Perimenopozal Uterin Kanamalar
Özet
Menopoz, kadın hayatında over aktivitesinin durmasıyla başlayan ve dünya genelinde 2030 yılına kadar 1,2 milyar kadını etkileyeceği öngörülen doğal bir süreçtir. Bu sürecin önemli bir parçası olan perimenopoz dönemi, menopoz öncesi ve sonrasındaki geçiş yıllarını kapsar. Bu dönemde en sık karşılaşılan jinekolojik şikayet, sıklık, süre ve miktar yönünden normalden sapan perimenopozal anormal uterin kanamalardır (AUK). Uluslararası Jinekoloji ve Obstetrik Federasyonu (FIGO), bu kanamaların nedenlerini daha net tanımlamak adına "PALM-COEIN" (Polipler, Adenomyozis, Leiomyomlar, Malignite, Koagülopati, Ovülatuar Disfonksiyon, Endometrial, İatrojenik ve Sınıflandırılamayan nedenler) sistemini geliştirmiştir. Teşhis sürecinde transvajinal ultrason, endometrial biyopsi ve histeroskopi gibi ileri tetkikler kritik rol oynarken; tedavideki temel amaç onkolojik bir risk yoksa kan kaybını azaltmak ve yaşam kalitesini artırmaktır. Medikal tedavilerde hormonal yöntemler, traneksamik asit ve nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar öncelikli olarak tercih edilir. Bu süreçte sağlık profesyonellerinin rolü büyüktür; kadınlara vazomotor semptomlar, hormon replasman tedavisi (HRT), sağlıklı beslenme (kalsiyum ve vitamin destekleri), uygun egzersiz programları ve aile planlaması konularında kapsamlı danışmanlık ve bakım hizmeti sunarak yaşam kalitelerini optimize etmeyi hedeflerler.
Menopause is a natural biological process initiating with the cessation of ovarian activity, which is projected to affect 1.2 billion women globally by 2030. A crucial phase of this transition is the perimenopausal period, which encompasses the years leading up to and immediately following the final menstrual period. During this time, the most frequent gynecological complaint is perimenopausal abnormal uterine bleeding (AUB), characterized by irregularities in frequency, duration, and volume. To clarify the underlying etiologies, the International Federation of Gynecology and Obstetrics (FIGO) introduced the "PALM-COEIN" classification system, which categorizes causes into structural components like polyps, adenomyosis, leiomyomas, and malignancy, alongside non-structural factors including coagulopathy, ovulatory dysfunction, endometrial disorders, iatrogenic causes, and unclassified conditions. Advanced diagnostic evaluations such as transvaginal ultrasound, endometrial biopsy, and hysteroscopy are essential for accurate identification. Barring oncological malignancies, management aims to control blood loss and enhance quality of life utilizing non-surgical interventions like hormonal contraceptives, tranexamic acid, and nonsteroidal anti-inflammatory drugs. Consequently, healthcare professionals maintain a vital responsibility in offering comprehensive counseling and care regarding vasomotor symptoms, hormone replacement therapy, nutritional modifications, tailored exercise regimens, and family planning to optimize patient outcomes.
Referanslar
Gönenç İ, Gülten K. Menopoz dönemine yönelik uygulanan eğitim programının kadınların menopoza yönelik tutumlarına etkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 2019,10(1): 29-33.
Bekmezci E, Altuntuğ K. Menopoz ile ilişkili semptomlara yönelik kanıta dayalı uygulamaların incelenmesi. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi, 2020,2(3): 167-174.
Garibova, N. Türk Populasyonunda Postmenopozal Kadınlarda Kadın Cinsel Disfonksiyon Prevalansının Belirlenmesi ve Kadın Cinsel Disfonksiyonu ile Depresyon İlişkisinin Araştırılması. Tıp Fakültesi, Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı. Tıpta Uzmanlık Tezi, İstanbul: Marmara Üniversitesi, 2015.
Saka G, Ceylan A, Ertem M, ve ark. “Diyarbakır İl merkezinde lise ve üzeri öğrenim görmüş 40 yaş üzeri kadınların menopoz dönemine ait bazı özellikleri ve kalsiyum kaynağı yiyecekleri tüketim sıklıkları”, Dicle Tıp Dergisi 2005,32(2): 77-83.
Türkiye Nüfus Sağlık Araştırması (TNSA) 2018. (15/10/2022 tarihinde www://http.hips.hacettepe.edu.tr/tnsa2018/rapor/TNSA_2018_ana_rapor.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Monteleone P, Mascagni G, Giannini A, et al. Symptoms of menopause-global prevalence, physiology and implications. Nature Reviews, 2018,14(4): 199-215.
Çelik AS, Pasinlioğlu T. Klimakterik dönemde yaşanan semptomlar ve hemşirenin rolü. Erciyes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 2013,1(1): 50-56.
Sreelakshmi U, Tushara BV, Subhashini T. Perimenopozal yaş grubundaki kadınlarda anormal uterin kanama. International Journal of Reproduction, Contracepsiyon, Obstetrics and Gynecology, 2017,7(1): 192.
Livingstone M. Anormal uterin kanama mekanizmaları. Human Reproduction Update, 2002,8(1): 60–7.
Chodankar R, Critchley HOD. Anormal uterin kanaması (PALM COEIN sınıflandırması dahil). Obstetrics, Gynaecology & Reproductive Medicine, 2019,29 (4): 98–104.
Haynes S. Menoraji ve yönetimi. The Pharnaceutical Journal, 2011,286 (7637): 71–4.
Neelgund S, Hiremath PB. Perimenopozda anormal uterin kanama. Tıp ve Diş Bilimlerinin EvrimiDergisi 2016,5(51): 333-741.
Harlow SD, Gass M, Hall JE, et al. STRAW 10 Collaborative Group. STRAW 10 Collaborative Group: Executive summary of the Stages of Reproductive Aging Workshop + 10: addressing the unfinished agenda of staging reproductive aging. Menopause 2012; 19 (4): 387- 395.
Davis SR, Lambrinoudaki I, Lumsden M, et al. Menopause. Nature Reviews Disease Primers 2015; 1: 15-40.
Tonkelaar I, Velde ER, Looman CW. Menstrual cycle length preceding menopause in relation to age at menopause. Maturitas-Journals 1998; 29 (2): 115- 123.
McGarry K, Babb K, Edmonds L, et al.’’Women’s Health Topic’’, Andreoli and Carpenter’s Cecil Essentials of Medicine, Elsevier, 2016,1: 698-714.
Taşkın L. (2020). Doğum ve Kadın Sağlığı Hemşireliği, (16. Baskı). Ankara, Akademisyen Tıp Kitabevi.
Munro MG, Critchley HOD, Fraser IS. Üreme yıllarında anormal uterin kanama nedenlerinin FIGO sınıflandırması. Fertility and Sterility 2011,95 (7): 2204–2208.
Mahajan N, Aggarwal M, Bagga A. Kuzey Hindistan'daki menopozal kadınların sağlık sorunları. Journal of Mid-Life Health 2012,3 (2):84.
Fraser IS. The FIGO recommendations on terminologies and definitions for normal and abnormal uterine bleeding. Seminars in Reproductive Medicine 2011,29(5): 383-90.
Deneris A, PALM-COEIN Nomenclature for Abnormal Uterine Bleeding. Journal Midwifery Womens Health 2016,61(3): 376-9.
Vitale SG. Endometrial polyps. An evidence-based diagnosis and management guide. European Journal of Obstetrics and Gynecology and Reproductive Biology 2021,260: 70-77.
American Association of Gynecologic Laparoscopists practice report: practice guidelines for the diagnosis and management of endometrial polyps. Journaly of Minimally Invasive Gynecology 2012,19: 3-10.
Lacheta J, Uterine adenomyosis: pathogenesis, diagnostics, symptomatology and treatment. Ceska Gynecology 2019,84(3): 240-246.
Lewis TD. A Comprehensive review of the pharmacologic management of uterine leiomyoma. BioMed Research International- Life Sciences and Medicine 2018: 241-460.
Sabre A. Abnormal uterine bleeding types according to the PALM-COEIN FIGO classification in a medically underserved American community. Journal of the Turkish-German Gynecological Association 2021,22(2): 91-96.
Lunenfeld B, Azem F. Ovulatory dysfunction. Current Opinion in Obstetrics and Gynecology 19913(2):176-81.
Desborough MJR. Management of surgery, menorrhagia and child-birth for patients with unclassified bleeding disorders: a systematic review of cohort studies. Blood Coagulation & Fibrinolysis 2021,32(6): 366-372.
Tao S, Symonds I. Menstrual disturbance. Current Opinion in Obstetrics and Gynecology 2004,14(3): 216-9.
Committee on Practice Bulletins-Gynecology. Practice bulletin no. 128: diagnosis of abnormal uterine bleeding in reproductive-aged women. Obstetrics&Gynecology 2012,120(1): 197- 206.
Browner-Elhanan KJ, Epstein J, Alderman EM. Evaluation of irregular menses in perimenarcheal girls: a pilot study. Journal of Pediatric and Adolescant Gynecology 2003,16(6): 365-8.
Munro MG, Güney Kaliforniya Permanente Tıp Grubunun Anormal Uterin Kanama Çalışma Grubu. Menopoz sonrası uterin kanaması olan kadınların araştırılması: klinik uygulama önerileri. The Permanente Journal 2014,18 (1): 55–70.
Barut A, Barut F, Arıkan İ, Harma M, Harma MI, Özmen Bayar U. Preoperatif dilatasyon ve küretaj ve histerektomi spesmenlerinin histopatolojik tanılarının karşılaştırılması. Journal of Obstetrics and Gynaecology Research 2012,38 (1): 16–22.
Elliott J, Connor ME, Lashen H. Hormon replasman tedavisi olan ve olmayan postmenopozal kadınlarda endometriyal patolojinin teşhisinde ayaktan histeroskopinin değeri. Acta Obstetetricia et Gynecologica Scandinavica 2003,82 (12): 1112–9.
Litta P, Merlin F, Saccardi C. Anormal uterin kanaması olan postmenopozal kadınlarda endometriyal kanseri ekarte etmek için endometriyal biyopsi ile histeroskopinin rolü. Maturitas, 2005,50 (2): 11723.
Singh DA. Bir Üçüncü Basamak Eğitim Hastanesinde Perimenopozal Kadınlarda Anormal Uterin Kanamaların (AUB) PALM-COEIN Sınıflandırması üzerine bir çalışma. Journal of Health Sciences and Medicine 2018,12; 6 (6): 12–4.
Rahim İçi Patoloji Tanı ve Tedavisinde Histereskopinin Kullanımı. Obstetrics&Jinekology 2020,135: 754–756.
Carugno J, Grimbizis G, Franchini M, et al. Histeroskopik prosedürleri açıklayan önerilen terminoloji için Uluslararası Uzlaşı Beyanı. Facts, Vıews&Vısıon in ObGyn 2021,13: 287–294.
Vitale SG, Bruni S, Chiofalo B, et al. Updates in Office hysteroscopy: a practical decalogue to perform a correct. Updates in Surgery 2020,72: 967-976.
Giampaolino P, Della CL, Di Filippo C, et al. Bifulco Office hysteroscopy in the management of women with postmenopausal bleeding. Climakteric 2020,23: 369–375.
Levy-Zauberman Y, Pourcelot AG, Capmas P, et al. Anormal uterin kanamanın yönetimine ilişkin güncelleme. Journal of Gynecology Obstetetrics and Human Reproduction 2017,46: 613-622.
Peuranpaä P, Fraser İ, Paavonen J, et al. Ağır adet kanaması olan kadınlarda anemi ve demir eksikliğinin yaşam kalitesi üzerindeki etkileri. Acta Obstetricia et Gyneologicia Scandinavica 2014,93: 654-660.
Hill MJ, Levens ED, Decherney AH. Committee on Practice Bulletins-Gynecology Practice Bulletin No. 128. Obstetrics&Gynecology 2012,120: 197–206.
Özkan B, Turfan EÇ, Toksoy SY. (2020). Ebelik Uygulama Standartları. (2. Baskı). Ankara. Vize Yayıncılık.
