Felsefe ve Hemşirelik
Özet
Bu çalışma, felsefe ile hemşirelik arasındaki ilişkiyi ele alarak felsefi düşüncenin hemşirelik uygulamaları, eğitimi ve mesleki gelişimi üzerindeki rolünü incelemektedir. Genel bir sorgulama, eleştirme ve analitik düşünme etkinliği olan felsefe, karmaşık sosyal durumlarla iç içe olan hemşirelik mesleğine kararlar alırken rasyonel bir altyapı ve yönelim sağlar. Hem bir bilim hem de bir sanat olarak kabul edilen hemşirelikte bakım eylemi, disiplinin odağını oluşturur. Felsefenin ontolojik, epistemolojik ve etik boyutları; insan, çevre, sağlık ve hemşirelik fenomenlerinin anlamlandırılmasına yardımcı olur. Klinisyenler, eğitimciler ve akademisyenler için felsefi bir tutum benimsemek, kuramsallaştırma yeteneğini artırarak günlük uygulamaları sorgulama, temellendirme ve bütüncül (holistik) bakım sağlama noktasında rehberlik eder. Türk Hemşireler Derneği de hemşirelik hizmetlerinin evrensel ilkelerini korumak adına felsefi bir temel ortaya koymuştur. Sonuç olarak, felsefe sadece soyut bir entelektüel etkinlik değil, hemşirelik disiplininin dünyasında halihazırda var olan, mesleki özerkliği, eleştirel düşünmeyi ve iyi karar vermeyi destekleyen dinamik bir yaşam biçimidir.
This study addresses the relationship between philosophy and nursing, examining the role of philosophical thought on nursing practice, education, and professional development. Philosophy, which is a general activity of questioning, criticizing, and analytical thinking, provides a rational framework and orientation for the nursing profession, which is intertwined with complex social situations, when making decisions. In nursing, which is accepted as both a science and an art, the act of care forms the focus of the discipline. The ontological, epistemological, and ethical dimensions of philosophy help to make sense of the phenomena of human, environment, health, and nursing. Adopting a philosophical attitude for clinicians, educators, and academicians guides them in questioning, justifying, and providing holistic care in daily practice by enhancing their ability to theorize. The Turkish Nurses Association has also established a philosophical foundation to protect the universal principles of nursing services. In conclusion, philosophy is not merely an abstract intellectual activity but a dynamic way of life already existing in the world of the nursing discipline, supporting professional autonomy, critical thinking, and good decision-making.
Referanslar
Alkın-Şahin S. Tunca N. Felsefe ve Eleştirel Düşünme. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2015;5(2): 192-206.
Bergin M, Wells JS, Owen S. Critical realism: a philosophical framework for the study of gender and mental health. Nursing Philosophy, 2008;9(3): 169-179.
Hirani SAA, Richter S, Salami BO. Realism and relativism in the development of nursing as a discipline. Advances in Nursing Science, 2018;41(2): 137-144.
Salsberry PJ. A philosophy of nursing: What is it? What is it not. Developing a philosophy of nursing;1994, 11-19.
Cheraghi F, Yousefzadeh MR, Goodarzi A. The Role and Status of Philosophy in Nursing Knowledge, Insight and Competence. Journal of Clinical Research in Paramedical Sciences, 2019; 8(2). doi: 10.5812/jcrps.90762.
Bruce A, Rietze L, Lim A. Understanding philosophy in a nurse’s world: What, where and why. Nursing and Health, 2014;2(3): 65-71.
Oshvandi K, Moghadam AS, Khatiban M, et al. On the application of novice to expert theory in nursing; a systematic review. Journal of chemical and pharmaceutical sciences, 2016;9(4): 3014-3020.
Heimsoeth H. Felsefenin Temel Disiplinleri (Takiyettin Mengüşoğlu, Çev. Ed.) Ankara: Doğu Batı Yayınları; 2007.
Saygılı S, Avcı M, Bayrakdar N, et al. Disiplinler Arası Bir Yaklaşımla Felsefenin Değeri. Kayseri: Kimlik Yayınları; 2018.
Çotuksöken B. Felsefeyi anlamak felsefe ile anlamak. İstanbul: İnkılap kitabevi; 2001.
Cevizci A. Felsefeye giriş. (5.Baskı). Ankara: Nobel Akademi Yayıncılık; 2015.
Arslan A. Felsefeye Giriş. Ankara: Serbest Akademi; 2021.
Wittgenstein L. Tractatus. (Oruç Aruoba, Çev. Ed.) İstanbul: Yapı Kredi Yayınları; 2002.
Ülken HZ. Aşk ahlakı. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları; 2017.
Bolay SH. Felsefeye giriş. (6. Baskı). Ankara: Akçağ Yayınları; 2019.
Koç E. “Felsefe Nedir? Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2009;3: 221-231.
Topses G. Felsefeye giriş: felsefe düşüncesinin gelişimi. (1. Baskı). Ankara: Turhan Kitabevi Yayınları; 1999.
Nagel T. Her şey ne anlama geliyor? Felsefeye küçük bir giriş. (Çev: H. Gündoğdu Çev. Ed.). İstanbul: Paradigma Yayınları; 2004.
Günay M. Metinlerle felsefeye giriş. (2. Baskı) Adana: Karahan Kitabevi; 2012.
Honer SM, Hunt TC. Felsefeye çağrı. (Hasan Ünder Çev. Ed.). Ankara: İmge Kitabevi; 1996.
Uygur N. Felsefenin çağrısı. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları: 2022.
Jaspers K. Felsefe nedir? (İsmail Zeki Eyüboğlu Çev. Ed.). İstanbul: Say Yayınları: 2010.
Topdemir HG. Felsefe. (3. Basım). Ankara: Pegem Akademi: 2016
Duman EZ. Bir düşünme türü olarak esnek düşünme. Electronic Turkish Studies, 2018;13(26): 547-561. doi:https://doi.org/107827. TurkishStudies.14432.
Lipman M. Thinking in Education. (2. Baskı). Cambridge: Cambridge University Press; 2012.
Türker S. Aristoteles Gazzali İle Leibniz’de Yargı Mantığı. (1.Basım). İstanbul: Dergâh Yayınları; 2002.
Güneş F. Öğrencilerin Düşünce Becerilerini Geliştirme. TÜBAR-XXXII/2012-Güz, 2012;127-146.
Anderson L, Krathwohl DR, Airasian PW, et al. Öğrenme öğretim ve değerlendirme ile ilgili bir sınıflama. (4.Baskı). (Durmuş Ali Özçelik, Çev. Ed.) Ankara: Pegem Akademi; 2010.
Sternberg RJ, The Rainbow Project Collaborators. The Rainbow Project: Enhancing the SAT through assessments of analytical, practical, and creative skills. Intelligence, 2006;34(4): 321-350.
Gürkaynak İ, Üstel F, Gülgöz S. Eleştirel Düşünme. (3.Baskı). Eğitim Reformu Girişimi Raporları; 2008.
Çelik H, Gürpınar C, Başer N, et al. Öğrencilerin Analitik Düşünme Becerisinin Gelişimi Üzerine Fen Bilgisi Öğretmenlerinin Görüşleri. Akademik Platform, 2015; 396-408.
Dewey RA. Psychology: An introduction. Russ Dewey, 2007 (10.11.2022 tarihinde http://www.intropsych.com adresinden ulaşılmıştır)
Arıol Ş. Matematik öğretmen adaylarının bütüncül ve analitik düşünme stillerinin matematiksel problem çözme becerilerine etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara; 2009.
İnam A. Çözümlemeci Düşünmenin Felsefedeki Yeri Üstüne. Felsefe Dünyası Dergisi, 1993; 10, 2-7.
Çüçen AK. Felsefeye Giriş. Bursa: Asa Kitabevi; 2012.
Sherratt Y. Continental philosophy of social science. Cambridge University Press; 2005. doi: https://doi.org/10.1017/CBO9780511610691
Berman A, Snyder S, Frendsen G. Fundamentals of Nursing: Concepts, Process, and Practice. (7. Edition). Pearson Education Limited; 2022.
Bluhm RL. The (dis) unity of nursing science. Nursing Philosophy, 2014; 15(4): 250-260.
Öztunç G. Hemşireliğin Doğası. In: ATABEK AŞTI ve KARADAĞ A (Ed.), Hemşirelik Esasları; Bilgiden Uygulamaya: Kavramlar-İlkeler-Beceriler içinde. İstanbul: Akademi Basın ve Yayıncılık; 2020. p. 15-21.
Akça Ay F. Mesleki Temel Kavramlar. In: Fatma Akça Ay (Ed.). Sağlık Uygulamalarında Temel Kavramlar ve Beceriler (8.Baskı). İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2021. p. 1-22.
ICN. International Council of Nursing, 2002. (11.11.2022 tarihinde https://www.icn.ch/nursing-policy/nursing-definitions# adresinden ulaşılmıştır).
Bryant L. The Ontology of the Discipline of Nursing: Commentary: A Challenge to Reed's Perspective. Nursing Science Quarterly, 1998;11(4): 145-146.
Jaeger SM. Teaching health care ethics: the importance of moral sensitivity for moral reasoning. Nursing Philosophy, 2001;2(2): 131-142.
Chinn PL, Kramer MK. Integrated theory & knowledge development in nursing-E-Book. Elsevier Health Sciences; 2013.
McIntyre M, McDonald C. Contemplating the fit and utility of nursing theory and nursing scholarship informed by the social sciences and humanities. Advances in Nursing Science, 2013;36(1): 10-17.
Gearity B. The discipline of philosophy in strength and conditioning. Strength & Conditioning Journal, 2010;32(6): 110-117.
Pesut B, Johnson JL. Philosophical contributions to nursing ethics. Toward a moral horizon: Nursing ethics for leadership and practice, 2013; 41-58.
Prabawati D. Why do nurses need philosophy? International Journal of Sciences: Basic and Applied Research, 2019;46(1): 183-187.
Kaşıkçı M, Nas İ. Türkiye’deki Hemşirelik Lisans Programlarında Yürütülen Hemşirelik Felsefesi Dersinin İncelenmesi. Palandöken Uluslararası Hemşirelik Eğitimi Kongresi, 24-26 Ekim 2019, Erzurum (2019): p. 27-28.
