Özel Durumlarda Aşı
Özet
Bu çalışma, sağlıklı çocuklar baz alınarak hazırlanan rutin aşılama programlarının preterm bebekler, gebeler, kronik hastalığı, ciddi alerjileri veya immün yetmezliği bulunan özel sağlık durumundaki bireyler için nasıl yeniden yapılandırılması gerektiğini kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Gebelik döneminde yapılan uygun aşılamalar maternal antikor geçişiyle yenidoğanı da korurken, canlı aşıların kullanımı doğum sonrasına ertelenmelidir. Tıbbi olarak stabil preterm bebeklerin term bebeklerle aynı kronolojik yaşta güvenle aşılanabileceği belirtilmektedir. Kronik ve metabolik hastalıklarda aşılar hastaları patojenlere karşı korurken, nörolojik rahatsızlıkları olan çocuklarda aşı sonrası ateşli nöbet geçmişi titizlikle takip edilmelidir. Gerçek aşı alerjileri oldukça nadirdir; nitekim şiddetli yumurta alerjisi olan çocukların dahi KKK aşısını güvenle tolere edebildiği ve ekstra önleme gerek duyulmadığı bildirilmiştir. İmmün yetmezliklerde inaktif aşılar risksiz kabul edilirken, canlı aşılar kontrendikedir veya yüksek enfeksiyon riski sebebiyle çok dikkatli uygulanmalıdır. Çocuklarda COVID-19 mRNA aşılarının güvenli ve oldukça etkili olduğu kanıtlanmıştır. Diğer yandan, son yıllarda artan aşı reddi ve göç hareketleri kızamık vakalarında tehlikeli artışlara yol açmıştır. Tüm bu süreçlerde hemşireler; aşıların muhafazasından uygulanmasına, toplum eğitiminden yan etki takibine ve pandemi döneminde sağlanan psikososyal desteğe kadar kritik eğitici ve uygulayıcı roller üstlenmektedir.
This study comprehensively examines how routine immunization programs, which are fundamentally prepared based on healthy children, should be restructured for individuals with special health conditions, such as preterm infants, pregnant women, and those with chronic diseases, severe allergies, or immunodeficiencies. While appropriate vaccinations during pregnancy protect both the mother and the newborn through maternal antibody transfer, the use of live vaccines must be postponed until the postpartum period. It is stated that medically stable preterm infants can be safely vaccinated at the same chronological age as term infants. Although vaccines actively protect patients with chronic and metabolic diseases against pathogens, the history of febrile seizures after vaccination must be meticulously monitored in children with neurological disorders. True vaccine allergies are extremely rare; in fact, it is reported that even children with severe egg allergies can safely tolerate the MMR vaccine without requiring extra precautions. In immunodeficiencies, inactivated vaccines are considered risk-free, whereas live vaccines are contraindicated or must be administered very cautiously due to the risk of vaccine-associated disease. Furthermore, COVID-19 mRNA vaccines have been proven to be safe and highly effective in children. On the other hand, increasing vaccine refusal and migration movements in recent years have led to dangerous increases in measles cases. Throughout all these processes, nurses undertake critical educational and practitioner roles, ranging from the storage and administration of vaccines to community education, side-effect monitoring, and the psychosocial support provided during the pandemic period.
Referanslar
Çiftçi E. Özel Durumlarda Aşılama. Çocuk Enf Derg. 2008:62-7.
Succi RC, Farhat CK. Vaccination in special situations. J Pediatr (Rio J). 2006;82(3): 91-100. Doi: 10.2223/JPED.1474
Doherty M, Schmidt-Ott R, Santos JI, et al. Vaccination of special populations: Protecting the vulnerable. Vaccine. 2016;34(52): 6681-6690. Doi: 10.1016/j.vaccine.2016.11.015
Swamy GK, Heine RP. Vaccinations for pregnant women. Obstet Gynecol. 2015;125(1): 212-226. Doi: 10.1097/AOG.0000000000000581
Maertens K, Orije MRP, Van Damme P, et al. Vaccination during pregnancy: current and possible future recommendations. Eur J Pediatr. 2020;179(2): 235-242. Doi: 10.1007/s00431-019-03563-w
Mackin DW, Walker SP. The historical aspects of vaccination in pregnancy. Best Pract Res Clin Obstet Gynaecol. 2021;76:13-22. Doi: 10.1016/j.bpobgyn.2020.09.005
Gagneur A, Pinquier D, Quach C. Immunization of preterm infants. Hum Vaccin Immunother. 2015;11(11): 2556-2563. Doi: 10.1080/21645515.2015.1074358
Hofstetter AM, Jacobson EN, deHart MP, et al. Early childhood vaccination status of preterm infants. Pediatrics. 2019;144(3). Doi: 10.1542/peds.2018-3520
Fortmann MI, Dirks J, Goedicke-Fritz S, et al. Immunization of preterm infants: current evidence and future strategies to individualized approaches. Semin Immunopathol. 2022;44(6): 767-784. Doi: 10.1007/s00281-022-00957-1
Top KA, Brna P, Ye L, et al. Risk of seizures after immunization in children with epilepsy: a risk interval analysis. BMC Pediatr. 2018;18(1): 134. Doi: 10.1186/s12887-018-1112-0
Craiu D, Rener Primec Z, Lagae L, et al. Vaccination and childhood epilepsies. Eur J Paediatr Neurol. 2022;36: 57-68. Doi: 10.1016/j.ejpn.2021.11.014
Deng L, Danchin M, Lewis G, et al. Status epilepticus following vaccination in children aged =24 months: A five-year retrospective observational study. Epilepsy Behav. 2022;128: 108579. Doi: 10.1016/j.yebeh.2022.108579
Aytekin ES, Sekerel BE, Sahiner UM. Allergic reactions during childhood vaccination and management. Turk J Pediatr. 2021;63(6): 941-54. Doi: 10.24953/turkjped.2021.06.001
Fiolet T, Kherabi Y, MacDonald CJ, et al. Comparing COVID-19 vaccines for their characteristics, efficacy and effectiveness against SARS-CoV-2 and variants of concern: a narrative review. Clin Microbiol Infect. 2022;28(2): 202-221. Doi: 10.1016/j.cmi.2021.10.005
Cunha L, Almeida DO, Santos FRd, et al. Measles, mumps, and rubella vaccination in children with egg allergy. Nascer E Crescer Birth And Growth Medical Journal. 2022;31: 25-30. Doi: 10.25753/BirthGrowthMJ.v31.i1.23897
Leech SC, Ewan PW, Skypala IJ, et al. BSACI 2021 guideline for the management of egg allergy. Clin Exp Allergy. 2021;51(10): 1262-1278. Doi: 10.1111/cea.14009
Vaillant AAJ, Qurie A. Immunodeficiency. StatPearls [Internet]: StatPearls Publishing; 2021. (12.12.2022 tarihinde https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK500027/ adresinden ulaşılmıştır).
Aksoy GK, Sağlık İ, Velipaşaoğlu S, ve ark. Çocuk böbrek nakli alıcılarında viral seroprevalans. 2020; 55(4): 418–424. Doi: 10.14744/TurkPediatriArs.2020.43789
Ljungman P. Vaccination of immunocompromised patients. Clin Microbiol Infect. 2012;18(5): 93-99. Doi: 10.1111/j.1469-0691.2012.03971.x
Miura H, Taniguchi K, Narita K, et al. Nosocomial infection with rotavirus vaccine strain in paediatric patients with immunodeficiency. J Hosp Infect. 2022;121: 9-13. Doi: 10.1016/j.jhin.2021.12.009
Arvas A. İmmün baskılanması olan hastaların aşılanması. Türk Pediatri Arşivi. 2014;49(3): 181-185.
Abukan B, Yıldırım F, Öztürk H. Covid-19 Salgınında Çocuk Olmak: Gelişim Dönemlerine Göre Sosyal Hizmet Gereksinimleri ve Öneriler. Electronic Turkish Studies. 2020;15(6).
Aksoy E, Azkur AK. COVID-19 aşıları: güncel veriler ve gelecek perspektifi. Journal of MTU. 2022;1: 66-80. Doi: 10.5281/zenodo.6989659
Dayan S. COVID-19 ve Aşı. Dicle Tıp Dergisi. 2021: 98-113. Doi: 10.5798/dicletip.1005040
Fleming-Dutra KE, Wallace M, Moulia DL, et al. Interim recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices for use of Moderna and Pfizer-BioNTech COVID-19 vaccines in children aged 6 months–5 years—United States. June 2022.
Yilmaz M, Sahin MK. Parents' willingness and attitudes concerning the COVID-19 vaccine: A cross-sectional study. Int J Clin Pract. 2021;75(9): e14364. Doi: 10.1111/ijcp.14364
Tian F, Yang R, Chen Z. Safety and efficacy of COVID-19 vaccines in children and adolescents: A systematic review of randomized controlled trials. J Med Virol. 2022;94(10): 4644-4653. Doi: 10.1002/jmv.27940
Kaplan M, Çelik M. Göçün Halk Sağlığı Üzerine Etkileri. Arslan S, (ed). Sağlık Bilimleri Alanında Uluslararası Araştırmalar V içinde. İstanbul: Eğitim Yayınevi; 2022. p. 79-91.
Gur E. Vaccine hesitancy - vaccine refusal. Turk Pediatri Ars. 2019;54(1): 1-2. Doi: 10.14744/TurkPediatriArs.2019.79990
Sapçı E, Güngörmüş Z. Çığ Gibi Büyüyen Evrensel Sorun: Aşı Karşıtlığı-Aşı Reddi ve Hemşirelerin Sorumlukları.2021;18(3): 352-355. Doi: 10.5152/jern.2021.60243
Argüt N, YEtim A, GöKçAY G. Aşı kabulünü etkileyen faktörler. Çocuk Dergisi. 2016;16(1):16-24.
Pars H. COVID-19 pandemisinde çocuklar ve pediatri hemşiresinin rolleri. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2020;7:66-75.
