Toplumsal Cinsiyet Rollerinin Televizyon Dizilerine Yansımaları: Kızılcık Şerbeti Dizisindeki Kadın Karakterlerin Analizi
Özet
Televizyon dizilerinde kadınların genellikle “fedakâr eş”, “kutsal anne” ya da “bakım veren kişi” temsilleriyle ön plana çıkarıldığı görülmektedir. Bu sayede kabul gören ideolojiler sürdürülerek güçlü hale gelmekte ve toplumsal ilişkilere öncülük etmektedir. Bu çalışmanın amacı, toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin televizyon dizilerinde işlendiğini ortaya koymak ve bu bağlamda kadınlara atfedilen rolleri açığa çıkarmaktır. Çalışmanın örneklemini Kızılcık Şerbeti adlı dizi oluşturmuş; dizide modern ve geleneksel kadın karakterler üzerinden toplumsal cinsiyet kalıplarının nasıl yeniden dolaşıma sokulduğu saptanmıştır. Dizideki her bir kadın karakterin buluştuğu ortak nokta ise “ataerkil bakış açısını” yansıtma biçiminin farklılığı olarak dikkat çekmiştir.
Referanslar
Ağaoğlu Ercan, E. & Çakar Bikiç, N. (2019). Kadın rollerinin televizyon dizilerinde yer alma biçimlerine ilişkin bir karşılaştırma: paramparça ve medcezir örneği. İnsan &İnsan, 6 (20), 165-183.
Aktaş, G. (2020). Toplumsal cinsiyet rollerinin televizyon dizilerine yansıması üzerine sosyolojik bir değerlendirme. Sosyolojik Bağlam, 1 (1), 1-12.
Alisbah Tuskan A. (2012). Toplumsal cinsiyet toplumda kadına biçilen roller ve çözümleri. (24/01/2023 tarihinde http://tbbdergisi.barobirlik.org.tr/m2012-99-1179 adresinden ulaşılmıştır.
Arat, Y. (2020). Toplumsal cinsiyet ve toplumsal cinsiyet eşitliği nedir, ne değildir? (1.1.2023 tarihinde https://sarkac.org/2020/02/toplumsal-cinsiyet-nedir-ne-degildir/ adresinden ulaşılmıştır).
Baştürk Akça, E. & Ergül, S. (2019). Kitle iletişim çalışmaları alanında toplumsal cinsiyet çalışmalarının gelişimi; temel yaklaşımlar ve çalışmalar üzerinden bir çerçeve çizme çabası. Şahinde Yavuz (Ed.), Toplumsal cinsiyet & medya temsilleri içinde (s. 17-40). İstanbul: Heyamola Yayınları.
Ceylan, T. (2011). Toplumsal sistem analizinde toplumsal statü ve rol. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15 (1): 89-104.
Çakar Mengü, S. (2004). Televizyon reklamlarında kadına yönelik oluşturulan toplumsal kimlik. İstanbul: İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Yayınları.
Çalışır, G. & Okur Çakıcı, F. (2015). Toplumsal cinsiyet bağlamında medyada kurulan benlik inşasının temsili. Journal of Turkish Studies, 10(10), 267-290.
Çelik, H. & Ekşi, E. (2013). Söylem analizi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 1 (27), 99-117.
Demirbilek, S. (2007). Cinsiyet ayrımcılığının sosyolojik açıdan incelenmesi. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 44 (11), 12-27.
Demirgöz Bal, M. (2014). Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliğine Genel Bakış, KASHED, 1 (1), 15-28.
Ecevit, Y. (2021). Türkiye’de katılımcı demokrasinin güçlendirilmesi: toplumsal cinsiyet eşitliğinin izlenmesi projesi Faz II: Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin Temel Kavramları. (25.11.2022 tarihinde https://ceidizler.ceid.org.tr/dosya/toplumsal-cinsiyet-esitliginin-temel-kavramlaripdf.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Fairclough, N. (1995). Critical discourse analysis: the critical study of language. London: Longman Pubs.
Fairclough, N. (2003). Dil ve ideoloji. Barış Çoban ve Zeynep Özarslan (Ed.), Söylem ve ideoloji mitoloji-din- ideoloji içinde İstanbul: Su Yayınları.
Gül Ünlü, D. & Aslan, P. (2016). Türk televizyon dizilerindeki kadın rollerine kadınların gözünden bakmak. İnönü Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 1 (2), 191- 206.
Habertürk (2023). Reyting Sonuçları 2023. (24.01.2023 tarihinde https://www.haberturk.com/dunun-reyting-sonuclari-20-ocak-2023-aciklaniyor-ab-ve-total-reyting-siralamasi-kizilcik-serbeti-3558196-magazin/3 adresinden ulaşılmıştır).
Kadına Yönelik aile içi şiddetle mücadele projesi (2008). (25.11.2022 tarihinde https://www.ilkadim.bel.tr/yerel-esitlik/9.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Köse, A. (2019). Egemen toplumsal cinsiyet rollerinin söylemsel inşasında spor basını: aslanlar, kartallar ve timsahlar dünyasında peri ve melek olmak. Şahinde Yavuz (Ed.), Toplumsal cinsiyet ve medya temsilleri içinde (s. 197- 225). İstanbul: Heyamola yayınları.
Kutlu, A. (2010). Televizyon dizilerinde toplumsal cinsiyet açısından kadınların sunumu: Kanal D’de yayınlanan yaprak dökümü dizisinde kadın karakterler. Yüksek lisans tezi. İstanbul Üniversitesi.
Marshall, G. (1998). Sosyoloji sözlüğü. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
Michel, A. (1993). Feminizm. İletişim Yayınları: Presses Universitaires De France.
Özer, Ö. (2015). Teun Adrian van Dijk örneğinde eleştirel söylem çözümlemesi. Besim Yıldırım (Ed.), İletişim araştırmalarında yöntemler uygulama ve örneklerle içinde (s. 197-286). Konya: Literatürk.
Özsoy, A. (2019). Yerli televizyon dizilerinde farklılaşan toplumsal cinsiyet temsilleri. Şahinde Yavuz (Ed.), Toplumsal cinsiyet ve medya temsilleri içinde (s. 226- 246). İstanbul: Heyamola Yayınları.
Savcı, İ. (1999). Toplumsal Cinsiyet ve Teknoloji. A.Ü SBF Dergisi, 54 (1), 124-142.
Show TV (2023). Kızılcık Şerbeti dizisi bölümleri. (29.10.2022- 25-01.2023 tarihlerinde https://www.showtv.com.tr/dizi/tanitim/kizilcik-serbeti/2875 adresinden ulaşılmıştır).
Sultana, A. & Altay, S. (2019). Ataerkillik ve kadının ikincilliği; kuramsal bir analiz. E-Şarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi, 1 (23), 417-427.
Tan, M. (1979). Kadın: ekonomik yaşamı ve eğitimi. Ankara: Türkiye İş Bankası.
Uluocak, Ş. ve Aslan, C. (2011). Kadın bakış açısından toplumsal cinsiyet rolleri. İstanbul: Oktay Matbaacılık.
Vatandaş, C. (2007). Toplumsal cinsiyet ve cinsiyet rollerinin algılanışı. Sosyoloji Konferansları, 1 .35), 29-56.
Yılmaz, H. (2005). Gelenek, gelenekçilik ve gelenekselcilik. Muhafazakâr Düşünce, 1 (3), 39-53.
Referanslar
Ağaoğlu Ercan, E. & Çakar Bikiç, N. (2019). Kadın rollerinin televizyon dizilerinde yer alma biçimlerine ilişkin bir karşılaştırma: paramparça ve medcezir örneği. İnsan &İnsan, 6 (20), 165-183.
Aktaş, G. (2020). Toplumsal cinsiyet rollerinin televizyon dizilerine yansıması üzerine sosyolojik bir değerlendirme. Sosyolojik Bağlam, 1 (1), 1-12.
Alisbah Tuskan A. (2012). Toplumsal cinsiyet toplumda kadına biçilen roller ve çözümleri. (24/01/2023 tarihinde http://tbbdergisi.barobirlik.org.tr/m2012-99-1179 adresinden ulaşılmıştır.
Arat, Y. (2020). Toplumsal cinsiyet ve toplumsal cinsiyet eşitliği nedir, ne değildir? (1.1.2023 tarihinde https://sarkac.org/2020/02/toplumsal-cinsiyet-nedir-ne-degildir/ adresinden ulaşılmıştır).
Baştürk Akça, E. & Ergül, S. (2019). Kitle iletişim çalışmaları alanında toplumsal cinsiyet çalışmalarının gelişimi; temel yaklaşımlar ve çalışmalar üzerinden bir çerçeve çizme çabası. Şahinde Yavuz (Ed.), Toplumsal cinsiyet & medya temsilleri içinde (s. 17-40). İstanbul: Heyamola Yayınları.
Ceylan, T. (2011). Toplumsal sistem analizinde toplumsal statü ve rol. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15 (1): 89-104.
Çakar Mengü, S. (2004). Televizyon reklamlarında kadına yönelik oluşturulan toplumsal kimlik. İstanbul: İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Yayınları.
Çalışır, G. & Okur Çakıcı, F. (2015). Toplumsal cinsiyet bağlamında medyada kurulan benlik inşasının temsili. Journal of Turkish Studies, 10(10), 267-290.
Çelik, H. & Ekşi, E. (2013). Söylem analizi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 1 (27), 99-117.
Demirbilek, S. (2007). Cinsiyet ayrımcılığının sosyolojik açıdan incelenmesi. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 44 (11), 12-27.
Demirgöz Bal, M. (2014). Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliğine Genel Bakış, KASHED, 1 (1), 15-28.
Ecevit, Y. (2021). Türkiye’de katılımcı demokrasinin güçlendirilmesi: toplumsal cinsiyet eşitliğinin izlenmesi projesi Faz II: Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin Temel Kavramları. (25.11.2022 tarihinde https://ceidizler.ceid.org.tr/dosya/toplumsal-cinsiyet-esitliginin-temel-kavramlaripdf.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Fairclough, N. (1995). Critical discourse analysis: the critical study of language. London: Longman Pubs.
Fairclough, N. (2003). Dil ve ideoloji. Barış Çoban ve Zeynep Özarslan (Ed.), Söylem ve ideoloji mitoloji-din- ideoloji içinde İstanbul: Su Yayınları.
Gül Ünlü, D. & Aslan, P. (2016). Türk televizyon dizilerindeki kadın rollerine kadınların gözünden bakmak. İnönü Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 1 (2), 191- 206.
Habertürk (2023). Reyting Sonuçları 2023. (24.01.2023 tarihinde https://www.haberturk.com/dunun-reyting-sonuclari-20-ocak-2023-aciklaniyor-ab-ve-total-reyting-siralamasi-kizilcik-serbeti-3558196-magazin/3 adresinden ulaşılmıştır).
Kadına Yönelik aile içi şiddetle mücadele projesi (2008). (25.11.2022 tarihinde https://www.ilkadim.bel.tr/yerel-esitlik/9.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Köse, A. (2019). Egemen toplumsal cinsiyet rollerinin söylemsel inşasında spor basını: aslanlar, kartallar ve timsahlar dünyasında peri ve melek olmak. Şahinde Yavuz (Ed.), Toplumsal cinsiyet ve medya temsilleri içinde (s. 197- 225). İstanbul: Heyamola yayınları.
Kutlu, A. (2010). Televizyon dizilerinde toplumsal cinsiyet açısından kadınların sunumu: Kanal D’de yayınlanan yaprak dökümü dizisinde kadın karakterler. Yüksek lisans tezi. İstanbul Üniversitesi.
Marshall, G. (1998). Sosyoloji sözlüğü. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
Michel, A. (1993). Feminizm. İletişim Yayınları: Presses Universitaires De France.
Özer, Ö. (2015). Teun Adrian van Dijk örneğinde eleştirel söylem çözümlemesi. Besim Yıldırım (Ed.), İletişim araştırmalarında yöntemler uygulama ve örneklerle içinde (s. 197-286). Konya: Literatürk.
Özsoy, A. (2019). Yerli televizyon dizilerinde farklılaşan toplumsal cinsiyet temsilleri. Şahinde Yavuz (Ed.), Toplumsal cinsiyet ve medya temsilleri içinde (s. 226- 246). İstanbul: Heyamola Yayınları.
Savcı, İ. (1999). Toplumsal Cinsiyet ve Teknoloji. A.Ü SBF Dergisi, 54 (1), 124-142.
Show TV (2023). Kızılcık Şerbeti dizisi bölümleri. (29.10.2022- 25-01.2023 tarihlerinde https://www.showtv.com.tr/dizi/tanitim/kizilcik-serbeti/2875 adresinden ulaşılmıştır).
Sultana, A. & Altay, S. (2019). Ataerkillik ve kadının ikincilliği; kuramsal bir analiz. E-Şarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi, 1 (23), 417-427.
Tan, M. (1979). Kadın: ekonomik yaşamı ve eğitimi. Ankara: Türkiye İş Bankası.
Uluocak, Ş. ve Aslan, C. (2011). Kadın bakış açısından toplumsal cinsiyet rolleri. İstanbul: Oktay Matbaacılık.
Vatandaş, C. (2007). Toplumsal cinsiyet ve cinsiyet rollerinin algılanışı. Sosyoloji Konferansları, 1 .35), 29-56.
Yılmaz, H. (2005). Gelenek, gelenekçilik ve gelenekselcilik. Muhafazakâr Düşünce, 1 (3), 39-53.
