The Use of Dynamic Oriented Briefemergency Psychotherapy in Traumatic Problems of Adolescents: Case Report
Özet
Divorce is a stressful process for the children as it requires them to readopt to the new family and school life and new friends. Although some teenagers receive psychological help from the experts following their parents’ divorce, some others become introverted due to their developmental period or can exhibit risky behaviors. This study aims to describe the application process of brief-intensive-emergency psychotherapy, which has proved its success on depression, mourning and traumatic events, with teenagers going through their parents’ divorce. In this study, six sessions of brief-intensive-emergency psychotherapy were carried out with a teenager with divorced parents. The client was given Symptom Check List (SCL-90-R), Hacettepe Personality Inventory, Beier Sentence Completion Test (Form B) as pretest-posttest and the effects of brief-intensive-emergency psychotherapy on this client were examined.
Referanslar
Adams, G. R., & Berzonsky, M. D. (2003). Blackwell handbook of adolescence. Australia: Blackwell Publishing
Akdoğan, S. D. (2012). The analysis of perceived social support level of adolescents whose mother-father are divorced and undivorced [Anne babası boşanmış ve boşanmamış ergenlerin algılanan sosyal destek düzeylerinin incelenmesi] (Unpublished master thesis). Gazi University, Institute of Educational Sciences, Ankara.
Altunbulak, C. (2011). Investigation of school success and problems of primary education second stage students with divorced and intact families [İlköğretim ikinci kademedeki boşanmış ve tam aileye sahip öğrencilerin okul başarıları ve okulda karşılaştıkları problemlerin incelenmesi] (Unpublished master thesis). Erciyes University, Institute of Educational Sciences, Kayseri.
Amato, P. R. (1994). Life-span adjustment of children to their parents' divorce. The Future of Children, 143-164.
Amato, P. R. (2000). The consequences of divorce for adults and children. Journal of Marriage and Family, 62(4), 1269-1287.
Amato, P. R., & Keith, B. (1991). Parental divorce and the well-being of children: A meta-analysis. Psychological Bulletin, 110(1), 26 – 46.
Ardalı, C. & Erten, Y. (1999). From psychoanalysis to dynamic psychotherapies. İstanbul: Alfa Yayıncılık.
Arifoğlu, B., Richard, N. Ş., Razı, G., & Öz, F. (2010). The child's divorce adjustment inventory: A study of validity and reliability [Çocuklar için boşanmaya uyum envanteri geçerlik ve güvenirlik çalışması] Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 17(3). 121 – 127.
Ayaz, B. A., İmren, G. S., & Ayaz, M. (2012). Traumatic symptoms and related factors in adolescents after a friend's death [Ergenlerde arkadaş ölümü sonrası travma belirtileri ve ilişkili etmenler] Klinik Psikiyatri Dergisi, 15, 199-207.
Beier, D. C. (1961). Beier Sentence Completion Test- Handbook. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
Bellak, L. (1981). Brief psychoanalytic psychotherapy of nonpsychotic depression. American Journal of Psychotherapy, 35(2), 160-172.
Bellak, L. (1983). Psychoanalysis in 1980s. American Journal of Psychotherapy, 37(4), 476-492.
Bellak, L. (1992). Handbook of intensive brief and emergency psychotherapy (B.E.P). (2. Baskı). USA: C.P.S. INC.
Bonanno, G. A., & Kaltman, S. (2001). The varieties of grief experience. Clinical Psycological Review, 21(5), 705-735.
Burger, M. J. (2006). Personality. (İ. D. Erguvan-Sarıoğlu, Çev.) İstanbul: Kaknüs Yayınları.
Bütün, M., & Demir, S. B. (Ed). (2014). Qualitative research and evaluation methods. [Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri] Ankara: PEGEM Akademi.
Cloutier, R., & Onur, B. (1994). Theories in adolescence psychology. [Ergenlik psikolojisinde kuramlar] Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 27(2), 875-904.
Deragotis, L. R. (1977). SCL-90-R Administration, scoring and procedures manual-I. (2. Basım). USA: Johns Hopkins University.
Derinöz, B., & Belen, B. F. (2008). A growing diagnosis among adolescents in the pediatric emergency unit: 4 cases with acute alcohol intoxication [Ergenlik döneminde sıklığı artan bir acil servis tanısı: 4 olgu ile akut alkol zehirlenmesi] Türk Pediatri Arşivi Dergisi, 43, 143-145.
Doğan, B. Y. (2015). Brief emergency psychotherapy [Kısa acil psikoterapi] (BEP). (2. Baskı). Ankara: Kurgu Kültür Merkezi Yayınları.
Dursun, A. (2015). The effectiveness of a program that increases subjective well-being of adolescents whose parents are divorced [Anne babası boşanmış ergenlerin öznel iyi oluşunu artırma programının etkililiğinin incelenmesi] (Unpublished master thesis). Osmangazi University, Institute of Educational Sciences, Eskişehir.
Emery, R. E. (1982). Interparental conflict and the children of discord and divorce. Psychological Bulletin, 92(2), 310 – 330.
Erdim L, & Ergün A. (2016). The effects of divorce on parents and children [Boşanmanın ebeveyn ve çocuk üzerindeki etkileri] HSP, 3(1): 78-84. DOI:10.17681/hsp.13621
Ergüner-Tekinalp, B., & Terzi Işık, Ş. (2013). Current theories in psychological counseling [Psikolojik danışmada güncel kuramlar] Ankara: PEGEM Yayıncılık.
Evans, E., Hawton, K., & Rodham, K. (2004). Factors associated with suicidal phenomena in adolescents: A systematic review of population-based studies. Clinical Psychology Review, 24(8), 957-979.
Fiyakalı, N. C. (2008). Comparison of the persistent anger levels and the anger expression styles of the high school students whose parents were divorced and not divorced in terms of some variables [Annesi-babası boşanmış ve boşanmamış lise öğrencilerinin sürekli öfke düzeyleri ve öfke ifade tarzlarının bazı değişkenler açısından karşılaştırılması] (Unpublished master thesis). Pamukkale University, Institute of Social Sciences, Denizli.
Gullotta, T. P., & Adams, G. R. (2005). Handbook of adolescent behavioral problems evidence-based approaches to prevention and treatment. New York: Springer Science.
Güler, D. (2013). Relationships of test anxiety with irrational beliefs and parental attitudes in 12th year high school students [Lise son sınıf öğrencilerinin akılcı olmayan inançları ve anne baba tutumları ile sınav kaygısı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi] (Unpublished master thesis). Akdeniz University, Institute of Social Sciences, Antalya.
Heidari, S., Lewis, A. J., Allahyari, A., Azadfallah, P., & Bertino, M. D. (2013). A pilot study of brief psychodynamic psychotherapy for depression and anxiety in young Iranian adults. Psychodynamic Psychology, 30(3), 381-393. DOI: 10.1037/a0033503
Herman, J. (2007). The consequences of trauma and healing violence are political terror from domestic abuse. İstanbul: Literatür Yayıncılık.
Kaya, İ., & Çeçen-Eroğul, A. R. (2013). The role of family functions as the predictors of childhood abuse experiences among adolescents. [Ergenlerde çocukluk dönemi istismar yaşantılarının yordayıcısı olarak aile işlevlerinin rolü] Eğitim ve Bilim, 38(168), 386-397.
Kaya, M. (2015). Development and traumatic problems that high school students experience: from the viewpoint of the parents, teachers and students [Lise öğrencilerinin yaşadıkları gelişimsel ve travmatik sorunlar: Velilerin, öğrencilerin ve öğretmenlerin gözünden] (Unpublished master thesis). İnönü University, Institute of Educational Sciences, Malatya.
Levenson, H. (2011). Time-limited dynamic psychotherapy. İstanbul: Psikoterapi Enstitüsü Yayınları.
Mechanic, D., & Hansell, S. (1989). Divorce, family conflict, and adolescent's well-being. Journal of Health and Social Behaviour, 30(1), 105-116.
Meydan, B. (2013). Solution-focused brief counseling: A study on the effectiveness in schools [Çözüm odaklı kısa süreli psikolojik danışma: Okullardaki etkililiği üzerine bir inceleme] Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(39), 120-129.
Nkyi, K. A. (2015). Development and implementation of a psychoeducational group for Ghanaian adolescents experiencing parental divorce. The Journal for Specialist in Group Work, 40(2), 243-264.
Ögel, K., & Yücel, H. (2005). Adolescents living on the streets and their health [Sokakta yaşayan ergenler ve sağlık durumları] Anadolu Psikiyatri Dergisi, 6(1), 11-18.
Özağı, A. (2007). The effects of educational group games on the split families children with high levels of depression [Depresyon düzeyi yüksek parçalanmış aile çocuklarıyla yapılan eğitsel grup oyunlarının depresyon düzeylerine etkisi] (Unpublished master thesis). Dokuz Eylül University, Institute of Educational Sciences, İzmir.
Özgüven, İ. E. (1992). Hacettepe personality inventory handbook [Hacettepe kişilik envanteri el kitabı] Ankara: PDREM Yayınları.
Özgüven, İ. E. (2001). Communication and life in family [Ailede iletişim ve yaşam] Ankara: PDREM Yayınları.
Parman, T. (2013). Faces of adolescence [Ergenliğin yüzleri] (2. Edition). İstanbul: Bağlam Yayıncılık.
Rogers, R. (1994). Brief psychodynamic therapy part I. HarvardMental Health, 10(9), 1-5.
Sargın, N., & Çetinkaya, B. (2010). The effectiveness of group counselling in reducing peer pressure [Akran baskısını azaltmada grupla psikolojik danışmanın etkililiği] Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23, 185-192.
Sayıl, I. (1992). The place and importance of intervention in the extraordinary conditions [Olağanüstü koşullarda krize müdahalenin yeri ve önemi] Kriz Dergisi, 1(1), 4-7.
Sevim, J. (2008). Divorce/undivorce melee: Correct marriage towards divorce. [Boşan/ma meleği: Doğru evlilik doğru boşanma] İstanbul: Remzi Kitabevi.
Sharf, S. R. (2011). Theories of psychotherapy and counseling concepts and cases' [Psikoterapi ve psikolojik danışma kuramları: Kavramlar ve örnek olaylar] (5. edition). Ankara: Nobel Yayın.
Siyez, D. M. (2003). Self-esteem, depression and, anxiety levels in emotionally abused and non-abused adolescents [Duygusal istismara maruz kalan ve kalmayan ergenlerin benlik algıları ile depresyon ve kaygı düzeylerinin karşılaştırılması] (Unpublished master thesis). Dokuz Eylül University, Institute of Educational Sciences, İzmir.
Taner, Y., & Gökler, B. (2004). Child abuse and neglect: Psychiatric aspects [Çocuk istismar ve ihmali: Psikiyatrik yönleri] Hacettepe Tıp Dergisi, 35, 82-86.
Tanhan, F., & Kardaş, F. (2014). Investigating hopelessness and trauma levels of high school students exposed to the Van earthquake [Van depremini yaşayan ortaöğretim öğrencilerinin travmadan etkilenme ve umutsuzluk düzeylerinin incelenmesi] Sakarya University Journal of Education, 4(1), 102-115.
Türkarslan, N. (2007). The negative impacts of divorce on children and the ways to cope with them [Boşanmanın çocuklar üzerine olumsuz etkileri ve bunlarla başetme yolları] Aile ve Toplum, 9(3), 99-108.
Turkish Statistical Institude. Marriage and divorce statistics, http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=21515. Date of Access: 02 January 2017.
Voltan-Acar, N., Yıldırım, İ., & Ergene, T. (1996). Who benefits from psychological counseling services? [Psikolojik danışma hizmetlerinden kimler yararlanıyor?] 3P Dergisi, 4(2), 122-129.
Yıkılmaz, M., & Hamamcı, Z. (2011). The effect of rational emotive education program on high school students’ irrational beliefs and perceived problem solving skills [Akılcı duygusal eğitim programının lise öğrencilerinin akılcı olmayan inançları ve algılanan problem çözme becerileri üzerine etkisi] Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(35), 54-63.
Yıldırım, T. (2006). The examination of the effectiveness of brief intensive emergency psychotherapy (BEP) on university students with social anxiety [Sosyal kaygısı yüksek üniversite öğrencilerine uygulanan kısa-yoğun-acil psikoterapinin etkililiği] (Unpublished master thesis). Hacettepe University, Institute of Social Sciences, Ankara.
Yöndem, Z. D., & Eren, A. (2008). Validity and reliability studies of earthquake stress coping scale [Deprem stresi ile baş etme stratejileri ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları] Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 3(30), 60-75.
Referanslar
Adams, G. R., & Berzonsky, M. D. (2003). Blackwell handbook of adolescence. Australia: Blackwell Publishing
Akdoğan, S. D. (2012). The analysis of perceived social support level of adolescents whose mother-father are divorced and undivorced [Anne babası boşanmış ve boşanmamış ergenlerin algılanan sosyal destek düzeylerinin incelenmesi] (Unpublished master thesis). Gazi University, Institute of Educational Sciences, Ankara.
Altunbulak, C. (2011). Investigation of school success and problems of primary education second stage students with divorced and intact families [İlköğretim ikinci kademedeki boşanmış ve tam aileye sahip öğrencilerin okul başarıları ve okulda karşılaştıkları problemlerin incelenmesi] (Unpublished master thesis). Erciyes University, Institute of Educational Sciences, Kayseri.
Amato, P. R. (1994). Life-span adjustment of children to their parents' divorce. The Future of Children, 143-164.
Amato, P. R. (2000). The consequences of divorce for adults and children. Journal of Marriage and Family, 62(4), 1269-1287.
Amato, P. R., & Keith, B. (1991). Parental divorce and the well-being of children: A meta-analysis. Psychological Bulletin, 110(1), 26 – 46.
Ardalı, C. & Erten, Y. (1999). From psychoanalysis to dynamic psychotherapies. İstanbul: Alfa Yayıncılık.
Arifoğlu, B., Richard, N. Ş., Razı, G., & Öz, F. (2010). The child's divorce adjustment inventory: A study of validity and reliability [Çocuklar için boşanmaya uyum envanteri geçerlik ve güvenirlik çalışması] Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 17(3). 121 – 127.
Ayaz, B. A., İmren, G. S., & Ayaz, M. (2012). Traumatic symptoms and related factors in adolescents after a friend's death [Ergenlerde arkadaş ölümü sonrası travma belirtileri ve ilişkili etmenler] Klinik Psikiyatri Dergisi, 15, 199-207.
Beier, D. C. (1961). Beier Sentence Completion Test- Handbook. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
Bellak, L. (1981). Brief psychoanalytic psychotherapy of nonpsychotic depression. American Journal of Psychotherapy, 35(2), 160-172.
Bellak, L. (1983). Psychoanalysis in 1980s. American Journal of Psychotherapy, 37(4), 476-492.
Bellak, L. (1992). Handbook of intensive brief and emergency psychotherapy (B.E.P). (2. Baskı). USA: C.P.S. INC.
Bonanno, G. A., & Kaltman, S. (2001). The varieties of grief experience. Clinical Psycological Review, 21(5), 705-735.
Burger, M. J. (2006). Personality. (İ. D. Erguvan-Sarıoğlu, Çev.) İstanbul: Kaknüs Yayınları.
Bütün, M., & Demir, S. B. (Ed). (2014). Qualitative research and evaluation methods. [Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri] Ankara: PEGEM Akademi.
Cloutier, R., & Onur, B. (1994). Theories in adolescence psychology. [Ergenlik psikolojisinde kuramlar] Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 27(2), 875-904.
Deragotis, L. R. (1977). SCL-90-R Administration, scoring and procedures manual-I. (2. Basım). USA: Johns Hopkins University.
Derinöz, B., & Belen, B. F. (2008). A growing diagnosis among adolescents in the pediatric emergency unit: 4 cases with acute alcohol intoxication [Ergenlik döneminde sıklığı artan bir acil servis tanısı: 4 olgu ile akut alkol zehirlenmesi] Türk Pediatri Arşivi Dergisi, 43, 143-145.
Doğan, B. Y. (2015). Brief emergency psychotherapy [Kısa acil psikoterapi] (BEP). (2. Baskı). Ankara: Kurgu Kültür Merkezi Yayınları.
Dursun, A. (2015). The effectiveness of a program that increases subjective well-being of adolescents whose parents are divorced [Anne babası boşanmış ergenlerin öznel iyi oluşunu artırma programının etkililiğinin incelenmesi] (Unpublished master thesis). Osmangazi University, Institute of Educational Sciences, Eskişehir.
Emery, R. E. (1982). Interparental conflict and the children of discord and divorce. Psychological Bulletin, 92(2), 310 – 330.
Erdim L, & Ergün A. (2016). The effects of divorce on parents and children [Boşanmanın ebeveyn ve çocuk üzerindeki etkileri] HSP, 3(1): 78-84. DOI:10.17681/hsp.13621
Ergüner-Tekinalp, B., & Terzi Işık, Ş. (2013). Current theories in psychological counseling [Psikolojik danışmada güncel kuramlar] Ankara: PEGEM Yayıncılık.
Evans, E., Hawton, K., & Rodham, K. (2004). Factors associated with suicidal phenomena in adolescents: A systematic review of population-based studies. Clinical Psychology Review, 24(8), 957-979.
Fiyakalı, N. C. (2008). Comparison of the persistent anger levels and the anger expression styles of the high school students whose parents were divorced and not divorced in terms of some variables [Annesi-babası boşanmış ve boşanmamış lise öğrencilerinin sürekli öfke düzeyleri ve öfke ifade tarzlarının bazı değişkenler açısından karşılaştırılması] (Unpublished master thesis). Pamukkale University, Institute of Social Sciences, Denizli.
Gullotta, T. P., & Adams, G. R. (2005). Handbook of adolescent behavioral problems evidence-based approaches to prevention and treatment. New York: Springer Science.
Güler, D. (2013). Relationships of test anxiety with irrational beliefs and parental attitudes in 12th year high school students [Lise son sınıf öğrencilerinin akılcı olmayan inançları ve anne baba tutumları ile sınav kaygısı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi] (Unpublished master thesis). Akdeniz University, Institute of Social Sciences, Antalya.
Heidari, S., Lewis, A. J., Allahyari, A., Azadfallah, P., & Bertino, M. D. (2013). A pilot study of brief psychodynamic psychotherapy for depression and anxiety in young Iranian adults. Psychodynamic Psychology, 30(3), 381-393. DOI: 10.1037/a0033503
Herman, J. (2007). The consequences of trauma and healing violence are political terror from domestic abuse. İstanbul: Literatür Yayıncılık.
Kaya, İ., & Çeçen-Eroğul, A. R. (2013). The role of family functions as the predictors of childhood abuse experiences among adolescents. [Ergenlerde çocukluk dönemi istismar yaşantılarının yordayıcısı olarak aile işlevlerinin rolü] Eğitim ve Bilim, 38(168), 386-397.
Kaya, M. (2015). Development and traumatic problems that high school students experience: from the viewpoint of the parents, teachers and students [Lise öğrencilerinin yaşadıkları gelişimsel ve travmatik sorunlar: Velilerin, öğrencilerin ve öğretmenlerin gözünden] (Unpublished master thesis). İnönü University, Institute of Educational Sciences, Malatya.
Levenson, H. (2011). Time-limited dynamic psychotherapy. İstanbul: Psikoterapi Enstitüsü Yayınları.
Mechanic, D., & Hansell, S. (1989). Divorce, family conflict, and adolescent's well-being. Journal of Health and Social Behaviour, 30(1), 105-116.
Meydan, B. (2013). Solution-focused brief counseling: A study on the effectiveness in schools [Çözüm odaklı kısa süreli psikolojik danışma: Okullardaki etkililiği üzerine bir inceleme] Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(39), 120-129.
Nkyi, K. A. (2015). Development and implementation of a psychoeducational group for Ghanaian adolescents experiencing parental divorce. The Journal for Specialist in Group Work, 40(2), 243-264.
Ögel, K., & Yücel, H. (2005). Adolescents living on the streets and their health [Sokakta yaşayan ergenler ve sağlık durumları] Anadolu Psikiyatri Dergisi, 6(1), 11-18.
Özağı, A. (2007). The effects of educational group games on the split families children with high levels of depression [Depresyon düzeyi yüksek parçalanmış aile çocuklarıyla yapılan eğitsel grup oyunlarının depresyon düzeylerine etkisi] (Unpublished master thesis). Dokuz Eylül University, Institute of Educational Sciences, İzmir.
Özgüven, İ. E. (1992). Hacettepe personality inventory handbook [Hacettepe kişilik envanteri el kitabı] Ankara: PDREM Yayınları.
Özgüven, İ. E. (2001). Communication and life in family [Ailede iletişim ve yaşam] Ankara: PDREM Yayınları.
Parman, T. (2013). Faces of adolescence [Ergenliğin yüzleri] (2. Edition). İstanbul: Bağlam Yayıncılık.
Rogers, R. (1994). Brief psychodynamic therapy part I. HarvardMental Health, 10(9), 1-5.
Sargın, N., & Çetinkaya, B. (2010). The effectiveness of group counselling in reducing peer pressure [Akran baskısını azaltmada grupla psikolojik danışmanın etkililiği] Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23, 185-192.
Sayıl, I. (1992). The place and importance of intervention in the extraordinary conditions [Olağanüstü koşullarda krize müdahalenin yeri ve önemi] Kriz Dergisi, 1(1), 4-7.
Sevim, J. (2008). Divorce/undivorce melee: Correct marriage towards divorce. [Boşan/ma meleği: Doğru evlilik doğru boşanma] İstanbul: Remzi Kitabevi.
Sharf, S. R. (2011). Theories of psychotherapy and counseling concepts and cases' [Psikoterapi ve psikolojik danışma kuramları: Kavramlar ve örnek olaylar] (5. edition). Ankara: Nobel Yayın.
Siyez, D. M. (2003). Self-esteem, depression and, anxiety levels in emotionally abused and non-abused adolescents [Duygusal istismara maruz kalan ve kalmayan ergenlerin benlik algıları ile depresyon ve kaygı düzeylerinin karşılaştırılması] (Unpublished master thesis). Dokuz Eylül University, Institute of Educational Sciences, İzmir.
Taner, Y., & Gökler, B. (2004). Child abuse and neglect: Psychiatric aspects [Çocuk istismar ve ihmali: Psikiyatrik yönleri] Hacettepe Tıp Dergisi, 35, 82-86.
Tanhan, F., & Kardaş, F. (2014). Investigating hopelessness and trauma levels of high school students exposed to the Van earthquake [Van depremini yaşayan ortaöğretim öğrencilerinin travmadan etkilenme ve umutsuzluk düzeylerinin incelenmesi] Sakarya University Journal of Education, 4(1), 102-115.
Türkarslan, N. (2007). The negative impacts of divorce on children and the ways to cope with them [Boşanmanın çocuklar üzerine olumsuz etkileri ve bunlarla başetme yolları] Aile ve Toplum, 9(3), 99-108.
Turkish Statistical Institude. Marriage and divorce statistics, http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=21515. Date of Access: 02 January 2017.
Voltan-Acar, N., Yıldırım, İ., & Ergene, T. (1996). Who benefits from psychological counseling services? [Psikolojik danışma hizmetlerinden kimler yararlanıyor?] 3P Dergisi, 4(2), 122-129.
Yıkılmaz, M., & Hamamcı, Z. (2011). The effect of rational emotive education program on high school students’ irrational beliefs and perceived problem solving skills [Akılcı duygusal eğitim programının lise öğrencilerinin akılcı olmayan inançları ve algılanan problem çözme becerileri üzerine etkisi] Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(35), 54-63.
Yıldırım, T. (2006). The examination of the effectiveness of brief intensive emergency psychotherapy (BEP) on university students with social anxiety [Sosyal kaygısı yüksek üniversite öğrencilerine uygulanan kısa-yoğun-acil psikoterapinin etkililiği] (Unpublished master thesis). Hacettepe University, Institute of Social Sciences, Ankara.
Yöndem, Z. D., & Eren, A. (2008). Validity and reliability studies of earthquake stress coping scale [Deprem stresi ile baş etme stratejileri ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları] Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 3(30), 60-75.
