Geçmişten Günümüze Cerrahi Hemşireliği
Özet
Bu çalışma, ilk çağlardan günümüze kadar uzanan cerrahi hemşireliğinin tarihsel gelişimini ve modern dönemdeki dönüşümünü kapsamlı bir şekilde ele almaktadır. Cerrahi hemşireliği, antik dönemlerdeki basit yara bakımı uygulamalarından ve savaş alanlarındaki gönüllü faaliyetlerden sıyrılarak; günümüzde ameliyat öncesi, sırası ve sonrası süreçleri kapsayan bütüncül bir uzmanlık dalı haline gelmiştir. Dünyada modern cerrahi hemşireliğine geçiş adımları John Hopkins Üniversitesi ve AORN gibi kurumların çalışmalarıyla şekillenirken; Türkiye’de ise Kırım Savaşı'nda Florence Nightingale'in vizyoner adımları ve cephelerde görev alan öncü Türk kadınlarının katkılarıyla temelleri atılmıştır. Günümüzde meslek, "Perioperatif Hemşirelik" ve "Robotik Cerrahi Hemşireliği" gibi ileri uzmanlık alanlarına bölünmüş durumdadır. Bilgisayar, web tabanlı eğitim videoları, mobil uygulamalar, sanal gerçeklik ve simülasyon gibi yenilikçi teknolojiler; hem cerrahi süreçteki hasta eğitiminde hem de hemşirelik müfredatlarında köklü değişiklikler yaratmaktadır. Çalışma, teknolojik gelişmelerle harmanlanmış kaliteli bir hemşirelik eğitiminin, hasta bakım kalitesini ve maliyet-yarar oranını optimize etmedeki kritik rolünü vurgulamaktadır.
This comprehensive study explores the historical evolution and modern transformation of surgical nursing from ancient times to the present day. Transitioning from basic wound care practices in antiquity and voluntary assistance on battlefields, surgical nursing has evolved into a highly specialized discipline encompassing holistic patient care during the preoperative, intraoperative, and postoperative periods. While global milestones were shaped by institutions like Johns Hopkins University and the Association of Perioperative Registered Nurses (AORN), the foundations in Turkey were laid through Florence Nightingale's visionary work during the Crimean War and the dedication of pioneering Turkish women on war fronts. Today, the profession includes advanced specialties such as perioperative nursing and robotic surgical nursing. Furthermore, innovative technologies including computer and web-based educational videos, mobile applications, virtual reality, and simulation are profoundly reshaping both patient education in surgical processes and undergraduate nursing curricula. Ultimately, the study highlights that integrating advanced information technologies into nursing education is paramount to enhancing the quality of care and optimizing cost-benefit ratios in healthcare delivery.
Referanslar
Eti Aslan F, Cerrahi Hemşireliğinin Tarihçesi. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 2009;12(1):104-113.
Aksoy G, Cerrahi ve Cerrahi Hemşireliği. In: Aksoy G, Kanan N, Akyolcu N, (eds). Cerrahi Hemşireliği I, İstanbul: Nobel Tıp Kitabevi; 2017. p. 1-38.
Özer N, Cerrahi ve Cerrahi Hemşireliğinin Tarihçesi Cerrahinin Sınıflandırılması Cerrahi Gerektiren Durumlar ve Hasta Üzerindeki Etkileri. In: Eti Aslan F (ed), Cerrahi Bakım Vaka Analizleri ile Birlikte (2.baskı,). Akademisyen Kitabevi; 2017. p. 3-38.
Aygin D, Gül A, Geçmişten Günümüze Cerrahi ve Cerrahi Hemşireliğinin Yeri, Igusabder, 2021; (15) :692-704.
Şentürk SE. İlk çağlarda hasta bakımı tarihçesi. In: Şentürk SE. ed. Hemşirelik Tarihi. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevi; 2011.1-24.
Ökdem Ş, Abbasoğlu A, Doğan N. Hemşirelik Tarihi, Eğitimi ve Gelişimi. Ankara Sağlık Hizmetleri Dergisi. 2000;1(1):1-5.
Karadağ M, Cerrahi hemşireliği. In: Karadağ M, Bulut H. (eds). Kavram Haritası ve Akış Şemalı Cerrahi Hemşireliği. Ankara: Vize Basın Yayın; 2021. p.347-357.
Erdağı Oral S, Cerrahi Hemşireliği. In: Çelik S,(ed). Cerrahi Hemşireliğinde Güncel Uygulamalar. Ankara: Çukurova Nobel Tıp Kitabevi; 2021. p.1-16.
Arpag N., Gür S., Katran H.B. Türk Hemşirelik Tarihindeki Lider Hemşireler ve Cerrahi Hemşireliğinin Gelişimi, Fenerbahçe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 2022. 2, (2): 522-530.
Hamlin L. From Theatre To Perioperative: A Brief History of Early Surgical Nursing. Journal of Perioperative Nursing.; 2020. 33(4):e-19-e-24.
Yılmaz Gören Ş, Yalım N.Y. Hemşirelik Tarihinde Bir Öncü “Safiye Hüseyin Elbi”. Lokman Hekim Dergisi. 2016: 6(2):38-45.
Resmi Gazete Hemşirelik Yönetmeliği, 2010, (01/11/2022 tarihinde https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2010/03/20100308-4.html. adresinden ulaşılmıştır)
Association of Perioperative Registered Nurses (AORN), (2015). Standart of perioperatif nursing. (01.11.2022 tarihinde https://www.aorn.org/guidelines/clinical-resources/ aorn-standards adresinden ulaşılmıştır)
Alcan AO, Soyer Ö, Van Giersbergen MY, Solak M, Yoltay HE. Hemşirelerin Robotik Cerrahi Konusundaki Görüşlerinin İncelenmesi. Kocaeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 2019;5(1):5-9. doi:10.30934/kusbed.440490.
Ateş U, Ergün E., Göllü G, et.al. A. M. Robotik Cerrahinin Ülkemizdeki Yaygınlaşma Süreci ve Önündeki Engeller. Türkiye Çocuk Hastalıkları Dergisi, 2017. 4, 248-253.
Raheem AA, Song HJ, Chang KD, et.al. Robotic nurse duties in the urology operative room: 11 years of experience. AJUR. 2017. 4:116-123. doi:10.1016/j.ajur.2016.09.012.
Konateke S. Güner İŞ. Ameliyathanelerde geleceğin teknolojisi robotik cerrahi ve perioperatif hemşirelik bakımı. In. Güler S.(ed) Sağlık ve Bilim, Efe Akademi Yayınları, 2022.
Uslu Y, Altınbaş Y, Özercan T, et.al. The process of nurse adaptation to robotic surgery: A qualitative study. Int J Med Robotics Comput Assist Surg. 2019, 15:e1996. https://doi.org/10.1002/rcs.1996
Birlikbaş S, Bölükbaş N. ERAS Rehberleri cerrahi sonrası hızlandırılmış iyileşme protokolleri ,Ordu University Journal of Nursing Studies, 2019. 2(3), 194-205.
İlçe A. Turgut A.). Cerrahi Süreçte Hasta Eğitiminde Güncel Yaklaşımlar, Yeni Teknolojiler, Mobil Uygulamalar, In: İlçe A.(Ed). Cerrahi ve Ameliyathane Hemşireliğinde Güncel Konular I Ankara: Hatiboğlu Yayınları; 2020, p.249-269.
Fraval, A., Chandrananth, J., Chong, Y.M. Et Al. Internet Based Patient Education İmproves İnformed Consent For Elective Orthopaedic Surgery: A Randomized Controlled Trial. BMC Musculoskelet Disord ;2015. 16, 14 Https://Doi.Org/10.1186/S12891-015-0466-9
Hansen MM. A Feasibility Pilot Study On The Use Of Complementary Therapies Delivered Via Mobile Technologies On Icelandic Surgical Patients' Reports Of Anxiety, Pain, And Self-Efficacy İn Healing. BMC Complement Altern Med. 2015.Mar 28;15:92. Doi: 10.1186/S12906-015-0613-8. PMID: 25888344; PMCID: PMC4383076.
Kaya M, Karaman Özlü Z. The effect of virtual reality on pain, anxiety, and fear during burn dressing in children: A randomized controlled study. Burns. 2022. Jun 9:S0305-4179(22)00143-7. doi: 10.1016/j.burns.2022.06.001. Epub ahead of print. PMID: 35753857.
Moore A, Fisher K. Healthcare information technology and medical-surgical nurses: the emergence of a new care partnership. Comput Inform Nurs. 2012. Mar;30(3):157-63. doi: 10.1097/NCN.0b013e31823eb73a. PMID: 22209750.
Erdil, F., Başer, M., Kaya, N. et.al. Hemşirelik Ulusal Çekirdek Eğitim Programı (HUÇEP). 2014.(01,/11/2022tarihinde http://www. hemed.org.tr/images/stories/hucep-2014-pdf.pdf. adresinden ulaşılmıştır)
Ayhan H, Çınar Fİ, Yılmaz-Şahin S, et.al. Cerrahi ve İç Hastalıkları Hemşireliği Eğitimi Kapsamında Yürütülen Simülasyon Uygulamalarına Yönelik Öğrenci Görüşlerinin Değerlendirilmesi. SBÜ Hemşirelik Dergisi, 2019. 1(2): 66-75.
World Health Organization. 2009. Global standards for the initial education of professional nurses and midwives. World Health Organization. (01/11/2022 tarihinde http://www.who.int/iris/ handle/10665/44100 adresinden ulaşılmıştır)
Şenyuva E. Teknolojik Gelişmelerin Hemşirelik Eğitimine Yansımaları [Reflections on Nursing Education of Technological Developments]. Florence Nightingale Hemsire Derg. 2019. Feb 1;27(1):79-90. Turkish. doi: 10.26650/FNJN322556.
Uslusoy, E. Ç. Hemşirelik eğitiminde simülasyon kullanımı: Öğrencilerin görüşleri. SDÜ Sağlık Bilimleri Dergisi, 2018: 9(2), 13-18.
Kozan EH, Çolak M, Demirhan BS. Distance Education in COVID-19 Pandemia: Reflections on Nursing Education. J Educ Res Nurs. 2021. 18(Supp. 1): 60-64.
Kahyaoğlu Süt H, Küçükkaya B. Hemşirelik Bölümü Öğrencilerinin Uzaktan Eğitime İlişkin Görüşleri. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi; 2016.13(3):235-243.
Şenyuva E. Nursing Student’s View about Distance Education. Int Online .J Educ Sci.; 2013. 5(2):409-420.
