(7), 934-955. https://doi.org/10.1177/0002764221992832
TC İç İşleri Bakanlığı (2020). Kriz İletişim Yönetimi Rehberi. Ankara https://l24.im/3YW5UH adresinden 20 Mayıs 2023 tarihinde alınmıştır.
Toker, H. (2016). Doğal afetler, iletişim ve medya. Z.T. Karaman, A. Altay (Ed), Bütünleşik Afet Yönetimi. (1. Baskı, s.249-279)içinde. İlkem Yayınları
Tulane University (2023). Developing a disaster communication plan: 8 steps. https://publichealth.tulane.edu/blog/developing-disaster-communication-plan/ adresinden 01 Haziran 2023 tarihinde alınmıştır.
Türkiye Afet Müdahale Planı (2022). Türkiye Afet Müdahale Planı. https://l24.im/8jdq2VX adresinden 01 Mayıs 2023 tarihinde alınmıştır.
Türkiye Afet Risk Azaltma Planı (2022). Türkiye Afet Risk Azaltma Planı. https://l24.im/zL5BrS adresinden 01 Mayıs 2023 tarihinde alınmıştır.
US. Department Of Health And Human Service (2014). Crisis Emergency Risk Communication (CERC)https://emergency.cdc.gov/cerc/ppt/cerc_2014edition_copy.pdf/ adresinden 11 Haziran 2023 tarihinde alınmıştır.
Yazar, F. (2023). 2021 yılında Akdeniz ve Ege Bölgesinde gerçekleşen orman yangınlarının afet kriz iletişimi yönetimi bağlamında incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (50), 251-272.
Zeybek, B.(2023). Afet İletişim Yönetimi Rehberi. https://www.skb.gov.tr/wp-content/uploads/2023/02/afet-iletisim-yonetimi-rehberi.pdf adresinden 14 Mayıs 2023 tarihinde alınmıştır.
