İki Oryantal: Çöl Kraliçesi Gertrude Bell ve Arabistanlı T.E. Lawrence
Özet
Bu kitap, \"Çöl Kraliçesi\" filmi üzerinden Gertrude Bell ve T.E. Lawrence'ın oryantalist söylemlerini incelemektedir. Kitap, filmin Hollywood yapımı olması ve içerisinde birçok ideolojiyi barındırması nedeniyle incelenme gereksinimi duyulmuştur. Bell ve Lawrence'ın oryantalist söylemleri, faaliyetleri ve hayatları incelenerek filmdeki gizli iletilerin analizi yapılmıştır. Kitap, oryantalist ideolojinin nasıl ve hangi şekillerde yansıtıldığına dair örneklerle çıkarımlarda bulunmaktadır. Ayrıca kitap, Hollywood sinemasının tarihine ve etkilerine, oryantalizm kavramının kökenine ve kavramsal tanımlarına da değinmektedir. Bu çalışma, izleyicilere bir film izlerken nelere dikkat etmeleri gerektiği ve hangi mesajlara odaklanmaları gerektiği konusunda yol gösterici niteliği taşımaktadır.
This book examines the orientalist discourses of Gertrude Bell and T.E. Lawrence through the film \"Queen of the Desert\". The book felt the need to analyze the film due to its Hollywood production and the presence of numerous ideologies within it. By examining Bell and Lawrence's orientalist discourses, activities, and lives, the book conducts an analysis of the hidden messages in the film. The book makes deductions with examples on how orientalist ideology is reflected and in what forms. Additionally, the book touches upon the history and influences of Hollywood cinema, the origins of the concept of orientalism, and its conceptual definitions. This study serves as a guiding tool for viewers on what to pay attention to and which messages to focus on while watching a film.
Referanslar
Akbulut, Durmuş (2012). Sinemanın İlkleri Amerikan Sineması. Ankara: Etik Yayınları.
Akyıldız, Ali ve Z. Kurşun. (2015). Osmanlı Arap Coğrafyası ve Avrupa Emperyalizmi. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Avşar, Servet. (2004). Birinci Dünya Savaşı’nda İngiliz Propagandası. Ankara: Kim Yayınları.
Baş, Türker ve U. Akturan. (2008). Nitel Araştırma Yöntemleri (NVivo 7.0 ile Nitel Veri Analizi). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Bazin, Andre. (2000). Sinema Nedir?. (Çev. İbrahim Şener) İstanbul: İzdüşüm Yayınları.
Becer, F. (2016). “Dış Politikada Ortadoğunun Konumu ve Önemi: Ortadoğu Hakimiyetini Sağlamak Adına Batı Müdahalesi”. II. Uluslararası Ortadoğu Sempozyumu Kırıkkale Üniversitesi, 183-189.
Behdad, Ali. (2007). Kolonyal Çözülme Çağında Oryantalizm (Belated Travelers), İstanbul: Chiviyazıları Yayınevi.
Bell, G.M.L. (1911). Amurath to Amurath, New York: E. P. Dutton and Company, (https://archive.org/details/amurathtoamurath00bell/page/n13).
Bell, G.M.L. (1919). The Desert and The Sown. Londra: William Heinemann.
Bell, G.M.L., (2014). Mezopotamya’da 1915-192-0 Sivil Yönetim. (Çev. Vedii İlmen) İstanbul: Yaba Yayınları.
Berkkan, K. (2016). İngiliz Derin Devleti Gizli Teşkilat. İstanbul: Eftalya Kitap.
Betton, G. (1993). Sinema Tarihi. (Çev. Şirin Tekeli) Ankara: İletişim Yayınları.
Bilginer, O. (2012). “Dil Eğitiminin Dil Bilimsel Temelleri: Ferdinand De Saussure’ün Genel Dilbilim Kuramında Dil Eğitimiyle İlgili Bulgular”. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17 (9), 219-243.
Bilici, İ.E. (2011). “Oryantalist Seyahatnamelerde Türk İmgesi Üzerine Bir İnceleme: Alexander William Kinglake’in Seyahatnamesi Eothen Örneği”. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 2, 1-21.
Boztaş, A. (2017). “Birinci Dünyanın Üçüncü Dünya Ekonomileri Üzerindeki Küresel Savaşı”. Journal of Current Researches on Business and Economics (JoCReBE) Dergipark Ankara, 7, 177-188.
Boztemur, R. (2011). “Arap İsyanı 1916-1918”. Dergipark Ankara, 272 (35), 61-78.
Bulut, Y. (2004). Oryantalizmin Kısa Tarihi. İstanbul: Küre Yayınları.
Cendrars, B. (2006). Hollywood Sinemanın Kabesi. (Çev. Sevgi Tamgüç) İstanbul: Can Yayınları.
Çakı, C., Y. Zorlu ve M. Karaca. (2017). “Türk Sinemasında Nazizm İdeolojisi: ‘Kırımlı’ Filmi ve Göstergebilimsel Analizi”, Dergipark Sosyoloji Konferansları (İstanbul Journal of Economy Culture and Society), 56, 67-95.
Çelik, H. ve H. Ekşi. (2008). “Söylem Analizi”. Dergipark Ankara, 27(27), 99 – 117.
Çırakman, A. (2007). “Oryantalizmin Batısı ve Oryantalist Söylem”, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültürel ve Sosyal İşler Daire Başkanlığı Kültür Müdürlüğü Yayınları, 1. Baskı, 105-118.
Derin, S. (2017). İngiliz Oryantalizmi ve Tasavvuf. İstanbul: Küre Yayınları.
Doyuran, L. (2018). “Medyatik Bir Çalışma Alanı Olarak Eleştirel Söylem Çözümlemesi (Televizyon Dizileri Örneğinde)”. Erciyes İletişim Dergisi, 4(5), 301- 323.
Elliot, R. (1996). “Discourse Analysis: Exploring Action, Function and Conflict in Social Texts”. Marketing İntelligence and Planning, 14 (6), 65-68.
Erdoğan, T. (2014). “Eothen’de Oryantalizm ve Osmanlı Dünyası: Eleştirel Söylem Çözümlemesi”. Dergipark Erdem Dergisi, 66 (11), 88-101.
Erkan, H. (2009). Hollywood Sinemasında Oryantalizm, İstanbul: Kırmızı Kedi Yayınevi.
Erkman, F. (2005). Göstergebilime Giriş. İstanbul: Multilingual Yayın.
Esen, K. (2018). “Cemil Meriç’in Eserlerinde Medeniyet, Yabancılaşma ve Aydın Kavramlarının Yorumu”. Dergipark Bayterek Uluslararası Akademik Araştırmalar Dergisi, 1 (1), 24-40.
Fiske, J. (2003). İletişim Çalışmalarına Giriş. (Çev. Süleyman İrvan) Ankara: Bilim Sanat Yayınları.
Fraser, T.G. (2011). Modern Ortadoğu’nun Kuruluşu, (Çev. Füsun Doruker), Remzi Kitabevi, İstanbul 2011.
Fromkin, D. (1989). A Peace to and All Peace: The Fall Of The Ottoman Empire and The Creation Of The Modern Middle East. Newyork: Henry Holt and Company.
Fromkin, D. (2004). Barışa Son Veren Barış: Modern Ortadoğu Nasıl Yaratıldı? (1914-1922. (Çev. Mehmet Harmancı) İstanbul: Epsilon Yayınevi.
Garaudy, R. (2014). Amerikan Efsanesi: ABD’nin Dünyayı Yönetme Felsefesi. (Çev. Cemal Aydın) İstanbul: Türk Edebiyatı Vakfı Yayınları.
Garaudy, R. (2017). İslam’ın Vadettikleri. (Çev. Cemal Aydın) İstanbul: Türk Edebiyatı Vakfı Yayınları.
Gerçek, O. (2017). 110 Yıl Önce Kayseri ve Gertrude Bell. Kayseri Büyükşehir Belediyesi, Web Sayfası: https://issuu.com/kayseribuyuksehirbelediyesi/docs/04_sks_dergi_vr_04_web/71(Erişim Tarihi: 7 Kasım 2018)
Goldschmidt, A. ve L. Davidson. (2007). Kısa Ortadoğu Tarihi. (Çev. Aydemir Güler) İstanbul: Doruk Yayımcılık.
Gür, T. (2013). “Post-Modern Bir Araştırma Yöntemi Olarak Söylem Çözümlemesi”. Journal of World of Turks (Türklerin Dünyası Dergisi), 5 (1), 185-202.
Haykır, Y. ve Ö. Demir. (2017). “6326 Sayılı Petrol Kanunu Ve Demokrat Parti Dönemi Petrol Politikası”. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 41, 251-269.
Hekman, S. (1999). Bilgi Sosyolojisi ve Hermeneutik: Mannheim, Gadamer, Foucault ve Derrida. (Çev. Hüsamettin Arslan-Bekir Balkz) İstanbul: Paradigma Yayınları.
Hocaoğlu, M.C. (2013). “Gertrude Bell’in 1907 Yılı Batı Anadolu Seyahati (İzmir’den Isparta’ya )”. Dergipark Akademik, 29, 57-72.
İpçioğlu, M. (2009). “Gertrude Bell’in Anılarında Konya”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2, 249-253.
İyigün, İ. (2004). Devleşen Ortadoğu ve Kabaran İştahlar. Ankara: Ertem Matbaa.
Kalın, İ. (2017). Ben, Öteki ve Ötesi: İslam-Batı İlişkileri Tarihine Giriş. İstanbul: İnsan Yayınları.
Karaman, H., A. Özek, K. Dönmez, M. Çağrıcı, S. Gümüş ve A. Turgut. (2010). Kur’anı Kerim ve Açıklamalı Meali. Beşinci Baskı, Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
Keyman, F. (2007). “Edward Said ve bir Modernite Eleştirisi Olarak Oryantalizm”. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültürel ve Sosyal İşler Daire Başkanlığı Kültür Müdürlüğü Yayınları, 1, 119-130.
Keyman, F., (1996). “Farklılığa Direnmek: Uluslararası İlişkiler Kuramında ‘Öteki’ Sorunu”, 71-106. Oryantalizm, Hegomanya ve Kültürel Fark ( Der.: Keyman, Fuat, Mahmut Mutman ve Meyda Yeğenoğlu), İletişim Yayınları, İstanbul.
Kırık, Ali M. ve N. Arvas. (2014). “Sömürgecilik ve Irkçılık Olgusu Bağlamında Piyanist Filminin Göstergebilimsel Analizi”. Dergipark Intermedia International Peer-Reviewed E-Journal Of Communication Sciences, 1(1), 46-65.
Kornrumpf, H.J. (2013). Turkish-English, English-Turkish Langenscheidt Üniversal Sözlüğü (44. Baskı, 464). İstanbul: Altın Kitaplar Yayınevi.
Kurtoğlu, R. (2017). Hollywood Sineması ve Bilinçaltı Operasyonları. İstanbul: Destek Yayınları.
Kuzu, A. (2017). İngiliz Derin Devleti Şeytanın Satranç Tahtası: 200 Yıldır Süren Kanlı Oyun. İstanbul: Kariyer Yayıncılık.
Lari, Mujtaba M. (2001). İslam ve Batı Medeniyeti. (Çev. İsmail Bendiderya) İran: Edit ve Redakte: Şadman Eroğlu.
Lawrence, T. E. (2014). Bilgeliğin Yedi Sütunu. (Çev. Bilal Çölgeçen) Ankara: Chiviyazıları Yayınevi.
Maalouf, A. (2016). Ölümcül Kimlikler. (Çev. Aysel Bora) İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
Mardin, Ş. (2011). “Oryantalizmin Hasıraltı Ettiği”, Doğu Batı Düşünce Dergisi Oryantalizm 1. Baskı 3, Ankara, 115-120.
Monaco, J. (2014). Bir Film Nasıl Okunur? (Sinema Dili, Tarihi ve Kuramı). (Çev. Ertan Yılmaz) İstanbul: Oğlak Yayınları.
Moran, B. (2017). Edebiyat Kuramları ve Eleştiri. İstanbul: İletişim Yayınları.
Oğuz, H.Ş. (2014). “Stuart Hall…”. Dergipark Moment Dergi, 1(1), 125 – 136.
Okuyan, S. (2011). “Doğu Kültürünün Batıda Yansımaları”. Sakarya Üniversitesi Fen Edebiyat Dergisi, 2 (Bölüm 13), 99-122.
Öke M. K., L. Karaman, E. Turam, M. Baydur ve O. Koloğlu. (2013). Kutsal Topraklarda Casuslar Savaşı, İkinci Baskı, İstanbul: İrfan Yayınları.
Özsoy, A. (2004). “Türkiye’de 1960’lar Dönemi Aile Melodramlarında Kadın ve Erkek İmgesi”. 277-300, Sinemada Anlatı ve Türler (Edit.: F.D. Küçükkurt ve Ahmet Gürata), Vadi Yayınları, Ankara.
Öztokat, N.T. (2005). Yazınsal Metin Çözümlenmesinde Kuramsal Yaklaşımlar. İstanbul: Multilingual Yayınları.
Parker, L. (1992). Discourse Dynamics: Critical Analysis For Social And İndividual Psychology. Londra: Routledge.
Perkins, J. (2016). Bir Ekonomik Tetikçinin İtirafları. (Çev. Murat Kayı) İstanbul: A.P.R.I.L Yayıncılık.
Philips, M. ve C. O’Brien. (2002). Baykuş İmparatorluğu: Bir CIA Zihin Kontrolü Kölesinin Gerçek yaşam Öyküsü. (Çev. G. Kırıkkanat) İstanbul: Aykırı Yayıncılık.
Purvis, T. ve A. Hunt. (2014). “Söylem, İdeoloji”. (Çev. Simten Coşar) Moment Dergi, 1, 9-36.
Riutort, P. (2017). Sosyolojiye Giriş Dersleri. (Çev. Ertuğrul Cenk Gürcan) Ankara: Doğu Batı Yayınları.
Rotha, P. (2000). Sinemanın Öyküsü (The Film Till Now). (Çev. İbrahim Şener) İstanbul: İzdüşüm Yayınları.
Rotha, P. ve R. Griffith. (2001). Sinema Yazıları. (Çev. Ayzer Ovatman) İstanbul: İzdüşüm Yayınları.
Ryan, M. ve D. Kellner. (2010). Politik Kamera: Çağdaş Hollywood Sinemasının İdeolojisi ve Politikası. (Çev. Elif Özsayar) İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Ryan, M. ve Melissa L. (2014). Film Çözümlemesine Giriş (Anlatı Sinemasında Teknik ve Anlam). (Çev. Emrah Suat Onat) Ankara: De Ki Basım Yayım.
Said, E.W. (1998). Oryantalizm (Doğubilim) (Çev. Nezih Uzel) İstanbul: İrfan Yayımcılık.
Saunder, S.F. (2010). Parayı Verdi Düdüğü Çaldı: Sanat ve Edebiyat Dünyasında CIA Parmağı. (Çev. Ülker İnce) İstanbul: Kırmızı Yayınları.
Sivas, A. (2012). “Göstergebilim Ve Sinema İlişkisi Üzerine Bir Deneme”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21, 527-538.
Sözen, E. (1999). Belirsizlik, Mübadele, Bilgi/Güç ve Refleksivite. İstanbul: Paradigma Yayınları.
Spivak G.C. (2007). “Otuz Yıl Sonra İstanbul’da Oryantalizmi Okumak”. (Çev. Berat Açıl) İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültürel ve Sosyal İşler Daire Başkanlığı Kültür Müdürlüğü Yayınları, Baskı 1, 13-26.
Şahin, İ., C. Şahin ve S. Yüce. (2014). “Birinci Dünya Savaşı Sonrası İngiltere’nin Irak’ta Devlet Kurma Çabaları”. Dergipark Ankara, 15 (8), 105-132.
Tekay, M. (2008). Batı Doğudan Başlar. İstanbul: E Yayınları.
Tekeli, İ. (1998). Tarih Yazımı Üzerine Düşünmek. Ankara: Dost Kitabevi Yayınları.
Teksoy, R. (2005). Sinema Tarihi. İstanbul: Oğlak Yayıncılık ve Reklamcılık.
Topçubaşı, A. (2000). Batı ve Şark Meselesi. Ankara: Sera Ofset Matbaacılık (Kültür Bakanlığı).
Türkman, S. (2007). ABD, Orta Doğu ve Türkiye. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
Uluç, G. (2009). Medya ve Oryantalizm; Yabancı, Farklı ve Garip…Öteki. İstanbul: Anahtar Kitaplar Yayınevi.
Vezzan, A.M. (2013). Oryantalizm ve Oryantalistler. (Çev. Yavuz Fırat,) Kayseri: Tezmer Kitap Kırtasiye.
Wallach, J. (2017). Çöl Kraliçesi (Gertrude Bell’in Olağanüstü Yaşamı). (Çev. Püren Özgören) İstanbul: Can Sanat Yayınları.
Wollen, P. (2008). Sinemada Göstergeler ve Anlam. (Çev. Zafer Aracagök ve Bülent Doğan) İstanbul: Metis Yayınları.
Yavuz, H. (2013). Avrupa’nın Zihin Tarihi. İstanbul: Timaş Yayınları.
Yaylagül, L. (2010). “Hollywood: Tarihi, Ekonomisi, İdeolojisi”. 9-23. Hollywood’a Yeniden Bakmak (Edit: Gürhan Topçu), De Ki Basım Yayın, Ankara.
Yaylagül, L. ve Ş.S. Baturlar. (2018). “Halit Refiğ’in ‘Kızın Var Mı Derdin Var’ Filmindeki Geleneksel ve Modern Türk Ailesi Temsillerinin Dizisel Çözümlemesi”. Erciyes İletişim Dergisi, 4 (Cilt 5), 189-201.
Yeğenoğlu, M. (1996). “Peçeli Fantaziler: Oryantalist Söylemde Kültürel ve Cinsel Fark”, 107-159. Oryantalizm, Hegemonya ve Kültürel Fark (Der.: F. Keyman, M. Mutman ve m. Yeğenoğlu), İletişim Yayınları, İstanbul.
Yıldız, Ş. (2002). Oryantalizm ve İslam Tarihine Oryantalist Yaklaşımlar. Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi, Bursa.
Yılmaz, S. (2017). Türk-İngiliz İstihbarat Savaşları 1914-1918. Ankara: Kripto Kitaplar.
Yüce, S. (2015). Britanya’nın Ortadoğu Politikası ve Gertrude Bell. Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi, Karabük.
Raslan, N.N. ve Elwes, C. ve Benoraya, M. (yapımcı), Herzog, W. (senarist&yönetmen). (2016). Çöl Kraliçesi [Film]. ABD&Fas: Benoraya Pictures (https://www.filmmodu.com/queen-of-the-desert-altyazili-izle).
Bakırcı, Ç.M. (2013). MK-Ultra Projesi https://evrimagaci.org/mkultra-projesi-950 (Erişim Tarihi: Ekim 2018).
Bell, G.M.L. (1919). Gertrude Bell’ den Babasına 16 Aralık 1919 Mektubu http://gertrudebell.ncl.ac.uk/letter_details.php?letter_id=365 (Erişim Tarihi: Ekim 2018).
Bell, G.M.L. Gertrude Bell’den Babasına 16 Ağustos 1920 Tarihli Mektubu. http://www.gerty.ncl.ac.uk/letter_details.php?letter_id=410 (Erişim Tarihi: Ekim 2018).
Bell, G.M.L. Gertrude Bell’den Babasına 7 Mart 1919 tarihli Mektubu. http://gertrudebell.ncl.ac.uk/letter_details.php?letter_id=345 (Erişim Tarihi: Ekim 2018).
Bell, G.M.L. Gertrude Bell’den Üvey Annesine 24 Kasım 1921 Tarihli Mektubu. http://gertrudebell.ncl.ac.uk/letter_details.php?letter_id=460 (Erişim Tarihi: Kasım 2018).
Bell, G.M.L., (1921). Gertrude Bell’den Üvey Annesine 24 Şubat 1921 (Dicle Teknesinde) Mektubu. http://gertrudebell.ncl.ac.uk/letter_details.php?letter_id=460 (Erişim Tarihi: Ekim 2018).
Birdal, S. (2016). Lozan’dan Önce Kürtler. https://www.gazeteduvar.com.tr/yazarlar/2016/11/04/lozandan-once-kurtler/ (Erişim Tarihi:16.10.2018).
Çopur, İzzettin. Osmanlı’ya Karşı Arap Ayaklanması Ve Lawrence'ın Rolü. http://www.izzettincopur.com/index.php?option=com_content&view=article&id=45:osmanliya-kari-arap-ayaklanmasi-ve-lawrencen-rolue&catid=44:tarh-olaylar& izzettincopur Itemid=49#_ftn1 (Erişim Tarihi: Mart 2018).
http://blog.milliyet.com.tr/dunyamizi-yoneten-gizli-orgutler--skull-and-bones-ve-cia/Blog/?BlogNo=384875 (Erişim Tarihi: 29 Kasım 2018).
http://www.gastrosef.com/verimli-hilal (Erişim Tarihi: 18 Eylül 2018).
http://www.tdk.gov.tr (Erişim Tarihi: 29 Ekim 2018).
https://www.seslisozluk.net/burka-nedir-ne-demek/ (Erişim Tarihi: 25 Kasım 2018).
Kurşun, Zekeriya. (2014). Ortadoğu Neden Vazgeçilmezdir? http://ordaf.org/ortadogu-neden-vazgecilmezdir/ (Erişim Tarihi: Ekim 2018).
WEB_1. (2017). Newcastle University Gertrude Bell Archive. http://gertrudebell.ncl.ac.uk/ (10.08.2018).
WEB_2. Beyazperde. http://www.beyazperde.com/filmler/film-190187/oyuncular/ (28.09.2018).
WEB_3. Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı. http://www.enerji.gov.tr/tr-TR/Sayfalar/Petrol (16.10.2018).
WEB_4. Radikal Gazetesi. http://www.radikal.com.tr/hayat/cia-fransiz-koyluleri-lsd-ile-cildirtmis-985460/ (Erişim Tarihi: 19.05.2018).
WEB_5. Antalya Cityszone. https://www.antalyacityzone.com/galeri/mayis-ayinda-vizyona-girecek-8-film/46 (Erişim Tarihi: 15.09.2018).
WEB_6. Biyografi (Abdülaziz İbni Suud). https://www.biyografi.info/kisi/abdulaziz-ibni-suud (Erişim Tarihi: 23.11.2018).
WEB_7. (2015). Newcastle University Gertrude Bell Archive Resources. https://research.ncl.ac.uk/gertrudebell/resources/
Yayınlanan
Lisans
LisansBu İnternet Sitesi içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı, resim, görüntü, fotoğraf, video, müzik vb.) Akademisyen Kitabevine ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceca Kanunu kapsamında korunmaktadır. Bu hakları ihlal eden kişiler, 5846 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Yayınevi ilgili yasal yollara başvurma hakkına sahiptir.
