Ortopedide Kırık ve Çıkıklar Neden Acildir?
Özet
Kırık ve çıkıklar, kemik bütünlüğünün ve çevre yumuşak dokuların zarar gördüğü, hızlı müdahale gerektiren hayati ortopedik acillerdir. Kırıklarda erken dönemde alçı, atel veya eksternal fiksatörler ile stabilizasyonun sağlanması; hücresel düzeyde kaynamama riskini azaltır, anatomik aksı koruyarak ödem, ağrı ve doku nekrozunu engeller. Politravma hastalarında özellikle pelvis ve femur gibi uzun kemik kırıkları, ciddi iç kanamalara ve hipovolemik şoka yol açarak ölümcül sonuçlar doğurabileceğinden, acil fiksasyon hayat kurtarıcıdır. Ayrıca erken müdahale, pulmoner emboli, derin ven trombozu ve yağ embolisi gibi uzamış immobilizasyona bağlı gelişebilecek mortalitesi yüksek sistemik komplikasyon risklerini anlamlı düzeyde düşürür. Eklem çıkıkları ise sinoviyal sıvı fonksiyonunu ve kıkırdak metabolizmasını hızla bozduğu için ilk saatlerde sedasyon altında kapalı redüksiyon ile tedavi edilmelidir. Zamanında müdahale edilmeyen çıkıklarda kas spazmı ve ödem nedeniyle açık cerrahi kaçınılmaz hale gelebilir. Hem kırık hem çıkıklarda, müdahale öncesi ve sonrasında nörovasküler muayenelerin tekrarlanarak kaydedilmesi, kalıcı sinir hasarı ve ekstremite kayıplarının önlenmesi açısından kritik bir öneme sahiptir.
Fractures and dislocations are vital orthopedic emergencies causing damage to bone integrity and surrounding soft tissues, thereby requiring prompt intervention. In fractures, ensuring stabilization early on with casts, splints, or external fixators reduces the risk of nonunion at the cellular level and prevents edema, pain, and tissue necrosis by preserving the anatomical axis. In polytrauma patients, fractures in long bones such as the pelvis and femur can lead to severe internal bleeding and hypovolemic shock, making emergency fixation lifesaving. Furthermore, early intervention significantly decreases the risk of systemic complications with high mortality, such as pulmonary embolism, deep vein thrombosis, and fat embolism associated with prolonged immobilization. Joint dislocations, which rapidly impair synovial fluid function and cartilage metabolism, must be treated with closed reduction under sedation within the first hours. In dislocations not intervened timely, open surgery may become inevitable due to muscle spasms and edema. In both fractures and dislocations, repeating and recording neurovascular examinations before and after the intervention is critical to preventing permanent nerve damage and limb loss.
Referanslar
Tanrıkulu S, Gönen E. Kırık İyileşmesi. TOTBİD Dergisi. 2017;16: 455-175. doi: 10.14292/totbid.dergisi.2017.62.
Claes L, Augat P, Suger G, et al. Influence of size and stability of the osteotomy gap on the success of fracture healing. Journal of Orthopedic Research. 1997;15(4): 577-84. doi: 10.1002/jor.1100150414.
Tanrıkulu S, Gönen E. Kırık İyileşmesi. TOTBİD Dergisi. 2017;16(6): 455-475. doi: 10.14292/totbid.dergisi.2017.62.
Ersan Ö, Tüzüner MM, Ateş Y. Politravmatize Hastalarda Kas İskelet Sistemi Travmalarına Genel Yaklaşım. TOTBİD Dergisi. d 2002;1(1): 1-9.
Bose D, Tejwani NC. Evolving trends in the care of polytrauma patients. Injury. 2006;37(1): 20-28. doi: 10.1016/j.injury.2005.06.054.
Giannoudis PV. Surgical priorities in damage control in polytrauma. Journal of Bone and Joint Surgery British Volume. 2003;85(4): 478-83. doi: 10.1302/0301-620x.85b4.14217.
Goris RJ, Gimbrère JS, van Niekerk JL, et al. Early osteosynthesis and prophylactic mechanical ventilation in the multitrauma patient. The Journal of Trauma. 1982;22(11): 895-903. doi: 10.1097/00005373-198211000-00002.
Riska EB, von Bonsdorff H, Hakkinen S, et al. Primary operative fixation of long bone fractures in patients with multiple injuries. The Journal of Trauma. 1977;17(2): 111-121. doi: 10.1097/00005373-197702000-00005.
Ateş Y, Keçik Y, Uysalel A. Travmada Yoğun Bakım. Anestezi Dergisi. 1995;3(3): 111-112.
Yang NP, Chen HC, Phan DV, et al. Epidemiological survey of orthopedic joint dislocations based on nationwide insurance data in Taiwan, 2000-2005. BMC Musculoskeletal Disorders. 2011;12: 253. doi: 10.1186/1471-2474-12-253.
Benjamin HJ, Hang BT. Common acute upper extremity injuries in sports. Clinical Pediatric Emergency Medicine. 2007;8(1): 15-30.
Skelley NW, McCormick JJ, Smith MV. In-game Management of Common Joint Dislocations. Sports Health. 2014 May;6(3): 246-255. doi: 10.1177/1941738113499721.
Krøner K, Lind T, Jensen J. The epidemiology of shoulder dislocations. Archives of Orthopaedic and Trauma Surgery. 1989;108(5):288-290. doi: 10.1007/BF00932317.
Kälicke T, Muhr G, Frangen TM. Dislocation of the elbow with fractures of the coronoid process and radial head. Archives of Orthopaedic and Trauma Surgery. 2007;127(10): 925-931. doi: 10.1007/s00402-007-0424-6.
Callahan JJ. Dislocations. Journal of American Medical Association. 1946;132: 440-442. doi: 10.1001/jama.1946.02870430020006.
Masciolini AA. Acute dislocations. Azar F, Canale ST, Beaty J (ed) Campbell’s Operative Orthopaedics içinde. USA: Elsevier Health Sciences; 2016. pp. 3117-3134.
