Fransız Gettolarında Sıkışmış, Hınçlı Bireylerin Başkaldırı Hikâyesi: La Haine
Özet
1980’lerde neoliberalizmin yükselişe geçtiği dönemlerle birlikte Fransa’nın gettolarında başlayan çatışmalar günümüzde de devam etmektedir. Sürekli polis şiddetine dair haberler gelmekte bu haberlerin ertesinde Fransa’da olaylar tırmanmaktadır. 2023’te de aynı durum olmuştur. Hatta bu çalışma sürerken 12 Eylül 2023 günü polis aracının çarpması sonucu Türk kökenli 16 yaşındaki bir çocuk ağır yaralanmış, Fransa’da yakınları tarafından iyi tedavi edilmediği iddia edilmiş, tedavi için İstanbul’a getirilmiş ve İstanbul’da hayatını kaybetmiştir. Bu çalışma Goffman’ın Damga adlı eserinde söz ettiği, kentlerin kenar mahallelerinde getto denilen bölgelerde yaşayan damgalı insanların hikâyesini La Haine filmi üstünden anlatmaya çalışacaktır. La Haine gerçek bir hikayeden yola çıkmıştır. Film yine bir polis tarafından 1980’lerin sonunda öldürülen bir çocuğun hikayesidir. Yönetmeni Mathieu Kassovitz, filmi yirmili yaşlarında çekmiş ve film sonrası ün kazanmıştır. La Haine gerçeğe yakın bir filmdir ve bu tür filmlere öncü olması sebebiyle seçilmiştir. La Haine aynı zamanda kült sayılan bir filmdir. Bu film Beur Sinema türü altında incelenebilir. Mağrip sineması olarak da bilinen Beur Cinema Kuzey Afrikalı göçmenlere hitap eden Fransiz film endüstrisini anlatmak için kullanılır. 1980’lerde önyargılarla mücadele etme ve kişisel hikâyeler anlatma amacıyla başlayan tür zamanla Fransız toplumuna ve kültürüne etkisini artırmıştır. Bu sinemanın temel sembolik temsili Mağripli Fransızlar ile Kuzey Afrikalı ataları arasında önemli bir kültürel ve tarihi uçurum olduğunu göstermektedir. Tür, Fransa’daki ırksal ve yasal eşitsizlikleri anlatır. Banliyö sineması olarak da adlandırılan tür, 1990’larda ortaya çıkmış, 2000’lerle birlikte yerini sağlamlaştırmıştır. Önceleri ırk ayrımcılığı üstüne yapılan filmler sonraları sinematografi olarak da dikkat çekmiştir. La Haine, Frantz Fanon’un sözünü ettiği kaybedenlerin, ezilenlerin, ötekilerin, dışlananların filmidir. Bu çalışma ezilen karakterlerin trajedisine odaklanacaktır.
Referanslar
Alverado, F., Chancel, L., vd. (2019). Dünya Eşitsizlik Raporu. (Çev. H. Koçak Cimitoğlu). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Bağder, M. M. (2020). John Rawls’ın Adalet Düşüncesinin Oluşum Şartları Üzerine. Felsefe Arkivi. İstanbul Üniv. Yay. Sayı 53. ss. 105-121.
Betts, F. R. (2018). Dekolonizasyon Dünyada Sömürgelerin Bağımsızlaşma Süreci 1945- 1997. (Çev. Y. Yazar). İstanbul: Büyüyenay Yayınları.
Beyazıt, E. (2019). Hatay Kent Kimliği. Ankara: Detay Yayıncılık.
Camus, A. (2009). Başkaldıran İnsan. (Çev. T. Yücel). Can Yayınları.
Çağlar, N. (2013). La Haine- Ters Dizgi. Tutunamayanlar. https://www.tutunamayanlar.net/sinema/manset/315-la-haine.
Demircan, Ç. (2010). Üçüncü Yol ve Yolun Sonu. Memleket Siyaset Yönetim. Cilt 5, Sayı 12. ss. 201-227.
Deleuze, G. (2010). Nietzsche ve Felsefe. (Çev. F. Taylan). Norgunk Yayınları.
Fanon, F. (2021). Yeryüzünün Lanetlileri. (Çev. Ş. Süer). İstanbul: İletişim Yayınları.
Giddens, A. (2020). Üçüncü Yol, Sosyal Demokrasinin Yeniden Dirilişi. (Çev. M. Özay). İstanbul: Birey Yayıncılık.
Goffman, E. (2014). Damga, Örselenmiş Kimliğin İdare Edilişi Üzerine Notlar. (Çev. Ş. Geniş, L. Ünsaldı, S. N. Ağırnaslı). Ankara: Heretik Yayıncılık.
Hoad, P. (2020). La Haine” Fransız toplumunu nasıl ateşledi? Vesaire. https://vesaire.org/la-haine-fransiz-toplumunu-nasil-atesledi/
Hobsbahm, J. E. (2019). Devrim Çağı 1789-1848. (Çev. B. S. Şener). 9. Basım. Ankara: Dost Kitabevi Yayınları.
Işık, O., Pınarcıoğlu, M. M. (2018). Nöbetleşe Yoksulluk: Sultanbeyli Örneği. İstanbul: İletişim Yayınları.
Marshall, G. (2005). Sosyoloji Sözlüğü. (Çev. O. Akınhay, D. Kömürcü). 2. Baskı. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
Martin, T. M., Yaquinto, M. (t.y.) Diasporic Cinema: Beur Cinema. http://www.filmreference.com/encyclopedia/Criticism-Ideology/Diasporic-Cinema-BEUR-CINEMA.html
Mingione, E. (2013). Güney Avrupa Refah Modeli ve Yoksulluk ve Sosyal Dışlanmaya Karşı Mücadele. Buğra, A., Keyder, Ç. (derl.). Sosyal Politika Yazıları içinde. 261-287. 6. Baskı. İstanbul: İletişim Yayınları.
Nietzsche, F. (1992). Yunanlıların Trajik Çağında Felsefe. (Çev. N. Hızır). Kabalcı Yayınevi.
Nietzsche, F. (2003). Ecco Homo. (Çev. C. Alkor). İthaki Yayınları.
Nietzsche, F. (2005). Putların Alacakaranlığı. (Çev. M. Tüzel). İthaki Yayınları.
Poloma, M. M. (2012). Çağdaş Sosyoloji Kuramları. (Çev. H. Erbaş). 6. Basım. Ankara: Palme Yayınevi.
Rousset, S. (2016). Rousset, Simon. "The Marginalization of People Living in French Banlieues: A Co-Cultural Analysis of Media Discourse in La Haine and Newspapers”. Southern Illinois University Carbondale Open SIUC.
Sayınhan, D. (2014). La Haine ve Toplumsal Güç Olarak Nefret. Fil’m Hafızası. https://filmhafizasi.com/la-haine-ve-toplumsal-bir-guc-olarak-nefret/
So The Theory Goes. Film Theory. Beur Cinéma: Rewriting Film History.
https://www.sothetheorygoes.com/beur-cinema-rewriting-film-history/
Solis, J. (2012). Up Close And Very Personal: Matthieu Kassovitz’s Brilliant ‘La Haine’. Popmatters. https://www.popmatters.com/160241-la-haine-2495839418.html
Stillman, A. D. (2008). Cinéma Beur Comes into Its Own. Middle East Studies Association Bulletin. Summer/Winter. Vol.42. No ½. https://www.jstor.org/stable/23063545
Türk Dil Kurumu Sözlükleri. sozluk.gov.tr
Vincendeau, G. (2012). La haine and after: Arts, Politics, and the Banlieue. The Criterion Collection. https://www.criterion.com/current/posts/642-la-haine-and-after-arts-politics-and-the-banlieue
Wacquant, L. (2015). Kent Paryaları: İleri Marjinalliğin Karşılaştırmalı Sosyolojisi. (Çev. M. Doğan). 2. Baskı. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınları.
Wallace, A. R., Wolf, A. (2012). Çağdaş Sosyoloji Kuramları. (Çev. L. Elburuz, M. R. Ayas). Ankara: Doğu-Batı Yayınları.
Referanslar
Alverado, F., Chancel, L., vd. (2019). Dünya Eşitsizlik Raporu. (Çev. H. Koçak Cimitoğlu). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Bağder, M. M. (2020). John Rawls’ın Adalet Düşüncesinin Oluşum Şartları Üzerine. Felsefe Arkivi. İstanbul Üniv. Yay. Sayı 53. ss. 105-121.
Betts, F. R. (2018). Dekolonizasyon Dünyada Sömürgelerin Bağımsızlaşma Süreci 1945- 1997. (Çev. Y. Yazar). İstanbul: Büyüyenay Yayınları.
Beyazıt, E. (2019). Hatay Kent Kimliği. Ankara: Detay Yayıncılık.
Camus, A. (2009). Başkaldıran İnsan. (Çev. T. Yücel). Can Yayınları.
Çağlar, N. (2013). La Haine- Ters Dizgi. Tutunamayanlar. https://www.tutunamayanlar.net/sinema/manset/315-la-haine.
Demircan, Ç. (2010). Üçüncü Yol ve Yolun Sonu. Memleket Siyaset Yönetim. Cilt 5, Sayı 12. ss. 201-227.
Deleuze, G. (2010). Nietzsche ve Felsefe. (Çev. F. Taylan). Norgunk Yayınları.
Fanon, F. (2021). Yeryüzünün Lanetlileri. (Çev. Ş. Süer). İstanbul: İletişim Yayınları.
Giddens, A. (2020). Üçüncü Yol, Sosyal Demokrasinin Yeniden Dirilişi. (Çev. M. Özay). İstanbul: Birey Yayıncılık.
Goffman, E. (2014). Damga, Örselenmiş Kimliğin İdare Edilişi Üzerine Notlar. (Çev. Ş. Geniş, L. Ünsaldı, S. N. Ağırnaslı). Ankara: Heretik Yayıncılık.
Hoad, P. (2020). La Haine” Fransız toplumunu nasıl ateşledi? Vesaire. https://vesaire.org/la-haine-fransiz-toplumunu-nasil-atesledi/
Hobsbahm, J. E. (2019). Devrim Çağı 1789-1848. (Çev. B. S. Şener). 9. Basım. Ankara: Dost Kitabevi Yayınları.
Işık, O., Pınarcıoğlu, M. M. (2018). Nöbetleşe Yoksulluk: Sultanbeyli Örneği. İstanbul: İletişim Yayınları.
Marshall, G. (2005). Sosyoloji Sözlüğü. (Çev. O. Akınhay, D. Kömürcü). 2. Baskı. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
Martin, T. M., Yaquinto, M. (t.y.) Diasporic Cinema: Beur Cinema. http://www.filmreference.com/encyclopedia/Criticism-Ideology/Diasporic-Cinema-BEUR-CINEMA.html
Mingione, E. (2013). Güney Avrupa Refah Modeli ve Yoksulluk ve Sosyal Dışlanmaya Karşı Mücadele. Buğra, A., Keyder, Ç. (derl.). Sosyal Politika Yazıları içinde. 261-287. 6. Baskı. İstanbul: İletişim Yayınları.
Nietzsche, F. (1992). Yunanlıların Trajik Çağında Felsefe. (Çev. N. Hızır). Kabalcı Yayınevi.
Nietzsche, F. (2003). Ecco Homo. (Çev. C. Alkor). İthaki Yayınları.
Nietzsche, F. (2005). Putların Alacakaranlığı. (Çev. M. Tüzel). İthaki Yayınları.
Poloma, M. M. (2012). Çağdaş Sosyoloji Kuramları. (Çev. H. Erbaş). 6. Basım. Ankara: Palme Yayınevi.
Rousset, S. (2016). Rousset, Simon. "The Marginalization of People Living in French Banlieues: A Co-Cultural Analysis of Media Discourse in La Haine and Newspapers”. Southern Illinois University Carbondale Open SIUC.
Sayınhan, D. (2014). La Haine ve Toplumsal Güç Olarak Nefret. Fil’m Hafızası. https://filmhafizasi.com/la-haine-ve-toplumsal-bir-guc-olarak-nefret/
So The Theory Goes. Film Theory. Beur Cinéma: Rewriting Film History.
https://www.sothetheorygoes.com/beur-cinema-rewriting-film-history/
Solis, J. (2012). Up Close And Very Personal: Matthieu Kassovitz’s Brilliant ‘La Haine’. Popmatters. https://www.popmatters.com/160241-la-haine-2495839418.html
Stillman, A. D. (2008). Cinéma Beur Comes into Its Own. Middle East Studies Association Bulletin. Summer/Winter. Vol.42. No ½. https://www.jstor.org/stable/23063545
Türk Dil Kurumu Sözlükleri. sozluk.gov.tr
Vincendeau, G. (2012). La haine and after: Arts, Politics, and the Banlieue. The Criterion Collection. https://www.criterion.com/current/posts/642-la-haine-and-after-arts-politics-and-the-banlieue
Wacquant, L. (2015). Kent Paryaları: İleri Marjinalliğin Karşılaştırmalı Sosyolojisi. (Çev. M. Doğan). 2. Baskı. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınları.
Wallace, A. R., Wolf, A. (2012). Çağdaş Sosyoloji Kuramları. (Çev. L. Elburuz, M. R. Ayas). Ankara: Doğu-Batı Yayınları.
