Fransız Seyyah ve Konsolosların Gözünden Ordu-Fatsa-Ünye
Özet
Bu kitap, Fransız seyyah ve konsolosların gözünden Ordu, Fatsa ve Ünye'nin tarihi süreçteki gelişimini ele almaktadır. Karadeniz coğrafyasının küçük parçalarını tamamlayan bu üç kent, 19. yüzyıldaki kentsel dönüşümleriyle öne çıkmaktadır. Kitap, Fransız seyyah ve konsolosların yanı sıra diğer yabancı seyyah ve konsolosların anlatımlarıyla da desteklenerek, yerel arşiv ve kaynak malzemeleriyle zenginleştirilmiştir. Eser, bu üç kentin tarihini farklı bir gözle ele alarak, seyyah ve konsolosların gözlemlerini ve raporlarını kullanmaktadır. Ancak bu tür eserlerin subjektif değerlendirmelere yol açabileceği göz önünde bulundurulmuştur. Kitap, Ordu, Fatsa ve Ünye'nin tarihi süreçteki dönüşümünü anlatırken, sosyo-ekonomik ve kültürel tarih yazımında Osmanlı arşiv malzemelerinin yetersizliği sorununu da ele almaktadır. Eser, üç bölümden oluşmaktadır ve Ordu, Fatsa ve Ünye'nin tarihini ayrı ayrı ele almaktadır. Bu çalışma, kent tarihi araştırmalarına farklı bir perspektif sunmaktadır.
This book examines the historical development of Ordu, Fatsa, and Ünye through the eyes of French travelers and consuls. These three cities, which complement the geography of the Black Sea region, stand out with their urban transformations in the 19th century. The book is enriched with the accounts of not only French travelers and consuls but also other foreign travelers and consuls, as well as local archives and source materials. The work takes a different perspective on the history of these three cities by using the observations and reports of travelers and consuls. However, it is acknowledged that such works can lead to subjective evaluations. While narrating the transformation of Ordu, Fatsa, and Ünye in their historical processes, the book also addresses the problem of the inadequacy of Ottoman archival materials in socio-economic and cultural history writing. The book consists of three parts and separately examines the history of Ordu, Fatsa, and Ünye. This study offers a different perspective on urban history research.
Referanslar
“Fatsa and Unieh”, The Missionary Herald, Vol. XCVI N. X, October 1900.
“Ordu and Unieh”, The Missionary Herald, Vol. LXXXI, N. 5, May 1885.
“Unieh and Marsovan”, The Missionary Herald, Vol LXXVI, December 1880 N. 12, s. 505-506.
“Unieh and Marsovan”, The Missionary Herald, Vol LXXVI, N. 12, December 1880.
Annales du commerce exterieur Turquie, Faits commerciaux, N. 24, Ministere de l’agriculture du commerce et des travaux public 3. Serie des avis divers, N. 1654. Avri 1866.
Annales du commerce exterieur Turquie, Faits commerciaux, N. 24, Ministere de l’agriculture du commerce et des travaux public 3. Serie des avis divers, N. 1654. Avri 1866.
ARRIANUS, Arrianus’un Karadeniz Seyahati (Arriani Periplus Ponti Euxini), (Çev. Murat Arslan), Odin Yayıncılık, İstanbul 2005.
AYÇİÇEK, Ayşe, “Trabzon Rum Devleti Zamanında Fatsa ve Çevresi”, Fatsa ve Yöresi Tarihi I, I. Fenomen Yayınları, Erzurum 2022, s. 80.
B.R. 507 A, Geographical Handbook Series, Turkey, Vol. II, Great Britain, Naval Intelligence Division, March 1943.
BAŞ, Mithat, Ordu Yöresi Tarihi, Ordu Bel. Yayınları, Ordu 2012.
BAY, Abdullah, “18. Ve 19. Yüzyıllarda Ünye Limanı: Bir İskelenin Yükselişi ve Gerileyişi, Odusobiad, XIII/1, 2023, s. 1451.
BEAUCHAMPS, Citoyen, “Suite de la relation historique et géographique d’un voyage de Constantinople a Trebizonde, par mer, l’an 5 de la republique”, la Decade Egyptienne, Journal Litteraire et d’Economie Politique, N. 2, II, An 8, l’Imprimerie Nationale, Kaire, (Kahire), s. 41-43.
BEYDİLLİ, Kemal, “Karadeniz’in Kapalılığı Karşısında Avrupa Küçük Devletleri ve “Miri Ticaret” Teşebbüsü”, Belleten, C 55/S. 214, (1991), s. 687-756.
BIJIŞKYAN, P. Minas, Karadeniz Kıyıları Tarih ve Coğrafyası 1817-1819, Ter. Hrand Andreasyan, Edebiyat Fakültesi Basımevi, İstanbul 1969.
BİLİCİ, Faruk, La Politique Française en Mer Noire, (1747-1789): vicissitudes d’une implantation, İstanbul 1992.
BRITIANU G. I., Recherches sur le commerce génois dans La Mer Noire au XIIIé. Siecle, Librairie Orientaliste, Paris 1929.
BRYER , Anthony and David Winfield, The Byzantine Monuments and Topography of the Pontos, Dumbarton Oaks Research Library and Collection, Washington 1985.
BRYER, Anthony, “Greeks and Turkmens: The Pontic Exception”, Dumbarton Oaks Papers, Vol 29, 1975, s. 118.
CLAVIJO, Ruy Gonzales de, Embassy to Tamerlane 1403-1406, Translated from the Spanish by G. Le Strange, George Routledge & Son Ltd., London 1928.
CUINET, Vital, La Turquie d’Asie, Geographie administrative, statistique descriptive et raisonnée de l’Asie Mineure, I., Paris 1892.
CUVIER, Ch., “Unieh”, Dictionnaire général de geographie universelle, ancienne et moderne, historique, politique, litteraire et commerciale, Chez Baquol et Simon, Strasbourg 1841, s. 905.
DAĞDELEN, İrfan, 15. Yüzyıl Ünye ve Çevresinin Tarihi Kaynakları, Ünye Belediyesi Kültür Yayınları, İstanbul 2010.
Dardanelles, Sea of Marmara, Bosporus, and Black Sea, Published by Order of the Lords Commissioners of the Admiralty, Printed fort he Hydrographic Office, London 1893.
DE LABORDE, Essai sur l’Histoire Chronologique de plus de 80 Peuples de l’Antiquite, Paris 1788.
DEHERAIN, Henri, “Les Premiers Consuls de France sur la Côte Septentrionale de l’Anatolie”, Revue de l’Histoire des Colonies Français, XII.eme Anne, 1’ere Trimestre, Paris 1924, s. 315-318.
DOĞAN, Osman, Karadeniz’de Bir Boğaziçi Ünye, İdeal Kültür Yayıncılık, İstanbul 2006.
EKİNCİ, İlhan, Halk Ayan ve Devlet Tanzimat Devri Ordu Kazası, Gece Kitaplığı, Ankara 2016.
EMECEN, “İskele Kasaba: Doğu Karadeniz Tarihi İçinde Fatsa”, Fatsa ve Yöresi Tarihi, I, Fenomen Yayınları Erzurum 2002, s. 111-126.
EMECEN, Feridun M., İlk Osmanlılar ve Batı Anadolu Beylikleri, Kapı yayınları, İstanbul 2021, Fatsa ve Yöresi Tarihi I, I. Fenomen Yayınları, Erzurum 2022.
EMECEN, Feridun M., Karadeniz Kıyı Kentleri Tarihi, Turkuaz Yayınları, İstanbul 2020.
Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Haz. Zekeriya Kurşun-Seyit Ali Kahraman-Yücel Dağlı, C. II, YKY. İstanbul 1998.
EYİCE, Semavi, “X. Hommaire de Hell ve Ressam Jules Laurens”, Belleten, XXVII/105, TTK. Ankara 1963, s. 58-104.
HAMILTON, William J., Ressearches in Asia Minor Pontus and Armenia, Vol I, London 1842.
HELL, Xavier Hommaire de, Voyage en Turquie et en Perse, par ordre du guvernement français pendant les années 1846,1847,1848, Tome I, 2.eme Partie, P. Bertrand, Libraire-Editeur, Paris 1855.
HELL, Xavier M. Hommaire de, Les steppes de la mer Caspienne, Le Caucase, la Crimée et la Russie, Meridionale, Voyage pittoreque, historique et scientifique, Libraire d la Societe Geologique de France, Paris, Strasbourg 1944.
İŞKAN, Havva-Erkan Dündar, Lukka’dan Likya’ya Sarpedon ve Aziz Nicolaos’un Ülkesi, Yapıkredi Bankası. Yayınları, İstanbul 2016.
J. Courau, La Locomative Turquie d’Asie, Typographie et Lithographie E. Guyot, Bruxelles 1895.
KARA, Burcu, XIX. Yüzyılda Ünye Kazası’nda Göçler, Odu. Sbe. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ordu 2021.
KARAGÖZ, Rıza, Karadeniz’de Bir Hanedan Kurucusu Haznedarzade Süleyman Paşa, Etüd Yayınları, Samsun 2009.
KERTMENJIAN, David, “Armenian City Quarters and the Architectural Legacy of the Pontus”, Historic Armenian Cities and Provences, Ed. Richard G. Hovannisian, VIII., Costa mesa 2009, s. 189-215.
KESİK, Muharrem, “Danişmentli Beyliği-Bizans (Doğu Roma) İmparatorluğu İlişkileri (1071- 1178)”, Osmanlı Araştırmaları, XXXIV, İstanbul 2009.
KİNNEİR, John Macdonald, Journey through Asia Minor, Armenia and Koordistan in the Years 1813-1814, London 1818.
KSENOPHON, Anabasis On Binlerin Dönüşü, (Çev. Sinem Ceviz), Parola Yayınları, İstanbul 2014.
MARIGNY, Chevalier Taitbout de, Hydrographie de la mer Noire et de la mer d’Azow description topographique et archeologique de leurs côtes depuis le temps anciens jusqu’a nos Jours, Trieste 1856.
MARIGNY, Taitbout de, Portulan de la mer Noire et de la mer d’Azow ou description des côtes de ces deux mers a l’usage des navigateurs, Imprimerie de la Ville, Odessa 1830.
MARTINEAU, Alfred, La France dans la Mediterranée Le Commerce Français dans le Levant, Guillaumin Cie Libraires, Paris 1902.
Memoires de l’Institut national de France, Tome 38, Imprimerie Nationale, Paris 1911.
OY, Harun, “Eskiçağ’da Ordu ve Yöresi”, Tarihi ve Kültürel Boyutlarıyla Ordu, I. Fenomen Yayınları, Erzurum 2021, s. 1-28.
ÖZ, Mehmet, “Tahrir Defterlerine Göre Canik Sancağı’nda Nüfus (1455-1643)”, OMU Eğitim Fak Dergisi, VI/1, 1991, s. 173-209.
PEACOCK, A.C.S., “Kırım’a Karşı Selçuklu Seferi ve Alaaddin Keykubad’ın Hâkimiyetinin İlk Yıllarındaki Genişleme Politikası”, Tarih araştırmaları Dergisi, XXIX/47, Yıl 2010, (Çev. Murat Keçiş), s. 243-265.
PRIMAUDAIE, F. Elie de la, Etudes sur le commerce au moyen age histoire du commerce de La Mer Noire, Comptoir des Imprimeurs, Paris 1848.
RIGGS, Mr. “Ordou-A. Victorious Church”, The Missionary Herald, C. 93 N. 5, May 1897.
ROTTIERS, Colonel, Itineraire de Tiflis a Constantinople, Chez h. Tarlier, Libraire, Bruxxelles 1829.
SCHNAKENBOURG, Eric, “Genése d’un nouveau commerce: La France et l’ouverture du marché russ par la mer Noire dans la seconde moitié du XVIIIe siecle”, Cahiers de la Mediterranée, 83/2011, s. 309-325.
SÖNMEZ, Rukiye Satan, “Chalybler ve Chalbia Hakkında Bir Değerlendirme”, Tarihi ve Kültürel Boyutlarıyla Ordu, I. Fenomen Yayınları, Erzurum 2021, s. 21-32.
SÖNMEZ, Rukiye Satan, “Ünye’de Türk Varlığı’nın Başlangıcı Üzerine”, OANNES, 3/1, Mart 2021, s. 177-187.
STRABON, Antik Anadolu Coğrafyası (Geographika: XIII-XIII-XIV), Çev. Adnan Pekman, Arkeoloji Sanat yayınları, İstanbul 2000.
TELLİOĞLU, İbrahim, “Osmanlılardan Önce Ordu’da Türkler”, Fatsa ve Yöresi Tarihi I, I. Fenomen Yayınları, Erzurum 2022, s. 43-56.
TELLİOĞLU, İbrahim, “Trabzon Rum İmparatorluğu Tabiri Üzerine”, XVIII. Türk Tarih Kongresi Bildirileri, XI/2, TTK, Ankara 2022, s. 163-176.
TEXIER, Charles, Asie Mineure Description Geographique, Historique et Archeologique des Provinces et des Villes de la Chersonnese d’Asie, Paris 1862.
TOURNEFORT, Pitton de, Relation d’un Voyage du Levant, Tome III, Lyon 1727.
Trabzon Vilayet Salnamesi 1286 (1869)
Trabzon Vilayet Salnamesi, 1318 (1900).
UYGUN, Süleyman, “Karadeniz’de Seyreden Gemiler için Bir Kılavuzluk Örneği: Hollanda Odesa Konsolosu Chevalier Taitbout de Marigny’nin Denizcilik Çalışması”, Karadeniz İncelemeleri Dergisi, S. 31, 2021, s. 79-110.
UYGUN, Süleyman, Türk Fransız Deniz Ticareti, İMEAK Yayınları, İstanbul 2022.
VANDALA , R., Consul de France Samsoun, Pays et Cities d’orient II, Samsoun, Passé-Present-Avenir, Librairie Orientaliste Paul Geuthner, Paris 1934.
WHITE, E., Along the Black Sea Coast”, The Missionary Herald, C. 94, N. 10, October 1908.
YILMAZ, Özgür, “Trabzon’da Fransız Varlığının İlk Dönemleri: Pierre Jarome Dupre’nin Trabzon Konsolosluğu (1803-1820), Karadeniz İncelemeleri Dergisi, S. 21, 2016, s. 8.
Yayınlanan
Lisans
LisansBu İnternet Sitesi içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı, resim, görüntü, fotoğraf, video, müzik vb.) Akademisyen Kitabevine ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceca Kanunu kapsamında korunmaktadır. Bu hakları ihlal eden kişiler, 5846 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Yayınevi ilgili yasal yollara başvurma hakkına sahiptir.
