Yabancılara Türkçe Öğretiminde Sorunlar ve Çözüm Önerileri
Özet
Yabancılara Türkçe öğretimi alanında başka dillerin öğretimi ile karşılaştırınca uzun bir geçmişe sahip değiliz. Bununla birlikte yabancıların Türkçe öğrenmeye yönelik ilgisi hızla artmaktadır. Gelişen ihtiyacı karşılamak için samimi bir çaba gösterilmektedir. Ancak pek çok sorunla karşı karşıya kalınmaktadır. Bu bölümde -kitabın sınırları dikkate alınarak- birçok sorunun doğmasına yola açan ana sorunlar ele alınmaktadır. Sorunların kaynakları “öğretim programlarının olmaması, öğreticilerin ve alan uzmanlarının yetiştirilememesi, Türkçe öğretim merkezlerinin farklı uygulamalar yapması, ölçme ve değerlendirmenin geçerli ve güvenilir olmaması ve alanda denetleme, düzenleme işlevi görecek bir üst kurumun olmaması” ile ilişkilidir. Konu bu çerçevede ele alınmıştır.
Referanslar
Arslanbaş, F. (2020). Türkçeyi yabancı dil olarak öğreten öğreticilerin staj uygulamasına yönelik görüşleri: Aydın TÖMER örneği. Aydın Tömer Dil Dergisi, 5(2), 225-250.
Bakır, S. (2014). Türkiye’deki yabancılara Türkçe öğretim merkezleri ve Atatürk Üniversitesi Dil Eğitimi Uygulama ve Araştır- ma Merkezi. A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 51, 435-456.
Balcı, M. (2017). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde temel kavramlar. H. Develi, C. Yıldız, M. Balcı, İ. Gültekin, D. Me- lanlıoğlu (Edt), Uygulamalı Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi el kitabı-I içinde (43-133). Kesit Yayınları.
Barın, E., Çangal, Ö. ve Başar, U. (2017). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanında görev yapacak öğretmenlerin özel alan yeterliklerine ilişkin bir öneri. International Journal of Language Academy, 5(7), 81-98.
Başar, U. (2022). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi politikası nasıl olmalıdır? E. Boylu ve L. İltar (ed.), Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi politika program, yöntem ve öğretim içinde. (s.29-62). Pegem Akademi.
Başol, G. (2019). Eğitimde ölçme ve değerlendirme. (6. Baskı). Pegem Akademi.
Biçer, N., Çoban, İ. ve Bakır, S. (2014). Türkçe öğrenen yabancı öğrencilerin karşılaştığı sorunlar: Atatürk üniversitesi örneği.
Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(19), 125-135.
Boylu, E. (2020). Kuramdan uygulamaya yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde ölçme ve değerlendirme. (2. Baskı). Pegem Akademi.
Boylu, E. ve Başar, U. (2016). Türkçe öğretim merkezlerinin güncel durumu ve standartlaştırılması üzerine. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(24 Prof. Dr. İbrahim Kavaz Özel Sayısı), 309-324.
Bümen, N. T. (2006). Program geliştirmede bir dönüm noktası: Yenilenmiş Bloom Taksonomisi. Eğitim ve Bilim, 31(142), 3-14. Candaş Karababa, C. (2009). Yabancı dil olarak Türkçenin öğretimi ve karşılaşılan sorunlar. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilim-
leri Fakültesi Dergisi, 42(2), 265-277.
Çavuşoğlu, R. ve Işık, A. D. (2021). Assessment and evaluation process of Turkish language teaching centers (TÖMER). The Journal of Limitless Education and Research, 6(2), 291-315.
Çerçi, A. (2018). Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretiminde Konuşma Becerisini Ölçme Değerlendirmede Karşılaşılan So- runlar Üzerine Yabancılara Türkçe Öğretenlerin Görüşleri. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(Özel Sayı), 3-16.
Çetin, O. (2020), Yabancılara Türkçe öğretimi sertifika programlarında görülen eksiklikler ve çözüm önerileri. XV. Uluslara- rası Büyük Türk Dili Kurultayı Bildiri Kitabı, 366-375.
Demirel, Ö. (2012). Kuramdan uygulamaya eğitimde program geliştirme (19. Baskı). Pegem Akademi
Demirtaş, S. K. ve Acer, E. K. (2016). Türkçe öğretiminde karşılaşılan sorunlara yönelik bir değerlendirme: Passau üniversitesi örneği. A. Okur, B. İnce, İ. Güleç (Ed). Yabancılara Türkçe öğretimi üzerine araştırmalar içinde (177-184). Sakarya Üni- versitesi TÖMER Yayınları.
Derman, S. (2013). Yabancılara Türkçe öğretiminde ölçme ve değerlendirme. M. Durmuş ve A. Okur (Ed.). Yabancılara Türkçe öğretimi el kitabı içinde. (527-539). Grafiker Yayınları.
Dolunay, S. K. (2005). Türkiye ve dünyadaki Türkçe öğretim merkezleri ve Türkoloji bölümleri üzerine bir değerlendirme. XIV. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi Kongre Kitabı II. Cilt, 286-292.
Göçen, G. ve Okur, A. (2016). Yabancılar için Türkçe ders kitaplarındaki sözcüklerin kullanım sıklığı ve yaygınlığı. Milli Eği- tim, 210, 447-476.
Görgen, İ. (2019). Program geliştirmede temel kavramlar. H. Şeker (Ed.), Eğitimde program geliştirme (5. Baskı) içinde (1-18).
Anı Yayıncılık.
Gültekin, İ. (2020). Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi programı. (2. Baskı). Türkiye Maarif Vakfı.
Gültekin, İ. ve Balcı, M. (2017). Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi siyaseti ve stratejileri. H. Develi, C. Yıldız, M. Balcı, İ. Gültekin ve D. Melanlıoğlu (Ed.). Uygulamalı Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi el kitabı 1. Cilt içinde. Kesit Eğitim.
Güzel, A. (2010). Türkçe eğitimi bölümlerinde kurulması gerekli görülen ana bilim dalları. TÜBAR, 27, 371-383. Güzel, A. ve Barın, E. (2013). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi. Akçağ.
Hayran, T. ve Yazıcı, H. (2020). Yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılan ders kitaplarında yer alan deyimler üzerine bir inceleme. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 24(2), 433-450.
Işıkoğlu, M. (2015). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan yeterlik sınavlarının madde yazımı bakımından incelen- mesi (Mersin ve Sakarya Üniversitesi örneği). Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
Kalenderoğlu, İ. (2019). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde dil öğretim merkezlerinin durumu ve akreditasyon önerisi. XI. Uluslararası Dünya Dili Türkçe Sempozyumu. 16-18 Ekim 2019, Samsun.
Kan, M. O., Sülüşoğlu, B. ve Demirel, Ö. (2013). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi programı ile ilgili okutman ve öğrenci görüşlerinin değerlendirilmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(24), 29-42
Kana, F., Boylu, E. ve Başar, U. (2016). Yabancı dil olarak Türkçe öğretmeni yetiştirmenin gerekliliği ve lisans programı önerisi.
Eğitimde Kuram ve Uygulama, 12(5), 1125-1138.
Kara, M. (2011). Avrupa dilleri öğretimi ortak çerçeve metni doğrultusunda Türkçe öğrenen yabancılara a1-a2 seviyesinde Türkçe öğretim programı örneği. Zeitschrift für die Welt der Türken, 3(3), 157-195.
Karagöl, E. (2020). Proficiency exams in teaching Turkish as a foreign language in TÖMER (Turkish and foreign languages research and application centers). Journal of Language and Linguistic Studies, 16(2), 930-947.
Köse, D. ve Özsoy, E. (2020). Türkiye’de yabancılara Türkçe öğretiminin otuz yılı: 1990-2020. Turkophone, 7(2), 27-54. Memiş, M. (2021). Yabancılara Türkçe öğretiminin güncel sorunları. Pegem Akademi.
Nurlu, M. (2011). Yabancılara Türkçe öğretiminde taslak programı. Uluslararası Türkçe Eğitimi Sempozyumu, Gazi Üniversi- tesi, 15-16 Aralık.
Oruç, Ş. (2016). Ana dili, ikinci dil, iki dillilik, yabancı dil. International Journal of Social Science, 45(3), 279-290. http://dx.doi. org/10.9761/JASSS3411
Özbay, M. ve Bahar, M. A. (2016). Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretiminde Uzmanlık Sorunu. Aydın Tömer Dil Dergisi, 1(1), 1-29.
Özçelik, D. A. (1998). Ölçme ve değerlendirme. ÖSYM Yayınları.
Özdemir, S. (2020). Yabancı dil olarak Türkçe öğreten üniversitelerin kur uygulamaları. 4. Uluslararası Sınırsız Eğitim ve Araş- tırma Sempozyumu, 3-6 Eylül, Ankara.
Özdemir, S. (2021). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde ölçme ve değerlendirme. E. Özkan (Ed.). Yabancılara Türkçe öğre- timi içinde. (375-413). Eğitim Yayınevi.
Özdemir, S. ve Eke, H. (2021). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde uygulanan kur sınavlarının madde yazma ilkeleri açısın- dan görünümü. 5. Uluslararası Sınırsız Eğitim ve Araştırma Sempozyumu, 17-20 Haziran, Ankara.
Özkan, E. ve Başkan, A. (2020). Akademik Türkçe dersinde karşılaşılan güçlükler ve çözüm önerileri. B. Tüfekçioğlu (Ed.)
Akademik amaçlar için Türkçe öğretimi kuram ve uygulama içinde. (s.463-471). Pegem Akademi.
Özyalçın, K. E. ve Kana, F. (2020). Yabancı dil olarak Türkçe öğretenlerin metin altı soru yazma becerileri üzerine bir değer- lendirme. Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 5(2), 488-506.
Polat, Y., Köse, D., Peçenek, D. ve Durmuş, A. O. (2018) Yabancı dil olarak Türkçe ilk kazanımlar için başvuru rehberi A1 öncesi.
Kurmay.
Savuran, Y. ve Çubukçu, Z. (2021). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde performans betimleyicileri geliştirme: Temel ve ara düzeyler. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 19(2), 831-856. https://doi.org/10.37217/tebd.876422
Şahin, Ç. Kurudayıoğlu, M. Tunçel, H. Öztürk, Y.A. (2013). Türkçe öğretmeni adaylarının lisans düzeyinde verilen yabancılara Türkçe öğretimi (ytö) dersine yönelik özyeterlik algıları. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 1(2), 36-45.
Şen, Ü. (2016). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde ihmal edilmiş iki program: 1986 ve 2000 programları. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 4(4), 545-558. http://dx.doi.org/10.16916/aded.39852
Temur, N. (2021). Dil politikaları çerçevesinde Türkçenin yabancı/ikinci dil olarak öğretiminin dünü, bugünü ve yarını. TRT Akademi, Yunus Emre ve Türkçe, 180-189. https://dergipark.org.tr/tr/pub/trta/issue/67975/1054639
Turgut, M. F. ve Baykul, Y. (2019). Eğitimde ölçme ve değerlendirme. (8. Basım). Pegem Akademi
Yüce, S. (2016). Yabancılara Türkçe öğretiminde nitelikli öğretim elemanı sorunu. Aydın Tömer Dil Dergisi, 1(1), 105-116.
Referanslar
Arslanbaş, F. (2020). Türkçeyi yabancı dil olarak öğreten öğreticilerin staj uygulamasına yönelik görüşleri: Aydın TÖMER örneği. Aydın Tömer Dil Dergisi, 5(2), 225-250.
Bakır, S. (2014). Türkiye’deki yabancılara Türkçe öğretim merkezleri ve Atatürk Üniversitesi Dil Eğitimi Uygulama ve Araştır- ma Merkezi. A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 51, 435-456.
Balcı, M. (2017). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde temel kavramlar. H. Develi, C. Yıldız, M. Balcı, İ. Gültekin, D. Me- lanlıoğlu (Edt), Uygulamalı Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi el kitabı-I içinde (43-133). Kesit Yayınları.
Barın, E., Çangal, Ö. ve Başar, U. (2017). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanında görev yapacak öğretmenlerin özel alan yeterliklerine ilişkin bir öneri. International Journal of Language Academy, 5(7), 81-98.
Başar, U. (2022). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi politikası nasıl olmalıdır? E. Boylu ve L. İltar (ed.), Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi politika program, yöntem ve öğretim içinde. (s.29-62). Pegem Akademi.
Başol, G. (2019). Eğitimde ölçme ve değerlendirme. (6. Baskı). Pegem Akademi.
Biçer, N., Çoban, İ. ve Bakır, S. (2014). Türkçe öğrenen yabancı öğrencilerin karşılaştığı sorunlar: Atatürk üniversitesi örneği.
Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(19), 125-135.
Boylu, E. (2020). Kuramdan uygulamaya yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde ölçme ve değerlendirme. (2. Baskı). Pegem Akademi.
Boylu, E. ve Başar, U. (2016). Türkçe öğretim merkezlerinin güncel durumu ve standartlaştırılması üzerine. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(24 Prof. Dr. İbrahim Kavaz Özel Sayısı), 309-324.
Bümen, N. T. (2006). Program geliştirmede bir dönüm noktası: Yenilenmiş Bloom Taksonomisi. Eğitim ve Bilim, 31(142), 3-14. Candaş Karababa, C. (2009). Yabancı dil olarak Türkçenin öğretimi ve karşılaşılan sorunlar. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilim-
leri Fakültesi Dergisi, 42(2), 265-277.
Çavuşoğlu, R. ve Işık, A. D. (2021). Assessment and evaluation process of Turkish language teaching centers (TÖMER). The Journal of Limitless Education and Research, 6(2), 291-315.
Çerçi, A. (2018). Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretiminde Konuşma Becerisini Ölçme Değerlendirmede Karşılaşılan So- runlar Üzerine Yabancılara Türkçe Öğretenlerin Görüşleri. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(Özel Sayı), 3-16.
Çetin, O. (2020), Yabancılara Türkçe öğretimi sertifika programlarında görülen eksiklikler ve çözüm önerileri. XV. Uluslara- rası Büyük Türk Dili Kurultayı Bildiri Kitabı, 366-375.
Demirel, Ö. (2012). Kuramdan uygulamaya eğitimde program geliştirme (19. Baskı). Pegem Akademi
Demirtaş, S. K. ve Acer, E. K. (2016). Türkçe öğretiminde karşılaşılan sorunlara yönelik bir değerlendirme: Passau üniversitesi örneği. A. Okur, B. İnce, İ. Güleç (Ed). Yabancılara Türkçe öğretimi üzerine araştırmalar içinde (177-184). Sakarya Üni- versitesi TÖMER Yayınları.
Derman, S. (2013). Yabancılara Türkçe öğretiminde ölçme ve değerlendirme. M. Durmuş ve A. Okur (Ed.). Yabancılara Türkçe öğretimi el kitabı içinde. (527-539). Grafiker Yayınları.
Dolunay, S. K. (2005). Türkiye ve dünyadaki Türkçe öğretim merkezleri ve Türkoloji bölümleri üzerine bir değerlendirme. XIV. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi Kongre Kitabı II. Cilt, 286-292.
Göçen, G. ve Okur, A. (2016). Yabancılar için Türkçe ders kitaplarındaki sözcüklerin kullanım sıklığı ve yaygınlığı. Milli Eği- tim, 210, 447-476.
Görgen, İ. (2019). Program geliştirmede temel kavramlar. H. Şeker (Ed.), Eğitimde program geliştirme (5. Baskı) içinde (1-18).
Anı Yayıncılık.
Gültekin, İ. (2020). Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi programı. (2. Baskı). Türkiye Maarif Vakfı.
Gültekin, İ. ve Balcı, M. (2017). Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi siyaseti ve stratejileri. H. Develi, C. Yıldız, M. Balcı, İ. Gültekin ve D. Melanlıoğlu (Ed.). Uygulamalı Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi el kitabı 1. Cilt içinde. Kesit Eğitim.
Güzel, A. (2010). Türkçe eğitimi bölümlerinde kurulması gerekli görülen ana bilim dalları. TÜBAR, 27, 371-383. Güzel, A. ve Barın, E. (2013). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi. Akçağ.
Hayran, T. ve Yazıcı, H. (2020). Yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılan ders kitaplarında yer alan deyimler üzerine bir inceleme. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 24(2), 433-450.
Işıkoğlu, M. (2015). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan yeterlik sınavlarının madde yazımı bakımından incelen- mesi (Mersin ve Sakarya Üniversitesi örneği). Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
Kalenderoğlu, İ. (2019). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde dil öğretim merkezlerinin durumu ve akreditasyon önerisi. XI. Uluslararası Dünya Dili Türkçe Sempozyumu. 16-18 Ekim 2019, Samsun.
Kan, M. O., Sülüşoğlu, B. ve Demirel, Ö. (2013). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi programı ile ilgili okutman ve öğrenci görüşlerinin değerlendirilmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(24), 29-42
Kana, F., Boylu, E. ve Başar, U. (2016). Yabancı dil olarak Türkçe öğretmeni yetiştirmenin gerekliliği ve lisans programı önerisi.
Eğitimde Kuram ve Uygulama, 12(5), 1125-1138.
Kara, M. (2011). Avrupa dilleri öğretimi ortak çerçeve metni doğrultusunda Türkçe öğrenen yabancılara a1-a2 seviyesinde Türkçe öğretim programı örneği. Zeitschrift für die Welt der Türken, 3(3), 157-195.
Karagöl, E. (2020). Proficiency exams in teaching Turkish as a foreign language in TÖMER (Turkish and foreign languages research and application centers). Journal of Language and Linguistic Studies, 16(2), 930-947.
Köse, D. ve Özsoy, E. (2020). Türkiye’de yabancılara Türkçe öğretiminin otuz yılı: 1990-2020. Turkophone, 7(2), 27-54. Memiş, M. (2021). Yabancılara Türkçe öğretiminin güncel sorunları. Pegem Akademi.
Nurlu, M. (2011). Yabancılara Türkçe öğretiminde taslak programı. Uluslararası Türkçe Eğitimi Sempozyumu, Gazi Üniversi- tesi, 15-16 Aralık.
Oruç, Ş. (2016). Ana dili, ikinci dil, iki dillilik, yabancı dil. International Journal of Social Science, 45(3), 279-290. http://dx.doi. org/10.9761/JASSS3411
Özbay, M. ve Bahar, M. A. (2016). Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretiminde Uzmanlık Sorunu. Aydın Tömer Dil Dergisi, 1(1), 1-29.
Özçelik, D. A. (1998). Ölçme ve değerlendirme. ÖSYM Yayınları.
Özdemir, S. (2020). Yabancı dil olarak Türkçe öğreten üniversitelerin kur uygulamaları. 4. Uluslararası Sınırsız Eğitim ve Araş- tırma Sempozyumu, 3-6 Eylül, Ankara.
Özdemir, S. (2021). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde ölçme ve değerlendirme. E. Özkan (Ed.). Yabancılara Türkçe öğre- timi içinde. (375-413). Eğitim Yayınevi.
Özdemir, S. ve Eke, H. (2021). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde uygulanan kur sınavlarının madde yazma ilkeleri açısın- dan görünümü. 5. Uluslararası Sınırsız Eğitim ve Araştırma Sempozyumu, 17-20 Haziran, Ankara.
Özkan, E. ve Başkan, A. (2020). Akademik Türkçe dersinde karşılaşılan güçlükler ve çözüm önerileri. B. Tüfekçioğlu (Ed.)
Akademik amaçlar için Türkçe öğretimi kuram ve uygulama içinde. (s.463-471). Pegem Akademi.
Özyalçın, K. E. ve Kana, F. (2020). Yabancı dil olarak Türkçe öğretenlerin metin altı soru yazma becerileri üzerine bir değer- lendirme. Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 5(2), 488-506.
Polat, Y., Köse, D., Peçenek, D. ve Durmuş, A. O. (2018) Yabancı dil olarak Türkçe ilk kazanımlar için başvuru rehberi A1 öncesi.
Kurmay.
Savuran, Y. ve Çubukçu, Z. (2021). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde performans betimleyicileri geliştirme: Temel ve ara düzeyler. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 19(2), 831-856. https://doi.org/10.37217/tebd.876422
Şahin, Ç. Kurudayıoğlu, M. Tunçel, H. Öztürk, Y.A. (2013). Türkçe öğretmeni adaylarının lisans düzeyinde verilen yabancılara Türkçe öğretimi (ytö) dersine yönelik özyeterlik algıları. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 1(2), 36-45.
Şen, Ü. (2016). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde ihmal edilmiş iki program: 1986 ve 2000 programları. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 4(4), 545-558. http://dx.doi.org/10.16916/aded.39852
Temur, N. (2021). Dil politikaları çerçevesinde Türkçenin yabancı/ikinci dil olarak öğretiminin dünü, bugünü ve yarını. TRT Akademi, Yunus Emre ve Türkçe, 180-189. https://dergipark.org.tr/tr/pub/trta/issue/67975/1054639
Turgut, M. F. ve Baykul, Y. (2019). Eğitimde ölçme ve değerlendirme. (8. Basım). Pegem Akademi
Yüce, S. (2016). Yabancılara Türkçe öğretiminde nitelikli öğretim elemanı sorunu. Aydın Tömer Dil Dergisi, 1(1), 105-116.
