Jinekolojik Kanserlerde Epidemiyoloji, Risk Faktörleri, Önleme Ve Tarama Stratejileri
Özet
Referanslar
Min, L., Li, X., Liang, L., Ruan, Z., & Yu, S. (2025). Targeting HSP90 in gynecologic cancer: Molecular mechanisms and therapeutic approaches. Cell Biochemistry and Biophysics, 83(1), 177–192. https://doi.org/10.1007/s12013-024-01502-7
Tran, C., Diaz-Ayllon, H., Abulez, D., Chinta, S., Williams-Brown, M. Y., & Desravines, N. (2025). Gynecologic cancer screening and prevention: State of the science and practice. Current Treatment Options in Oncology, 26(3), 167–178. https://doi.org/10.1007/s11864-025-01301-z
Duman, F. N., Ozdemir, A., & Golbasi, Z. (2024). Determining the relationship between gynecologic cancer awareness and health literacy among women of reproductive age: A descriptive study. Archives of Gynecology and Obstetrics, 310(6), 3067–3076. https://doi.org/10.1007/s00404-024-07806-6
Li, T., Zhang, H., Lian, M., He, Q., Lv, M., Zhai, L., Zhou, J., Wu, K., & Yi, M. (2025). Global status and attributable risk factors of breast, cervical, ovarian, and uterine cancers from 1990 to 2021. Journal of Hematology & Oncology, 18(1), 5. https://doi.org/10.1186/s13045-025-01660-y
Kavlak, O., & Yağız Altıntaş, R. (2024). Endometriyum kanserinin bakım ve yönetiminde yapay zeka. Artuklu Health, 10, 38–46. https://doi.org/10.58252/artukluhealth.1497539
Globocan International Agency for Research on Cancer. (2022). Global Cancer Observatory: Cancer today. https://gco.iarc.fr/today/en/dataviz/pie?mode=cancer&sexes=2&cancers=24&group_populations=1&populations=900
Koç, Ö., Baltacı, N., & Doğan Yüksekol, Ö. (2023). Kadınların serviks kanseri taraması inançlarının HPV aşısına yönelik inançları ile ilişkisi. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 17(1), 31–34. https://doi.org/10.21763/tjfmpc.1119611
World Health Organization. (2022). Cervical cancer: Estimated incidence, mortality, and prevalence worldwide in 2022. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cervical-cancer
Tossetta, G., & Inversetti, A. (2024). Ovarian cancer: Advances on pathophysiology and therapies. International Journal of Molecular Sciences, 25(10), 5282. https://doi.org/10.3390/ijms25105282
Wang, H., Reid, B. M., Richmond, R. C., Lane, J. M., Saxena, R., Gonzalez, B. D., Fridley, B. L., Redline, S., Tworoger, S. S., & Wang, X. (2024). Impact of insomnia on ovarian cancer risk and survival: A Mendelian randomization study. EBioMedicine, 104, 105175. https://doi.org/10.1016/j.ebiom.2024.105175
Tokalıoğlu, E. Ö., Tokalıoğlu, A. A., & Tapısız, Ö. L. (2023). Malignite risk indeksi 1, 2, 3 ve 4’ün adneksiyel kitlelerin benign-malign ayrımındaki etkinliğinin karşılaştırılması. Hitit Medical Journal, 5(1), 38–46. https://doi.org/10.52827/hititmedj.1240946
Kayım, S. O., Khatib, G., Güzel, A. B., Küçükgöz Güleç, Ü., & diğerleri. (2023). Epitelyal over kanserlerinde obezite ile asit ilişkisi ve sağkalıma etkisi. Türk Jinekolojik Onkoloji Dergisi, 23(3), 37–44. https://doi.org/10.59215/trsgo.1271226
Olawaiye, A. B., Cuello, M. A., & Rogers, L. J. (2021). Cancer of the vulva: 2021 update. International Journal of Gynecology & Obstetrics, 155(Suppl 1), 7–18. https://doi.org/10.1002/ijgo.13881
Michalski, B. M., Pfeifer, J. D., Mutch, D., & Council, M. L. (2021). Cancer of the vulva: A review. Dermatologic Surgery, 47(2), 174–183. https://doi.org/10.1097/DSS.0000000000002584
Oonk, M. H. M., Planchamp, F., Baldwin, P., Mahner, S., Mirza, M. R., Fischerová, D., ... & Zapardiel, I. (2023). European Society of Gynaecological Oncology guidelines for the management of patients with vulvar cancer—Update 2023. International Journal of Gynecological Cancer, 33(7), 1023–1043. https://doi.org/10.1136/ijgc-2023-004486
American Cancer Society. (n.d.). Key statistics for vaginal cancer. https://www.cancer.org/cancer/types/vaginal-cancer/about/key-statistics.html
Crosbie, E. J., Kitson, S. J., McAlpine, J. N., Mukhopadhyay, A., Powell, M. E., & Singh, N. (2022). Endometrial cancer. The Lancet, 399(10333), 1412–1428. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(22)00323-3
Constantine, G. D., Kessler, G., Graham, S., & Goldstein, S. R. (2019). Increased incidence of endometrial cancer following the Women's Health Initiative: An assessment of risk factors. Journal of Women's Health, 28, 237–243. https://doi.org/10.1089/jwh.2018.6956
Nalbantoğlu, H. G., & Arslan, P. (2023). Servikal kanser: Genel bakış. Karatekin University Journal of Science, 2(1), 43–50.
Soykan, Y., & Yar Sağlam, A. S. (2025). Over kanseri, sirkadiyen ritim ve kronokemoterapi. Jinekolojik Onkoloji Dergisi, 22(1), 126–132.
Abu-Rustum, N. R., Yashar, C. M., Arend, R., Barber, E., Bradley, K., Brooks, R., ... & Espinosa, S. (2024). Vulvar cancer, version 3.2024, NCCN clinical practice guidelines in oncology. Journal of the National Comprehensive Cancer Network, 22(2), 117–135. https://doi.org/10.6004/jnccn.2024.0013
Mat, E., Keleş, E., Yıldız, G., & Temoçin, R. B. (2023). Surgical treatment and reconstruction of vulvar carcinoma—Case series. Türk Jinekolojik Onkoloji Dergisi, 23(1), 25–28.
Makker, V., MacKay, H., Ray-Coquard, I., Levine, D. A., Westin, S. N., Aoki, D., & Oaknin, A. (2021). Endometrial cancer. Nature Reviews Disease Primers, 7(1), 88. https://doi.org/10.1038/s41572-021-00324-8
Eun, T. J., & Perkins, R. B. (2020). Screening for cervical cancer. Medical Clinics of North America, 104(6), 1063–1078. https://doi.org/10.1016/j.mcna.2020.08.006
Viveros-Carreño, D., Fernandes, A., & Pareja, R. (2023). Updates on cervical cancer prevention. International Journal of Gynecological Cancer, 33(3), 394–402. https://doi.org/10.1136/ijgc-2022-003703
Sideris, M., Menon, U., & Manchanda, R. (2024). Screening and prevention of ovarian cancer. Medical Journal of Australia, 220(5), 264–274. https://doi.org/10.5694/mja2.52227
Kahn, R. M., Gordhandas, S., Godwin, K., Stone, R. L., Worley, M. J. Jr., Lu, K. H., & Long Roche, K. C. (2023). Salpingectomy for the primary prevention of ovarian cancer: A systematic review. JAMA Surgery, 158(11), 1204–1211. https://doi.org/10.1001/jamasurg.2023.5347
Ciebiera, M., Esfandyari, S., Siblini, H., Prince, L., Elkafas, H., Wojtyła, C., Al-Hendy, A., & Ali, M. (2021). Nutrition in gynecological diseases: Current perspectives. Nutrients, 13(4), 1178. https://doi.org/10.3390/nu13041178
Şenışık, S., Yörük, İ., & Bilgi, A. (2022). Jinekolojik kanserli hastalarda direnç egzersizinin yaşam kalitesi ve yorgunluk üzerine etkisi. Spor Hekimliği Dergisi, 57(1).
Baron, J. A., Nichols, H. B., Anderson, C., & Safe, S. (2021). Cigarette smoking and estrogen-related cancer. Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention, 30(12), 1462–1471. https://doi.org/10.1158/1055-9965.EPI-20-1803
Eşe, U. (2019). Jinekolojik kanserli hastalarda algılanan stres ile umut düzeyinin belirlenmesi (Yüksek lisans tezi, İstanbul Okan Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Onur, G., & Ark, Y. (2019). Obezitenin kadın kanserleri üzerindeki etkileri: Derleme makalesi. Maltepe Tıp Dergisi, 11(3), 19–30. https://doi.org/10.35514/mtd.2019.19
Kıyak, S., & Burucu, R. (2022). Üniversite öğrencilerinin jinekolojik kanser farkındalıkları ve ilişkili faktörler. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi (STED), 31(6), 5486. https://doi.org/10.17942/sted.883678
T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. (2019). Çalışma ortamlarında kansere neden olabilecek maddelere karşı önlemler. https://tektiklabilgielinde.saglik.gov.tr/kanser/kanserden-korunma/1124-calisma-ortamlarinda-kansere-neden-olabilecek-maddelere-karsi-onlemler.html