Depremlerde Kriz Yönetimi ve Paydaşlarla Çalışma
Özet
Yer kabuğundaki ani kırılmalar sonucunda oluşan titreşimler depremler oluşturmaktadır. Depremler, şiddetlerine göre birçok yıkıma ve can kaybına neden olabilen afetlerin başında gelmektedir. Türkiye, depremsellik oranı en yüksek ülkelerden biridir. Türkiye’de her yıl binlerce irili ufaklı deprem olmakla birlikte bazı depremler ciddi can kayıpları ve maddi hasarlarla sonuçlanmaktadır. Ani bir şekilde meydana gelen depremlerin ardından müdahale edilmesi gereken kriz ortamları oluşabilmektedir. Depremler sonucunda ortaya çıkan krizlere hızlı ve etkili bir şekilde müdahale etmek önem arz etmektedir. Depremlere müdahaleler bilinçli bir kriz yönetimi ile mümkün olmaktadır. Depremler, ciddi yıkıma ve can kaybına neden olduğunda kriz yönetiminin ve müdahalenin gerçekleşebilmesi için paydaşlara da ihtiyaç duyulmaktadır. Türkiye’de de depremlere müdahale konusunda planlar olmasına rağmen kriz yönetimi ve paydaşlarla çalışma konusunda eksikliklerin olduğu görülmektedir. Bu bölümde depremlerde kriz yönetimi, Türkiye’de depremlerde kriz yönetiminden sorumlu kurumlar, mevzuat ve yaşanan sorunlar ile hangi paydaşlarla çalışıldığı ve dünyada depremler sonrasında nasıl bir kriz yönetimi izlendiği konularına yer verilmiş olup literatürden elde edilen bilgiler doğrultusunda Türkiye’de deprem sonrasında etkili bir kriz yönetimi ve paydaşlarla çalışma konusunda neler yapılması gerektiği üzerine öneriler getirilmiştir.
Referanslar
Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü Bölgesel Deprem-Tsunami İzleme ve Değerlendirme Merkezi. (2023). 2022 yılı deprem harita, grafik ve tabloları. http://www.koeri.boun.edu.tr/sismo/2/wp content/uploads/2023/01/2022.pdf/ adresinden 16 Nisan 2023 tarihinde alınmıştır.
Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Afet Ve Acil Durum Yönetimi Daire Başkanlığı. (2023). https://acilafet.saglik.gov.tr/ adresinden 10 Mayıs 2023 tarihinde alınmıştır.
AFAD. (2014). Müdahale iyileştirme ve sosyoekonomik açıdan 2011 Van depremi. Afet ve Acil Durum Başkanlığı.
AFAD. (2023). Açıklamalı Afet Yönetimi Terimleri Sözlüğü. https://www.afad.gov.tr/aciklamali-afet-yonetimi-terimleri-sozlugu/ adresinden 14 Nisan 2023 tarihinde alınmıştır.
AKUT. (2013). Deprem eğitimi el kitabı. Arama Kurtarma Derneği.
AKUT. (2014). Afet Bilinci ve Önlemler El Kitabı Deprem, Yangın, Sel Nedir, Nasıl Korunuruz, Neler Yapmalıyız? Arama Kurtarma Derneği.
Ainuddin, S. ve Routray, J.K. (2012). Institutional framework, key stakeholders and community preparedness for earthquake ınduced disaster management in balochistan. Disaster Prevention and Management, 21 (1), 22-36.
Alexander, D.E. (2014). Social media in disaster risk reduction and crisis management. Science and Engineering Ethics, 20(3), 717-733.
Athukorala, P.C. (2012). Indian Ocean Tsunami: Disaster, generosity and recovery. Asian Economic Journal, 26(3), 211-231.
Aykaç, B. (2001). Kamu yönetiminde kriz ve kriz yönetimi. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2, 123-132.
Bayram, A. (2015). İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin doğal afetlere dayalı kriz yönetimi ve İstanbul halkının bakış açısı [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Trakya Üniversitesi.
Büyükkaracığan, N. (2016). Türkiye’ de yerel yönetimlerde kriz ve afet yönetim çalışmalarının mevzuat açısından değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal ve Teknik Araştırmalar Dergisi, 12, 195-219.
Center for Excellence in Disaster Management & Humanitarian Assistance. (2011). Chile disaster management reference handbook.
Demirtaş, H. (2000). Kriz yönetimi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 353-373.
Drury, A.C. ve Olson, R.S. (1998). Disasters and political unrest: an empirical ınvestigation. Journal of Contingencies and Crisis Management, 6, 153-161.
Enns, D. ve Lindsay, H. (2008). 20 questions directors should ask about crisis management. http://managedupturn.com/wp-content/uploads/2014/08/20-Questions-Directors-Should-Ask-About-Crisis-Management.pdf/ adresinden 17 Mayıs 2023 tarihinde alınmıştır.
Erdinç, F. (2006). Türk kamu yönetiminde kriz yönetimi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İnönü Üniversitesi.
Erten, Ş. (2011). Türk kamu yönetiminde kriz yönetimi anlayışı [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Süleyman Demirel Üniversitesi.
Fazari, S.A. ve Kasim,N. (2019). Role of stakeholders in mitigating disaster prevalence: theoretical perspective. MATEC Web of Conferences 266, IConBEE2018.
Fokaefs, A. ve Sapountzaki, K.(2021). Crisis communication after earthquakes in Greece and Japan: Effects on seismic disaster management. Sustainability, 13 (9257), 1-26.
Freeman, R. E. (2004). The stakeholder approach revisited. Zeitschrift für Wirtschafts- und Unternehmensethik, 5(3), 228-254. https://nbn-resolving.org/urn:nbn:de:0168-ssoar-347076.
Genç, F. N. (2009). Kriz yönetimi ve kamu yönetiminde uygulanabilirliği. Verimlilik Dergisi, 4,7-22.
Ikeuchi, K. ve Isago, N. (2007). Earthquake disaster mitigation policy in Japan. Cabinet Office, Disaster Management in Japan.
Ishawatari, M. (2012). Government roles in community-based disaster risk reduction. R. Shaw (Ed.), Community based disaster risk reduction (pp. 19-34), 10, Emerald Group Publishing.
Izumi,T ve Shaw, R. (2012). Role of NGOS ın community-based disaster risk reduction. R. Shaw (Ed.), Community based disaster risk reduction (pp. 35-54), 10, Emerald Group Publishing.
Kadıoğlu, M. (2011). Afet Yönetimi Beklenilmeyeni Beklemek, En Kötüsünü Yönetmek (1. Baskı) Marmara Belediyeler Birliği Yayınları.
Kızılova, Ö. (2014). Afet odaklı kriz yönetimi: AFAD örneği [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi] İnönü Üniversitesi.
Mojtahedi, M ve Oo,B.L. (2017). Critical attributes for proactive engagement of stakeholders in disaster risk management. International Journal of Disaster Risk Reduction, 21, 35-43.
Platt, S, ve So, E. (2016). Speed or deliberation: A comparison of post-disaster recovery in Japan, Turkey, and Chile. Disasters, 41(4), 696–727. doi:10.1111/disa.12219.
Pearson, C. M. ve Clair, J. A. (1998). Reframing crisis management. The Academy of Management Review, 23(1), 59-67.
Quarantelli, E.L. (1996, October, 10-11). Major criteria for judging disaster planning and managing their applicability in developing countries. International seminar on the quality of life and environmental risks [Symposium]. Rio de Janiero, Brazil.
Sezgin, F. (2003). Kriz yönetimi. Manas Sosyal Bilimler Dergisi, 4(8), 181-195.
Suganuma, K. (2006). Recent trends in earthquake disaster management in Japan. Quarterly Review, 19, 91-106
Şahin, S. (2019). Türkiye’de afet yönetimi ve 2023 hedefleri. Türk Deprem Araştırma Dergisi, 1 (2), 180-196.
Tekin, Ö. F. (2015). Kriz yönetimi ve kamu yönetimi için önemi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 18(2), 119-135.
Türk, A. (2022). Deprem özelinde engelli bireylere duyarlı afet yönetimi modeli. Afet ve Risk Dergisi, 5(1), 61-77.
Türkiye Afet Müdahale Planı. (2014). https://www.afad.gov.tr/turkiye-afet-mudahale-plani.
Yağcı, A. L. (2008). Afet yönetmeliğinin,İstanbul ili için Türkiye Afet Bilgi Sistemi Obje Kataloğuna aktarılması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Teknik Üniversitesi.
Yavaş, H. (2001). Doğal afet yönetimi ve yerel gündem 21 çalışmaları kapsamında İzmir'de deprem riski. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(3), 118-138.
Yavaş, H. (2005). Türkiye’de doğal afetlerin merkez-yerel ilişkiler açısından yönetim sorunları. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(3), 280-301.
Zincir, O. ve Yazıcı, S. (2013). Kriz yönetimi ve afetlerde sosyal medya kullanımı. İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 49, 65-82.
Referanslar
Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü Bölgesel Deprem-Tsunami İzleme ve Değerlendirme Merkezi. (2023). 2022 yılı deprem harita, grafik ve tabloları. http://www.koeri.boun.edu.tr/sismo/2/wp content/uploads/2023/01/2022.pdf/ adresinden 16 Nisan 2023 tarihinde alınmıştır.
Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Afet Ve Acil Durum Yönetimi Daire Başkanlığı. (2023). https://acilafet.saglik.gov.tr/ adresinden 10 Mayıs 2023 tarihinde alınmıştır.
AFAD. (2014). Müdahale iyileştirme ve sosyoekonomik açıdan 2011 Van depremi. Afet ve Acil Durum Başkanlığı.
AFAD. (2023). Açıklamalı Afet Yönetimi Terimleri Sözlüğü. https://www.afad.gov.tr/aciklamali-afet-yonetimi-terimleri-sozlugu/ adresinden 14 Nisan 2023 tarihinde alınmıştır.
AKUT. (2013). Deprem eğitimi el kitabı. Arama Kurtarma Derneği.
AKUT. (2014). Afet Bilinci ve Önlemler El Kitabı Deprem, Yangın, Sel Nedir, Nasıl Korunuruz, Neler Yapmalıyız? Arama Kurtarma Derneği.
Ainuddin, S. ve Routray, J.K. (2012). Institutional framework, key stakeholders and community preparedness for earthquake ınduced disaster management in balochistan. Disaster Prevention and Management, 21 (1), 22-36.
Alexander, D.E. (2014). Social media in disaster risk reduction and crisis management. Science and Engineering Ethics, 20(3), 717-733.
Athukorala, P.C. (2012). Indian Ocean Tsunami: Disaster, generosity and recovery. Asian Economic Journal, 26(3), 211-231.
Aykaç, B. (2001). Kamu yönetiminde kriz ve kriz yönetimi. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2, 123-132.
Bayram, A. (2015). İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin doğal afetlere dayalı kriz yönetimi ve İstanbul halkının bakış açısı [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Trakya Üniversitesi.
Büyükkaracığan, N. (2016). Türkiye’ de yerel yönetimlerde kriz ve afet yönetim çalışmalarının mevzuat açısından değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal ve Teknik Araştırmalar Dergisi, 12, 195-219.
Center for Excellence in Disaster Management & Humanitarian Assistance. (2011). Chile disaster management reference handbook.
Demirtaş, H. (2000). Kriz yönetimi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 353-373.
Drury, A.C. ve Olson, R.S. (1998). Disasters and political unrest: an empirical ınvestigation. Journal of Contingencies and Crisis Management, 6, 153-161.
Enns, D. ve Lindsay, H. (2008). 20 questions directors should ask about crisis management. http://managedupturn.com/wp-content/uploads/2014/08/20-Questions-Directors-Should-Ask-About-Crisis-Management.pdf/ adresinden 17 Mayıs 2023 tarihinde alınmıştır.
Erdinç, F. (2006). Türk kamu yönetiminde kriz yönetimi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İnönü Üniversitesi.
Erten, Ş. (2011). Türk kamu yönetiminde kriz yönetimi anlayışı [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Süleyman Demirel Üniversitesi.
Fazari, S.A. ve Kasim,N. (2019). Role of stakeholders in mitigating disaster prevalence: theoretical perspective. MATEC Web of Conferences 266, IConBEE2018.
Fokaefs, A. ve Sapountzaki, K.(2021). Crisis communication after earthquakes in Greece and Japan: Effects on seismic disaster management. Sustainability, 13 (9257), 1-26.
Freeman, R. E. (2004). The stakeholder approach revisited. Zeitschrift für Wirtschafts- und Unternehmensethik, 5(3), 228-254. https://nbn-resolving.org/urn:nbn:de:0168-ssoar-347076.
Genç, F. N. (2009). Kriz yönetimi ve kamu yönetiminde uygulanabilirliği. Verimlilik Dergisi, 4,7-22.
Ikeuchi, K. ve Isago, N. (2007). Earthquake disaster mitigation policy in Japan. Cabinet Office, Disaster Management in Japan.
Ishawatari, M. (2012). Government roles in community-based disaster risk reduction. R. Shaw (Ed.), Community based disaster risk reduction (pp. 19-34), 10, Emerald Group Publishing.
Izumi,T ve Shaw, R. (2012). Role of NGOS ın community-based disaster risk reduction. R. Shaw (Ed.), Community based disaster risk reduction (pp. 35-54), 10, Emerald Group Publishing.
Kadıoğlu, M. (2011). Afet Yönetimi Beklenilmeyeni Beklemek, En Kötüsünü Yönetmek (1. Baskı) Marmara Belediyeler Birliği Yayınları.
Kızılova, Ö. (2014). Afet odaklı kriz yönetimi: AFAD örneği [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi] İnönü Üniversitesi.
Mojtahedi, M ve Oo,B.L. (2017). Critical attributes for proactive engagement of stakeholders in disaster risk management. International Journal of Disaster Risk Reduction, 21, 35-43.
Platt, S, ve So, E. (2016). Speed or deliberation: A comparison of post-disaster recovery in Japan, Turkey, and Chile. Disasters, 41(4), 696–727. doi:10.1111/disa.12219.
Pearson, C. M. ve Clair, J. A. (1998). Reframing crisis management. The Academy of Management Review, 23(1), 59-67.
Quarantelli, E.L. (1996, October, 10-11). Major criteria for judging disaster planning and managing their applicability in developing countries. International seminar on the quality of life and environmental risks [Symposium]. Rio de Janiero, Brazil.
Sezgin, F. (2003). Kriz yönetimi. Manas Sosyal Bilimler Dergisi, 4(8), 181-195.
Suganuma, K. (2006). Recent trends in earthquake disaster management in Japan. Quarterly Review, 19, 91-106
Şahin, S. (2019). Türkiye’de afet yönetimi ve 2023 hedefleri. Türk Deprem Araştırma Dergisi, 1 (2), 180-196.
Tekin, Ö. F. (2015). Kriz yönetimi ve kamu yönetimi için önemi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 18(2), 119-135.
Türk, A. (2022). Deprem özelinde engelli bireylere duyarlı afet yönetimi modeli. Afet ve Risk Dergisi, 5(1), 61-77.
Türkiye Afet Müdahale Planı. (2014). https://www.afad.gov.tr/turkiye-afet-mudahale-plani.
Yağcı, A. L. (2008). Afet yönetmeliğinin,İstanbul ili için Türkiye Afet Bilgi Sistemi Obje Kataloğuna aktarılması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Teknik Üniversitesi.
Yavaş, H. (2001). Doğal afet yönetimi ve yerel gündem 21 çalışmaları kapsamında İzmir'de deprem riski. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(3), 118-138.
Yavaş, H. (2005). Türkiye’de doğal afetlerin merkez-yerel ilişkiler açısından yönetim sorunları. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(3), 280-301.
Zincir, O. ve Yazıcı, S. (2013). Kriz yönetimi ve afetlerde sosyal medya kullanımı. İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 49, 65-82.
