Hamallar ve Hamallık Mesleği Üzerine Nitel Bir Araştırma (Elazığ Örneği)
Özet
Bu bölüm, Elazığ ilinde ev taşıma işlerinde çalışan hamalları konu edinmektedir. Hamallık mesleğini icra edenlerin anlam dünyalarına odaklanan bu çalışmada, bedensel ve enformel nitelikteki taşıma işlerinin doğası irdelenmektedir. Bu amaç doğrultusunda hamalların sosyo demografik özelliklerine, hamallık mesleğine ilişkin deneyimlerine ve çalışma koşulları bağlamında iş yaşamlarına yoğunlaşılmaktadır. Çalışma, nitel araştırma modellerinden fenomenolojik desen bağlamında ele alınmıştır. Fenomenolojik yaklaşım bireyin/grubun anlam sistemlerinin deşifre edilmesinde, gündelik sosyal yaşamın akışı içerisinde belirli konuların aydınlatılması için anlamların belirlenmesinde işlevseldir. Araştırmaya konu olan veriler, Elazığ şehir merkezinde hamalların iş bulmak amacıyla bir araya geldikleri kahvehanelerde, hamallık mesleğini icra edenlerle gerçekleştirilen görüşmeler ve gözlemlere dayanmaktadır.
Referanslar
Akgeyik, T. - Ersöz, H. - Yavuz, A. - Özdemir, S. - Şenocak H. (2004). İstanbul'da enformel (kayıt dışı) çalışma: Eminönü ilçesindeki işportacılara ilişkin bir araştırma. İstanbul Üni. İktisat Fakültesi Mecmuası. 54 (1), 95-137.
Bağırzade, E. R. (2015). Kayıt dışı sektörün ekonomideki rolü tartışmaları üzerine: Bir literatür taraması. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 7(14), 39-54.
Bozkurt, N. (2005). Hamallar, Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi. (158), 203-215.
Bromley, R. (1979). “The urban ınformal sector: Why ıs ıt worth discussing?” in. Ed. Ray Bromley. The urban ınformal sector critical perspectives on employment and housing policies. World Development, 1978, Vol. 6, No. 9/10, 1033-1039. Pergamon Press.
Coşkun, Ş. (2012). Eski Osmanlı hamalları. https://www.aa.com.tr/tr/pg/foto-galeri/eski-osmanli-hamallari/0/124983 (Er: 08.07.2021).
Creswell, J. W. (2013). Nitel araştırma yöntemleri beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (Çev. Ed. M. Bütün ve S. B. Demir). Ankara: Siyasal Kitabevi.
Creswell, J.W. (2017). Araştırma deseni: Nitel, Nicel ve karma yöntem yaklaşımları. (Çev. Ed. S. B.Demir). Ankara: Eğiten Kitap.
Çankaya, A. (1979). İstanbul ilindeki hamalların sosyo-ekonomik ve kültürel yapılarıyla ilgili bir çalışma. İstanbul Üni. Edebiyat Fak. Sosyal Ant. ve Etnoloji Bölümü Mezuniyet Tezi. İstanbul.
Çölgeçen, A. E. (2020). Emek tarihi dönüşümüne İstanbul amele pazarları üzerinden bakmak: İşçi-işveren ilişkileri üzerine nitel bir araştırma. Marmara Üniv. Sosyal Bil. Enst. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul.
Doğan, C. (2013). II. Meşrutiyet dönemi çalışma hayatına bakışlar: Gümrük hamalları grevi örneği” Tarihçiliğe adanmış bir ömür: Prof. Dr. Nejat Göyünç’e Armağan, (Ed. Hasan Bahar vd.) Konya: Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Yayınları. 6. Cilt. 539-548.
Erdut, T. (2005). İşgücü piyasasında enformelleşme ve kadın işgücü. Çalışma ve Toplum. (3), 11-49.
Erkul, M. ve Kanyılmaz, G. (2012). Yoksulluk ve enformelleşme bağlamında ortaya çıkan bir yaşam tarzı: seyyar satıcılar. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 17(1), 27-61.
Farley, M.Foster (1968). The chinese coolie trade 1845-1875 Journal of Asian and African Studies; Leiden 3,(3), 257.
Hu-Dehart, E. (1994) Chinese coolie labor in Cuba in the nineteenth century: Free labor of neoslavery, Contributions in Black Studies: 12, (5), 38-54.
Husserl, E. (2003). Fenomenoloji üzerine beş ders. (Çev. H. Tepe). Ankara: Bilim Sanat Yayınları.
Kang, Ch’en (1974). "Coolie"-two-legged beast of Burden, Chinese Sociology & Anthropology, 7(2), 7-28.
Kars, F. ve Özkul, M. (2021). Yaşam tarzı göstergesi olarak meslekler. Sosyolojik Bağlam. 2(1), 37-63.
Kılıç, T. (2010). Kentsel mekânların kullanımı ve seyyar satıcılık: Diyarbakır Örneği. Fırat Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış doktora tezi, Elazığ.
Kırpık, Güray (2013). Osmanlı'da hamallık mesleği ve ilgili arşiv belgeleri. Hak-iş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi. 2 (3), 220-233.
Kolukırık, S.ve Oğuz, Zekâvet N. (2008). Formel ve enformel emek biçimi olarak hamallar ve hamallık: Isparta örneği. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 7(2) 297-312.
Koytak, E. (2020). Meslek sosyolojisinde teorik yaklaşımlar. Journal of Economy Culture and Society, Supp (1), 1-27.
Köksalan, B. ve Celkan, H. Y. (2018). Mesleklerin tanımlanması ve sınıflandırılması üzerine bir değerlendirme, Turkish Studies, 13(19), 1219-1233.
Külsoy, A. (2018). Makineleşmenin yok ettiği bir mesleğin son temsilcileri: hamallar. https://medium.com/@ahval/makinele%C5%9Fmenin-yok-etti%C4%9Fi-bir-mesle%C4%9Fin-son-temsilcileri-hamallar-585d8b2ac0a6 (Er: 08.07.2021).
Lordoğlu, K.(1998). Enformel istihdam ve sosyal güvenlik sorunu. Ekonomik Yaklaşım, 9(31), 5-23.
Lüleci, Abdullah (2018). Yük taşımacılığından devlete isyana: Ermeni hamallar. Vakanüvis- Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi. Yıl: 3, Prof. Dr. Azmi Özcan Öğrencileri Özel Sayısı. 230-248.
Mayring, P.(2011). Nitel sosyal araştırmaya giriş. (Çev. A. Gümüş-M.S. Durgun). Ankara: BilgeSu Yayıncılık.
Rhoads, Edward J. M. (2002) "White Labor" vs. "Coolie Labor": The "Chinese Question" in Pennsylvania in the 1870s. Journal of American Ethnic History. 21 (2 ) 3-32.
Sunar, L. (2020). Türkiye’de mesleki itibar: Dönüşen çalışma hayatı ve mesleklerin sosyal konumu. Ekonomi, Kültür ve Toplum Dergisi. Özel Sayı 1, 29-58.
Sunar, L., & Kaya, Y. (2018). Türkiye’de değişen sosyo-ekonomik yapı içerisinde meslekler. içinde L. Sunar (Ed.), Türkiye’de toplumsal tabakalaşma ve eşitsizlik (2. Cilt). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık. 3–53.
Tavakolian, B. M. (1974). Economic and cultural factors in the migration of hamallar to Ankara, Turkey, Unpublished Ph.D. Thesis, University of California, Los Angeles.
TCDD Hamal Yönergesi (2005), İşyerlerinde kendi nam ve hesabına çalışan hamallar yönergesi Er: https://www.tcdd.gov.tr/genel/daireyonetmelikleri/III/hy.doc (02.01.2022).
Tracy, Sarah, J. (2020). Qualitative research methods collecting evidence, crafting analysis, communicating impact (Second Edition). John Wiley and Sons, Inc.
Weber, M. (2012). Ekonomi ve toplum (Çev. L. Boyacı). İstanbul: Yarın Yayıncılık.
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (6. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Yılmaz, M. (2021). Gündelik hayat: Sosyo-kültürel bir yaklaşım. Medeniyet Araştırmaları Dergisi. 6(1). 143-162.
Yılmaz, M.(2021) Hamallık mesleği: Sosyo-tarihsel bir yaklaşım. İç. Edit. Koray Karabulut. Iksad Pub. İstanbul Internatıonal Modern Scıentıfıc Research Congress –II, Congress Full Text Book.
Referanslar
Akgeyik, T. - Ersöz, H. - Yavuz, A. - Özdemir, S. - Şenocak H. (2004). İstanbul'da enformel (kayıt dışı) çalışma: Eminönü ilçesindeki işportacılara ilişkin bir araştırma. İstanbul Üni. İktisat Fakültesi Mecmuası. 54 (1), 95-137.
Bağırzade, E. R. (2015). Kayıt dışı sektörün ekonomideki rolü tartışmaları üzerine: Bir literatür taraması. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 7(14), 39-54.
Bozkurt, N. (2005). Hamallar, Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi. (158), 203-215.
Bromley, R. (1979). “The urban ınformal sector: Why ıs ıt worth discussing?” in. Ed. Ray Bromley. The urban ınformal sector critical perspectives on employment and housing policies. World Development, 1978, Vol. 6, No. 9/10, 1033-1039. Pergamon Press.
Coşkun, Ş. (2012). Eski Osmanlı hamalları. https://www.aa.com.tr/tr/pg/foto-galeri/eski-osmanli-hamallari/0/124983 (Er: 08.07.2021).
Creswell, J. W. (2013). Nitel araştırma yöntemleri beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (Çev. Ed. M. Bütün ve S. B. Demir). Ankara: Siyasal Kitabevi.
Creswell, J.W. (2017). Araştırma deseni: Nitel, Nicel ve karma yöntem yaklaşımları. (Çev. Ed. S. B.Demir). Ankara: Eğiten Kitap.
Çankaya, A. (1979). İstanbul ilindeki hamalların sosyo-ekonomik ve kültürel yapılarıyla ilgili bir çalışma. İstanbul Üni. Edebiyat Fak. Sosyal Ant. ve Etnoloji Bölümü Mezuniyet Tezi. İstanbul.
Çölgeçen, A. E. (2020). Emek tarihi dönüşümüne İstanbul amele pazarları üzerinden bakmak: İşçi-işveren ilişkileri üzerine nitel bir araştırma. Marmara Üniv. Sosyal Bil. Enst. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul.
Doğan, C. (2013). II. Meşrutiyet dönemi çalışma hayatına bakışlar: Gümrük hamalları grevi örneği” Tarihçiliğe adanmış bir ömür: Prof. Dr. Nejat Göyünç’e Armağan, (Ed. Hasan Bahar vd.) Konya: Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Yayınları. 6. Cilt. 539-548.
Erdut, T. (2005). İşgücü piyasasında enformelleşme ve kadın işgücü. Çalışma ve Toplum. (3), 11-49.
Erkul, M. ve Kanyılmaz, G. (2012). Yoksulluk ve enformelleşme bağlamında ortaya çıkan bir yaşam tarzı: seyyar satıcılar. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 17(1), 27-61.
Farley, M.Foster (1968). The chinese coolie trade 1845-1875 Journal of Asian and African Studies; Leiden 3,(3), 257.
Hu-Dehart, E. (1994) Chinese coolie labor in Cuba in the nineteenth century: Free labor of neoslavery, Contributions in Black Studies: 12, (5), 38-54.
Husserl, E. (2003). Fenomenoloji üzerine beş ders. (Çev. H. Tepe). Ankara: Bilim Sanat Yayınları.
Kang, Ch’en (1974). "Coolie"-two-legged beast of Burden, Chinese Sociology & Anthropology, 7(2), 7-28.
Kars, F. ve Özkul, M. (2021). Yaşam tarzı göstergesi olarak meslekler. Sosyolojik Bağlam. 2(1), 37-63.
Kılıç, T. (2010). Kentsel mekânların kullanımı ve seyyar satıcılık: Diyarbakır Örneği. Fırat Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış doktora tezi, Elazığ.
Kırpık, Güray (2013). Osmanlı'da hamallık mesleği ve ilgili arşiv belgeleri. Hak-iş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi. 2 (3), 220-233.
Kolukırık, S.ve Oğuz, Zekâvet N. (2008). Formel ve enformel emek biçimi olarak hamallar ve hamallık: Isparta örneği. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 7(2) 297-312.
Koytak, E. (2020). Meslek sosyolojisinde teorik yaklaşımlar. Journal of Economy Culture and Society, Supp (1), 1-27.
Köksalan, B. ve Celkan, H. Y. (2018). Mesleklerin tanımlanması ve sınıflandırılması üzerine bir değerlendirme, Turkish Studies, 13(19), 1219-1233.
Külsoy, A. (2018). Makineleşmenin yok ettiği bir mesleğin son temsilcileri: hamallar. https://medium.com/@ahval/makinele%C5%9Fmenin-yok-etti%C4%9Fi-bir-mesle%C4%9Fin-son-temsilcileri-hamallar-585d8b2ac0a6 (Er: 08.07.2021).
Lordoğlu, K.(1998). Enformel istihdam ve sosyal güvenlik sorunu. Ekonomik Yaklaşım, 9(31), 5-23.
Lüleci, Abdullah (2018). Yük taşımacılığından devlete isyana: Ermeni hamallar. Vakanüvis- Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi. Yıl: 3, Prof. Dr. Azmi Özcan Öğrencileri Özel Sayısı. 230-248.
Mayring, P.(2011). Nitel sosyal araştırmaya giriş. (Çev. A. Gümüş-M.S. Durgun). Ankara: BilgeSu Yayıncılık.
Rhoads, Edward J. M. (2002) "White Labor" vs. "Coolie Labor": The "Chinese Question" in Pennsylvania in the 1870s. Journal of American Ethnic History. 21 (2 ) 3-32.
Sunar, L. (2020). Türkiye’de mesleki itibar: Dönüşen çalışma hayatı ve mesleklerin sosyal konumu. Ekonomi, Kültür ve Toplum Dergisi. Özel Sayı 1, 29-58.
Sunar, L., & Kaya, Y. (2018). Türkiye’de değişen sosyo-ekonomik yapı içerisinde meslekler. içinde L. Sunar (Ed.), Türkiye’de toplumsal tabakalaşma ve eşitsizlik (2. Cilt). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık. 3–53.
Tavakolian, B. M. (1974). Economic and cultural factors in the migration of hamallar to Ankara, Turkey, Unpublished Ph.D. Thesis, University of California, Los Angeles.
TCDD Hamal Yönergesi (2005), İşyerlerinde kendi nam ve hesabına çalışan hamallar yönergesi Er: https://www.tcdd.gov.tr/genel/daireyonetmelikleri/III/hy.doc (02.01.2022).
Tracy, Sarah, J. (2020). Qualitative research methods collecting evidence, crafting analysis, communicating impact (Second Edition). John Wiley and Sons, Inc.
Weber, M. (2012). Ekonomi ve toplum (Çev. L. Boyacı). İstanbul: Yarın Yayıncılık.
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (6. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Yılmaz, M. (2021). Gündelik hayat: Sosyo-kültürel bir yaklaşım. Medeniyet Araştırmaları Dergisi. 6(1). 143-162.
Yılmaz, M.(2021) Hamallık mesleği: Sosyo-tarihsel bir yaklaşım. İç. Edit. Koray Karabulut. Iksad Pub. İstanbul Internatıonal Modern Scıentıfıc Research Congress –II, Congress Full Text Book.
