Körfez Savaşı ve Türkiye’nin İzlediği Politika
Özet
Günümüzün modern gelişmiş dünyasında Ortadoğu bölgesi, sahip olduğu enerji kaynakları ve jeostratejik önemi nedeniyle 19. yüzyıldan bu yana büyük güçler ve bölge ülkeleri için büyük önem arz etmektedir. Körfez bölgesi ise Ortadoğu’nun kalbi niteliğini taşımaktadır. Bu nedenle, gerek dünya güçleri gerekse bölgesel güçler bu bölgenin hâkimiyeti için yıllardır rekabet içinde olmaktadırlar. Bu rekabet zaman zaman savaşa varacak derecede yükselmektedir. Bölgeye hâkimiyet, sadece devlet/ler/in ekonomik ve siyasal gücünü artırmakla kalmamakta, diğer devletlerin bu bölgeden yararlanmasının da önüne geçmesini beraberinde getirmektedir. Bölge ülkelerinden Irak, İran ile yaptığı savaşın yaralarını sarabilmek ve bölgeye hâkim olabilmek için 1990’da Körfez bölgesinin zayıf olarak görülen ülkesi Kuveyt’e saldırmıştır. Bu saldırıda Irak askeri açıdan gücünün yanı sıra uluslararası siyaset açısından da ABD ile ilişkilerine güvenmiştir. Ancak dünya siyasetini yanlış değerlendirmenin bedelini, ABD ve müttefiklerine karşı bir savaş vermek zorunda kalarak ödemiştir. Çalışmada, Körfez Savaşı ve Ortadoğu bölgesinde jeostratejik ve jeopolitik açıdan öneme sahip Türkiye’nin Körfez Savaşı’nda ABD ve müttefik ülkelerin yanında izlediği politika analiz edilmektedir. Körfez Savaşı’nın ortaya çıkardığı ve günümüze değin devam eden olumsuz etkiler Irak’ın yanı sıra Türkiye üzerinde de büyük olmuştur. Çalışma ile Irak’ın kuzey bölgesinde savaş sürecinde oluşan ve sonrasında var olmaya devam eden otorite boşluğunun Türkiye’nin güvenliğine oluşturduğu tehdidin önemi de ortaya konulmaktadır.
Referanslar
Arı, T. (2010). Yükselen güç. Bursa: MKM Yayıncılık.
Armaoğlu, F. (1994). 20. yüzyıl siyasi tarihi: 1980-1990, II, Ankara: İş Bankası Yayınları.
Bahçeli, T. (1994). Turkey, the Gulf crisis and the new world order, The Gulf War and the New World Order, Ed. Tareq Y. Ismael, Jacqueline S. Ismael. Florida: University Press of Florida.
Best, A, Jussi M., Hanhimaki, J. A. Maiolo, K. Schulze, E.. (2012), 20. Yüzyılın Uluslararası Tarihi, , Çev. Taciser Ulaş Belge, Siysasl Kitabevi, 2012 Eylül, Ankara, s. 524.
BM Kuruluş Antlaşması. (1945). (14/01/2023 tarihinde https://www.un.org/en/about-us/un-charter/full-text adresinden ulaşılmıştır).
Bostanoğlu, B. (1999). Türkiye-ABD ilişkilerinin politikası, Ankara: İmge Kitabevi Yayınları.
Çakmak, H. (2004). Uluslararası krizler ve Türk Silahlı Kuvvetleri, Ankara: Platin Yayınları.
Caşın, M. (1996a). Ortadoğu’da bitmeyen mücadelenin son hamlesi Körfez Savaşı’nın stratejik sonuçları, Avrasya Dosyası, 3, (1), 240-250.
Caşın, M. (1996b). Ortadoğu’da bitmeyen mücadelenin son hamlesi Körfez Savaşı’nın stratejik sonuçları II. Avrasya Dosyası, 3, (2), 223-238.
Chomsky, N. (1995). Demokrasi: gerçek ve hayal, Çev. Cevdet Cerit. İstanbul: Pınar Yayınları.
Ersanel, N. (1996). İran-Hamas çizgisinde bir terör analizi, Avrasya Dosyas., 3 (2), 45-52.
Falk, R. (1994). Democracy died at the Gulf, The Gulf War and the New World Order, Ed. Tareq Y. Ismael, Jacqueline S. Ismael. Florida: University Press of Florida.
Giritli, İ. (1992). Körfez bunalımının boyutları. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Basımevi.
Gönlübol, M. Bingün, H, (1996). 1990-1995 Dönemi Türk Dış Politikası. Olaylarla Türk Dış Politikası, Ed. Mehmet Gönlübol. 9. Baskı, Ankara: Siyasal Kitabevi.
Güller, M. A. (2016). Suriye’nin Sevr’i Amerikan koridoru, 3. Baskı İstanbul: Kaynak Yayınları.
Halliday, F. (2005). The Middle East in international relations. Cambridge, UK: Cambridge University Press.
Kepsutlu, B. (2016). Amerika’nın Orta Doğu politikası, İstanbul: İnkılâp Kitabevi.
Kılınç, R. (2000). Soğuk savaş sonrasında Basra Körfezi’nde güvenlik: yapılanma, algılanmalar, politikalar. Avrasya Dosyası, 6, (1), 6-27.
Kirişçi, K. (1994). Huzur mu huzursuzluk mu: çekiç güç ve Türk dış politikası, Türk Dış Politikasının Analizi, Der. Faruk Sönmezoğlu. İstanbul: Der Yayınları.
Köni, H. (1996). Körfez Savaşı sonrası Türkiye ve Orta Doğu, Avrasya Dosyası, 3, (1), 127-140.
Makiya, K. (1993). Curelty and silence : war, tyranny, uprising and the Arab world, London: Jonathan Cape Inc. Newsweek, (March 11, 1991).
Oran, B. (1996). Kalkık horoz, çekiç güç ve Kürt devleti, Avrasya Dosyası, 3, (1), 155-172.
Öztürk, O. M. (1997). Türkiye ve Orta Doğu, Ankara: Gündoğan Yayınları.
Sönmezoğlu, F. (1996). Uluslararası ilişkiler sözlüğü, (İkinci basım), İstanbul: Der yayınları.
Torumtay, N. (1996). Değişen stratejilerin odağında Türkiye, İstanbul: AD Yayıncılık.
UN Resolutions – 660. (1990). (14/01/2023 tarihinde https://documents-dds-ny.un.org/doc/RESOLUTION/GEN/NR0/575/10/PDF/ NR057510.pdf?OpenElement adresinden ulaşılmıştır).
UN Resolutions – 661. (1990). (14/01/2023 tarihinde https://documents-dds-ny.un.org/doc/RESOLUTION/GEN/NR0/575/11/PDF /NR057511.pdf?OpenElement adresinden ulaşılmıştır).
UN Resolutions – 662. (1990) (14/01/2023 tarihinde https://documents-dds-ny.un.org/doc/RESOLUTION/GEN/NR0/575/12/PDF/ NR057512.pdf?OpenElement adresinden ulaşılmıştır).
Uslu, N. (1999). Körfez Savaşı ve Amerika’nın politikaları. Ankara Üniversitesi, Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 54, (3), 165-199.
Uzun, S. (1991). Körfez krizi, Orta Doğu ve Türkiye, Silahlı Kuvvetler Dergisi. 330.
Yetiv, S. A. (1997).The Persian Gulf crisis, London: Greenwod Press.
Referanslar
Arı, T. (2010). Yükselen güç. Bursa: MKM Yayıncılık.
Armaoğlu, F. (1994). 20. yüzyıl siyasi tarihi: 1980-1990, II, Ankara: İş Bankası Yayınları.
Bahçeli, T. (1994). Turkey, the Gulf crisis and the new world order, The Gulf War and the New World Order, Ed. Tareq Y. Ismael, Jacqueline S. Ismael. Florida: University Press of Florida.
Best, A, Jussi M., Hanhimaki, J. A. Maiolo, K. Schulze, E.. (2012), 20. Yüzyılın Uluslararası Tarihi, , Çev. Taciser Ulaş Belge, Siysasl Kitabevi, 2012 Eylül, Ankara, s. 524.
BM Kuruluş Antlaşması. (1945). (14/01/2023 tarihinde https://www.un.org/en/about-us/un-charter/full-text adresinden ulaşılmıştır).
Bostanoğlu, B. (1999). Türkiye-ABD ilişkilerinin politikası, Ankara: İmge Kitabevi Yayınları.
Çakmak, H. (2004). Uluslararası krizler ve Türk Silahlı Kuvvetleri, Ankara: Platin Yayınları.
Caşın, M. (1996a). Ortadoğu’da bitmeyen mücadelenin son hamlesi Körfez Savaşı’nın stratejik sonuçları, Avrasya Dosyası, 3, (1), 240-250.
Caşın, M. (1996b). Ortadoğu’da bitmeyen mücadelenin son hamlesi Körfez Savaşı’nın stratejik sonuçları II. Avrasya Dosyası, 3, (2), 223-238.
Chomsky, N. (1995). Demokrasi: gerçek ve hayal, Çev. Cevdet Cerit. İstanbul: Pınar Yayınları.
Ersanel, N. (1996). İran-Hamas çizgisinde bir terör analizi, Avrasya Dosyas., 3 (2), 45-52.
Falk, R. (1994). Democracy died at the Gulf, The Gulf War and the New World Order, Ed. Tareq Y. Ismael, Jacqueline S. Ismael. Florida: University Press of Florida.
Giritli, İ. (1992). Körfez bunalımının boyutları. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Basımevi.
Gönlübol, M. Bingün, H, (1996). 1990-1995 Dönemi Türk Dış Politikası. Olaylarla Türk Dış Politikası, Ed. Mehmet Gönlübol. 9. Baskı, Ankara: Siyasal Kitabevi.
Güller, M. A. (2016). Suriye’nin Sevr’i Amerikan koridoru, 3. Baskı İstanbul: Kaynak Yayınları.
Halliday, F. (2005). The Middle East in international relations. Cambridge, UK: Cambridge University Press.
Kepsutlu, B. (2016). Amerika’nın Orta Doğu politikası, İstanbul: İnkılâp Kitabevi.
Kılınç, R. (2000). Soğuk savaş sonrasında Basra Körfezi’nde güvenlik: yapılanma, algılanmalar, politikalar. Avrasya Dosyası, 6, (1), 6-27.
Kirişçi, K. (1994). Huzur mu huzursuzluk mu: çekiç güç ve Türk dış politikası, Türk Dış Politikasının Analizi, Der. Faruk Sönmezoğlu. İstanbul: Der Yayınları.
Köni, H. (1996). Körfez Savaşı sonrası Türkiye ve Orta Doğu, Avrasya Dosyası, 3, (1), 127-140.
Makiya, K. (1993). Curelty and silence : war, tyranny, uprising and the Arab world, London: Jonathan Cape Inc. Newsweek, (March 11, 1991).
Oran, B. (1996). Kalkık horoz, çekiç güç ve Kürt devleti, Avrasya Dosyası, 3, (1), 155-172.
Öztürk, O. M. (1997). Türkiye ve Orta Doğu, Ankara: Gündoğan Yayınları.
Sönmezoğlu, F. (1996). Uluslararası ilişkiler sözlüğü, (İkinci basım), İstanbul: Der yayınları.
Torumtay, N. (1996). Değişen stratejilerin odağında Türkiye, İstanbul: AD Yayıncılık.
UN Resolutions – 660. (1990). (14/01/2023 tarihinde https://documents-dds-ny.un.org/doc/RESOLUTION/GEN/NR0/575/10/PDF/ NR057510.pdf?OpenElement adresinden ulaşılmıştır).
UN Resolutions – 661. (1990). (14/01/2023 tarihinde https://documents-dds-ny.un.org/doc/RESOLUTION/GEN/NR0/575/11/PDF /NR057511.pdf?OpenElement adresinden ulaşılmıştır).
UN Resolutions – 662. (1990) (14/01/2023 tarihinde https://documents-dds-ny.un.org/doc/RESOLUTION/GEN/NR0/575/12/PDF/ NR057512.pdf?OpenElement adresinden ulaşılmıştır).
Uslu, N. (1999). Körfez Savaşı ve Amerika’nın politikaları. Ankara Üniversitesi, Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 54, (3), 165-199.
Uzun, S. (1991). Körfez krizi, Orta Doğu ve Türkiye, Silahlı Kuvvetler Dergisi. 330.
Yetiv, S. A. (1997).The Persian Gulf crisis, London: Greenwod Press.
