Deprem Afetinde Filial Terapi
Özet
Oyun; çocukların iletişim kurma şekli, oyuncakları ise kendilerini ifade edebilmek için seçtikleri kelimeleridir. Dolayısıyla çocukları anlayabilmek ve onlarla konuşabilmek için oyun dillerini bilmek önem arz etmektedir. Özellikle önleyici veya düzeltici bir terapi çalışmasının çocuklar özelinde yürütülebilmesi için oyun en önemli araçtır ve bu aracın kullanılması da oyun terapisi olarak adlandırılmaktadır. Oyun terapisi farklı kuramsal temellerde, uygulama yöntemleriyle karşımıza çıkmaktadır ve bunlardan biri de çocuk merkezli oyun terapisidir. Çocuk merkezli oyun terapisinde; yönlendirmesiz bir terapi süreci yürütülür ve çocukların belirli sınırlar çerçevesinde oyunu yönetmesine izin verilir. Çocuk merkezli oyun terapisinin temel becerilerinin ebeveynlere öğretilerek terapist rolünü üstlenmeleri ise filial terapi olarak adlandırılmaktadır. Filial terapide terapistin kullandığı temel becerilerin ebeveynlere öğretilmesi ve evlerinde belirledikleri bir oyun alanında, terapistin yönlendirmesiyle edindikleri oyuncaklarla birlikte çocuklarıyla kendi oyun seanslarını yürütmelerinin sağlanması esas alınmaktadır. Çoğunlukla 3-10 yaş grubu çocuklarda etkili olan filial terapi, 6-8 kişilik ebeveyn gruplarıyla ortalama 10-12 haftalık bir süreci kapsamaktadır. İlk haftalarda ebeveynlerin eğitimiyle başlayan oturumlar, daha sonra evlerinde çocuklarıyla birlikte yürüttükleri oyun seanslarının değerlendirilmesi ve temel becerilerin genellenmesiyle sonlandırılmaktadır. Önleyici bir çalışma olarak yararlanılabilen filial terapi; deprem afeti sonrası çocuklarda ortaya çıkan psikososyal sorunların çözümü hususunda da yarar sağlamaktadır. İhtiyaç duyulduğunda yalnızca ebeveynlerle değil bakım verenlerle de yürütülebilen filial terapi; depremde ebeveynlerini kaybeden çocuklarla çalışılmasını olanaklı hale getirmektedir.
Referanslar
Akça, R. P. (2022). Filial Oyun Terapisi. Oyun Terapisi Teori Teknik ve Kültüre Has Vaka Örnekleri (1. Baskı, s. 51-63) içinde. Efe Akademi.
Algan, T. (2016). Aile Danışmanlığı Uygulaması: Dünü, Bugünü ve Yarını. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 5(7), 2208-2017.
APT. (2023). Association For Play Therapy: https://www.a4pt.org/ adresinden 10 Eylül tarihinde alınmıştır.
Ateş, F. B. ve Akbaş, T. (2021). Çocuk-Ebeveyn İlişki Terapisi Eğitimine Katılan Boşanmış Annelerin Eğitime İlişkin Görüşlerinin İncelenmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 30(2), 47-61.
Axline, V. M. (2020). Oyun Terapisi (1. Baskı). Panama Yayıncılık.
Ayna, Y. E. ve Ayna, H. Ü. (2017). Çocuk Merkezli Oyun Terapisi ile Deneyimsel Oyun Terapisinin Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi. Dilce Üniversitesi Sosyal Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 9(19), 212-220.
Bal, A. (2008). Post-Traumatic Stress Disorder in Turkish Child and Adolescent Survivors Three Years after the Marmara Earthquake. Child and Adolescent Mental Health 13(3), 134–139.
Başbunar, İ. (2020). Oyun Terapisi-Problemli Davranışlara Çözüm (1. Baskı). Psikocan Akademi.
Bratton, S. C., Ceballos, P. L., Sheely-Moore, A. I., Meany-Walen, K., Pronchenko, Y. ve Jones, L. D. (2013). Head Start Early Mental Health Intervention: Effects of Child-Centered Play Therapy on Disruptive Behaviors. International Journal of Play Therapy, 22(1), 28–42.
Chai, S., Yang, X. G. ve Wang, S. (2013). A Qiang Perspective on Promoting the Rehabilitation of Children Affected by the Earthquake. Steering the cultural dynamics: 2010 Congress of the International Association for Cross-Cultural Psychology. Grand Valley State University.
Crenshaw, D. A. ve Stewart, A. L. (2019). Oyun Terapisi Kapsamlı Teori ve Uygulama Rehberi (1. Baskı). Apamer Psikoloji Yayınları.
Demirer, E. (2021). Çocuk Merkezli Oyun Terapisinin Çocuktaki Kaygı Düzeyine Etkisinin İncelenmesi. Academic Platform Journal of Education and Change, 4(1), 91-110.
Deniz, E. A. (2019). Çocuk Merkezli Oyun Terapisinin Otizmli Çocuklarda Sosyal Becerilerinin Gelişimine Etkisinin İncelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
Garza, Y., ve Watts, R. E. (2010). Filial Therapy and Hispanic Values: Common Ground for Culturally Sensitive Helping. Journal of Counseling & Development, 88(1), 108-113.
Genç, M., ve Tolan, Ö. Ç. (2021). Okul Öncesi Dönemde Sık Görülen Psikolojik ve Gelişimsel Bozukluklarda Oyun Terapisi Uygulamaları. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar-Current Approaches in Psychiatry, 13(2), 207-231.
Gençer, A. A., ve Aksoy, A. B. (2016). Anne Çocuk Etkileşiminde Farklı Bir Yaklaşım: Theraplay Oyun Terapisi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar-Current Approaches in Psychiatry, 8(3), 244-254.
Guerney, B. (1964). Filial Therapy: Description and Rationale. Joufnol of Consulting Psychology, 28(4), 304-310.
Kaduson, H. G., ve Schaefer, C. E. (2019). Çocuklar İçin Kısa Süreli Oyun Terapisi (3. Baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
Kargı, E. (2007). Oyun: Çocuklar İçin Hastalıkla Baş Etme Sürecinde Güçlü Bir Psikososyal Destek Aracı. Toplum ve Hekim, 22(5), 364-367.
Kaya, Ü. Ü., ve Kaya, Ş. B. (2023). Oyun Terapisi Uygulama Türleri ve Etkinliği [E-Kitap]. Imperial Yayın.
Kiye, S., ve Yalçın, İ. (2021). Oyun Terapisi ve Oyun Terapisinin Gruplarda Kullanımı. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 51, 287-303.
Landreth, G. L. (2002). Therapeutic Limit Setting in the Play Therapy Relationship. Professional Psychology: Research and Practice, 33(6), 529–535.
Mahmoudi-Gharaei, J., Bina, M., Yasami, M., Emami, A., ve Naderi, F. (2006). Group Play Therapy Effect on Bam Earthquake Related Emotional and Behavioral Symptoms in Preschool Children: a Before-After Trial. Iranian Journal of Pediatrics, 16(2), 137-142.
O'Connor, K. J., ve Braverman, L. D. (2009). Play Therapy Theory and Practise Comparing Theories and Techniques (2. Baskı). Wiley.
Ogawa, Y. (2018). Childhood Trauma and Play Therapy Intervention Childhood Trauma and Play Therapy Intervention. Journal of Professional Counseling: Practice, Theory & Research, 32(1), 19-29.
Özkaya, B. T. (2015). Ebeveyn-Çocuk İlişkisi Üzerine Odaklanan Bir Oyun Terapisi Yaklaşımı: Filial Terapi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar-Current Approaches in Psychiatry, 7(2), 208-220.
Öztekin, G. G., ve Gülbahçe, A. (2019). 3-10 Yaş Arası Gelişimsel Problemleri Olan Çocuklarda ve Ebeveynlerinde Filial Terapinin Etkisinin İncelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 8(4), 2322-2340.
Öztürk, Y., ve Keskin, S. G. (2023, Nisan, 4-6). Kanser Tanısı Almış Çocukta Çocuk Merkezli Oyun Terapisi Etkinliği. [Konferans]. 2nd International Conference on Engineering, Natural and Social Sciences, Konya, Türkiye.
Packer, P. D. (1990). The Initial Process of Filial Therapy: A Case Study of a Four-Year-Old Child and Her Parents. Humanities and Social Sciences, 51(6-A), 1903.
Ray, D. C., Armstrong, S. A., Balkin, R. S., ve Jane, K. M. (2015). Child-Centered Play Therapy in The Schools: Review and Meta-Analysis. Psychology in the Schools, 52(2), 107-123.
Ray, D. C., Lee, K. R., Meany-Walen, K. K., Carlson, S. E., Carnes-Holt, K. L., ve Ware, J. N. (2013). Use of Toys in Child-Centered Play Therapy. International Journal of Play Therapy, 22(1), 43–57.
Rennie, R., ve Landreth, G. (2000). Effects of Filial Therapy on Parent And Child Behaviors. International Journal of Play Therapy, 9(2), 19-37.
Shen, Y.-J. (2002). Short Term Group Play Therapy With Chinese Earthquake Victims: Effects on Anxiety, Depression and Adjustment. International Journal of Play Therapy, 11(1), 43-63.
Teber, M. (2015). Çocuk Merkezli Oyun Terapisinin Çocuklarda Görülen Davranış Sorunlarının Çözümüne Etkisi. [Yüksek Lisans Tezi, Hasan Kalyoncu Üniversitesi]. https://hdl.handle.net/20.500.11782/1124
Teke, E., ve Avşaroğlu, S. (2020). Çocuklarda Oyunun ve Oyun Terapisinin Terapötik Kullanımı ve İyileştirici Etkileri: Kavramsal Bir Analiz. International Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 6(32), 1078-1087.
Topham, G. L., ve VanFleet, R. (2011). Filial Therapy: A Structured and Straightforward Approach to Including Young Children in Family Therapy. The Australian And New Zeland Journal of Family Therapy, 32(2), 144-158.
Türe, E., ve Barut, Y. (2020). Türkiye'de Yapılan Oyun Terapisi Çalışmalarının İncelenmesi. Yaşam Becerileri Psikolojisi Dergisi, 4(8), 127-138.
VanFleet, R. (2021). Filial Terapi Oyun Yoluyla Ebeveyn-Çocuk İlişkilerini Güçlendirme (2. Baskı). Apamer Psikoloji Yayınları.
VanFleet, R., Sywulak, A. E., ve Sniscak, C. C. (2020). Çocuk-Merkezli Oyun Terapisi (1. Baskı). APAMER Psikoloji Yayınları.
Yanıt, E. (2020). “Çocuğumu Benden Alın!”Sınır Koyma Probleminin Çocuk Merkezli Oyun Terapisi İle Sağaltımı (Olgu Sunumu). Türkiye Bütüncül Psikoterapi Dergisi, 13(2), 35-48.
Yavuz, S. (2017). Filial Terapinin Bakım Elemanlarının Öz Yeterlilik ve Kaygı Düzeyleri ile Korunma İhtiyacı Olan Çocukların Davranış Sorunları Üzerine Etkisi. [Yayınlanmamış Doktora Tezi]. İstanbul Arel Üniversitesi.
Yorbik, Ö., Akbıyık, D. İ., Kırmızıgül, P., ve Söhmen, T. (2014). Post-traumatic Stress Disorder Symptoms in Children After the 1999 Marmara Earthquake in Turkey. International Journal of Mental Health, 33(1), 46-58.
Referanslar
Akça, R. P. (2022). Filial Oyun Terapisi. Oyun Terapisi Teori Teknik ve Kültüre Has Vaka Örnekleri (1. Baskı, s. 51-63) içinde. Efe Akademi.
Algan, T. (2016). Aile Danışmanlığı Uygulaması: Dünü, Bugünü ve Yarını. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 5(7), 2208-2017.
APT. (2023). Association For Play Therapy: https://www.a4pt.org/ adresinden 10 Eylül tarihinde alınmıştır.
Ateş, F. B. ve Akbaş, T. (2021). Çocuk-Ebeveyn İlişki Terapisi Eğitimine Katılan Boşanmış Annelerin Eğitime İlişkin Görüşlerinin İncelenmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 30(2), 47-61.
Axline, V. M. (2020). Oyun Terapisi (1. Baskı). Panama Yayıncılık.
Ayna, Y. E. ve Ayna, H. Ü. (2017). Çocuk Merkezli Oyun Terapisi ile Deneyimsel Oyun Terapisinin Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi. Dilce Üniversitesi Sosyal Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 9(19), 212-220.
Bal, A. (2008). Post-Traumatic Stress Disorder in Turkish Child and Adolescent Survivors Three Years after the Marmara Earthquake. Child and Adolescent Mental Health 13(3), 134–139.
Başbunar, İ. (2020). Oyun Terapisi-Problemli Davranışlara Çözüm (1. Baskı). Psikocan Akademi.
Bratton, S. C., Ceballos, P. L., Sheely-Moore, A. I., Meany-Walen, K., Pronchenko, Y. ve Jones, L. D. (2013). Head Start Early Mental Health Intervention: Effects of Child-Centered Play Therapy on Disruptive Behaviors. International Journal of Play Therapy, 22(1), 28–42.
Chai, S., Yang, X. G. ve Wang, S. (2013). A Qiang Perspective on Promoting the Rehabilitation of Children Affected by the Earthquake. Steering the cultural dynamics: 2010 Congress of the International Association for Cross-Cultural Psychology. Grand Valley State University.
Crenshaw, D. A. ve Stewart, A. L. (2019). Oyun Terapisi Kapsamlı Teori ve Uygulama Rehberi (1. Baskı). Apamer Psikoloji Yayınları.
Demirer, E. (2021). Çocuk Merkezli Oyun Terapisinin Çocuktaki Kaygı Düzeyine Etkisinin İncelenmesi. Academic Platform Journal of Education and Change, 4(1), 91-110.
Deniz, E. A. (2019). Çocuk Merkezli Oyun Terapisinin Otizmli Çocuklarda Sosyal Becerilerinin Gelişimine Etkisinin İncelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
Garza, Y., ve Watts, R. E. (2010). Filial Therapy and Hispanic Values: Common Ground for Culturally Sensitive Helping. Journal of Counseling & Development, 88(1), 108-113.
Genç, M., ve Tolan, Ö. Ç. (2021). Okul Öncesi Dönemde Sık Görülen Psikolojik ve Gelişimsel Bozukluklarda Oyun Terapisi Uygulamaları. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar-Current Approaches in Psychiatry, 13(2), 207-231.
Gençer, A. A., ve Aksoy, A. B. (2016). Anne Çocuk Etkileşiminde Farklı Bir Yaklaşım: Theraplay Oyun Terapisi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar-Current Approaches in Psychiatry, 8(3), 244-254.
Guerney, B. (1964). Filial Therapy: Description and Rationale. Joufnol of Consulting Psychology, 28(4), 304-310.
Kaduson, H. G., ve Schaefer, C. E. (2019). Çocuklar İçin Kısa Süreli Oyun Terapisi (3. Baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
Kargı, E. (2007). Oyun: Çocuklar İçin Hastalıkla Baş Etme Sürecinde Güçlü Bir Psikososyal Destek Aracı. Toplum ve Hekim, 22(5), 364-367.
Kaya, Ü. Ü., ve Kaya, Ş. B. (2023). Oyun Terapisi Uygulama Türleri ve Etkinliği [E-Kitap]. Imperial Yayın.
Kiye, S., ve Yalçın, İ. (2021). Oyun Terapisi ve Oyun Terapisinin Gruplarda Kullanımı. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 51, 287-303.
Landreth, G. L. (2002). Therapeutic Limit Setting in the Play Therapy Relationship. Professional Psychology: Research and Practice, 33(6), 529–535.
Mahmoudi-Gharaei, J., Bina, M., Yasami, M., Emami, A., ve Naderi, F. (2006). Group Play Therapy Effect on Bam Earthquake Related Emotional and Behavioral Symptoms in Preschool Children: a Before-After Trial. Iranian Journal of Pediatrics, 16(2), 137-142.
O'Connor, K. J., ve Braverman, L. D. (2009). Play Therapy Theory and Practise Comparing Theories and Techniques (2. Baskı). Wiley.
Ogawa, Y. (2018). Childhood Trauma and Play Therapy Intervention Childhood Trauma and Play Therapy Intervention. Journal of Professional Counseling: Practice, Theory & Research, 32(1), 19-29.
Özkaya, B. T. (2015). Ebeveyn-Çocuk İlişkisi Üzerine Odaklanan Bir Oyun Terapisi Yaklaşımı: Filial Terapi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar-Current Approaches in Psychiatry, 7(2), 208-220.
Öztekin, G. G., ve Gülbahçe, A. (2019). 3-10 Yaş Arası Gelişimsel Problemleri Olan Çocuklarda ve Ebeveynlerinde Filial Terapinin Etkisinin İncelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 8(4), 2322-2340.
Öztürk, Y., ve Keskin, S. G. (2023, Nisan, 4-6). Kanser Tanısı Almış Çocukta Çocuk Merkezli Oyun Terapisi Etkinliği. [Konferans]. 2nd International Conference on Engineering, Natural and Social Sciences, Konya, Türkiye.
Packer, P. D. (1990). The Initial Process of Filial Therapy: A Case Study of a Four-Year-Old Child and Her Parents. Humanities and Social Sciences, 51(6-A), 1903.
Ray, D. C., Armstrong, S. A., Balkin, R. S., ve Jane, K. M. (2015). Child-Centered Play Therapy in The Schools: Review and Meta-Analysis. Psychology in the Schools, 52(2), 107-123.
Ray, D. C., Lee, K. R., Meany-Walen, K. K., Carlson, S. E., Carnes-Holt, K. L., ve Ware, J. N. (2013). Use of Toys in Child-Centered Play Therapy. International Journal of Play Therapy, 22(1), 43–57.
Rennie, R., ve Landreth, G. (2000). Effects of Filial Therapy on Parent And Child Behaviors. International Journal of Play Therapy, 9(2), 19-37.
Shen, Y.-J. (2002). Short Term Group Play Therapy With Chinese Earthquake Victims: Effects on Anxiety, Depression and Adjustment. International Journal of Play Therapy, 11(1), 43-63.
Teber, M. (2015). Çocuk Merkezli Oyun Terapisinin Çocuklarda Görülen Davranış Sorunlarının Çözümüne Etkisi. [Yüksek Lisans Tezi, Hasan Kalyoncu Üniversitesi]. https://hdl.handle.net/20.500.11782/1124
Teke, E., ve Avşaroğlu, S. (2020). Çocuklarda Oyunun ve Oyun Terapisinin Terapötik Kullanımı ve İyileştirici Etkileri: Kavramsal Bir Analiz. International Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 6(32), 1078-1087.
Topham, G. L., ve VanFleet, R. (2011). Filial Therapy: A Structured and Straightforward Approach to Including Young Children in Family Therapy. The Australian And New Zeland Journal of Family Therapy, 32(2), 144-158.
Türe, E., ve Barut, Y. (2020). Türkiye'de Yapılan Oyun Terapisi Çalışmalarının İncelenmesi. Yaşam Becerileri Psikolojisi Dergisi, 4(8), 127-138.
VanFleet, R. (2021). Filial Terapi Oyun Yoluyla Ebeveyn-Çocuk İlişkilerini Güçlendirme (2. Baskı). Apamer Psikoloji Yayınları.
VanFleet, R., Sywulak, A. E., ve Sniscak, C. C. (2020). Çocuk-Merkezli Oyun Terapisi (1. Baskı). APAMER Psikoloji Yayınları.
Yanıt, E. (2020). “Çocuğumu Benden Alın!”Sınır Koyma Probleminin Çocuk Merkezli Oyun Terapisi İle Sağaltımı (Olgu Sunumu). Türkiye Bütüncül Psikoterapi Dergisi, 13(2), 35-48.
Yavuz, S. (2017). Filial Terapinin Bakım Elemanlarının Öz Yeterlilik ve Kaygı Düzeyleri ile Korunma İhtiyacı Olan Çocukların Davranış Sorunları Üzerine Etkisi. [Yayınlanmamış Doktora Tezi]. İstanbul Arel Üniversitesi.
Yorbik, Ö., Akbıyık, D. İ., Kırmızıgül, P., ve Söhmen, T. (2014). Post-traumatic Stress Disorder Symptoms in Children After the 1999 Marmara Earthquake in Turkey. International Journal of Mental Health, 33(1), 46-58.
