İnsan Embriyolarında Genom Düzenleme Araştırmalarıyla İlgili Etik Sorunlar
Özet
Genom düzenleme organizmanın DNA’sında değişiklik yapma imkanı veren bir grup teknoloji olarak tanımlanabilir. Klinik germline genom düzenlemesini (GGD) şu anda mevcut yöntemlere göre potansiyel avantajları sınırlı olsa da GGD’nin klinikte uygulanması önerilmiş ve tartışılmıştır. Bu tarz bir uygulamayla ilgili etik konular ayrıntılı şekilde tartışılmıştır. Bu arada GGD’nin potansiyel klinik uygulamalarının değerlendirilmesi için yapılması gerekli çalışmaların etik sonuçlarına çok fazla ilgi gösterilmemiştir. Bu yazımızda GGD’nin potansiyel klinik kullanımları hakkındaki tartışmaya genel bir bakış açısı sunulmuştur. Daha sonra GGD’nin potansiyel klinik kullanımlarının değerlendirilmesiyle ilgili çalışmalarla ilgili sorular ve etik konular tartışılmıştır. Özellikle kabul edilebilir güvenlik eşiği, insan GGD’sindeki mevcut teknik engeller, deneylerde kullanılan insan embriyolarının yok edilmesi, yumurta donörlerinin katılımı ve araştırma katılımcılarının numuneleri üzerinde gerçekleştirilen genomik dizilemeyle ilgili sorunları değerlendirdik.
Referanslar
Knott, G. J., & Doudna, J. A. CRISPR-Cas guides the future of genetic engineering. Science, 2018;361(6405), 866-869.
Liang, P., Xu, Y., Zhang, X., Ding, C., Huang, R., Zhang, Z., & Huang, J. CRISPR/Cas9-mediated gene editing in human tripronuclear zygotes. Protein & cell, 2015;6(5), 363-372.
Araki, M., & Ishii, T. International regulatory landscape and integration of corrective genome editing into in vitro fertilization. Reproductive biology and endocrinology, 2014;12(1), 1-12.
Church, G. Compelling reasons for repairing human germlines. N Engl J Med, 2017;377(20), 1909-1911.
Brokowski, C. Do CRISPR germline ethics statements cut it?. The CRISPR Journal, 2018;1(2), 115-125.
Lander, E. S., Baylis, F., Zhang, F., Charpentier, E., Berg, P., Bourgain, C., ... & Winnacker, E. L. Adopt a moratorium on heritable genome editing. Nature, 2019;567(7747), 165-168
Ormond, K. E., Mortlock, D. P., Scholes, D. T., Bombard, Y., Brody, L. C., Faucett, W. A., ... & Young, C. E. Human germline genome editing. The American Journal of Human Genetics, 2017;101(2), 167-176.
De Wert, G., Pennings, G., Clarke, A., Eichenlaub-Ritter, U., Van El, C. G., Forzano, F., ... & European Society of Human Genetics and the European Society of Human Reproduction and Embryology. Human germline gene editing. Recommendations of ESHG and ESHRE. Human Reproduction Open, 2018(1), hox025
Gyngell, C., Douglas, T., & Savulescu, J. The ethics of germline gene editing. Journal of Applied Philosophy, 2017;34(4), 498-513.
Rulli, T. Reproductive CRISPR does not cure disease. Bioethics, 2019;33(9), 1072-1082
Ranisch, R. Germline genome editing versus preimplantation genetic diagnosis: Is there a case in favour of germline interventions?. Bioethics, 2020;34(1), 60-69
Viotti, M., Victor, A. R., Griffin, D. K., Groob, J. S., Brake, A. J., Zouves, C. G., & Barnes, F. L. Estimating demand for germline genome editing: an in vitro fertilization clinic perspective. The CRISPR Journal, 2019;2(5), 304-315
Steffann, J., Jouannet, P., Bonnefont, J. P., Chneiweiss, H., & Frydman, N. Could failure in preimplantation genetic diagnosis justify editing the human embryo genome?. Cell Stem Cell, 2018;22(4), 481-482
Wolf, D. P., Mitalipov, P. A., & Mitalipov, S. M. Principles of and strategies for germline gene therapy. Nature medicine, 2019;25(6), 890-897
Krimsky, S. Breaking the germline barrier in a moral vacuum. Accountability in Research, 2019;26(6), 351-368
Savulescu, J., Pugh, J., Douglas, T., & Gyngell, C. The moral imperative to continue gene editing research on human embryos. Protein & cell, 2015;6(7), 476-479
Denier, Y. Need or Desire?: A Conceptual and Moral Phenomenology of the Child Wish. International Journal of Applied Philosophy, 2006;20(1), 81-95
Smolenski, J. CRISPR/Cas9 and germline modification: New difficulties in obtaining informed consent. The American Journal of Bioethics, 2015;15(12), 35-37.
Cussins, J., & Lowthorp, L. Germline modification and policymaking: the relationship between mitochondrial replacement and gene editing. The New Bioethics, 2018;24(1), 74-94.
