Doğal Aile Planlaması Yöntemleri
Özet
Doğal aile planlaması yöntemleri, kadının menstrual siklusunun fertil ve infertil evrelerinde doğal olarak meydana gelen belirti ve bulgularının gözlemlenmesine dayanır. Hormon, cihaz, tıbbi personel gerektirmeyişi, yan etkisiz oluşu, düşük maliyeti gibi avantajları mevcuttur. Üreme döngüsüne uygun kullanıldığında, gebeliği önlemede etkililik oranı yüksektir. Doğal aile planlaması yöntemlerinin etkinliği, yöntemleri kullanan çiftlerin tutarlılığına ve motivasyonuna bağlıdır. Günümüzde mobil ve web tabanlı uygulamalar, elektronik fertilite takip cihazları gibi teknolojiler yöntemlerin dijitalleşmesine neden olmuş, yöntemlerin kullanım oranı ve etkinliğinin artmasını sağlamıştır. Yapılan çalışmalarda doğru kullanıldığında DAP’ların modern yöntemler kadar etkili olduğu söylenmektedir. Aile planlaması hizmeti veren tüm sağlık profesyonelleri, DAP yöntemleri konusunda bilgi sahibi olmalı, kadınlara danışmanlık yapmalıdır.
Referanslar
Akdolun Balkaya, N., Özsoy, S., Aksu, H., & Demirsoy Horta, G. (2021). Sağlık personelinin yaygın kullanılmayan kontraseptif yöntemlere ilişkin bilgi, tercih ve danışmanlık uygulamaları: Türkiye’nin batısından kesitsel bir çalışma. Kocaeli Tıp Dergisi, 10(1), 38-49.
Aksu, H., & Toptaş, B. (2020). Perimenopozal dönemdeki kadınların kontraseptif yöntem kullanım durumları. Journal of Human Sciences, 17(2), 548-557. doi:10.14687/jhs.v17i2.5961
Aksu, H., Balkaya, N.A., Özsoy, S., & Demirsoy, G. (2015). Yaygın kullanılmayan aile planlaması yöntemlerine ilişkin kadınların bilgi ve görüşleri. Kadın Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 2(1), 59-71.
American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). (2019), Prepregnancy Counseling, Committee Opinion, Number 762
American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). (2022). Fertility Awareness-Based Methods of Family Planning. https://www.acog.org/womens-health/faqs/fertility-awareness-based-methods-of-family-planning Erişim tarihi: 20.01.2022
American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). (2022).Postpartum Birth Control. https://www.acog.org/womens-health/faqs/postpartum-birth-control#:~:text=Lactational%20amenorrhea%20method%20(LAM)%20is,or%206%20hours%20at%20night Erişim tarihi: 20.01.2022
Bearak, J., Popinchalk, A., Ganatra, B., Moller, A. B., Tunçalp, Ö., Beavin, C., ... & Alkema, L. (2020). Unintended pregnancy and abortion by income, region, and the legal status of abortion: estimates from a comprehensive model for 1990–2019. The Lancet Global Health, 8(9), e1152-e1161.
Black, A., Guilbert, E., Costescu, D., Dunn, S., Fisher, W., Kives, S., ... &Vancouver, B.C.(2015). Canadian contraception consensus (part 2 of 4). SOGC Clinical Practice Guideline, Journal of Obstetrics and Gynaecology Canada, 37(11), 1033–1035. doi:https://doi.org/10.1016/S1701-2163(16)30054-8
Calimag, M.M.P., Gamilla, M.C.Z., & Aubrey, E. (2020). Natural family planning methods: A scoping review. Journal of Social Health, 3(1), 39-75.
Centers for Disease Control and Prevention (CDC). (2022). Lactational Amenorrhea Method https://www.cdc.gov/reproductivehealth/contraception/mmwr/mec/appendixg.html Erişim tarihi: 30.01.2022.
Doğru, H.Y., Oktay, G., İşgüder, Ç. K., Özsoy, A. Z., Çakmak, B., Delibaş, İ. B., & Yıldız, N. Ç. (2016). Yaş gruplarına göre kadınların aile planlamasına bakışları ve seçtikleri yöntemlerin değerlendirilmesi: Tersiyer tek merkez deneyimi. Dicle Tıp Dergisi, 43(3), 413-418.
Egelioğlu Çetişli, N., Kahveci, M., Işık, S., & Hacılar, A. (2020). Kadınların postpartum kontraseptif tercihleri ve tutumları. JAREN, 6(1):67-72 doi:10.5222/jaren.2020.37233
Erenel, A.Ş. (2010). Doğal bir aile planlaması yöntemi: Laktasyonel amenore yöntemi. TAF Prev Med Bull., 9:383-390.
Eroglu, S., Aziz, V., &Kılıç, F. (2021). Contraceptive method preferences of women and related factors in Karabuk province. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 15(1), 72-77. doi: 10.21763/tjfmpc.744282
Fehring, R.J., & Schneider, M. (2017). Effectiveness of a natural family planning service program. MCN: The American Journal of Maternal/Child Nursing, 42(1), 43-49.
Fehring, R.J., Manhart, M.D. (2021). Natural family planning and marital chastity: The effects of periodic abstinence on marital relationships. Linacre Q. Feb,88(1),42-55.
Freundl, G., Sivin, I., Batar, I. (2010). State-of-the-art of non-hormonal methods of contraception: IV. natural family planning. Eur J Contracept Reprod Health Care, 15,113–123.
Gavas, E., & İnal, S. (2019). Türkiye’de kadınların aile planlaması yöntemleri kullanma durumları ve tutumları: Sistematik derleme. Sağlık ve Yaşam Bilimleri Dergisi, 1(2), 37-43. https://doi.org/10.33308/2687248X.201912118
Gumussoy, S. (2019). Natural and traditional family planning methods. International Medicine, 1(3), 147-152.
Guttmacher Institute. (2017). Adding ıt up: Investing in contraception and maternal and newborn health. New York: Guttmacher Institute
Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü (HÜNEE). (2019). 2018 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması. Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü, T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı ve TÜBİTAK, Ankara, Türkiye
Hassoun, D. (2018). Méthodes de contraception naturelle et méthodes barrières. RPC contraception CNGOF [Natural Family Planning methods and Barrier: CNGOF Contraception Guidelines]. Gynecol Obstet Fertil Senol. Dec,46(12),873-882. French. doi: 10.1016/j.gofs.2018.10.002. Epub 2018 Oct 30. PMID: 30389545.
Jensen, A.& Wrede, J. (2020). Fertility awareness-based methods for family planning: A literature review. Journal of Christian Nursing, 37(4), 212-220.
Kamińska, A. (2020). Multidimensional analysis of aspects of using fertility awareness-based methods. Gin Pol Med Project 4 (58), 027-034.
Kersten, M., Korzoum, A., Friedl, T.W.P., Schütze, S., Tzschaschel, M., Fritz, J., Janni, W., Hancke, K. (2022). Trend natural family planning- an online survey to assess attitudes towards NFP among German-speaking women. Eur J Contracept Reprod Health Care, Jan,18,1-7.
Manhart, M., Duane, M., Lind, A., Sinai, I., Golen-Tevald, J. (2013). Fertility awareness-based methods for family planning: A review of effectiveness for avoiding pregnancy using SORT. Osteopathic Fam Physician, 5,2–8.
National Health Service (NHS). (2021). Natural family planning (fertility awareness) Your contraception guide. https://www.nhs.uk/conditions/contraception/natural-family-planning/. Erişim tarihi 24.01.2022
Oltuluoğlu, H., & Başer, M. (2012). Malatya il merkezinde yaşayan evli kadınların kullandıkları aile planlaması yöntemleri ve seçme nedenlerinin incelenmesi. Journal of Turgut Ozal Medical Center, 19(3), 167-174.
Özçelik, E. (2016). Doğal aile planlaması yöntemleri. The Journal of Turkish Family Physician, 7(3), 45-53.
Özçelik, E., Uzuner, A., Karahan, Ö., Atici, E., & Özendi, Y. (2020). Standard days method: comparison of CycleBeads and Smartphone app. International Medicine, 2(5), 294.
Özsoy Gökdemirel, S. & Coşkun, A. (2011). Doğal aile planlaması yöntemlerinden billings ovulasyon metodunun uygulanması. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi, 13(2), 33-48.
Özsoy, S., Aksu, H., Akdolun Balkaya, N., & Demirsoy Horta, G. (2018). Knowledge and opinions of postpartum mothers about the lactational amenorrhea method: the Turkish experience. Breastfeeding Medicine, 13(1), 70-74.
Öztürk Can H (2015). Menstrüel Siklus Bozuklukları, "Kadın Sağlığı Genişletilmiş 2 Baskı", Şirin A., Kavlak O., Editör, Nobel Tıp Kitabevleri Tic. Ltd. Şti, İstanbul, İstanbul, ss.94-109, 2015
Peters, A., & Mahdy, H. (2021). Symptothermal Contraception. StatPearls Publishing LLC.https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK564316/ Erişim Tarihi: 01.02.2022
Polis, C.B., Jones, R.K. (2018). Multiple contraceptive method use and prevalence of fertility awareness based method use in the United States, 2013-2015. Contraception, Sep,98(3):188-192.
Reed, B.G., Carr, B.R. (2018). The normal menstrual cycle and the control of ovulation. In: Feingold KR, Anawalt B, Boyce A, Chrousos G, de Herder WW, Dhatariya K, Dungan K, Hershman JM, Hofland J, Kalra S, Kaltsas G, Koch C, Kopp P, Korbonits M, Kovacs CS, Kuohung W, Laferrère B, Levy M, McGee EA, McLachlan R, Morley JE, New M, Purnell J, Sahay R, Singer F, Sperling MA, Stratakis CA, Trence DL, Wilson DP, editors. Endotext [Internet]. MDText.com, Inc.; South Dartmouth (MA): Aug 5, 2018. [PubMed]
Sert, G. (2013). Üreme haklarının yasal temelleri ve etik değerlendirme. İnsan Kaynağını Geliştirme Vakfı. https://dspace.ceid.org.tr/xmlui/handle/1/461
Setton, R., Tierney, C., & Tsai, T. (2016). The accuracy of web sites and cellular phone applications in predicting the fertile window. Obstetrics & Gynecology, 128(1), 58-63.
Shilaih, M., Goodale, B. M., Falco, L., Kübler, F., De Clerck, V., & Leeners, B. (2018). Modern fertility awareness methods: wrist wearables capture the changes in temperature associated with the menstrual cycle. Bioscience reports, 38(6),1-12. doi: 10.1042/BSR20171279
Simmons, R.G., & Jennings, V. (2020). Fertility awareness-based methods of family planning. Best Practice & Research Clinical Obstetrics & Gynaecology, 66, 68-82. doi: 10.1016/j.bpobgyn.2019.12.003
Smoley, B.A., & Robinson, C.M. (2012). Natural family planning. American Family Physician, 86(10), 924-928.
Sung S, Abramovitz A. Natural Family Planning. 2021 Jul 26. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2022 Jan–. PMID: 31536267.
T.C. Sağlık Bakanlığı Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü. (2010). Aile Planlaması Danışmanlığı Katılımcı Kitabı. Ankara.
Urrutia, R.P., Polis, C.B., Jensen, E.T., Greene, M.E., Kennedy, E., & Stanford, J.B. (2018). Effectiveness of fertility awareness-based methods for pregnancy prevention: A systematic review. Obstetrics and Gynecology, 132(3), 591-604.
USAID from the American people and ACCESS Family Planning Initiative. The Lactational Amenorrhea Method (LAM): A Postpartum Contraceptive Choice for Women Who Breastfeed. (JHPIEGO in partnership with Save the Children, Constella/Futures, the Academy for Educational Development, the American College of Nurse-Midwives and IMA World Health): www.accesstohealth.org Erişim tarihi 30.01.2022
Witt, J., McEvers, K., Kelly, P.J. (2013). Knowledge and experiences of low-income patients with natural family planning. The Journal for Nurse Practitioners, 9,99-104.
World Health Organisation (WHO). (2020). Family planning/contraception methods. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/family-planning-contraception Erişim tarihi: 29.01.2022
World Health Organisation (WHO). (2021). Infant and young child feding.https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/infant-and-young-child-feeding. Erişim tarihi: 29.01.2022
World Health Organization (WHO). (2018). Family Planning: A Global Handbook for Providers. World Health Organization and Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health. https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/260156/9780999203705-eng.pdf?sequence=1 Erişim tarihi: 29.01.2022
World Health Organization Department of Reproductive Health and Research (WHO/RHR) and Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health/Center for Communication Programs (CCP) (2011). Knowledge for Health Project. Family Planning: A Global Handbook for Providers. Baltimore: CCP, Co-published by WHO. https://www.fphandbook.org/Erişim tarihi: 29.01.2022
Yücel, U., Güner, S., & Şen, F.S. (2018). 15-49 yaş arası iki yaşından küçük çocuğu olan kadınlarda aile planlaması hizmet kullanımının değerlendirilmesi. Medical Sciences, 13(4), 120-128.
Referanslar
Akdolun Balkaya, N., Özsoy, S., Aksu, H., & Demirsoy Horta, G. (2021). Sağlık personelinin yaygın kullanılmayan kontraseptif yöntemlere ilişkin bilgi, tercih ve danışmanlık uygulamaları: Türkiye’nin batısından kesitsel bir çalışma. Kocaeli Tıp Dergisi, 10(1), 38-49.
Aksu, H., & Toptaş, B. (2020). Perimenopozal dönemdeki kadınların kontraseptif yöntem kullanım durumları. Journal of Human Sciences, 17(2), 548-557. doi:10.14687/jhs.v17i2.5961
Aksu, H., Balkaya, N.A., Özsoy, S., & Demirsoy, G. (2015). Yaygın kullanılmayan aile planlaması yöntemlerine ilişkin kadınların bilgi ve görüşleri. Kadın Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 2(1), 59-71.
American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). (2019), Prepregnancy Counseling, Committee Opinion, Number 762
American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). (2022). Fertility Awareness-Based Methods of Family Planning. https://www.acog.org/womens-health/faqs/fertility-awareness-based-methods-of-family-planning Erişim tarihi: 20.01.2022
American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). (2022).Postpartum Birth Control. https://www.acog.org/womens-health/faqs/postpartum-birth-control#:~:text=Lactational%20amenorrhea%20method%20(LAM)%20is,or%206%20hours%20at%20night Erişim tarihi: 20.01.2022
Bearak, J., Popinchalk, A., Ganatra, B., Moller, A. B., Tunçalp, Ö., Beavin, C., ... & Alkema, L. (2020). Unintended pregnancy and abortion by income, region, and the legal status of abortion: estimates from a comprehensive model for 1990–2019. The Lancet Global Health, 8(9), e1152-e1161.
Black, A., Guilbert, E., Costescu, D., Dunn, S., Fisher, W., Kives, S., ... &Vancouver, B.C.(2015). Canadian contraception consensus (part 2 of 4). SOGC Clinical Practice Guideline, Journal of Obstetrics and Gynaecology Canada, 37(11), 1033–1035. doi:https://doi.org/10.1016/S1701-2163(16)30054-8
Calimag, M.M.P., Gamilla, M.C.Z., & Aubrey, E. (2020). Natural family planning methods: A scoping review. Journal of Social Health, 3(1), 39-75.
Centers for Disease Control and Prevention (CDC). (2022). Lactational Amenorrhea Method https://www.cdc.gov/reproductivehealth/contraception/mmwr/mec/appendixg.html Erişim tarihi: 30.01.2022.
Doğru, H.Y., Oktay, G., İşgüder, Ç. K., Özsoy, A. Z., Çakmak, B., Delibaş, İ. B., & Yıldız, N. Ç. (2016). Yaş gruplarına göre kadınların aile planlamasına bakışları ve seçtikleri yöntemlerin değerlendirilmesi: Tersiyer tek merkez deneyimi. Dicle Tıp Dergisi, 43(3), 413-418.
Egelioğlu Çetişli, N., Kahveci, M., Işık, S., & Hacılar, A. (2020). Kadınların postpartum kontraseptif tercihleri ve tutumları. JAREN, 6(1):67-72 doi:10.5222/jaren.2020.37233
Erenel, A.Ş. (2010). Doğal bir aile planlaması yöntemi: Laktasyonel amenore yöntemi. TAF Prev Med Bull., 9:383-390.
Eroglu, S., Aziz, V., &Kılıç, F. (2021). Contraceptive method preferences of women and related factors in Karabuk province. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 15(1), 72-77. doi: 10.21763/tjfmpc.744282
Fehring, R.J., & Schneider, M. (2017). Effectiveness of a natural family planning service program. MCN: The American Journal of Maternal/Child Nursing, 42(1), 43-49.
Fehring, R.J., Manhart, M.D. (2021). Natural family planning and marital chastity: The effects of periodic abstinence on marital relationships. Linacre Q. Feb,88(1),42-55.
Freundl, G., Sivin, I., Batar, I. (2010). State-of-the-art of non-hormonal methods of contraception: IV. natural family planning. Eur J Contracept Reprod Health Care, 15,113–123.
Gavas, E., & İnal, S. (2019). Türkiye’de kadınların aile planlaması yöntemleri kullanma durumları ve tutumları: Sistematik derleme. Sağlık ve Yaşam Bilimleri Dergisi, 1(2), 37-43. https://doi.org/10.33308/2687248X.201912118
Gumussoy, S. (2019). Natural and traditional family planning methods. International Medicine, 1(3), 147-152.
Guttmacher Institute. (2017). Adding ıt up: Investing in contraception and maternal and newborn health. New York: Guttmacher Institute
Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü (HÜNEE). (2019). 2018 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması. Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü, T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı ve TÜBİTAK, Ankara, Türkiye
Hassoun, D. (2018). Méthodes de contraception naturelle et méthodes barrières. RPC contraception CNGOF [Natural Family Planning methods and Barrier: CNGOF Contraception Guidelines]. Gynecol Obstet Fertil Senol. Dec,46(12),873-882. French. doi: 10.1016/j.gofs.2018.10.002. Epub 2018 Oct 30. PMID: 30389545.
Jensen, A.& Wrede, J. (2020). Fertility awareness-based methods for family planning: A literature review. Journal of Christian Nursing, 37(4), 212-220.
Kamińska, A. (2020). Multidimensional analysis of aspects of using fertility awareness-based methods. Gin Pol Med Project 4 (58), 027-034.
Kersten, M., Korzoum, A., Friedl, T.W.P., Schütze, S., Tzschaschel, M., Fritz, J., Janni, W., Hancke, K. (2022). Trend natural family planning- an online survey to assess attitudes towards NFP among German-speaking women. Eur J Contracept Reprod Health Care, Jan,18,1-7.
Manhart, M., Duane, M., Lind, A., Sinai, I., Golen-Tevald, J. (2013). Fertility awareness-based methods for family planning: A review of effectiveness for avoiding pregnancy using SORT. Osteopathic Fam Physician, 5,2–8.
National Health Service (NHS). (2021). Natural family planning (fertility awareness) Your contraception guide. https://www.nhs.uk/conditions/contraception/natural-family-planning/. Erişim tarihi 24.01.2022
Oltuluoğlu, H., & Başer, M. (2012). Malatya il merkezinde yaşayan evli kadınların kullandıkları aile planlaması yöntemleri ve seçme nedenlerinin incelenmesi. Journal of Turgut Ozal Medical Center, 19(3), 167-174.
Özçelik, E. (2016). Doğal aile planlaması yöntemleri. The Journal of Turkish Family Physician, 7(3), 45-53.
Özçelik, E., Uzuner, A., Karahan, Ö., Atici, E., & Özendi, Y. (2020). Standard days method: comparison of CycleBeads and Smartphone app. International Medicine, 2(5), 294.
Özsoy Gökdemirel, S. & Coşkun, A. (2011). Doğal aile planlaması yöntemlerinden billings ovulasyon metodunun uygulanması. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi, 13(2), 33-48.
Özsoy, S., Aksu, H., Akdolun Balkaya, N., & Demirsoy Horta, G. (2018). Knowledge and opinions of postpartum mothers about the lactational amenorrhea method: the Turkish experience. Breastfeeding Medicine, 13(1), 70-74.
Öztürk Can H (2015). Menstrüel Siklus Bozuklukları, "Kadın Sağlığı Genişletilmiş 2 Baskı", Şirin A., Kavlak O., Editör, Nobel Tıp Kitabevleri Tic. Ltd. Şti, İstanbul, İstanbul, ss.94-109, 2015
Peters, A., & Mahdy, H. (2021). Symptothermal Contraception. StatPearls Publishing LLC.https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK564316/ Erişim Tarihi: 01.02.2022
Polis, C.B., Jones, R.K. (2018). Multiple contraceptive method use and prevalence of fertility awareness based method use in the United States, 2013-2015. Contraception, Sep,98(3):188-192.
Reed, B.G., Carr, B.R. (2018). The normal menstrual cycle and the control of ovulation. In: Feingold KR, Anawalt B, Boyce A, Chrousos G, de Herder WW, Dhatariya K, Dungan K, Hershman JM, Hofland J, Kalra S, Kaltsas G, Koch C, Kopp P, Korbonits M, Kovacs CS, Kuohung W, Laferrère B, Levy M, McGee EA, McLachlan R, Morley JE, New M, Purnell J, Sahay R, Singer F, Sperling MA, Stratakis CA, Trence DL, Wilson DP, editors. Endotext [Internet]. MDText.com, Inc.; South Dartmouth (MA): Aug 5, 2018. [PubMed]
Sert, G. (2013). Üreme haklarının yasal temelleri ve etik değerlendirme. İnsan Kaynağını Geliştirme Vakfı. https://dspace.ceid.org.tr/xmlui/handle/1/461
Setton, R., Tierney, C., & Tsai, T. (2016). The accuracy of web sites and cellular phone applications in predicting the fertile window. Obstetrics & Gynecology, 128(1), 58-63.
Shilaih, M., Goodale, B. M., Falco, L., Kübler, F., De Clerck, V., & Leeners, B. (2018). Modern fertility awareness methods: wrist wearables capture the changes in temperature associated with the menstrual cycle. Bioscience reports, 38(6),1-12. doi: 10.1042/BSR20171279
Simmons, R.G., & Jennings, V. (2020). Fertility awareness-based methods of family planning. Best Practice & Research Clinical Obstetrics & Gynaecology, 66, 68-82. doi: 10.1016/j.bpobgyn.2019.12.003
Smoley, B.A., & Robinson, C.M. (2012). Natural family planning. American Family Physician, 86(10), 924-928.
Sung S, Abramovitz A. Natural Family Planning. 2021 Jul 26. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2022 Jan–. PMID: 31536267.
T.C. Sağlık Bakanlığı Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü. (2010). Aile Planlaması Danışmanlığı Katılımcı Kitabı. Ankara.
Urrutia, R.P., Polis, C.B., Jensen, E.T., Greene, M.E., Kennedy, E., & Stanford, J.B. (2018). Effectiveness of fertility awareness-based methods for pregnancy prevention: A systematic review. Obstetrics and Gynecology, 132(3), 591-604.
USAID from the American people and ACCESS Family Planning Initiative. The Lactational Amenorrhea Method (LAM): A Postpartum Contraceptive Choice for Women Who Breastfeed. (JHPIEGO in partnership with Save the Children, Constella/Futures, the Academy for Educational Development, the American College of Nurse-Midwives and IMA World Health): www.accesstohealth.org Erişim tarihi 30.01.2022
Witt, J., McEvers, K., Kelly, P.J. (2013). Knowledge and experiences of low-income patients with natural family planning. The Journal for Nurse Practitioners, 9,99-104.
World Health Organisation (WHO). (2020). Family planning/contraception methods. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/family-planning-contraception Erişim tarihi: 29.01.2022
World Health Organisation (WHO). (2021). Infant and young child feding.https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/infant-and-young-child-feeding. Erişim tarihi: 29.01.2022
World Health Organization (WHO). (2018). Family Planning: A Global Handbook for Providers. World Health Organization and Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health. https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/260156/9780999203705-eng.pdf?sequence=1 Erişim tarihi: 29.01.2022
World Health Organization Department of Reproductive Health and Research (WHO/RHR) and Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health/Center for Communication Programs (CCP) (2011). Knowledge for Health Project. Family Planning: A Global Handbook for Providers. Baltimore: CCP, Co-published by WHO. https://www.fphandbook.org/Erişim tarihi: 29.01.2022
Yücel, U., Güner, S., & Şen, F.S. (2018). 15-49 yaş arası iki yaşından küçük çocuğu olan kadınlarda aile planlaması hizmet kullanımının değerlendirilmesi. Medical Sciences, 13(4), 120-128.
