Sinemada Mekân Tasarımının, Sinematografik Anlatı ve Algı Bağlamında Şiddet Olgusu Üzerindeki Rolü
Özet
Sinema ve mimarlık temsili, iki disiplinde de görsel bir yapı kurulması sebebi ile birleşir ve çeşitli diğer sanat dalları ile kaçınılmaz bir birliktelik içine girer. Bir hikâyenin görsel yapı içerisinde var olabilmesi için olayların geçtiği alanlara ihtiyaç vardır. Sinema salt olarak bakıldığında, gerçek mekânları oluşturma gayesinde hiç olmamıştır. Sinemada mimari, mekânsal ve zamansal yapının kurulmasını sağlayan, sinematografik olarak hikâyeyi yansıtan ve hikâyenin gerçekliğini artırması sebebiyle de çok önemlidir. Bu sebeple sinemanın ve mimarlığın kesiştiği yerde seyirci, tasarlanmış mekânlarda bile gerçeklikle ilgili endişe duymaz. Mekânlar, sinematografik unsurlar ile birleşerek hikâyenin psikolojisini de yansıtır. Şiddet bu bağlamda sinemanın mekân içerisinde barındırdığı tüm detaylarla kendine geniş bir yer bulur. Şiddet, bireyler arasındaki fiziksel, duygusal veya psikolojik baskıyı ifade eden bir kavramdır. Genellikle şiddet, fiziksel veya duygusal zarar verme amacı ve sonucu ile karakterize edilen agresif bir davranış şeklidir. Şiddet, bir kişiye, bir gruba veya topluma zarar vermek, korku yaratmak amacıyla kullanılabilir. Sinemada şiddet, göstergeler aracılığıyla mekân içerisinde farklı şekillerde sunulabilir. Karanlık mekânlar şiddet sahnelerini daha tehditkar bir hale getirebilirken, aydınlık mekânlar ise şiddetin daha az rahatsız edici bir şekilde gösterilmesine olanak tanır. Ayrıca, mekânın tasarımı ve detayları, şiddetin anlamını derinleştirebilir. Bu bağlamda, çalışmada öncelikle sinemada şiddet kavramı ele alınacak olup, sonrasında şiddetin mekân üzerinden sinematografik unsurlar ile nasıl tasarlandırıldığına değinilecektir. Mekân üzerinden şiddet sahnelerinin tasvirinde ve algılanmasında nasıl kullanıldığı, mekân içerisinde yer alan göstergelerin şiddeti daha güçlü nasıl yansıttığı ele alınacaktır. Çalışmada aynı zamanda, sinemada mekânın şiddet gösterimi üzerindeki kritik rolü daha ayrıntılı bir şekilde incelenecek olup, seyirciye nasıl iletildiği araştırılacaktır.
Referanslar
Atayman, V. (2019). Şiddetin Mitolojisi. İstanbul: İthaki Yayınevi.
Bachelard, G. (2017). Mekânın Poetikası. (Çev. Alp Tümertekin). İstanbul: İthaki Yayınları.
Bazin, A. (1996). Çağdaş Sinemanın Sorunları. Ankara: Bilgi Yayınevi.
Barthes, R. (1964). “Elements de Semiologie”. Communication 4, Paris
Barthes, R. (1997). Göstergebilimsel Serüven. (Çev. Mehmet Rifat, Sema Rifat). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
Bergson, H. (2007). Madde ve Bellek. (Çev.Işık Ergüden). Ankara: Dost Kitabevi.
Beritan, S. C., Haspolat, E., Sağlam, H., Yıldırım, D. (2021). Mekânı Düşünmek, Felsefe Politika Mimarlık Sinema. Ankara: Nika Yayınevi.
Büker, S. (2012). Sinemada Anlam Yaratma. İstanbul: Hayalperest Yayınevi.
Christian, M. (2012). Sinemada Anlam Üstüne Denemeler (Çev. Oğuz Özügül). Ankara: Nirengi Kitap.
Dudley, J. A. (2010). Büyük Sinema Kuramları. (Çev. Zahit Atam). İstanbul: Doruk Yayımcılık.
Eco, U. (2019). Mimarlık Göstergebilimi. İstanbul: Daimon Yayınları.
Erdoğdu, Ö. (1993). Sinema ve Mekân. İzmir: Ege Mimarlık.
Foucault, M. (2011). Özne ve İktidar. (Çev. Işık Ergüden). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Guiraud, P. (1990). Göstergebilim (Çev. Mehmet Yalçın). Sivas: M. Y. Özel Yayım.
İlkdoğan, H. (2021). Sinematografik Mekânın Tasarımı ve Algısı. Ankara: Sapiens Yayınları.
Lefebvre, H. (2014). Mekânın Üretimi. (Çev. Işık Ergüden). İstanbul: Sel Yayıncılık.
Joseph, B. (1977). “Violence: Garver’s Definition and a Deweyan Correction”, Ethics, Vol 87. No:4.
O’Herlihy, L. (1994). Architecture and Film, Architectural Design, Academy Editions, London.
Öztürk, M. (2008). Sinematografik Kentler. İstanbul: Agora Kitaplığı.
Rifat, M. (1990). Genel Göstergebilim Sorunları. İstanbul: Sözce Yayınları.
Taşçıoğlu, M. (2013). Bir Görsel İletişim Aracı Olarak Mekan. İstanbul: YEM Yayınları.
Wollen, P. (1989). Sinemada Göstergeler ve Anlam (Çev. Zafer Aracagök). İstanbul: Metis Yayınları.
Yuriy, M. L. (2012). Sinema Göstergebilimi (Çev. Oğuz Özügül). Ankara: Nirengi Kitap.
Zevi, B. (2015). Mimarlığı Görebilmek. İstanbul: Daimon Yayınları.
Referanslar
Atayman, V. (2019). Şiddetin Mitolojisi. İstanbul: İthaki Yayınevi.
Bachelard, G. (2017). Mekânın Poetikası. (Çev. Alp Tümertekin). İstanbul: İthaki Yayınları.
Bazin, A. (1996). Çağdaş Sinemanın Sorunları. Ankara: Bilgi Yayınevi.
Barthes, R. (1964). “Elements de Semiologie”. Communication 4, Paris
Barthes, R. (1997). Göstergebilimsel Serüven. (Çev. Mehmet Rifat, Sema Rifat). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
Bergson, H. (2007). Madde ve Bellek. (Çev.Işık Ergüden). Ankara: Dost Kitabevi.
Beritan, S. C., Haspolat, E., Sağlam, H., Yıldırım, D. (2021). Mekânı Düşünmek, Felsefe Politika Mimarlık Sinema. Ankara: Nika Yayınevi.
Büker, S. (2012). Sinemada Anlam Yaratma. İstanbul: Hayalperest Yayınevi.
Christian, M. (2012). Sinemada Anlam Üstüne Denemeler (Çev. Oğuz Özügül). Ankara: Nirengi Kitap.
Dudley, J. A. (2010). Büyük Sinema Kuramları. (Çev. Zahit Atam). İstanbul: Doruk Yayımcılık.
Eco, U. (2019). Mimarlık Göstergebilimi. İstanbul: Daimon Yayınları.
Erdoğdu, Ö. (1993). Sinema ve Mekân. İzmir: Ege Mimarlık.
Foucault, M. (2011). Özne ve İktidar. (Çev. Işık Ergüden). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Guiraud, P. (1990). Göstergebilim (Çev. Mehmet Yalçın). Sivas: M. Y. Özel Yayım.
İlkdoğan, H. (2021). Sinematografik Mekânın Tasarımı ve Algısı. Ankara: Sapiens Yayınları.
Lefebvre, H. (2014). Mekânın Üretimi. (Çev. Işık Ergüden). İstanbul: Sel Yayıncılık.
Joseph, B. (1977). “Violence: Garver’s Definition and a Deweyan Correction”, Ethics, Vol 87. No:4.
O’Herlihy, L. (1994). Architecture and Film, Architectural Design, Academy Editions, London.
Öztürk, M. (2008). Sinematografik Kentler. İstanbul: Agora Kitaplığı.
Rifat, M. (1990). Genel Göstergebilim Sorunları. İstanbul: Sözce Yayınları.
Taşçıoğlu, M. (2013). Bir Görsel İletişim Aracı Olarak Mekan. İstanbul: YEM Yayınları.
Wollen, P. (1989). Sinemada Göstergeler ve Anlam (Çev. Zafer Aracagök). İstanbul: Metis Yayınları.
Yuriy, M. L. (2012). Sinema Göstergebilimi (Çev. Oğuz Özügül). Ankara: Nirengi Kitap.
Zevi, B. (2015). Mimarlığı Görebilmek. İstanbul: Daimon Yayınları.
