Ebelik ve Malpraktis
Özet
Malpraktis, sağlık hizmetlerinde bilgisizlik, ilgisizlik veya özensizlik nedeniyle hastanın zarara uğramasıdır; Kadın Hastalıkları ve Doğum (KHD) alanı ise Türkiye’de bu davalarla en sık karşılaşan sektördür. Ebeler; doğum öncesi, esnası ve sonrasında geniş sorumluluklara sahip olup, yetersiz doğum desteği, yanlış indüksiyon, hatalı amniyotomi ve fundal basınç gibi uygulamalarla malpraktise yol açabilmektedir. Amerika'da davaların yüzde ellisi, ülkemizde ise yüzde otuzu KHD uzmanlarına karşı açılmaktadır. Türkiye dünyada en yüksek sezaryen oranına (%53.1) sahip ülkedir; bu artışta adli davalardan çekinen doktorların eğilimleri ve ebelerin aktif travay takibindeki eksiklikleri rol oynamaktadır. Riskli doğumlarda omuz distosisine bağlı brakial pleksus yaralanmaları ve plasenta retansiyonu gibi komplikasyonlar önemli malpraktis gerekçeleridir. Malpraktisi önlemek için ebelerin görev tanımlarını iyi bilmesi, geçerli EFM ve Neonatal Resüsitasyon sertifikalarına sahip olması, her müdahale öncesinde bilgilendirilmiş onam alması ve tüm tıbbi kayıtları eksiksiz arşivlemesi hayati önem taşımaktadır. Ayrıca, ebelik lisans müfredatına malpraktis konusunun ve standart rehberlerin dahil edilmesi, hizmet içi eğitimlerin artırılması ve hasta mahremiyetine mutlak saygı gösterilmesi bu hataların azaltılmasında kritik stratejiler olarak öne çıkmaktadır.
Malpractice refers to the harm suffered by a patient due to inappropriate conduct, lack of knowledge, negligence, or incorrect treatment during healthcare delivery, with the field of Obstetrics and Gynecology being the most frequently sued sector in Turkey. Midwives hold extensive responsibilities throughout the prenatal, natal, and postnatal periods; however, practices such as inadequate labor assistance, incorrect induction dosages, faulty amniotomy, and inappropriate fundal pressure can lead to midwifery malpractice. While fifty percent of malpractice lawsuits in the United States are filed against obstetricians, this rate is thirty percent in Turkey, where the cesarean section rate stands at a world-leading 53.1 percent, driven partly by physicians' litigation anxieties and gaps in active labor monitoring by midwives. In risky deliveries, complications like brachial plexus injury due to shoulder dystocia and placenta retention constitute significant grounds for obstetric lawsuits. To prevent malpractice, it is vital for midwives to thoroughly understand their job descriptions, possess valid Electronic Fetal Monitoring and Neonatal Resuscitation certifications, obtain informed consent before every medical intervention, and maintain meticulous medical records. Furthermore, integrating malpractice topics and standardized guidelines into midwifery undergraduate curricula, expanding in-service training, and strictly respecting patient privacy are highlighted as critical strategies to mitigate these medical errors.
Referanslar
Akın Ö, Şahbaz G, Yücesoy H, et al. Doğum yönetiminde etik sorunlar ve sağlık profesyonellerinin sorumlulukları. YOBÜ Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi. 2021; 2(1), 38-48.
Güleç HD. Hemşirelerin tıbbi hataya eğilimleri ve etkileyen faktörler. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 2014; 30(1), 1-18.
Çom U, Üzün İ, Gümüş B. Ölümle sonuçlanan kadın hastalıkları ve doğum olgularında tıbbi uygulama hatası iddialarının değerlendirilmesi. Journal of Contemporary Medicine, 2020; 10(4), 567-572.
Şahbaz G, Yücesoy H, Akın Ö, et al. Malpraktis ve sağlık profesyonellerinin sorumlulukları. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hemşirelik Dergisi, 2022; 4(2), 85-90.
Bulut M, Mercan N, Yüksel Ç. Psikiyatride Malpraktis. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 2020; 12, 1-1.
Metin B. Hemşirelik hizmetlerinde hasta güvenliği ve tıbbi hata (Malpraktis). Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 2018; 5(1), 76-78.
Hasta Hakları Yönetmeliği. Resmî Gazete Tarihi: 01.08.1998 Resmî Gazete Sayısı: 23420, https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4847&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5[Accessed: 3th sep 2022]
Caymaz M, Demir A. Sağlık personelinin tıbbi uygulama hatalarından doğan cezai sorumluluğu. Journal of Economics and Social Research, 2013; 1(1), 9-24.
Gör DN. (2021). Hekimin Tıbbi Uygulama Hatalarından (Malpraktis) Doğan Hukuki Sorumluluğu. (KTO Karatay Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi.)
Sümer E. Kadın hastalıkları ve doğum servisleri kapsamında malpraktis davalarının değerlendirilmesi. İstanbul: Efe Akademi Yayınları; 2022.
Çakmak C, Balçık PY. Sezaryen yöntemi ile gerçekleştirilen doğumlarda ortaya çıkan malpraktis olgularının yargıtay kararları ile incelenmesi. Jinekoloji-Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisi, 2019; 16(3), 155-159.
Şanyüz Ö, Birgen N, İçmeli ÖS, et al. Tıbbi uygulamalar ile ilgili tazminat davalarının uzmanlık alanlarına göre dağılımının zorunlu sağlık sigorta primlerinin kademelendirilmesi. 9. Adli Bilimler Kongresi, 14-17 Ekim 2010, İzmir. (pp: 153-154.)
Güzel S, Yavuz MS, Asırdizer M. Adli Tıp Kurumu İhtisas Kurulları ile Yüksek Sağlık Şurası raporları arasında çelişki bulunan ve Adli Tıp Genel Kurulu'nda görüşülen malpraktis olgularının incelenmesi. Adli Tıp Bülteni, 2002; 7(1): 14-20.
Müdahale, S. H. Y. Y. T. (2009). Hataları. 1. Baskı. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 49, 79-279.
Aksu S, Karaca PP. (2020). Ebelerin adli vakalara yaklaşım ile adli ebelik hakkındaki bilgi ve görüşlerinin belirlenmesi. Türkiye Klinikleri Adli Tıp ve Adli Bilimler Dergisi. 2020;17(1):1-9.
Sayıner FD. Ebeler için Normal Doğum El Kitabı Ankara; Akademisyen Yayınevi; 2021, (pp. 9.)
Sevde, A. K. S. U. Adli Ebelik. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi, 4(3), 277-284.
Tuncer, B. (2014). Ebelerin malpraktis hakkında bilgi, düşünce, gözlem ve deneyimlerinin değerlendirilmesi (Doctoral dissertation, Çukurova Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi).
TJOD İstanbul. (2014). Kadın Doğum Hekimliğinde Medikolegal Uygulamalar. (01.09.2022 tarihinde https://www.tjodistanbul.com/egitim/istanbul-kliniklerinden/genel-jinekoloji/kadin-dogum-hekimliginde-medikolegal-uygulamalar adresinden ulaşılmıştır).
Yılmaz Esencan T, Aslan E. Jinekoloji ve obstetride tıbbi hatalar ve hasta güvenliği. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, 2015; 2(3), 152-161.
Taghizadeh Z, Pourbakhtiar M, Azimi K, et al. Claims about medical malpractices resulting in neonatal and maternal impairment in Iran. Journal of Forensic and Legal Medicine, 2019; 66, 44-49.
Çalışır İ. (2022). Ebelerin adli ebelik hakkındaki bilgi ve tutumları ile adli vakalarda sorumluluklarına yönelik görüşleri. (Master Thesis, KTO Karatay Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü).
Karahan N. Bir Meslek Olarak Ebelik. Akçay Ay F (ed.) Sağlık Uygulamalarında Temel Kavramlar ve Beceriler içinde. İstanbul: Nobel Tıp Kitapevi, 2022.
Yıldırım G, Koçkanat P, Duran Ö. Ulusal ebelik kodları ve meslek değerleri. Sted, 2014; 23(4), 148-154.
Kayacı S. (2006). Sağlık Yüksekokulları ebelik bölümü öğrencilerinin ebelik mesleğini seçmelerini etkileyen faktörlerin incelenmesi (Doctoral dissertation, DEÜ Sağlık Bilimleri Enstitüsü).
T.C. Sağlık Bakanlığı. Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik. Resmi Gazete 22 Mayıs 2014. (02.09.2022 tarihinde https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2014/05/20140522-14.htm adresinden ulaşılmıştır).
Aktaş S, Aydın R. Fundal Bası uygulamasının maternal ve fetal sağlık üzerine etkisi ve bu uygulamada sağlık profesyonellerinin sorumlulukları. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 2018; 7(3), 86-92.
Türkmen H, Ekti R. Ebelik ve yenidoğanda malpraktis. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 2017; 20(2).
Glaser LM, Alvi FA, Milad MP. Trends in malpractice claims for obstetric and gynecologic procedures, 2005 through 2014. American journal of obstetrics and gynecology, 2017; 217(3), 340-e1.
Ertem, G., Oksel, E., & Akbıyık, A. Hatalı tıbbi uygulamalar (malpraktis) ile ilgili retrospektif bir inceleme. Dirim Tıp Dergisi, 2009; 84(1), 1-10.
Öztürk M., Sultan, A. L. A. N., & KADIOĞLU, S. (2019). Doğumhanede tıp etiği: bir alan çalışması. Cukurova Medical Journal, 44(1), 183-194.
Öcal, Z. (2019). Tıp Fakültesi Öğrencilerinin Normal Doğum ve Sezaryen Doğum Hakkındaki Görüşlerinin İncelenmesi (Doctoral dissertation, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü).
Başkaya Y, Sayıner FD. Sezaryen oranını azaltmaya yönelik kanıta dayalı ebelik uygulamaları. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi, 2018; 5(1), 113-119.
Işık C, Kaya L, Kurt Durmuş M. Doğum sonu kanama takibi, uygulanan girişimler ve bakım ilkeleri. Yazıcı S, editör. Doğum Sonu Kanamalar. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2020. p.21-4.
Öz İŞ. Epidural Doğum ve Normal Doğumda Müdahale Oranları ve Müdahaleye Bağlı Gelişen Komplikasyonların Karşılaştırılması. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 2019; 10(1), 23-28.
Korkut S, Kaya N. Sezaryen doğum kararına ebe farkındalığı ile etik yaklaşım. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi, 2019; 6(1), 144-152.
Demirbaş M, Karabel MP, İnci MB. Türkiye’de ve Dünya’da değişen sezaryen sıklığı ve olası nedenleri. Sakarya Tıp Dergisi, 2018; 7(4), 158-163.
T.C: Sağlık Bakanlığı, Sağlık İstatistikleri Yıllığı 2017. (04.09.2022 tarihinde https://sbsgm.saglik.gov.tr/TR,71766/saglik-istatistikleri-yilligi-2017-yayimlandi.html adresinden ulaşılmıştır).
Konakçı SK, Kılıç B. Sezaryen ile doğumlar artıyor. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 2002; 8(11), 286-88.
Şeker, S., & Sağlık, T. A. A. M. Ü. (2019). Sezaryenin Annelerin Doğum Sonrası Konfor Düzeylerine Etkisi (Master's thesis, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü).
Hasta Hakları Aktivistleri Derneği, 2021. Sezaryen raporu II artan sezaryen oranlarının incelenmesi. (02.09.2022 tarihinde https://www.muharrembalci.com/hukukdunyasi/raporlar/1299.pdf adresinden ulaşılmıştır).
