Adölesanlarda Sanal Yalnızlık, Sanal Zorbalık ve Hemşirelik Yaklaşımı
Özet
Bu çalışma, adölesanlarda bilgi ve iletişim teknolojilerinin bilinçsiz kullanımı sonucu ortaya çıkan sanal yalnızlık ve sanal zorbalık kavramları ile bu süreçte hemşirelik yaklaşımının önemini ele almaktadır. İnternet ve sosyal medya kullanımı, gençlerin yüz yüze iletişim yerine sanal ağları tercih etmesiyle toplumsal soyutlanmaya ve yanıltıcı ilişkilerle derinleşen bir yalnızlığa yol açmaktadır. Özellikle teknolojiyle büyüyen Z kuşağında bu durum internet bağımlılığına kadar varabilmektedir. Diğer yandan dijital kanallarla gerçekleştirilen kasıtlı saldırganlık olarak tanımlanan sanal zorbalık; adölesanlarda düşük benlik saygısı, akademik başarısızlık, depresyon ve öz kıyım düşüncesi gibi kronik psikolojik yıkımlara sebep olmaktadır. Bu tehditlerin önlenmesinde farkındalık ve duyarlılık oluşturulması kritik önem taşımaktadır. Sağlık ekibinin etkin bir üyesi olan hemşireler; okul idarecileri ve rehber öğretmenlerle multidisipliner bir iş birliği içinde çalışarak sosyal medyanın doğru kullanımı, bağımlılık, yalnızlık ve zorbalık konularında sürekli eğitimler planlamalıdır. Hemşirelik yaklaşımlarında, adölesanların sosyal becerilerini geliştirecek sportif aktivitelere ve hobilere yönlendirilmesi, risk gruplarının erken belirlenmesi, fiziksel ve psikolojik sağlık sorunlarının azaltılması hedeflenmelidir. Sonuç olarak, adölesan çağındaki bu dijital risklerin yönetilmesi ve toplumun bilinçlendirilmesinde hemşirelere önemli roller düşmektedir.
This study addresses the concepts of virtual loneliness and cyberbullying resulting from the unconscious use of information and communication technologies among adolescents, alongside the significance of the nursing approach in this process. The use of the internet and social media leads to social isolation and a deepening loneliness through deceptive relationships, as youth prefer virtual networks over face-to-face communication. Especially in Generation Z, who grew up with technology, this situation can escalate to internet addiction. On the other hand, cyberbullying, defined as intentional aggressive acts carried out through digital channels, causes chronic psychological devastation in adolescents, such as low self-esteem, academic failure, depression, and suicidal ideation. Creating awareness and sensitivity is of critical importance in preventing these threats. Nurses, as effective members of the healthcare team, must plan continuous training on the correct use of social media, addiction, loneliness, and bullying by working in multidisciplinary collaboration with school administrators and guidance counselors. Nursing approaches should aim to guide adolescents toward sports activities and hobbies that will improve their social skills, identify risk groups early, and reduce physical and psychological health problems. Consequently, nurses play vital roles in managing these digital risks during adolescence and raising public awareness.
Referanslar
Tuba I. Sağlık iletişimi bağlamında kullanım şekilleri açısından dijital algı ve önemi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2019;23(4): 1979-1994.
Akbulut Y. Çocuk ve ergenlerde bilgisayar ve internet kullanımının gelişimsel sonuçları. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2013;3(2): 53-68.
Çelen FK, Çelik A, Seferoğlu SS. Çocukların internet kullanımları ve onları bekleyen çevrim-içi riskler. Akademik Bilişim. 2011;2(4): 645-652.
Koca EB, Tunca MZ. İnternet ve sosyal medya bağımlılığının öğrenciler üzerindeki etkilerine dair bir araştırma. Alanya Akademik Bakış. 2020;4(1): 77-103.
Kırık AM. Yeni medya aracılığıyla değişen iletişim süreci: sosyal paylaşım ağlarında gençlerin konumu. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi. 2017;5(1): 230-261.
Amichai-Hamburger Y, Ben-Artzi E. Loneliness and internet use. Computers in Human Behavior. 2003;19(1): 71-80.
Özdemir S, Akçakanat T, İzgüden D. İnternet çağında sanal ortam yalnızlığı: Üniversite öğrencileri üzerine bir araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi. 2017;8(19): 125-136.
Korkmaz Ö, Usta E, Kurt İ. Sanal Ortam Yalnızlık Ölçeği (SOYÖ) geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2014;29(29-2): 144-159.
Morahan-Martin J, Schumacher P. Loneliness and social uses of the internet. Computers in Human Behavior. 2003;19(6): 659-671.
Morahan-Martin J. The relationship between loneliness and Internet use and abuse. CyberPsychology & Behavior. 1999;2(5): 431-439.
Martončik M, Lokša J. Do World of Warcraft (MMORPG) players experience less loneliness and social anxiety in online world (virtual environment) than in real world (offline)? Computers in Human Behavior. 2016;56: 127-134.
Prentsky M. Digital natives, digital immigrants. On the Horizon. 2001;9(5): 1-6.
Kuyucu M. Y kuşağı ve Facebook: Y kuşağının Facebook kullanım alışkanlıkları üzerine bir inceleme. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi. 2014;13(49): 55-83.
Sabancı Y. Ergenlerde siber zorbalık ve siber mağduriyetin yordayıcıları olarak akılcı olmayan inançlar psikolojik sağlamlık ve psikolojik ihtiyaçlar: Eğitim Bilimleri Enstitüsü; 2018.
Çevirgen BD. Geleneksel akran zorbalığı, sanal zorbalık ve ebeveyn izlemesinin bazı değişkenler açısından incelenmesi: İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü; 2018.
Willard NE. Cyberbullying and cyberthreats: Responding to the challenge of online social aggression, threats, and distress. Research press; 2007.
Kowalski RM, Limber SP, Agatston PW. Cyberbullying: Bullying in the digital age. John Wiley & Sons; 2012.
Ayas T. Depresyon, anksiyete ve cinsiyet değişkenlerine göre sanal zorbalığa maruz kalma düzeylerinin yordanması. Online Journal of Technology Addiction and Cyberbullying. 2014;1(1): 1-17.
Campbell MA. Cyber bullying: An old problem in a new guise? Journal of Psychologists and Counsellors in Schools. 2005;15(1): 68-76.
Gezgin DM, Çuhadar C. Bilgisayar ve öğretim teknolojileri eğitimi bölümü öğrencilerinin siber zorbalığa ilişkin duyarlılık düzeylerinin incelenmesi. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi. 2012;2(2): 93-104.
Tanrıkulu T, Kınay H, Arıcak O. Siber zorbalığa ilişkin duyarlılık ölçeği. İzmir: XI Ulusal Psikolojik Danışma ve Rehberlik Kongresi Bildiri Özetleri Kitabı, 2011. p.338-339.
Gökmen ÖF. Örnek olay temelli sanal zorbalık ile ilgili kısa filmlerin ortaokul öğrencilerinin sanal zorba/mağdur, farkındalık, empati düzeylerine ve baş etme stratejilerini öğrenmelerine etkisi: Eğitim Bilimleri Enstitüsü; 2019.
Price M, Dalgleish J. Cyberbullying: Experiences, impacts and coping strategies as described by Australian young people. Youth Studies Australia. 2010;29(2): 51-59.
Toprak Y. Ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin siber zorbalık algılarının incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gaziantep. 2018.
Alican C, Saban A. Ortaokul ve lise de öğrenim gören öğrencilerin sosyal medya kullanımına ilişkin tutumları: Ürgüp örneği. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2013;1(35): 1-14.
Avşar F, Alkaya SA. Akran zorbalığının önlenmesinde okul sağlığı hemşiresinin rolü. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2018;5(1): 78-84.
Türkel Z, Dilmaç B. Ergenlerde sosyal medya kullanimi, yalnizlik ve yaşam doyumu arasindaki yordayici ilişkiler. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi. 2019;1(1): 57-70.
Uysal G, Balcı S, Erdemir F. Ergenlerde internet bağımlılığı ve pediatri hemşiresinin danışmanlık rolü. Turkiye Klinikleri Pediatric Nursing-Special Topics. 2018;4(1): 43-51.
