Jinekolojik Kanserlerde Fertilite Koruyucu Yaklaşımlar ve Danışmanlık
Özet
Bu bölüm, jinekolojik kanser tanısı alan kadınlarda fertilitenin korunmasına yönelik güncel yaklaşımları, klinik uygulamaları ve danışmanlık süreçlerini ele almaktadır. Kanser tedavilerinin gonadotoksik etkileri nedeniyle doğurganlığın sürdürülmesi, tedavi planlamasının temel bileşenlerinden biri haline gelmiştir. Bölümde kemoterapi ve radyoterapinin üreme sağlığı üzerindeki biyolojik etkileri, fertiliteyi korumaya yönelik cerrahi yaklaşımlar, yardımcı üreme teknolojileri ve multidisipliner bakım modelleri ayrıntılı olarak tartışılmaktadır. Ayrıca hemşirelik uygulamalarında fertilite danışmanlığının önemi, bireyselleştirilmiş bakım planlarının gerekliliği ve psikososyal destek süreçlerinin tedavi başarısına katkısı vurgulanmaktadır.
Referanslar
Teki̇n N, Demi̇rel Deği̇rmenci̇ S. Ataerkil Kültürde Kadın, Erkek ve Toplum İlişkisi. MJH. 23 Haziran 2022;12.
Altıntaş RY, Kavlak O. Kanser Tanısı Alan Kadınlarda Fertilitenin Korunması ve Hemşirenin Rolü. İKÇÜSBFD. 2023;8(2):551-5.
Poorvu PD, Frazier AL, Feraco AM, Manley PE, Ginsburg ES, Laufer MR, vd. Cancer Treatment-Related Infertility: A Critical Review of the Evidence. JNCI Cancer Spectr. 2019;3(1):pkz008.
Koçak DY, Duman NB. Jinekolojik Kanserlerde Fertilite Koruyucu Yaklaşımlar. Turkiye Klinikleri J Obstet Womens Health Dis Nurs-Special Topics. 2017;3(1):27-34.
Tarasiewicz M, Martynowicz I, Knapp P, Sieczyński P. “Oncofertility” procedures in children and adolescents. Pediatr Endocrinol Diabetes Me. 2019;25(3):144-9.
Takai Y. Recent advances in oncofertility care worldwide and in Japan. Reproductive Medicine and Biology. 2018;17(4):356-68.
Küçücük S, Okumuş A. Kanserli Hastaların Fertilite Yönünden Onkolojik Değerlendirilmesi. İçinde: Onkolojik Hastalarda Seksüalite ve Fertiliteye Multidisipliner Yaklaşım. 1. Baskı. İstanbul: İstanbul Tıp Kitabevleri; 2021. s. 273-9.
Gezginç K, Dalkılıç EU. Jinekolojik Kanserlerde Fertilite Koruyucu Cerrahi. Selçuk Tıp Dergisi. 2013;29(Onkoloji Ek Sayı:1):10-5.
Su HI, Lacchetti C, Letourneau J, Partridge AH, Qamar R, Quinn GP, vd. Fertility Preservation in People With Cancer: ASCO Guideline Update. JCO. 20 Nisan 2025;43(12):1488-515.
Salabaş E. Kemoterapi ve Hormonoterapinin Kadın Kanserlerinde Fertiliteye Etkisi. İçinde: Onkolojik Hastalarda Seksüalite ve Fertiliteye Multidisipliner Yaklaşım. 1. Baskı. İstanbul: İstanbul Tıp Kitabevleri; 2021. s. 329-42.
De Felice F, Marchetti C, Di Pinto A, Musella A, Palaia I, Porpora MG, vd. Fertility preservation in gynaecologic cancers. Ecancermedicalscience. 16 Ocak 2018;12:798.
Kouri A, Darby JP. Fertility Sparing Medical Management Options in Gynecologic Cancers. Curr Treat Options Oncol. 2025;26(3):157-66.
Şirin H, Fayda M, Kendirci M. Pelvik Radyoterapi Dozları ve Yönetiminin Erkek ve Kadınlarda Seksüalite Üzerine Etkisi. İçinde: Onkolojik Hastalarda Seksüalite ve Fertiliteye Multidisipliner Yaklaşım. 1. Baskı. İstanbul: İstanbul Tıp Kitabevleri; 2021. s. 221-30.
İribaş Çelik A. Pelvik Radyoterapinin Fertiliteye Etkisi. İçinde: Onkolojik Hastalarda Seksüalite ve Fertiliteye Multidisipliner Yaklaşım. 1. Baskı. İstanbul: İstanbul Tıp Kitabevleri; 2021. s. 343-6.
Taylan E, Oktay K. Fertility preservation in gynecologic cancers. Gynecologic Oncology. 01 Aralık 2019;155(3):522-9.
Çelik E, Uğurlucan F. Kanserli Kadın Hastalarda Pelvik Cerrahi ve Fertiliteye Etkisi. İçinde: Onkolojik Hastalarda Seksüalite ve Fertiliteye Multidisipliner Yaklaşım. 1. Baskı. İstanbul: İstanbul Tıp Kitabevleri; 2021. s. 281-90.
Chan JL, Wang ET. Oncofertility for women with gynecologic malignancies. Gynecologic Oncology. 01 Mart 2017;144(3):631-6.
Wright JD, Nathavithrana R, Lewin SN, Sun X, Deutsch I, Burke WM, vd. Fertility-conserving surgery for young women with stage IA1 cervical cancer: safety and access. Obstet Gynecol. Mart 2010;115(3):585-90.
Gien LT, Covens A. Fertility-sparing options for early stage cervical cancer. Gynecol Oncol. Mayıs 2010;117(2):350-7.
Xu L, Sun FQ, Wang ZH. Radical trachelectomy versus radical hysterectomy for the treatment of early cervical cancer: a systematic review. Acta Obstet Gynecol Scand. Kasım 2011;90(11):1200-9.
Zaccarini F, Sanson C, Maulard A, Schérier S, Leary A, Pautier P, vd. Cervical Cancer and Fertility-Sparing Treatment. J Clin Med. 21 Ekim 2021;10(21):4825.
Koh WJ, Abu-Rustum NR, Bean S, Bradley K, Campos SM, Cho KR, vd. Cervical Cancer, Version 3.2019, NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology. J Natl Compr Canc Netw. Ocak 2019;17(1):64-84.
Chan JL, Wang ET. Oncofertility for women with gynecologic malignancies. Gynecologic Oncology. 01 Mart 2017;144(3):631-6.
Chan JL, Wang ET. Oncofertility for women with gynecologic malignancies. Gynecologic Oncology. 01 Mart 2017;144(3):631-6.
Smith RA, Andrews KS, Brooks D, Fedewa SA, Manassaram-Baptiste D, Saslow D, vd. Cancer screening in the United States, 2019: A review of current American Cancer Society guidelines and current issues in cancer screening. CA Cancer J Clin. Mayıs 2019;69(3):184-210.
Bhatia S, Pappo AS, Acquazzino M, Allen-Rhoades WA, Barnett M, Borinstein SC, vd. Adolescent and Young Adult (AYA) Oncology, Version 2.2024, NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology. Journal of the National Comprehensive Cancer Network. 01 Ağustos 2023;21(8):851-80.
Taşan R, Türkmen H, Karaca PP. Onkofertilite ve Ebelik Yaklaşımı. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 25 Nisan 2023;5(1):84-94.
Danis RB, Pereira N, Elias RT. Random Start Ovarian Stimulation for Oocyte or Embryo Cryopreservation in Women Desiring Fertility Preservation Prior to Gonadotoxic Cancer Therapy. Curr Pharm Biotechnol. 10 Kasım 2017;18(8):609-13.
Akdemir N. Fertility Preservation. Bezmialem Science. 29 Mayıs 2018;6(2):143-6.
Koçak DY, Duman NB. Jinekolojik Kanserlerde Fertilite Koruyucu Yaklaşımlar. Turkiye Klinikleri J Obstet Womens Health Dis Nurs-Special Topics. 2017;3(1):27-34.
Bahroudi Z, Zarnaghi MR, Izadpanah M, Abedelahi A, Niknafs B, Nasrabadi HT, vd. Review of ovarian tissue cryopreservation techniques for fertility preservation. Journal of Gynecology Obstetrics and Human Reproduction. 01 Şubat 2022;51(2):102290.
Dolmans MM. Recent advances in fertility preservation and counseling for female cancer patients. Expert Rev Anticancer Ther. Şubat 2018;18(2):115-20.
Dolmans MM, Manavella DD. Recent advances in fertility preservation. Journal of Obstetrics and Gynaecology Research. 2019;45(2):266-79.
Oktay K, Harvey BE, Partridge AH, Quinn GP, Reinecke J, Taylor HS, vd. Fertility Preservation in Patients With Cancer: ASCO Clinical Practice Guideline Update. JCO. 01 Temmuz 2018;36(19):1994-2001.
Altıntaş RY, Kavlak O. Kanser Tanısı Alan Kadınlarda Fertilitenin Korunması ve Hemşirenin Rolü. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi. 01 Mayıs 2023;8(2):551-5.
Speller B, Sissons A, Daly C, Facey M, Kennedy E, Metcalfe K, vd. An evaluation of oncofertility decision support resources among breast cancer patients and health care providers. BMC Health Serv Res. 06 Şubat 2019;19(1):101.
Robson D, Phua C, Howard R, Marren A. Fertility preservation in oncology patients: A literature review examining current fertility preservation techniques and access to oncofertility services in Australia. Aust N Z J Obstet Gynaecol. Şubat 2020;60(1):18-26.
