Yardımcı Üreme Teknolojilerinde Son Gelişmeler
Özet
İnfertilite, reprodüktif çağdaki çiftlerde bir yıl süreyle korunmasız ve düzenli ilişkiye rağmen gebelik oluşmamasıdır ve küresel bir sağlık sorunudur. Bu süreçte kullanılan ileri teknolojilerin tümü Yardımcı Üreme Teknikleri (YÜT) olarak adlandırılır. En yaygın yöntemler Intra Uterin Inseminasyon (IUI), İntrasitoplazmik Sperm Enjeksiyonu (ICSI), Gamet/Zigot İntra Fallopian Transfer (GIFT/ZIFT) ile İn-Vitro Fertilizasyon ve Embriyo Transferi (IVF-ET)'dir. YÜT başarısını artırmak adına uterus kan akımını artıran adjuvanlar kullanılsa da klinik etkilerine dair güçlü kanıtlar yoktur. Gelişen teknolojiler kapsamında; doku mühendisliğinde çığır açan embriyonik kök hücreler, erken doğum risklerini azaltmayı hedefleyen yapay uterus prototipleri ve sağlıklı embriyo seçimini sağlayan preimplantasyon genetik tanı yöntemleri öne çıkmaktadır. Ayrıca, çoğul gebeliklerin getirdiği riskleri azaltmak amacıyla multifetal gebelik redüksiyonu ve oosit sayısını artırmak için süperovulasyon gibi protokoller uygulanmaktadır. Hasarlı spermleri ayırt etmede ise Manyetik Aktif Hücre Ayırma (MACS) tekniğinden yararlanılmaktadır. Bu karmaşık ve psikososyal açıdan hassas süreçte, ebeler çiftlere eğitim, danışmanlık, klinik destek ve bütüncül bakım sağlayarak tedaviye bağlılığı artıran, etik kurallar çerçevesinde rehberlik eden vazgeçilmez sağlık profesyonelleridir.
Infertility is defined as the inability to achieve pregnancy despite one year of regular, unprotected intercourse in reproductive-aged couples and represents a major global health issue. All advanced technologies utilized in this process are referred to as Assisted Reproductive Techniques (ART). The most common methods include Intrauterine Insemination (IUI), Intracytoplasmic Sperm Injection (ICSI), Gamet/Zygote Intra-Fallopian Transfer (GIFT/ZIFT), and In-Vitro Fertilization and Embryo Transfer (IVF-ET). Although adjuvants increasing uterine blood flow are used to improve ART success rates, strong evidence supporting their clinical efficacy remains limited. Within the scope of developing technologies, embryonic stem cells in tissue engineering, artificial uterus prototypes aiming to reduce preterm birth risks, and preimplantation genetic diagnosis methods enabling healthy embryo selection stand out. Additionally, protocols such as multifetal pregnancy reduction are performed to mitigate the risks of multiple pregnancies, while superovulation is applied to increase oocyte numbers. Magnetic-Activated Cell Sorting (MACS) is utilized to distinguish damaged sperm cells. Throughout this complex and psychosocially sensitive process, midwives serve as indispensable healthcare professionals who provide education, counseling, clinical support, and holistic care to couples, enhancing treatment compliance and guiding patients within ethical frameworks.
Referanslar
Kırca N, Pasinlioğlu T. İnfertilite tedavisinde karşılaşılan psikososyal sorunlar. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar; 2013; 5(2): 162-178.
WHO Infertility. 2020. (16/08/2022 tarihinde https://www.who.int/newsroom/fact-sheets/detail/infertility adresinden ulaşılmıştır)
American College of Obstetricians and Gynecologists - ACOG. ACOG Committee Opinion No. 781. Infertility Workup For The Women’s Health Specialist. Obstet Gynecol; 2019;133:377–84.
Özpulat F. Yardımcı üreme teknikleri, etik ve sağlık personelinin sorumlulukları. Kastamonu Sağlık Akademisi; 2017;2(2):112-131. doi: 10.25279/sak.321771.
Çavuşoğlu, İ. Yardımcı üreme teknikleri. In: Demirci N, Kızılkaya Beji N (ed.). İnfertilite Hemşireliği El Kitabı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevi; 2017. p. 103-120.
Yıldırım, HD. (2017). Üremeye yardımcı tedavide üçüncü kişiden üreme hücresi alınması, yaklaşımlar ve hukuksal sorunlar. Journal of Forensıc Medıcıne; 2017;31, 3.
Özekici Ü, Gürsoy A. Uterus kan akımını artırmak için kullanılan adjuvanlar. In: Özekici Ü (ed.). Yardımla Üreme Tedavilerinde Klinik Adjuvanların Yeri. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2020. p.13-18.
Nardo LG, El-Toukhy T, Stewart J, Balen AH, Potdar N. (2015). British Fertility Society Policy and Practice Committee: adjuvants in IVF: evidence for good clinical practice. Human Fertility (Cambridge, England); 2015;18(1):2–15. doi: 10.3109/14647273.2015.985454
Tao Y, Wang N. Adjuvant vaginal use of sildenafil citrate in a hormone replacement cycle ımproved live Birth rates among 10,069 women during first frozen embryo transfers. Drug Design, Development and Therapy; 2020; 14:5289–5297. doi: 10.2147/DDDT.S281451
Kemp A, El-Toukhy T. A narrative review of adjuvants in in vitro fertilisation: evidence for good clinical practice. Journal of Obstetrics and Gynaecology: The Journal of the Institute of Obstetrics and Gynaecology; 2020; 40(3):295–302. doi: 10.1080/01443615.2019.1647518
Solerte ML. Artificial uterus -research background to improve survival and outcome of extremely low birth weight newborns. J Gynecol Res Obstet; 2020; 6(3): 067-071. doi: 10.17352/jgro.000090
Bulletti C, Palagiano A, Pace C, Cerni A, Borini A, de Ziegler D. The artificial womb. Annals of the New York Academy of Sciences; 2011; 1221:124–128. doi: 10.1111/j.1749-6632.2011.05999.x
Partridge EA, Davey MG, Hornick MA, McGovern PE, Mejaddam AY, Vrecenak JD, Mesas-Burgos C, Olive A, Caskey RC, Weiland TR, Han J, Schupper AJ, Connelly JT, Dysart KC, Rychik J, Hedrick HL, Peranteau WH, Flake AW. An extra-uterine system to physiologically support the extreme premature lamb. Nat Commun; 2017; 8:15112. doi: 10.1038/ncomms15112. Erratum in: Nat Commun. 2017 May 23;8:15794.
Karabacak O, Günaydın G: Oosit donasyonu ve başarıyı etkileyen faktörler. Türkiye Klinikleri J Surg Med Sci 2007; 3(13): 72-76.
Ekici C. Preimplantasyon genetik tanı. İnönü Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi; 2014; 3(2): 49-53.
Jin B, Huang Q, Ji M, Yu Z, Shu J. (2020). Perinatal outcomes in dichorionic diamniotic twins with multifetal pregnancy reduction versus expectant management: A systematic review and meta-analysis. Medicine; 2020; 99(25):e20730. doi: 10.1097/MD.0000000000020730
Grantz KL, Grewal J, Albert PS, Wapner R, D'Alton ME, Sciscione A, Grobman WA, Wing DA, Owen J, Newman RB, Chien EK, Gore-Langton RE, Kim S, Zhang C, Buck Louis GM, Hediger ML. Dichorionic twin trajectories: the NICHD Fetal Growth Studies. American journal of obstetrics and gynecology; 2016; 215(2):221.e1-221.e16. doi: 10.1016/j.ajog.2016.04.044.
Santana DS, Cecatti JG, Surita FG, Silveira C, Costa ML, Souza JP, Mazhar SB, Jayaratne K, Qureshi Z, Sousa MH, Vogel JP; WHO Multicountry Survey on Maternal and Newborn Health Research Network. Twin Pregnancy and Severe Maternal Outcomes: The World Health Organization Multicountry Survey on Maternal and Newborn Health. Obstetrics and gynecology; 2016; 127(4):631-641. doi: 10.1097/AOG.0000000000001338.
Hadımlı A, Sevil Ü. Çoğul gebelik redüksiyonu ve hemşirenin rolü. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi; 2011; 13(3): 1-6.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi. Üremeye yardımcı tedavi uygulamaları ve üremeye yardımcı tedavi merkezleri hakkında yönetmelik. 30.09.2014. (30/08/2022 tarihinde https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=20085&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 adresinden ulaşılmıştır)
Cihangir Yılanlıoglu N, Semiz A, Arisoy R, Kahraman S, Arslan Gürkan A. The outcome of the multifetal pregnancy reduction procedures in a single centre: A report of 202 completed cases. European journal of obstetrics, gynecology, and Reproductive Biology; 2018; 230: 22–27. doi: 10.1016/j.ejogrb.2018.09.008
Liu Y, Shen Y, Zhang H, Tang Y, Lu G, Lin G, Gong F. Clinical outcomes of multifetal pregnancy reduction in trichorionic and dichorionic triplet pregnancies: A retrospective observational study. Taiwanese Journal of Obstetrics & Gynecology, 2019; 58(1): 133–138. doi: 10.1016/j.tjog.2018.11.025
Zemet R, Haas J, Bart , Barzilay E, Zloto K, Argaman N, Schwartz N, Weisz B, Yinon Y, Mazaki-Tovi S, Lipitz S. Pregnancy outcome after multifetal pregnancy reduction of triplets to twins versus reduction to singletons. Reproductive Biomedicine Online; 2020; 40(3):445–452. doi: 10.1016/j.rbmo.2019.12.014
Başar M, Türker M, İrez T, Arda O. Süperovulasyon protokolünde kullanılan GNRH agonistinin oosit olgunluğu ve çapına etkileri. Cerrahpaşa Tıp Dergisi; 2014; 39(2): 41-48.
Senapati S, Wang F, Ord T, Coutifaris C, Feng R, Mainigi M. Superovulation alters the expression of endometrial genes critical to tissue remodeling and placentation. Journal of assisted reproduction and genetics; 2018; 35(10):1799-1808. doi:10.1007/s10815-018-1244-z
Marshall KL, Rivera RM. The effects of superovulation and reproductive aging on the epigenome of the oocyte and embryo. Molecular reproduction and development; 2018; 85(2):90-105. doi: 10.1002/mrd.22951
Ergün KE, Altay B. Non-obstruktif azoospermide micro-TESE: Önemli yenilikler. Androloji Bülteni; 2021; 23(4):264-268.
Pacheco A, Blanco A, Bronet F, Cruz M, García-Fernández J, García-Velasco JA. Magnetic-Activated Cell Sorting (MACS): A Useful Sperm-Selection Technique in Cases of High Levels of Sperm DNA Fragmentation. Journal of Clinical Medicine; 2020; 9(12):3976. doi: 10.3390/jcm9123976
Sedó CA, Uriondo H, Lavolpe M, Noblia F, Papier S, Nodar F. Clinical outcome using non-apoptotic sperm selection for ICSI procedures: Report of 1 year experience. Fertil. Steril; 2010; 94:S232.
Ziarati N, Tavalaee M, Bahadorani M, Nasr-Esfahani MH. Clinical outcomes of magnetic activated sperm sorting in infertile men candidate for ICSI. Hum. Fertil; 2018; 22:118–125.
Romany L, Garrido N, Motato Y, Aparicio B, Remohí J, Meseguer M. Removal of annexin V–positive sperm cells for intracytoplasmic sperm injection in ovum donation cycles does not improve reproductive outcome: A controlled and randomized trial in unselected males. Fertil. Steril, 2014, 102:1567–1575.
Horta F, Crosby M, Mackenna A, Huidobro C. Male factor infertility outcomes using magnetic activated cell sorting in ntra cytoplasmic sperm injection cycles. Andrology; 2016; 5:155–159.
Güner Emül T, Çokan Dönmez Ç, Vefikuluçay Yılmaz D. Ebe ve hemşirelerin infertiliteye yönelik bilgi ve tutumlarının belirlenmesi: tanımlayıcı araştırma. Turkiye Klinikleri J Nurs Sci; 2021;13(4):815-821.
Akın Ö, Şahin E. Yardımcı üreme teknikleri ve hemşirelik yaklaşımı. Sakarya Üniversitesi Holistik Sağlık Dergisi; 2020; 3(1):55-75.
Kırca N, Öngen M. Ethical ıssues in ınfertility treatments. Turkish Journal of Bioethics; 2020; 7(1): 12-20.
