Sinemada Şiddetin Yansımaları ve Mimetik Kriz: Dogman Örneği

Eda Çekemci

doi:10.37609/akya.2764

Yazarlar

Eda Çekemci

DOI: https://doi.org/10.37609/akya.2764.c10098

Özet

Şiddet, bir kaynaktan başka bir kaynağa yönelen, tehdit, yaralama, ölüm gibi olumsuz sonuçlara yol açan yıkıcı bir duygu durumudur. Fiziksel sonuçları olabildiği gibi gözle görülmeyen psikolojik hasarlarla da sonuçlanabilen şiddet olgusu, gündelik yaşamın pek çok noktasına sirayet etmiştir. Şiddetin bu denli yaygınlık kazanmasında medyanın rolü büyüktür. Özellikle sinema gibi aktarımın görüntüler aracılığıyla zihne kazındığı medya araçlarında şiddet anlatısına yer vermek, şiddetin bulaşıcı bir etki taşıdığı bilgisiyle beraber hareket etmeyi gerektirmektedir. Anlatıda şiddetin gerçeklikle ilişkisinin ne oranda kurulduğu, izleyiciye aktarılan şiddet mesajının olumlu ya da olumsuz ne tür bir nitelik taşıdığı, izleyicinin şiddet görüntülerine ne oranda ve ne açıklıkta maruz kaldığı gibi pek çok soru ve tercih, anlatının şiddet söylemini oluşturmaktadır. Şiddetin olağanlaştırılması ve yaygınlaştırılması konusunda ciddi bir risk barındıran şiddet anlatıları, sinemanın ilk dönemlerinden beri yer almaktadır. Gerçekçi kuramcıların gündelik yaşamı doğrudan sinemaya aktardıkları ilk tercihlerinden bu yana yeni gerçekçilik, yeni dalga, yeni sinema gibi pek çok akım, şiddeti kaçınılmaz bir olgu olarak görmüş ve ana mesele haline getirmişlerdir. Sinema alanında şiddetin yansımalarını yorumlamak söylem analizinden yararlanmayı beraberinde getirmektedir. Çalışmada, bir şiddet türü olan mitik şiddet ele alınmış, mimetik krizin yol açtığı bir tür olan mitik şiddetin sinema anlatısında nasıl bir söylem ürettiği Matteo Garrone’nin 2018 yapımı Dogman filmi üzerinden incelenmiştir. Yönetmenin tercihleri, filmin mekanları ve karakter ilişkileri ile yaratılan şiddet atmosferinin toplumsallıkla ilişkisi bulgulanmıştır. Rene Girard'ın mimetik kuramında ortaya koyduğu kanlı öç alma duygusunun nasıl gündelik yaşama sirayet ettiği filmin anlatısı üzerinden yorumlanmıştır.

Referanslar

Andrew, D. J. (2010), Büyük Sinema Kuramları. Z. Atam (Çev.). İstanbul: Doruk Yayıncılık.

Arendt, H. (2016). Şiddet Üzerine. B. Peker (Çev.). İstanbul: İletişim Yayınları.

Aristoteles. (2017). Poetika: Şiir Sanatı Üzerine. F. Akderin (Çev.). İstanbul: Say Yayınları.

Bazin, A. (2011). Sinema Nedir?. İ. Şener. (Çev.). İstanbul: Doruk Yayıncılık.

Benjamin, W. (2010), Şiddetin Eleştirisi Üzerine. E. G. Çelebi. (Çev.), Şiddetin Eleştirisi Üzerine içinde. ss. 19-43. İstanbul: Metis Yayınları.

Bostan, D. & Bostan, M. (2022), Mimetik Teori ve Sinema: Tutku Oyunları Filminde Arzu ve Nefret, RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 29, ss. 357-369. DOI:10.29000/rumelide.1164175.

Elbirlik, T. & Karabulut, F. (2015). Söylem Kuramları: Bir Sınıflandırma Çalışması. Dil Araştırmaları. 17. ss.31-50.

Ergüden, I. (1996). Örnek Bir Şiddet Mekanı: Hapishane, Cogito. 6-7. ss.109- 116.

Girard, R. (2003). Şiddet ve Kutsal. N. Alpay (Çev.). İstanbul: Kanat Yayıncılık.

Güler, M. (2010). Sosyal Psikoloji Bakış Açısından Çocuk ve Ergenlerde Suçlu Davranış Gelişimi. TBB Dergisi. 89. ss.355- 371.

Han, C. B. (2020). Şiddetin Topolojisi. D. Zaptçıoğlu (Çev.), İstanbul: Metis Yayınları.

Kracaauer, S. (2015). Film Teorisi: Fiziksel Gerçekliğin Kurtuluşu. Ö. Çelik (Çev.), İstanbul: Metis Yayınları.

Kozal, G. (2013). Rene Girard’ın Tragedya Kuramını ve Şiddet Kavramını Arthur Miller’ın Cadı Kazanı Metninden Okumak. Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Bölümü Dergisi. 22(1). ss.55-80.

Ünsal, A. (1996). Genişletilmiş Bir Şiddet Tipolojisi. Cogito. 6-7. ss.29- 36.

Sarı, M. (2021). Pirselimoğlu’nun Omega Erkekleri: Mimetik Ressentiment ve Dolayımsız Arzular. Sinecine. 12(1). ss.48- 83.